Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 1
उपमन्युरुवाच । न्यासस्तु त्रिविधः प्रोक्तः स्थित्युत्पत्तिलयक्रमात् । स्थितिर्न्यासो गृहस्थानामुत्पत्तिर्ब्रह्मचारिणाम् । यतीनां संहृतिन्यासो वनस्थानां तथैव च । स एव भर्तृहीनायाः कुटुंबिन्याः स्थितिर्भवेत्
upamanyuruvāca | nyāsastu trividhaḥ proktaḥ sthityutpattilayakramāt | sthitirnyāso gṛhasthānāmutpattirbrahmacāriṇām | yatīnāṃ saṃhṛtinyāso vanasthānāṃ tathaiva ca | sa eva bhartṛhīnāyāḥ kuṭuṃbinyāḥ sthitirbhavet
ဥပမန်ယူက ပြောသည်– «နျာသ (ပူဇာ၌ မန္တရတန်ခိုးကို သတ်မှတ်တင်သွင်းခြင်း) သည် ထိန်းသိမ်းခြင်း (sthiti)၊ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (utpatti) နှင့် လျောကွယ်ခြင်း/ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခြင်း (saṃhṛti) အစဉ်အတိုင်း သုံးမျိုးဟု ဆိုထားသည်။ အိမ်ထောင်ရှင်တို့အတွက် နျာသသည် sthiti ဖြစ်၏။ ဗြဟ္မစာရင်တို့အတွက် utpatti ဖြစ်၏။ ယတီ (သံဃာ/စွန့်လွှတ်သူ) တို့အတွက် saṃhṛti ဖြစ်ပြီး တောနေသူ (vānaprastha) တို့အတွက်လည်း ထိုနည်းတူပင်။ ထို sthiti-နျာသသည် ခင်ပွန်းမရှိသော အိမ်ထောင်ရှင်မိန်းမအတွက်လည်း သင့်တော်၏»။
Sage Upamanyu
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Īśāna
Role: teaching
FAQs
It teaches that nyāsa is not a one-size ritual; it is adapted to one’s āśrama (life-stage). The same Shaiva goal—inner alignment to Pati (Shiva) and loosening of pāśa (bondage)—is pursued through sustaining, manifesting, or withdrawing modes of practice.
Nyāsa prepares the worshipper’s body-mind as a fit vessel for Saguna Shiva worship (including Linga-pūjā) by installing mantra and divine awareness in the limbs and heart. The mode (sthiti/utpatti/saṁhṛti) reflects whether one is sustaining dharma in the world or moving toward withdrawal and dissolution into Shiva-consciousness.
Practice mantra-nyāsa according to your station: householders emphasize sthiti-nyāsa (steady daily japa and pūjā), brahmacārins emphasize utpatti-nyāsa (disciplined mantra-formation and purity), and renunciants/forest-dwellers emphasize saṁhṛti-nyāsa (withdrawal, inner dissolution, and meditation on Shiva).