
အဓ್ಯಾಯ ၉ တွင် ရှင်တော်များက ပရမေရှ్వరသည် အာဇ္ဈာ (ājñā) အမိန့်တော်ဖြင့် အလောကဓာတ်တစ်လုံးလုံးကို အမြင့်ဆုံး လီလာအဖြစ် မည်သို့ ဖန်ဆင်း၍ မည်သို့ ပြန်လည်သိမ်းယူသနည်း၊ အရာအားလုံး ပျံ့နှံ့ထွက်လာရာနှင့် ပြန်လည်ရောနှောဝင်ရာ ပထမသဘောတရားသည် မည်သည်နည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ဝါယုက အဆင့်လိုက် ကမ္ဘာဖွဲ့စည်းပုံကို ရှင်းပြရာတွင် Śakti သည် ပထမဆုံး ပေါ်ထွန်းသည့် အင်အားဖြစ်ပြီး śāntyatīta အဆင့်ထက် လွန်ကဲအထက်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ Śakti ပါဝင်သည့် Śiva မှ māyā ထွက်ပေါ်ပြီး ထို့နောက် မပေါ်ထွန်းသေးသော avyakta သို့ ရောက်သည်။ ထို့ပြင် padas ၅ မျိုး—śāntyatīta, śānti, vidyā, pratiṣṭhā, nivṛtti—ကို Īśvara ၏ အားပေးမှုအောက်တွင် စೃṣṭi (ထွက်ပေါ်ခြင်း) အစီအစဉ်အဖြစ် တိုတောင်းစွာ ဖော်ပြသည်။ saṃhṛti (ပြန်လည်သိမ်းယူခြင်း) သည် ထွက်ပေါ်ခြင်း၏ ပြောင်းပြန်အစီအစဉ်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ လောကသည် kalās ၅ မျိုးဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး avyakta သည် အတ္တမန်၏ “နေထိုင်/အသက်သွင်း” ခြင်းရှိသည့်အခါမှသာ အကြောင်းရင်းမြေခံဟု သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် avyakta သို့မဟုတ် ātman ကို သီးခြားယူလျှင် mahat နှင့် နောက်ဆက်တွဲ အထူးသဘောတရားများကို ဖန်တီးသူ မဟုတ်ကြောင်း ဆင်ခြင်တင်ပြသည်။ prakṛti သည် အသိမဲ့၊ puruṣa သည် ဤအကြောင်းအရာတွင် မသိမြင်သူဖြစ်သဖြင့် pradhāna၊ အဏုမြူ စသည့် အင်အားမဲ့အကြောင်းရင်းများက စနစ်တကျ ပေါင်းစည်းထားသော လောကကို ဉာဏ်ရှိသော အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ မဖန်တီးနိုင်ကြောင်း ထောက်ပြပြီး Śiva သည် ကမ္ဘာဖွားမြင်မှု၏ မဖြစ်မနေလိုအပ်သော အသိရှိအကျိုးဆောင်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။
Verse 1
मुनय ऊचुः । कथं जगदिदं कृत्स्नं विधाय च निधाय च । आज्ञया परमां क्रीडां करोति परमेश्वरः
မုနိတို့က ပြောကြသည်– «အမြင့်ဆုံးအရှင် ပရမေရှ్వరသည် ဤကမ္ဘာလောက အလုံးစုံကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ပြန်လည်သိမ်းယူတော်မူသော်လည်း၊ မိမိ၏ အာဏာတော်ဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော ဒေဝလီလာကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်တော်မူသနည်း?»
Verse 2
किं तत्प्रथमसंभूतं केनेदमखिलं ततम् । केना वा पुनरेवेदं ग्रस्यते पृथुकुक्षिणा
ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းလာသည်မှာ အဘယ်နည်း။ ဤကမ္ဘာလောက အလုံးစုံကို မည်သူက ပြည့်နှံ့စေသနည်း။ ထို့ပြင် ပျက်ကွယ်ချိန်၌ ဤအရာအားလုံးကို ကျယ်ဝန်းသော ဝမ်းဗိုက်ထဲသို့ မည်သူက ပြန်လည် မျိုသိမ်းသနည်း။
Verse 3
वायुरुवाच । शक्तिः प्रथमसम्भूता शांत्यतीतपदोत्तरा । ततो माया ततो ऽव्यक्तं शिवाच्छक्तिमतः प्रभोः
ဝါယုက ပြောသည်– ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းလာသည်မှာ «ရှက္တိ» ဖြစ်၍၊ ငြိမ်းချမ်းမှု၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့် (śānti) ကိုပင် ကျော်လွန်သော အနေအထားရှိ၏။ ထို့နောက် သူမမှ «မာယာ» ပေါ်လာပြီး၊ ထို့နောက် «အဗျက္တ» (မပေါ်လွင်သေးသော အရာ) သည် ပေါ်ထွန်းလာသည်—ရှက္တိနှင့်ပြည့်စုံသော အရှင် သီဝထံမှ။
Verse 4
शान्त्यतीतपदं शक्तेस्ततः शान्तिपदक्रमात् । ततो विद्यापदं तस्मात्प्रतिष्ठापदसंभवः
ရှက္တိ (Śakti) မှ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကိုလွန်သော အဆင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့နောက် ငြိမ်းချမ်းမှု၏ အဆင့်တန်းစဉ်အတိုင်း တက်လှမ်းရာမှ ဗိဒ္ယာပဒ (အသိပညာ၏ အဆင့်) ကို ရောက်ရှိ၏။ ထိုဗိဒ္ယာပဒမှ «ပရတိဋ္ဌာ» (Pratiṣṭhā) ဟု ခေါ်သော တည်ထောင်အခြေခံအဆင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 5
निवृत्तिपदमुत्पन्नं प्रतिष्ठापदतः क्रमात् । एवमुक्ता समासेन सृष्टिरीश्वरचोदिता
အစဉ်လိုက်အတိုင်း «ပရတိဋ္ဌာ» (Pratiṣṭhā) အဆင့်မှ «နိဗြတ္တိ» (Nivṛtti) ဟု ခေါ်သော အဆင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဤဖန်ဆင်းခြင်းသည် အရှင် ဣဿဝရ (Īśvara) ၏ လှုံ့ဆော်မှုနှင့် အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုထား၏။
Verse 6
आनुलोम्यात्तथैतेषां प्रतिलोम्येन संहृतिः । अस्मात्पञ्चपदोद्दिष्टात्परस्स्रष्टा समिष्यते
အရှေ့သို့တိုးသော အစီအစဉ်ဖြင့် ထိုတို့၏ ပေါ်ထွန်းမှု ဖြစ်ပွား၍၊ ပြန်လှန်အစီအစဉ်ဖြင့် ထိုတို့၏ ပြန်လည်သိမ်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤငါးပါးပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသော သင်ခန်းစာမှ အမြင့်ဆုံး ဖန်ဆင်းရှင်ကို သိမြင်ရမည်။
Verse 7
कलाभिः पञ्चभिर्व्याप्तं तस्माद्विश्वमिदं जगत् । अव्यक्तं कारणं यत्तदात्मना समनुष्ठितम्
ထို့ကြောင့် ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် ကလာငါးပါး (ဒေဝီယ အင်အားများ) ဖြင့် ပြည့်နှံ့နေပြီး၊ မပေါ်လွင်သော အကြောင်းရင်း (အဗျက္တ-ကာရဏ) သည် အတ္တမန်အားဖြင့်—အတွင်းအုပ်စိုးရှင်ဖြစ်သော သခင်ဘုရားအားဖြင့်—တည်ထောင်၍ အုပ်ချုပ်ထားသည်။
Verse 8
महदादिविशेषांतं सृजतीत्यपि संमतम् । किं तु तत्रापि कर्तृत्वं नाव्यक्तस्य न चात्मनः
ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုသည် မဟတ်မှစ၍ အခြားအရာများတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ထူးခြားသတ္တဝါများအထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု လက်ခံကြသည်။ သို့သော် ထိုနေရာ၌ပင် အမှန်တကယ် ကర్తृत्व (လုပ်ဆောင်သူဖြစ်ခြင်း) သည် အဗျက္တ (ပရကൃတိ) သို့မဟုတ် အတ္တမန်၏ အပိုင်မဟုတ်။
Verse 9
अचेतनत्वात्प्रकृतेरज्ञत्वात्पुरुषस्य च । प्रधानपरमाण्वादि यावत्किञ्चिदचेतनम्
ပရကൃတိ (Prakṛti) သည် အသိဉာဏ်မရှိသောကြောင့်၊ ချုပ်နှောင်ခံ ပုရုရှ (puruṣa) သည် အမှန်တကယ် ဉာဏ်မရှိသောကြောင့်၊ ပဓာန (Pradhāna) မှ အဏုမြူများအထိ—ထိုအတွင်းရှိ အရာအားလုံးကို မိမိသဘောအရ အချေတန (အသိမဲ့) ဟု သိမြင်ရမည်။
Verse 10
तत्कर्तृकं स्वयं दृष्टं बुद्धिमत्कारणं विना । जगच्च कर्तृसापेक्षं कार्यं सावयवं यतः
ဤ စနစ်တကျရှိသော လောကကို ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့ရသကဲ့သို့ အကျိုးဖြစ်စေသော အလုပ်ရှင်တစ်ဦး၏ ဖန်တီးမှုဖြစ်သည်။ ဉာဏ်ရှိသော အကြောင်းတရားမရှိဘဲ မတည်ရှိနိုင်။ အကြောင်းမှာ စကြဝဠာသည် အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် ဖန်တီးသူကို မူတည်သည့် အကျိုးတရားဖြစ်သည်။
Verse 11
तस्माच्छक्तस्स्वतन्त्रो यः सर्वशक्तिश्च सर्ववित् । अनादिनिधनश्चायं महदैश्वर्यसंयुतः
ထို့ကြောင့် ထိုဘုရားသည် စွမ်းနိုင်၍ လုံးဝလွတ်လပ်သူ—အာဏာအားလုံးနှင့် ပြည့်စုံကာ အရာအားလုံးကို သိမြင်သူ ဖြစ်သည်။ ဤအရှင်သည် အစမရှိ အဆုံးမရှိ၍ မဟာအိုင်ශ්ဝရယနှင့် ပြည့်ဝသည်။
Verse 12
स एव जगतः कर्ता महादेवो महेश्वराः । पाता हर्ता च सर्वस्य ततः पृथगनन्वयः
သူတစ်ပါးတည်းက စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းရှင်—မဟာဒေဝ၊ မဟာဣශ්ဝရ ဖြစ်သည်။ သူတစ်ပါးတည်းက အားလုံးကို ကာကွယ်သကဲ့သို့ အားလုံးကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသူလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အားလုံးနှင့် ကွဲပြား၍ တူညီယှဉ်ပြိုင်သူ မရှိ။
Verse 13
परिणामः प्रधानस्य प्रवृत्तिः पुरुषस्य च । सर्वं सत्यव्रतस्यैव शासनेन प्रवर्तते
ပရဓာန (မူလသဘာဝ) ၏ ပြောင်းလဲမှုနှင့် ပုရုෂ (သိမြင်စိတ်) ၏ လှုပ်ရှားမှုတို့—အရာအားလုံးသည် သစ္စာဝရတ (စစ်မှန်သော သစ္စာကတိ၏ အရှင်) ရှီဝ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်သာ လည်ပတ်သည်။
Verse 14
इतीयं शाश्वती निष्ठा सतां मनसि वर्तते । न चैनं पक्षमाश्रित्य वर्तते स्वल्पचेतनः
ဤသို့ပင် သဒ္ဓါတည်ကြည်မှု အမြဲတမ်းသော နိဋ္ဌာသည် သုစရိုက်သူတို့၏ စိတ်၌ တည်နေ၏။ သို့ရာတွင် ဉာဏ်နည်းသူသည် ဤသစ္စာတရား၏ အမြင်ကို အားကိုး၍ မနေထိုင်နိုင်။
Verse 15
यावदादिसमारंभो यावद्यः प्रलयो महान् । तावदप्येति सकलं ब्रह्मणः शारदां शतम्
ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အစကနေ မဟာပျက်သုဉ်းခြင်းအထိ—အချိန်အလျားအနက် ထိုမျှလောက်ပင် စကြဝဠာလှည့်ပတ်မှု အလုံးစုံ ဆက်လက်တည်၏။ ၎င်းသည် ဘြဟ္မာ၏ ဆောင်းဦးနှစ် တစ်ရာနှင့် တူညီ၏။
Verse 16
परमित्यायुषो नाम ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । तत्पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिधीयते
မမြင်သာသော မွေးဖွားခြင်းရှိသည့် ဗြဟ္မာ၏ အသက်ကာလကို «ပရမ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုကာလအတိုင်းအတာတွင် «ပရာ» ဟု ခေါ်သော အပိုင်းနှင့် ၎င်း၏ တစ်ဝက်ကို «ပရာဓ» ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 17
परार्धद्वयकालांते प्रलये समुपस्थिते । अव्यक्तमात्मनः कार्यमादायात्मनि तिष्ठति
ပရာဓ နှစ်ခု၏ ကာလအဆုံးတွင် စကြဝဠာပျက်ကွက်ခြင်း (ပရလယ) ရောက်လာသောအခါ မမြင်သာသော အဝျက်တသည် မိမိ၏ အကျိုးဖြစ်ပေါ်မှုများကို မိမိထဲသို့ ပြန်လည်သိမ်းယူကာ မိမိအတ္တ၌ တည်နေသည်။
Verse 18
आत्मन्यवस्थिते ऽव्यक्ते विकारे प्रतिसंहृते । साधर्म्येणाधितिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ
အဝျက်တသည် အတ္တ၌ တည်နေပြီး ပြောင်းလဲမှုအားလုံး ပြန်လည်သိမ်းဆည်းသွားသောအခါ၊ ဆင်တူသဘောတရားကြောင့် ပရဓာန (မူလသဘာဝ) နှင့် ပုရုရှ (သိမြင်စိတ်ဓာတ်) တို့နှစ်ပါးလုံးသည် ထိုအခြေအနေ၌ တည်ငြိမ်စွာ တည်ရှိနေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 19
तमः सत्त्वगुणावेतौ समत्वेन व्यवस्थितौ । अनुद्रिक्तावनन्तौ तावोतप्रोतौ परस्परम्
တမစ်နှင့် သတ္တဝ—ဤဂုဏ်နှစ်ပါးသည်—ညီမျှသဘောဖြင့် တည်နေသည်။ မလှုပ်ရှားဘဲ အစမရှိသော ထိုနှစ်ပါးသည် အချင်းချင်း အထည်ချည်အထည်တန်းကဲ့သို့ ထိုးယှက်ပေါင်းစည်းနေသည်။
Verse 20
गुणसाम्ये तदा तस्मिन्नविभागे तमोदये । शांतवातैकनीरे च न प्राज्ञायत किंचन
ထိုအခါ ဂုဏ်တို့သည် ပြည့်စုံစွာ ညီမျှနေ၍ ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ အမှောင်ထုက လွှမ်းမိုးနေသည့်အချိန်၊ လေတောင် တိတ်ဆိတ်၍ အားလုံး တစ်ပြင်တည်း မခွဲမခွာ ဖြစ်နေသဖြင့် မည်သည့်အရာမျှ မသိမြင်နိုင်ခဲ့။
Verse 21
अप्रज्ञाते जगत्यस्मिन्नेक एव महेश्वरः । उपास्य रजनीं कृत्स्नां परां माहेश्वरीं ततः
ဤလောကသည် မဖော်ထုတ်သေး၊ မသိမြင်သေးစဉ်က မဟာဒေဝ (မဟေရှွရ) တစ်ပါးတည်းသာ ရှိတော်မူ၏။ ထို့နောက် အမြင့်မြတ်သော ရှိုင်ဝသတ္တဝါ (မာဟေရှွရီ) ကို တစ်ညလုံး ပူဇော်ဝတ်ပြုကာ နောက်ထပ် သာသနာတော်၏ ဖွင့်လှစ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 22
प्रभातायां तु शर्वर्यां प्रधानपुरुषावुभौ । प्रविश्य क्षोभयामास मायायोगान्महेश्वरः
မိုးလင်းချိန်တွင် မဟာဒေဝသည် မိမိ၏ မာယာ-ယောဂ အင်အားဖြင့် ပရဓာန (မူလသဘာဝ) နှင့် ပုရုရှ (သိမြင်သဘောတရား) နှစ်ပါးစလုံးထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ လှုပ်ရှားစေတော်မူ၏။
Verse 23
ततः पुनरशेषाणां भूतानां प्रभवाप्ययात् । अव्यक्तादभवत्सृष्टिराज्ञया परमेष्ठिनः
ထို့နောက် ထပ်မံ၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်းတို့အရ မဖော်ထုတ်သေးသော အဗျက္တမှ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုသည် အမြင့်မြတ်သော အရှင် ပရမေဋ္ဌင်၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 24
विश्वोत्तरोत्तरविचित्रमनोरथस्य यस्यैकशक्तिशकले सकलस्समाप्तः । आत्मानमध्वपतिमध्वविदो वदंति तस्मै नमः सकललोकविलक्षणाय
စကြဝဠာကို ကျော်လွန်တော်မူသော ထိုအရှင်အား နမസ്കာရပါ၏။ အံ့ဩဖွယ်ကောင်း၍ အမြဲတမ်း ထပ်မံကျော်လွန်သည့် အလိုတော်တစ်ရပ်ဖြင့် အရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံတော်မူ၏။ အင်အားတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်တည်းဖြင့်ပင် ရှိသမျှအကုန် ပြည့်စုံစေတော်မူ၏။ မာဂ္ဂကို သိမြင်သူတို့က ထိုအရှင်ကို အတ္တမ၊ လမ်း၏ အရှင် (ပတိ) ဟု ဆိုကြပြီး လောကအားလုံးထက် ထူးခြား၍ ကျော်လွန်တော်မူသည်။ ထိုအရှင်အား နမস্কာရပါ၏။
A doctrinal cosmogony: Vāyu explains the first principle (Śakti), the emergence of māyā and avyakta, and the ordered emanation/dissolution of the cosmos under Śiva’s command.
They function as a graded metaphysical map of manifestation and reabsorption, marking successive levels/steps through which creation proceeds and through which dissolution retraces its path in reverse.
The chapter highlights pañca-kalā (five functional powers/parts) pervading the cosmos and situates avyakta as causal only when activated by the Self, ultimately subordinated to Śiva as conscious governor.