Adhyaya 170
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 170

Adhyaya 170

မာရ္ကဏ္ဍေယက သန့်ရှင်းသော ရေတိရ္ထ၌ ဖြစ်ပွားသည့် အရေးအခင်းကို ရှင်းပြသည်။ ကာမပရမောဒိနီသည် ဘုရားသဘောရှိရာအနီး ရေကန်တွင် ကစားနေစဉ် စျေန (śyena) ဟုခေါ်သော ငှက်တစ်ကောင်က ဖမ်းယူကာ ပျံသန်းသွားသည်။ သူမ၏ မိတ်ဆွေများက မင်းထံသို့ သတင်းပို့၍ ရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းကြသည်။ မင်းသည် စစ်တပ်လေးမျိုးပါဝင်သည့် အင်အားကြီးတပ်ကို စုစည်းကာ မြို့တော်တစ်လျှောက် စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများကြောင့် လှုပ်ရှားသွားသည်။ မြို့ကာကွယ်ရေးသူက ဖမ်းဆီးခံရသူ၏ အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ယူလာပြီး တပသ္စီ မာဏ္ဍဝျ၏ အာရှရမ်အနီး၊ တပသ္ဝင်များဝန်းရံနေရာတွင် တွေ့မြင်ခဲ့ကြောင်း တင်ပြသည်။ မင်းသည် ဒေါသနှင့် မှားယွင်းသဘောပေါက်မှုကြောင့် တပသ္စီကို ခိုးသားကာ ငှက်ရုပ်ပြောင်း၍ ထွက်ပြေးသူဟု ထင်မြင်ကာ ကာရျ–အကာရျ ခွဲခြားမသိဘဲ ဗြာဟ္မဏ တပသ္စီကို တိုင်ပေါ်တင်သတ်ရန် အမိန့်ချသည်။ မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးရွာသူများက ဗြာဟ္မဏ၊ အထူးသဖြင့် တပသ္ယာကျင့်သူကို သတ်မရဟု ငိုကြွေးကန့်ကွက်ကြပြီး အပြစ်ရှိသည်ဟု စွပ်စွဲလျှင်တောင် အများဆုံး နယ်နှင်ဒဏ်သာ သင့်တော်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ဤအခန်းသည် ရာဇဓမ္မ၏ ဖိအားအောက်တွင် အလျင်အမြန်ဒဏ်ခတ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်၊ သက်သေအထောက်အထား မသေချာမှုနှင့် တိရ္ထဒေသ၌ တပသ္စီသန့်ရှင်းမှုကို ကာကွယ်ရမည့် တာဝန်ကြီးကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामप्रमोदिनीसख्यो नीयमानां च तेन तु । दृष्ट्वा ताश्चुक्रुशुः सर्वा निःसृत्य जलमध्यतः

သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ မဟာဣသီက မိန့်တော်မူသည်– သူက ကာမပရမောဒိနီကို ခေါ်ဆောင်သွားသည်ကို မြင်သဖြင့် မိတ်သဟာယမိန်းကလေးအားလုံး ရေထဲအလယ်မှ ထွက်လာကာ အော်ဟစ်ငိုကြွေးကြသည်။

Verse 2

गता राजगृहे सर्वाः कथयन्ति सुदुःखिताः । कामप्रमोदिनी राजन्हृता श्येनेन पक्षिणा

သူတို့အားလုံး မင်းနန်းတော်သို့ သွားရောက်၍ အလွန်ဝမ်းနည်းစွာ တင်ပြကြသည်– “အရှင်မင်းကြီး၊ ကာမပရမောဒိနီကို ရှျေန (ငှက်ဟောက်/ငှက်ကောင်) က ခေါ်ဆောင်သွားပါပြီ။”

Verse 3

क्रीडन्ती च जलस्थाने तडागे देवसन्निधौ । अन्वेष्या च त्वया राजंस्तस्य मार्गं विजानता

“သူမသည် ဒေဝတား၏ နီးကပ်ရာအနီးရှိ ကန်ရေကမ်းတွင် ကစားနေခဲ့သည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ လမ်းကြောင်းများကို သိတော်မူသဖြင့် သူမကို ရှာဖွေရန် သင့်တော်သည်” ဟုဆိုကြသည်။

Verse 4

तासां तद्वचनं श्रुत्वा देवपन्नः सुदुःखितः । हाहेत्युक्त्वा समुत्थाय रुदमानो वरासनात्

သူတို့၏စကားကို ကြားသော် မကောင်းကံထိခိုက်သော မင်းကြီးသည် အလွန်ဝမ်းနည်းသွားသည်။ “ဟာယ! ဟာယ!” ဟုဆိုကာ ထမြောက်ပြီး မြတ်သောအာසနမှ မျက်ရည်ကျလျက် ဆင်းလာ၏။

Verse 5

मन्त्रिभिः सहितस्तस्मिंस्तडागे जलसन्निधौ । न चिह्नं न च पन्थानं दृष्ट्वा दुःखान्मुमोह च

ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ သူသည် ရေကန်၏ ရေအနီးသို့ ရောက်လာ၏။ အမှတ်အသားမတွေ့၊ လမ်းကြောင်းမတွေ့သဖြင့် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် မူးလဲသွား၏။

Verse 6

तस्य राज्ञस्तु दुःखेन दुःखितो नागरो जनः । क्षणेनाश्वासितो राजा मन्त्रिभिः सपुरोहितैः

ဘုရင်၏ ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် မြို့သူမြို့သားတို့လည်း ဝမ်းနည်းကြ၏။ မကြာမီ ဝန်ကြီးများနှင့် ပုရောဟိတ်များက ဘုရင်ကို သက်သာစေ하였다။

Verse 7

किं कुर्म इत्युवाचेदमस्मिन्काले विधीयताम् । सर्वैस्तत्संविदं कृत्वा वाहिनीं चतुरङ्गिणीम्

သူက “ဘာလုပ်ရမလဲ။ ဤကာလ၌ သင့်တော်သမျှကို ဆောင်ရွက်ကြစို့” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် အားလုံးနှင့် တိုင်ပင်ကာ စစ်တပ်လေးမျိုးပါသော စတုရင်္ဂ စစ်တပ်ကို ပြင်ဆင်하였다။

Verse 8

प्रेषयामि दिशः सर्वा हस्त्यश्वरथसंकुला । वादित्राणि च वाद्यन्ते व्याकुलीभूतसंकुले

“ဆင်၊ မြင်း၊ စစ်ရထားများဖြင့် ပြည့်နှက်သော တပ်ဖွဲ့ကို အရပ်ရပ်သို့ စေလွှတ်မည်” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ရှုပ်ထွေးလှုပ်ရှားနေသော လူအုပ်အလယ်၌ တီးဝိုင်းသံများ မြည်ဟည်းလာ၏။

Verse 9

नाराचैस्तोमरैर्भल्लैः खड्गैः परश्वधादिभिः । राजा संनाहबद्धोऽभूद्गनं ग्रसते किल

မြား၊ လှံတံ၊ တိုမား၊ ဓား၊ ပုဆိန် စသည့် လက်နက်များဖြင့် ဘုရင်သည် စစ်ဝတ်စုံအပြည့်အစုံ ချည်နှောင်တပ်ဆင်ကာ၊ ရန်သူတပ်ကို မျိုချမည့်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 10

न देवो न च गन्धर्वो न दैत्यो न च राक्षसः । किं करिष्यति राजाद्य न जाने रोषनिष्कृतिम्

နတ်မဟုတ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗမဟုတ်၊ ဒೈတျမဟုတ်၊ ရက္ခသမဟုတ်—ယနေ့ မင်းကြီးကို မည်သူက ဆန့်ကျင်နိုင်မည်နည်း။ သူ၏ဒေါသ၏အဆုံးသတ်ကို ငါမသိနိုင်။

Verse 11

नागरोऽपि जनस्तत्र दृष्ट्वा चकितमानसः । चतुर्दशसहस्राणि दन्तिनां सृणिधारिणाम्

အဲဒီနေရာမှာ မြို့သူမြို့သားတို့လည်း မြင်လိုက်ရသဖြင့် အံ့အားသင့်သွားကြသည်—အင်ကူရှ် (ဆင်ထိန်းတံ) ကိုင်ထားသော ဆင် တစ်သောင်းလေးထောင်။

Verse 12

अश्वारोहसहस्राणि ह्यशीतिः शस्त्रपाणिनाम् । रथानां त्रिसहस्राणि विंशतिर्भरतर्षभ

မြင်းစီးတပ်သည် ထောင်ပေါင်းများစွာရှိ၍၊ လက်တွင်လက်နက်ကိုင်ထားသော စစ်သူရဲ ရှစ်ဆယ်လည်းရှိ၏။ ထို့ပြင် စစ်ရထား သုံးထောင်နှစ်ဆယ်စီး ရှိသည်၊ အို ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ။

Verse 13

सङ्ग्रामभेरीनिनदैः खुररेणुर्नभोगता । एतस्मिन्नन्तरे तात रक्षको नगरस्य हि

စစ်ဘီရီသံကြီးမြည်ဟိန်းသဖြင့် ခြေခွာထမှ ဖုန်မှုန့်သည် ကောင်းကင်သို့ တက်လှန်သွား၏။ ထိုအချိန်အတွင်း၊ ချစ်သားရေ၊ မြို့၏ကာကွယ်သူသည် အမှန်တကယ်…

Verse 14

गृहीत्वाभरणं तस्यास्त्वङ्गप्रत्यङ्गिकं तथा । कुण्डलाङ्गदकेयूरहारनूपुरझल्लरीः

သူမ၏ အလှဆင်အလံကာများကိုလည်း ယူသွား၏—ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့၏ အဆင်တန်ဆာများဖြစ်သော နားကပ် (ကုဏ္ဍလ) လက်မောင်းကွင်း (အင်္ဂဒ) ကေယူးရ လည်ဆွဲ နူပုရ (ခြေကွင်း) နှင့် ချင်ချင်မြည်သော အလှဆင်ပစ္စည်းများ…

Verse 15

निवेद्याकथयद्राज्ञे मया दृष्टं त्ववेक्षणात् । तापसानामाश्रमे तु माण्डव्यो यत्र तिष्ठति

လျှောက်တင်ပြီးနောက် သူသည် မင်းကြီးအား ငါကိုယ်တိုင် စူးစမ်းကြည့်မြင်ခဲ့သမျှကို ပြောလေ၏—တပသီတို့၏ အာရှရမ်၌၊ မာဏ္ဍဝျ ရှိနေရာ၌။

Verse 16

तापसैर्वेष्टितो यत्र ददृशे तत्र सन्निधौ । दण्डवासिवचः श्रुत्वा प्रत्यक्षाङ्गविभूषणम्

အဲဒီနေရာမှာ သူ့ရှေ့တော်တင် ငါသည် တပသီများက ဝိုင်းရံထားသောသူကို မြင်ခဲ့သည်။ တံတောင်ကိုင်ကာကွယ်သူ၏ စကားကို ကြားသော် ကိုယ်ခန္ဓာပေါ် အလင်္ကာရနှင့် အမှတ်အသားတို့သည် တိုက်ရိုက်သက်သေကဲ့သို့ ထင်ရှားလာ၏။

Verse 17

स क्रोधरक्तनयनो मन्त्रिणो वीक्ष्य नैगमान् । ईदृग्भूतसमाचारो ब्राह्मणो नगरे मम

ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲလာသောသူသည် အမတ်များနှင့် မြို့သူမြို့သားတို့ကို ကြည့်၍ ဆို၏—“ငါ့မြို့တွင် ဤသို့သောအကျင့်ရှိသော ဗြာဟ္မဏ မည်သို့ ရှိနိုင်သနည်း?”

Verse 18

चौरचर्यां व्रतच्छन्नः परद्रव्यापहरकः । तेन कन्या हृता मेऽद्य तपस्विपापकर्मिणा

ဝတ်ပြုသကဲ့သို့ အပြင်အဆင်ဖြင့် ခိုးမှုကို ဖုံးကွယ်ကာ အခြားသူ၏ ဥစ္စာကို လုယူသူ—အပြစ်ကမ္မပြုသော တပသီထိုသူက ယနေ့ ငါ့သမီးကို ခေါ်ဆောင်သွားလေပြီ။

Verse 19

शाकुन्तं रूपमास्थाय जलस्थो गगनं ययौ । पाखण्डिनो विकर्मस्थान् बिडालव्रतिकाञ्छठान्

ငှက်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ယူဆောင်၍ ရေထဲ၌ရှိနေလည်း ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်သွား၏။ ထိုသို့သော ပာခဏ္ဍီများ—တားမြစ်ကမ္မ၌ လိမ္မာ—“ကြောင်ဝတ်” ကိုင်ဆောင်သော ကပတ်နှင့် လှည့်စားသူများ…

Verse 20

चाटुतस्करदुर्वृत्तान् हन्यान्नस्त्यस्य पातकम् । न द्रष्टव्यो मया पापः स्तेयी कन्यापहारकः

ဤကဲ့သို့သော မြှောက်ပင့်တတ်သည့် အကျင့်ယုတ်သော သူခိုးတို့ကို သတ်ဖြတ်လျှင် အပြစ်မရှိပါ။ ဤအပြစ်သား သူခိုးနှင့် အမျိုးသမီးကို ခိုးယူသူအား ငါမကြည့်ရှုသင့်ပေ။

Verse 21

शूलमारोप्यतां क्षिप्रं न विचारस्तु तस्य वै । स च वध्यो मया दुष्टो रक्षोरूपी तपोधनः

သူ့ကို ချက်ချင်း တံကျင်လျှိုသတ်စေ၊ သူ့အတွက် စဉ်းစားဆင်ခြင်စရာ မလိုတော့။ အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့်သာ 'အကျင့်သီလရှိသူ' ဖြစ်သော်လည်း အမှန်စင်စစ် ဘီလူးသရဲကဲ့သို့သော ထိုလူယုတ်မာကို ငါသတ်ရမည်။

Verse 22

एवं ब्रुवंश्चलन्क्रोधादादिश्य दण्डवासिनम् । कार्याकार्यं न विज्ञाय शूलमारोपयद्द्विजम्

ဤသို့ပြောဆိုလျက် ဒေါသကြောင့် တုန်လှုပ်ကာ မင်းကြီးသည် အပြစ်ပေးသူကို အမိန့်ပေးလေသည်။ ပြုသင့် မပြုသင့်ကို မဆင်ခြင်ဘဲ ပုဏ္ဏားကို တံကျင်လျှိုသတ်စေခဲ့သည်။

Verse 23

पौरा जानपदाः सर्वे अश्रुपूर्णमुखास्तदा । हाहेत्युक्त्वा रुदन्त्यन्ये वदन्ति च पृथक्पृथक्

ထိုအခါ မြို့သူမြို့သား နယ်သူနယ်သား အားလုံးတို့သည် မျက်ရည်စက်လက်ဖြင့် 'အို... ဖြစ်ရလေ' ဟု အော်ဟစ်ကြသည်။ အချို့က ငိုကြွေးကြပြီး အချို့က အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသည်။

Verse 24

कुत्सितं च कृतं कर्म राज्ञा चण्डालचारिणा । ब्राह्मणो नैव वध्यो हि विशेषेण तपोवृतः

စန္ဒာလကဲ့သို့ ကျင့်ကြံသော မင်းသည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော အမှုကို ပြုခဲ့လေပြီ။ အကြောင်းမူကား ပုဏ္ဏားကို မသတ်ဖြတ်သင့်ပေ၊ အထူးသဖြင့် အကျင့်သီလ စောင့်ထိန်းသူကို ဖြစ်သည်။

Verse 25

यदि रोषसमाचारो निर्वास्यो नगराद्बहिः । न जातु ब्राह्मणं हन्यात्सर्वपापेऽप्यवस्थितम्

အမျက်ဒေါသက အပြုအမူကို အုပ်စိုးနေပါက မြို့ပြင်သို့ နှင်ထုတ်ရမည်; သို့သော် ဗြာဟ္မဏကို မည်သည့်အခါမျှ မသတ်ရ၊ အပြစ်အကုန်လုံးတွင် ပတ်လည်နေသော်လည်း။

Verse 26

राष्ट्रादेनं बहिष्कुर्यात्समग्रधनमक्षतम् । नाश्नाति च गृहे राजन्नाग्निर्नगरवासिनाम् । सर्वेऽप्युद्विग्नमनसो गृहव्याप्तिविवर्जिताः

သူကို နိုင်ငံတော်မှ နှင်ထုတ်ရမည်၊ သို့သော် သူ၏ ဥစ္စာဓနအားလုံးကို ပြည့်စုံအကောင်းအတိုင်း မထိခိုက်စေဘဲ ထားရမည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ မြို့နေသူတို့၏ အိမ်များတွင် သန့်ရှင်းသော မီးသည် ပူဇော်သက္ကာကို ‘မစား’ မခံယူတော့ကြ; အားလုံး စိတ်မငြိမ်မသက် ဖြစ်၍ အိမ်ထောင်ရေး၏ တည်ငြိမ်ပြည့်ဝမှုမှ ကင်းလွတ်နေကြသည်။

Verse 170

। अध्याय

အဓ္ယာယ — အခန်းခေါင်းစဉ်/အဆုံးအမှတ်အသား။