Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

Transliteration

etatkāryaṃ madanenaiva rājannānyaḥ samartho bhavitā triloke | viplāvitaṃ tāpasānāṃ tapo hi tasmāttvarātprārthanīyo hi māraḥ

Translation

“အို မင်းကြီး၊ ဤကိစ္စကို မဒန (ကာမဒေဝ) တစ်ဦးတည်းသာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်။ သုံးလောက၌ အခြားမည်သူမျှ မစွမ်းနိုင်။ သူက တပသီတို့၏ တပဿကို လှုပ်ခတ်စေတတ်သဖြင့် ထို့ကြောင့် မာရ (မဒန) ကို ချက်ချင်း ပန်ကြားခေါ်ယူရမည်။”

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषणम्, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘कार्यं’ विशेषयति

• कार्यम्: task
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• मदनेन: by Madana (Kāma)
• मदनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: only
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (only/indeed)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• समर्थः: capable
• समर्थः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘अन्यः’)

• भविता: will be
• भविता: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• त्रिलोके: in the three worlds
• त्रिलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; द्विगु-समासः (‘त्रयः लोकाः’ → ‘त्रिलोके’)

• विप्लावितम्: disturbed/overwhelmed
• विप्लावितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-√प्लु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle, -क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘तपः’ विशेषयति

• तापसानाम्: of the ascetics
• तापसानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्ययम् (particle: indeed/for)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/Reason)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• त्वरात्: quickly / with haste
• त्वरात्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे ‘त्वरात्’ = ‘शीघ्रम्’

• प्रार्थनीयः: to be entreated
• प्रार्थनीयः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√अर्थ् (धातु) + अनीय (कृदन्त-प्रत्ययः)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (अनीय), भाव्य/विधेयार्थः (to be requested), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘मारः’ विशेषयति

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्ययम् (particle)

• मारः: Māra (Kāma)
• मारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/audience

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati explains to Indra that only Madana can accomplish the task; imagery contrasts blazing ascetic fires with the subtle arrival of spring-like desire.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Madana (Kāma)
• Māra
• Tāpasāḥ (ascetics)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire can destabilize even severe austerity; hence spiritual discipline requires vigilance and higher discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Kedāra Khaṇḍa’s sacred narrative frame, not as a direct tīrtha-glorification passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

A practical instruction is given: to invoke/appeal to Madana (Kāma) promptly for the intended divine purpose.