पशु-पाश-पतिविचारः / Inquiry into Paśu, Pāśa, and Pati

Verse 1

मुनय ऊचुः । यो ऽयं पशुरिति प्रोक्तो यश्च पाश उदाहृतः । अभ्यां विलक्षणः कश्चित्कोयमस्ति तयोः पतिः

မုနိတို့ ပြောကြ၏။ “ပသု (ချည်နှောင်ခံရသော ဝိညာဉ်) ဟု ခေါ်သောသူနှင့် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ဟု ဆိုသောအရာ—ထိုနှစ်ခုလုံးနှင့် ကွဲပြားသည့် သတ္တဝါတစ်ပါး၊ သူတို့၏ အရှင် ပတိ ဟူသည် မည်သူနည်း?”

Verse 2

वायुरुवाच । अस्ति कश्चिदपर्यंतरमणीयगुणाश्रयः । पतिर्विश्वस्य निर्माता पशुपाशविमोचनः

ဗာယု ပြော၏။ “အဆုံးမရှိသော ချိုမြိန်သည့် ဂုဏ်တော်များ၏ အာရုံအိမ်တော်ဖြစ်သော တစ်ပါးရှိ၏။ ထိုသူသည် ကမ္ဘာလောက၏ အရှင် (ပတိ)၊ ဖန်ဆင်းရှင်၊ ပသုတို့ကို ပာရှမှ လွတ်မြောက်စေသော ကယ်တင်ရှင် ဖြစ်၏။”

Verse 3

अभावे तस्य विश्वस्य सृष्टिरेषा कथं भवेत् । अचेतनत्वादज्ञानादनयोः पशुपाशयोः

အကယ်၍ ထိုအမြင့်မြတ်သောသခင် မရှိလျှင် ဤကမ္ဘာစကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ အကြောင်းမှာ «ပသု» (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) နှင့် «ပာရှ» (ချည်နှောင်မှု) နှစ်ပါးလုံးသည် အာရုံမရှိ၊ အဝိဇ္ဇာဖြစ်၍ ကိုယ်တိုင်ဖန်ဆင်းနိုင်ခြင်း မရှိကြ။

Verse 4

प्रधानपरमाण्वादि यावत्किंचिदचेतनम् । तत्कर्तृकं स्वयं दृष्टं बुद्धिमत्कारणं विना

ပရဓာန (မူလပစ္စည်း) မှ အဏုအထိ၊ အာရုံမရှိသော အရာအားလုံးကို ကြည့်လျှင် ပညာရှိသော အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်တိုင် အကျိုးဖြစ်စေသော ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်ဟု မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မမြင်ရ။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ၏ အာရုံမရှိသော အခြေခံသည် အဆုံးစွန်ဖန်ဆင်းရှင် မဟုတ်ဘဲ၊ အသိဉာဏ်ရှိသော ပတိ—သခင်ကို လိုအပ်သည်။

Verse 5

जगच्च कर्तृसापेक्षं कार्यं सावयवं यतः । तस्मात्कार्यस्य कर्तृत्वं पत्युर्न पशुपाशयोः

လောကသည် အကျိုးဖြစ်ရာဖြစ်၍ ထိရောက်သော အကြောင်းတရားကို မူတည်ကာ အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအကျိုးအပေါ်၌ လုပ်ဆောင်သူအာဏာ (ကတ္တൃത്വ) သည် ပတိ (Pati) သခင်တော်တစ်ပါးတည်း၏ ဖြစ်ပြီး ပသု (Paśu) သို့မဟုတ် ပါရှ (Pāśa) ၏ မဟုတ်။

Verse 6

पशोरपि च कर्तृत्वं पत्युः प्रेरणपूर्वकम् । अयथाकरणज्ञानमंधस्य गमनं यथा

ပသု (Paśu) ဖြစ်သော ခန္ဓာရှိသတ္တဝါ၏ ကတ္တൃത്വတောင် ပတိ (Pati) သခင်တော်၏ လှုံ့ဆော်ညွှန်ကြားမှုကို အရင်ခံရပြီးမှသာ ဖြစ်သည်။ မှန်ကန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှုမရှိဘဲ သိခြင်းနှင့် လုပ်ခြင်းသည် မျက်ကန်းတစ်ယောက် လမ်းလျှောက်သကဲ့သို့—သွားနေသော်လည်း မှန်သောလမ်းကို မမြင်။

Verse 7

आत्मानं च पृथङ्मत्वा प्रेरितारं ततः पृथक् । असौ जुष्टस्ततस्तेन ह्यमृतत्वाय कल्पते

မိမိကိုယ်ကို သီးခြားဟု ခွဲခြားသိမြင်ပြီးနောက်၊ ထို့နောက် လှုံ့ဆော်သူ သခင်တော်ကိုလည်း မိမိနှင့် သီးခြားဟု သိမြင်လျှင်၊ ထိုသူသည် သူ့ထံမှ လက်ခံခံရသည်။ ထို့ပြင် သူ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် အမရత్వ (မုတ်ခ) သို့ သင့်တော်လာသည်။

Verse 8

पशोः पाशस्य पत्युश्च तत्त्वतो ऽस्ति पदं परम् । ब्रह्मवित्तद्विदित्वैव योनिमुक्तो भविष्यति

အမှန်တကယ်အားဖြင့် ပရှု (ဝိညာဉ်)၊ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) နှင့် ပတိ (အရှင်) တို့နှင့် ဆိုင်သော အမြင့်ဆုံးသော ပဒ (အခြေအနေ) ရှိ၏။ ဘြဟ္မကို သိမြင်သူသည် ထိုအရာတည်းကို အမှန်တကယ် သိရှိအောင်မြင်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်မွေးဖွားရာ သားအိမ်မှ လွတ်မြောက်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာယူခြင်းမှ ကင်းလွတ်လာမည်။

Verse 9

संयुक्तमेतद्द्वितयं क्षरमक्षरमेव च । व्यक्ताव्यक्तं बिभर्तीशो विश्वं विश्वविमोचकः

အရှင်သည် ဤနှစ်ပါးတည်းဟူသော အစုံကို ထမ်းဆောင်တော်မူ၏—ပျက်စီးနိုင်သော (ခ္ရှရ) နှင့် မပျက်စီးသော (အခ္ရှရ)၊ ထင်ရှားသော (ဗျက္တ) နှင့် မထင်ရှားသော (အဗျက္တ) ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။ အရှင်သည် စကြဝဠာကို ထောက်ပံ့တော်မူ၍ လောကကို လွတ်မြောက်စေသော (ဝိශ්ဝဝိမောစက) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 10

भोक्ता भोग्यं प्रेरयिता मंतव्यं त्रिविधं स्मृतम् । नातः परं विजानद्भिर्वेदितव्यं हि किंचनः

သိမြင်သူသည် ဤသုံးပါးကို နားလည်ရမည်—အတွေ့အကြုံခံစားသူ (ချည်နှောင်နေသော ပရှု)၊ ခံစားရမည့် အရာဝတ္ထု (လောက၏ ဘောဂ) နှင့် အတွင်းမှ လှုံ့ဆော်ညွှန်ကြားသော အရှင် (အန္တర్యာမိ) ဖြစ်၏။ ဤထက်ပို၍ အမှန်တကယ် ခွဲခြားသိမြင်သူတို့အတွက် သိရန်လိုသော အရာမရှိတော့။

Verse 11

तिलेषु वा यथा तैलं दध्नि वा सर्पिरर्पितम् । यथापः स्रोतसि व्याप्ता यथारण्यां हुताशनः

နှမ်းစေ့အတွင်း ဆီရှိသကဲ့သို့၊ နို့ချဉ်အတွင်း ဂီ (ထောပတ်သန့်) ပါဝင်သကဲ့သို့၊ စီးဆင်းသောချောင်းမြစ်၌ ရေပြန့်နှံ့သကဲ့သို့၊ တောအတွင်း မီးကူးစက်ပြန့်နှံ့သကဲ့သို့—အပြင်မျက်စိမမြင်နိုင်သော်လည်း အတွင်းအတ္တဖြစ်သော သခင်ရှီဝ (Śiva) သည် သတ္တဝါအားလုံးနှင့် လောကအားလုံးကို ပြည့်ဝစွာ စိမ့်ဝင်နေ၏။

Verse 12

एवमेव महात्मानमात्मन्यात्मविलक्षणम् । सत्येन तपसा चैव नित्ययुक्तो ऽनुपश्यति

ထိုနည်းတူပင် အမြဲတမ်း စည်းကမ်းတကျ ကျင့်ကြံနေသော ရှာဖွေသူသည် သစ္စာတရားနှင့် တပသ (အတင်းအကျပ်ကျင့်စဉ်) အားဖြင့် မိမိအတ္တအတွင်း၌ တည်ရှိသော မဟာအတ္တ (Mahātman) — ပုဂ္ဂိုလ်အတ္တနှင့် ကွဲပြားသောအရာ — ကို တည်ငြိမ်စွာ မြင်တွေ့တတ်၏။

Verse 13

य एको जालवानीश ईशानीभिस्स्वशक्तिभिः । सर्वांल्लोकानिमान् कृत्वा एक एव स ईशते १

တစ်ပါးတည်းသော သခင်အရှင်၊ အင်အားကြီး၍ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့တော်မူသော အရှင်သည်၊ မိမိ၏ သက္တိများဖြစ်သော «ဣရှာနီ» တို့ဖြင့် ဤလောကအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုသို့ ဖန်ဆင်းပြီးလည်း တစ်ပါးတည်းအဖြစ်တည်ကာ အားလုံးကို အုပ်စိုးတော်မူ၏။

Verse 14

एक एव तदा रुद्रो न द्वितीयो ऽस्ति कश्चन । संसृज्य विश्वभुवनं गोप्ता ते संचुकोच यः

ထိုအခါ ရုဒြ (Rudra) တစ်ပါးတည်းသာ ရှိတော်မူ၏—ဒုတိယတစ်ပါး မရှိချေ။ စကြဝဠာနှင့် လောကအပေါင်းကို ထုတ်ဖော်ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်တော်မူ၏; ထို့ပြင် ပျက်ကွယ်ချိန်၌ အားလုံးကို ပြန်လည်သိမ်းယူသူလည်း ထိုအရှင်တော်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 15

विश्वतश्चक्षुरेवायमुतायं विश्वतोमुखः । तथैव विश्वतोबाहुविश्वतः पादसंयुतः

ထိုပတိသခင်၏ မျက်စိတို့သည် အရပ်အနှံ့ရှိ၏၊ မျက်နှာတို့လည်း အရပ်အနှံ့ရှိ၏။ ထိုနည်းတူ လက်တော်တို့သည် အရပ်အနှံ့ရှိပြီး ခြေတော်တို့လည်း အရပ်အနှံ့နှင့် ပြည့်စုံ၏။ ထို့ကြောင့် အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်နေသော သခင်သည် စကြဝဠာအတွင်း အတွင်းနေအုပ်စိုးရှင်အဖြစ် တည်ရှိ၏။

Verse 16

द्यावाभूमी च जनयन् देव एको महेश्वरः । स एव सर्वदेवानां प्रभवश्चोद्भवस्तथा

သခင်တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော မဟာဒေဝ မဟေရှ్వరသည် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ ထိုသခင်တော်တစ်ပါးတည်းကပင် ဒေဝတော်အပေါင်းတို့၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပေါ်ထွန်းရာ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 17

हिरण्यगर्भं देवानां प्रथमं जनयेदयम् । विश्वस्मादधिको रुद्रो महर्षिरिति हि श्रुतिः

ဤရုဒြသည် ဒေဝတော်တို့၏ ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ဗြဟ္မာ) ကို အရင်ဆုံး ပေါ်ထွန်းစေ၏။ သြတိကလည်း ရုဒြ—မဟာရိသိ—သည် ပေါ်ထွန်းလာသော စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးထက် မြင့်မြတ်ကြောင်း ကြေညာ၏။

Verse 18

वेदाहमेतं पुरुषं महांतममृतं ध्रुवम् । आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्संस्थितं प्रभुम्

«အလွန်ကြီးမြတ်၍ မသေမပျက်၊ မပြောင်းလဲသော အထွဋ်အမြတ် ပုရုရှကို ငါသိ၏။ အမှောင်ကို ကျော်လွန်၍ တည်ရှိသော သခင်တော်သည် နေကဲ့သို့ တောက်ပ၏»။

Verse 19

अस्मान्नास्ति परं किंचिदपरं परमात्मनः । नाणीयो ऽस्ति न च ज्यायस्तेन पूर्णमिदं जगत्

အထွဋ်အမြတ် အတ္တမန်ထက် မြင့်သော အရာတစ်စုံတစ်ရာ မရှိ။ ထိုသူထက် ပိုသေးသောအရာလည်း မရှိ၊ ပိုကြီးသောအရာလည်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် ထိုသူဖြင့် ပြည့်ဝ၍ လွှမ်းခြုံထား၏။

Verse 20

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । सर्वव्यापी च भगवांस्तस्मात्सर्वगतश्शिवः

သူသည် မျက်နှာအားလုံး၊ ခေါင်းအားလုံး၊ လည်ပင်းအားလုံးကို ပိုင်ဆိုင်၏။ သတ္တဝါတိုင်း၏ အတွင်းလျှို့ဝှက်ဂူ၌ ကိန်းဝပ်တော်မူ၏။ ဘဂဝန်သည် အလုံးစုံလွှမ်းခြုံသဖြင့်၊ ရှိဝကို “အရာရာသို့ ရောက်ရှိသူ” ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 21

सर्वतः पाणिपादो ऽयं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखः । सर्वतः श्रुतिमांल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

ဤပတိ (အရှင်) သည် အရပ်ရပ်၌ လက်နှင့်ခြေရှိ၏; အရပ်ရပ်၌ မျက်စိ၊ ခေါင်း၊ မျက်နှာရှိ၏။ လောက၌ အရပ်ရပ်မှ ကြားသိတော်မူ၍ အရာအားလုံးကို ဖုံးလွှမ်းကာ အလုံးစုံကို ပျံ့နှံ့တည်ရှိတော်မူ၏—သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ နီးကပ်တည်ရှိသော်လည်း အလွန်အကျွံလွန်ကဲတော်မူ၏။

Verse 22

सर्वेन्द्रियगुणाभासस्सर्वेन्द्रियविवर्जितः । सर्वस्य प्रभुरीशानः सर्वस्य शरणं सुहृत्

အရှင်သည် အင်္ဒြိယအားလုံး၏ ဂုဏ်သတ္တိများအဖြစ် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော်လည်း အင်္ဒြိယအားလုံးကို ကျော်လွန်တော်မူ၏။ အရာအားလုံး၏ प्रभု၊ အီရှာန (အထက်မြတ်အုပ်စိုးရှင်) ဖြစ်တော်မူ၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ ခိုလှုံရာ၊ အမြဲမေတ္တာပြည့်ဝသော မိတ်ဆွေ (သုဟෘတ်) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 23

अचक्षुरपि यः पश्यत्यकर्णो ऽपि शृणोति यः । सर्वं वेत्ति न वेत्तास्य तमाहुः पुरुषं परम्

မျက်စိမရှိသော်လည်း မြင်တတ်သူ၊ နားမရှိသော်လည်း ကြားတတ်သူ၊ အရာအားလုံးကို သိတတ်သော်လည်း မည်သူမျှ အပြည့်အဝ မသိနိုင်သူ—ထိုအရှင်ကို ပညာရှိတို့က «အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ» (ပရမပုရုရှ) ဟု ကြေညာကြ၏၊ အဲဒါသည် သီဝအရှင်တော်ပင် ဖြစ်၏။

Verse 24

अणोरणीयान्महतो महीयानयमव्ययः । गुहायां निहितश्चापि जंतोरस्य महेश्वरः

ဤမဟာဒေဝသည် မပျက်မယွင်းသောအရှင်—အလွန်သေးငယ်သည့်အရာထက်ပင် သေးငယ်၍ အလွန်ကြီးမားသည့်အရာထက်ပင် ကြီးမားသည်။ ထို့အပြင် ဤကိုယ်ရှိသတ္တဝါ၏ နှလုံးဂူအတွင်း၌ မဟေရှဝရ အတွင်းအရှင်အဖြစ် လျှို့ဝှက်တည်ရှိသည်။

Verse 25

तमक्रतुं क्रतुप्रायं महिमातिशयान्वितम् । धातुः प्रसादादीशानं वीतशोकः प्रपश्यति

အရှင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဓာတာ (ဗြဟ္မာ) သည် ဣရှာနကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်—ရိတုအခမ်းအနားတို့ကို ကျော်လွန်သော်လည်း အခမ်းအနားအားလုံး၏ အနှစ်သာရဖြစ်သောသူ—မတူမခွဲ မဟိမတော်ဖြင့် ပြည့်စုံလျက်။ ထိုအရှင်ကို မြင်ပြီးနောက် သူသည် ဝမ်းနည်းမှုမှ လွတ်ကင်းသွားသည်။

Verse 26

वेदाहमेनमजरं पुराणं सर्वगं विभुम् । निरोधं जन्मनो यस्य वदंति ब्रह्मवादिनः

ကျွန်ုပ်သည် ထိုအရှင်ကို သိ၏—မမွေးဖွားသော၊ မအိုမင်းသော၊ ရှေးဦးအရှင်၊ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့၍ အာဏာရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။ ဗြဟ္မကို သိမြင်သော ပညာရှင်တို့က ထိုအရှင်အတွက် မွေးဖွားခြင်း၏ ရပ်တန့်မှုရှိသည်ဟု ကြေညာကြသည်၊ အကြောင်းမူကား သူသည် ကိုယ်ကာယဖြစ်လာခြင်း၏ အတင်းအကျပ်မှ လွန်ကဲတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 27

एको ऽपि त्रीनिमांल्लोकान् बहुधा शक्तियोगतः । विदधाति विचेत्यंते १ विश्वमादौ महेश्वरः

သူသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း မဟာဒေဝသည် မိမိ၏ သက္တိ (Śakti) အင်အားကို ပေါင်းစည်းအသုံးချခြင်းဖြင့် ဤလောကသုံးပါးကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ပေါ်ထွန်းစေသည်။ သိ၍ ဆင်ခြင်လော့—အစဦး၌ ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို မဟေရှဝရက ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 28

विश्वधात्रीत्यजाख्या च शैवी चित्रा कृतिः परा । तामजां लोहितां शुक्लां कृष्णामेकां त्वजः प्रजाम्

ထိုအမြင့်မြတ်၍ အံ့ဩဖွယ်သော ရှိုင်ဝီ သက္တိသည် «အဇာ» ဟူ၍လည်း၊ «ဗိශ්ဝဓာထရီ»—ကမ္ဘာလောကကို ထောက်ပံ့သူ—ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။ မမွေးဖွားသော်လည်း တစ်ပါးတည်းဟု ဆိုကြပြီး အနီ၊ အဖြူ၊ အနက် ဟူသော သုံးရောင်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ လောကနှင့် သတ္တဝါတို့ကို သားသမီးအဖြစ် ထင်ရှားစေ၏။

Verse 29

जनित्रीमनुशेते ऽन्योजुषमाणस्स्वरूपिणीम् । तामेवाजामजो ऽन्यस्तु भक्तभोगा जहाति च

တစ်ဦးသော ဇီဝသည် မိခင်—ပရကృతိ—နှင့် အတူ နေထိုင်ကာ သူမကို မိမိ၏ ကိုယ်ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ခံစားပျော်မွေ့၏။ သို့သော် အခြားတစ်ပါး၊ မမွေးဖွားသော အရှင်သည် ထိုပရကృతိနှင့် အတူရှိနေသော်လည်း ပျော်မွေ့ခြင်းတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဘက္တိ၌ တည်၏။

Verse 30

द्वौ सुपर्णौ च सयुजौ समानं वृक्षमास्थितौ । एको ऽत्ति पिप्पलं स्वादु परो ऽनश्नन् प्रपश्यति

ငှက်နှစ်ကောင်သည် အမြဲတမ်း ပေါင်းစည်းလျက် တစ်ပင်တည်းသော သစ်ပင်ပေါ်၌ နားနေကြ၏။ တစ်ကောင်သည် ပိပ္ပလ သီး၏ ချိုမြိန်မှုကို စားသောက်၏; အခြားတစ်ကောင်သည် မစားဘဲ သက်သက် သက်သေခံကြည့်ရှု၏။ ထိုနည်းတူ တစ်ကိုယ်တည်း၌ ချုပ်နှောင်ခံ အတ္တ (ပရှု) သည် ကမ္မ၏ အသီးကို ခံစားရသော်လည်း အမြင့်မြတ်သော ပတိ—ရှီဝ—သည် မကပ်ငြိဘဲ သန့်ရှင်းသော မြင်သူအဖြစ် တည်နေ၏။

Verse 31

वृक्षेस्मिन् पुरुषो मग्नो गुह्यमानश्च शोचति । जुष्टमन्यं यदा पश्येदीशं परमकारणम्

ဤလောကသံသရာ၏ သစ်ပင်အတွင်း၌ ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်သည် နစ်မြုပ်ကျဆင်း၍၊ ဖုံးကွယ်ခံရသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၏။ သို့သော် မိမိမဟုတ်သော အခြားတစ်ပါး—အမြဲတမ်းအဖော်ဖြစ်သော အရှင်၊ အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်းကို မြင်တွေ့သော် ပူဆွေးမှု ပျောက်ကင်း၏။

Verse 32

तदास्य महिमानं च वीतशोकस्सुखी भवेत् । छंदांसि यज्ञाः ऋतवो यद्भूतं भव्यमेव च

ထိုအခါ သူ၏ မဟိမကို သိမြင်၍ ပူဆွေးမှုကင်းကာ ချမ်းသာသုခ၌ တည်၏။ ဝေဒမီတာများ၊ ယဇ္ဉပူဇော်မှုများ၊ ရာသီများနှင့် ရှိသမျှ—အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ပါ—အားလုံးသည် ထိုအရှင်အတွင်း၌ တည်ပြီး ထိုအရှင်က ထောက်ပံ့ထား၏။

Verse 33

मायी विश्वं सृजत्यस्मिन्निविष्टो मायया परः । मायां तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम्

အလွန်မြင့်မြတ်သော အထက်တန်းတော်သည် ထူးကဲလွန်မြောက်နေသော်လည်း မိမိ၏ မာယာအားဖြင့် ဤကမ္ဘာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ မာယာကို ကိုင်တွယ်သူအဖြစ် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ မာယာကို ပရကృతိ (သဘာဝ) ဟု သိမှတ်ကြလော့၊ မာယာပိုင်ရှင်ကို မဟေရှ్వర (ရှိဝဘုရား) ဟု သိမှတ်ကြလော့။

Verse 34

तस्यास्त्ववयवैरेव व्याप्तं सर्वमिदं जगत् । सूक्ष्मातिसूक्ष्ममीशानं कललस्यापि मध्यतः

ဤလောကကြီးတစ်ခုလုံးသည် အမှန်တကယ်ပင် သူ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ (အင်အားနှင့် အရိပ်အယောင်များ) ဖြင့်သာ ပြည့်နှံ့နေ၏။ အလွန်အလွန်သေးငယ်သည့်အရာထက်ပင် သေးငယ်သော ဣရှာနသည် ကလလ (အလွန်သေးငယ်သော သန္ဓေတုံး) ၏ အလယ်၌ပင် အတွင်းနေသခင်အဖြစ် တည်ရှိတော်မူ၏။

Verse 35

स्रष्टारमपि विश्वस्य वेष्टितारं च तस्य तु । शिवमेवेश्वरं ज्ञात्वा शांतिमत्यंतमृच्छति

လောကကြီးကို ဖန်ဆင်းသူနှင့် ထိုလောကကို လွှမ်းခြုံထားသူကို သိရှိသော်လည်း၊ သီဝတော်တစ်ပါးတည်းကို အမြင့်ဆုံးအရှင် (ပတိ) ဟု အမှန်တကယ် သိမြင်သော်မှသာ အမြင့်ဆုံး ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိသည်။

Verse 36

स एव कालो गोप्ता च विश्वस्याधिपतिः प्रभुः । तं विश्वाधिपतिं ज्ञात्वा मृत्युपाशात्प्रमुच्यते

ထိုအရှင်တော်တစ်ပါးတည်းသည် အချိန် (ကာလ) ဖြစ်၍ ကာကွယ်သူလည်း ဖြစ်ကာ၊ လောက၏ အုပ်စိုးရှင်၊ प्रभု ဖြစ်သည်။ ထိုကမ္ဘာအုပ်စိုးရှင်ကို သိမြင်လျှင် သေမင်း၏ ကြိုးပတ်မှ လွတ်မြောက်သည်။

Verse 37

घृतात्परं मंडमिव सूक्ष्मं ज्ञात्वा स्थितं प्रभुम् । सर्वभूतेषु गूढं च सर्वपापैः प्रमुच्यते

ဂျီ (ghṛta) ထက်ပင် အနှစ်သာရပို၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့သကဲ့သို့ အလွန်သိမ်မွေ့စွာ တည်ရှိနေသော प्रभု ကိုလည်းကောင်း၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ လျှို့ဝှက်ကိန်းဝပ်နေသည်ကိုလည်းကောင်း သိမြင်လျှင် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။

Verse 38

एष एव परो देवो विश्वकर्मा महेश्वरः । हृदये संनिविष्टं तं ज्ञात्वैवामृतमश्नुते

ဤသူတော်တည်းသာ အမြင့်ဆုံးသော ဘုရား—မဟေရှဝရ၊ စကြဝဠာ၏ ဆောက်လုပ်ရှင် (ဝိශ්ဝကರ್ಮာ) ဖြစ်တော်မူ၏။ နှလုံးအတွင်း တည်နေသော ထိုအရှင်ကို သိမြင်သူသည် အမရတရား (မောက္ခ) ကို အမှန်တကယ် ရရှိစားသုံးတတ်၏။

Verse 39

यदा समस्तं न दिवा न रात्रिर्न सदप्यसत् । केवलश्शिव एवैको यतः प्रज्ञा पुरातनी

အရာအားလုံး မရှိသေးသည့်အခါ—နေ့မရှိ၊ ညမရှိ၊ ထင်ရှားသော သတ္တ (sat) မရှိ၊ မထင်ရှားသော အသတ္ (asat) ပင် မရှိ—ထိုအခါ တစ်ပါးတည်းသော သီဝ (Śiva) သာ ရှိတော်မူ၍ ထိုအရှင်ထံမှ ပုရాతန ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 40

नैनमूर्ध्वं न तिर्यक्च न मध्यं पर्यजिग्रहत् । न तस्य प्रतिमा चास्ति यस्य नाम महद्यशः

အထက်၌လည်း မဟုတ်၊ အလျားတန်း၌လည်း မဟုတ်၊ အလယ်၌လည်း မဟုတ်—မည်သူမျှ ထိုအရှင်ကို မဖုံးလွှမ်းနိုင်။ မဟာယశ (ဂုဏ်သတင်းကြီး) ရှိတော်မူသော၊ နာမတော်ပင် ကျော်ကြားသော ထိုအရှင်အတွက် ကန့်သတ်သော ရုပ်ပုံတော် မရှိ။

Verse 41

अजातमिममेवैके बुद्धा जन्मनि भीरवः । रुद्रस्यास्य प्रपद्यंते रक्षार्थं दक्षिणं सुखम्

အချို့သည် ဉာဏ်တရားနိုးကြားသော်လည်း မွေးဖွားခြင်းကို ကြောက်ရွံ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအတွက် ဤ ရုဒြ (Rudra) ထံ ခိုလှုံကြပြီး၊ ကောင်းမြတ်၍ အကျိုးပြုသော ညာဘက် (တောင်ဘက်) အရုပ်သဏ္ဌာန်၌ သုခကို ပေးတော်မူသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

Verse 42

द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्वनंते समुदाहृते । विद्याविद्ये समाख्याते निहिते यत्र गूढवत्

ထိုနေရာ၌ အက္ခရာနှစ်လုံးကို အဆုံးမရှိသော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်အဖြစ် ကြေညာထားသည်။ ထိုအက္ခရာနှစ်လုံးအတွင်း၌ ဗိဒ္ယာ (အသိပညာ) နှင့် အဗိဒ္ယာ (မသိခြင်း) တို့ကိုလည်း အမည်ပေးထားပြီး လျှို့ဝှက်သကဲ့သို့ ထည့်သွင်းထားသည်။

Verse 43

क्षरं त्वविद्या ह्यमृतं विद्येति परिगीयते । ते उभे ईशते यस्तु सो ऽन्यः खलु महेश्वरः

အဝိဒ္ယာ (မသိမှု) ကို က္ෂရ (ပျက်စီးနိုင်သောအရာ) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ဝိဒ္ယာ (သိမြင်ပညာ) ကို အမృత (မပျက်မယွင်း၊ အမတ) ဟု ချီးမွမ်းကြ၏။ သို့သော် ထိုနှစ်ပါးကို အုပ်စိုးသူသည် ထိုနှစ်ပါးနှင့် မတူသော အခြားတစ်ပါးဖြစ်၍၊ အမှန်တကယ် မဟေရှွရ (သီဝ) သည် အမြင့်ဆုံး အရှင်တော် ဖြစ်၏။

Verse 44

एकैकं बहुधा जालं विकुर्वन्नेकवच्च यः । सर्वाधिपत्यं कुरुते सृष्ट्वा सर्वान् प्रतापवान्

တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ကွန်ယက်ကို အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲဖန်တီးကာ၊ ထိုတစ်ပါးတည်းအဖြစ်လည်း တည်မြဲနေသူသည်—သတ္တဝါအားလုံးကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက်—တန်ခိုးကြီးသော အရှင်တော်အဖြစ် အားလုံးပေါ် အုပ်စိုးအာဏာကို ဆောင်ရွက်၏။

Verse 45

दिश ऊर्ध्वमधस्तिर्यक्भासयन् भ्राजते स्वयम् । यो निःस्वभावादप्येको वरेण्यस्त्वधितिष्ठति

အထက်၊ အောက်၊ အလျားလိုက် အရပ်အနှံ့ကို အလင်းပေးလျက်၊ သူတော်တည်းက မိမိအာနုဘော်ဖြင့် တောက်ပနေ၏။ သဘာဝလက္ခဏာတို့ကို ကျော်လွန်သော်လည်း၊ အလွန်ပူဇော်ထိုက်သော ထိုတစ်ပါးတည်းသည် အားလုံးကို အုပ်စိုးတည်ရှိ၏။

Verse 46

स्वभाववाचकान् सर्वान् वाच्यांश्च परिणामयन् । गुणांश्च भोग्यभोक्तृत्वे तद्विश्वमधितिष्ठति

သဘာဝကိုဖော်ပြသောအရာအားလုံးနှင့် အညွှန်းခံအရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲစီမံကာ၊ ဂုဏ်သုံးပါးကိုလည်း «ခံစားရသောအရာ» နှင့် «ခံစားသူ» ဟူသောအခြေအနေများအဖြစ် ပုံဖော်စေ၍၊ ထိုစကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို သခင်ရှီဝသည် အုပ်စိုးထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။

Verse 47

ते वै गुह्योपणिषदि गूढं ब्रह्म परात्परम् । ब्रह्मयोनिं जगत्पूर्वं विदुर्देवा महर्षयः

အမှန်တကယ်ပင်၊ နတ်တို့နှင့် မဟာရိရှီတို့သည် ထိုလျှို့ဝှက်သော ဥပနိသဒ်တရားသင်ကြားမှုမှတစ်ဆင့်၊ သာမန်အမြင်မှ ဖုံးကွယ်နေပြီး အမြင့်ဆုံးကိုတောင် ကျော်လွန်သော အထွတ်အထိပ် ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်ကြ၏။ ထိုဘြဟ္မန်သည် ဘြဟ္မာ၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်၍ စကြဝဠာမပေါ်မီကတည်းက ရှိသော ပထမအကြောင်းရင်းတော် ဖြစ်၏။

Verse 48

भावग्राह्यमनीहाख्यं भावाभावकरं शिवम् । कलासर्गकरं देवं ये विदुस्ते जहुस्तनुम्

အတွင်းဉာဏ်သိမြင်ခြင်းဖြင့်သာ သိနိုင်သော၊ ဆန္ဒမဲ့ဟု ခေါ်ဆိုသော၊ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ပျောက်ကွယ်ခြင်း နှစ်ပါးကို ဖြစ်စေသော၊ ကလာတို့ဖြင့် စೃಷ್ಟိကို ပျိုးထောင်တော်မူသော ဒေဝ ရှီဝကို အမှန်တကယ် သိသူတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်၍ မောက္ခကို ရောက်ကြသည်။

Verse 49

स्वभावमेके मन्यंते कालमेके विमोहिताः । देवस्य महिमा ह्येष येनेदं भ्राम्यते जगत्

အချို့က ၎င်းကို သဘာဝ (svabhāva) သာဟု ထင်ကြသည်၊ အချို့က မောဟဖြစ်၍ အချိန် (kāla) ဟု ထင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဤသည်မှာ ဒေဝအရှင်၏ ဂုဏ်တော်ပင် ဖြစ်ပြီး၊ ဤကြောင့်ပင် လောကတစ်ခုလုံး လှုပ်ရှား၍ လည်ပတ်နေသည်။

Verse 50

येनेदमावृतं नित्यं कालकालात्मना यतः । तेनेरितमिदं कर्म भूतैः सह विवर्तते

ဤလောကတစ်ခုလုံးကို အမြဲတမ်းဖုံးလွှမ်းထားသောအရာသည်—ကာလဖြစ်၍ ကာလ၏အတ္တဖြစ်သောကြောင့်—ထိုအမြင့်မြတ်သောသဘောတရားကြောင့် ဤကမ္မသည် လှုံ့ဆော်ခံရပြီး၊ သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ လှည့်ပတ်ကာ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု၏စက်ဝိုင်းများအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထွက်ပေါ်လာသည်။

Verse 51

तत्कर्म भूयशः कृत्वा विनिवृत्य च भूयशः । तत्त्वस्य सह तत्त्वेन योगं चापि समेत्य वै

ထိုသဘောတရားဆိုင်ရာ စည်းကမ်းကျင့်စဉ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်ပြီး၊ ပြင်ပလုပ်ရပ်မှလည်း ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသောအခါ—အမှန်တကယ် ယောဂကို ရောက်ရှိသည်။ တတ္တဝါကို တတ္တဝါနှင့် ပေါင်းစည်းကာ၊ တတ္တဝါတို့၏ အမှန်တရားကို စုစည်း၍ လွန်မြောက်ကာ၊ ပတိဖြစ်သော သီဝ (Śiva) ထံသို့ သွားရာလမ်း၌ တည်မြဲလာသည်။

Verse 52

अष्टाभिश्च त्रिभिश्चैवं द्वाभ्यां चैकेन वा पुनः । कालेनात्मगुणैश्चापि कृत्स्नमेव जगत्स्वयम्

ရှစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သုံးဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်ဖြင့်လည်းကောင်း; ထို့ပြင် ကာလနှင့် မိမိ၏ မွေးရာပါ အင်အားတော်များအားဖြင့်လည်း—အရှင်တော်သည် မိမိအလိုတော်ဖြင့်ပင် လောကတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖြစ်လာစေတော်မူသည်။

Verse 53

गुणैरारभ्य कर्माणि स्वभावादीनि योजयेत् । तेषामभावे नाशः स्यात्कृतस्यापि च कर्मणः

လုပ်ရပ်တို့ကို ဂုဏ် (guṇa) များနှင့် ကိုက်ညီစွာ စတင်၍ မိမိ၏ သဘာဝနှင့် ဆက်စပ်သော အလေ့အထများနှင့် ချိတ်ဆက်သင့်သည်။ ထိုအထောက်အကူများ မရှိလျှင် ပြုလုပ်ပြီးသား ကမ္မတောင် ပျက်စီး၍ အကျိုးဖလ ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။

Verse 54

कर्मक्षये पुनश्चान्यत्ततो याति स तत्त्वतः । स एवादिस्स्वयं योगनिमित्तं भोक्तृभोगयोः

ကမ္မအစုအဝေး ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ၊ အတ္တသည် အမှန်တကယ် အခြားအခြေအနေသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်။ အာဒိအရှင် ရှိဝသည် ကိုယ်တိုင်ပင် ယောဂ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်၍၊ ခံစားသူနှင့် ခံစားရသောအရာ (ဘောက္တနှင့် ဘောဂ) နှစ်ဖက်လုံး၏ အခြေခံလည်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 55

परस्त्रिकालादकलस्स एव परमेश्वरः । सर्ववित्त्रिगुणाधीशो ब्रह्मसाक्षात्परात्परः

ထိုပရမေရှဝရသည် တစ်ပါးတည်း—အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် သုံးကာလကို ကျော်လွန်၍ အစိတ်အပိုင်းမရှိ သာလွန်မြင့်မြတ်တော်မူ၏။ သုံးဂုဏ်၏ အධိပတိ၊ အလုံးစုံသိမြင်တော်မူသူ၊ ပရဟ္မန်ကို တိုက်ရိုက်ထင်ရှားစေသော အမြင့်ဆုံးထက်လည်း မြင့်တော်မူ၏။

Verse 56

तं विश्वरूपमभवं भवमीड्यं प्रजापतिम् । देवदेवं जगत्पूज्यं स्वचित्तस्थमुपास्महे

ကျွန်ုပ်တို့သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ဆောင်တော်မူသော မမွေးဖွားသည့်၊ ချီးမွမ်းထိုက်သော ဘဝ (Bhava) အရှင်ကို ပူဇော်အုပ်သိမ်းပါ၏။ ထိုအရှင်သည် ပရဇာပတိ၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝ၊ လောကအားလုံးက ပူဇော်ထိုက်သူဖြစ်ပြီး မိမိ၏ စိတ်သိမြင်မှုအတွင်း၌ တည်နေတော်မူ၏။

Verse 57

कालादिभिः परो यस्मात्प्रपञ्चः परिवर्तते । धर्मावहं पापनुदं भोगेशं विश्वधाम च

အချိန်စသည်တို့ကို ကျော်လွန်တော်မူသောကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသော လောကတစ်ခုလုံးသည် သူ၏ အာနုဘော်ဖြင့်သာ လှည့်ပတ်ပြောင်းလဲ၏။ သူသည် ဓမ္မကို ပေးသနားသူ၊ အပြစ်ကို ပယ်ဖျက်သူ၊ အပျော်အပါးအလုံးစုံ၏ အရှင်၊ စကြဝဠာ၏ အိမ်တော်—အမြင့်ဆုံး ပတိဖြစ်သော သီဝ (Śiva) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 58

तमीश्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतानां परमं च दैवतम् । पतिं पतीनां परमं परस्ताद्विदाम देवं भुवनेश्वरेश्वरम्

ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒေဝ—မဟာဒေဝကို သိကြ၏။ အုပ်စိုးသူတို့အနက် အမြင့်ဆုံး မဟာဣရှဝရ၊ ဒေဝတားတို့အနက် အမြင့်ဆုံး ဒိဝ్యత၊ အရှင်တို့၏ အရှင်၊ အရာအားလုံးကို ကျော်လွန်သော ပရမ; လောကတို့၏ အုပ်စိုးရှင်များပင် အုပ်စိုးတော်မူသော ဘုဝနေရှဝရ၏ အရှင်တည်း။

Verse 59

न तस्य विद्येत कार्यं कारणं च न विद्यते । न तत्समो ऽधिकश्चापि क्वचिज्जगति दृश्यते

ထိုအရှင်အတွက် ပြုလုပ်ရမည့် အကျိုးတရား မရှိ၊ ထိုအရှင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းတရားလည်း မရှိ။ လောက၌ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ထိုအရှင်နှင့် တူညီသူ သို့မဟုတ် ထိုအရှင်ထက် မြင့်သူကို မမြင်ရ။

Verse 60

परास्य विविधा शक्तिः श्रुतौ स्वाभाविकी श्रुता । ज्ञानं बलं क्रिया चैव याभ्यो विश्वमिदं कृतम्

ကျမ်းစာများတွင် အထွဋ်အမြတ်သခင်သည် မျိုးစုံသော သက္တိများကို ကိုယ်တိုင်သဘာဝအဖြစ် ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း သင်ကြားထားသည်။ ထိုသက္တိများ—ဉာဏသက္တိ၊ အင်အားသက္တိ၊ လုပ်ဆောင်သက္တိ—တို့မှ ဤကမ္ဘာလောကတစ်လုံးလုံး ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 61

तस्यास्ति पतिः कश्चिन्नैव लिंगं न चेशिता । कारणं कारणानां च स तेषामधिपाधिपः

ထိုသက္တိ၏ အရှင်တစ်ပါးရှိသည်—ကန့်သတ်သည့် လိင်္ဂ (အမှတ်အသား) မရှိ၊ အခြားသူ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်လည်း မကျ။ သူသည် အကြောင်းရင်းတို့၏ အကြောင်းရင်း၊ အရှင်တို့အပေါ် အရှင်တော်ဖြစ်သည်။

Verse 62

न चास्य जनिता कश्चिन्न च जन्म कुतश्चन । न जन्महेतवस्तद्वन्मलमायादिसंज्ञकाः

သူ၏ မိဘဖြစ်သူ မည်သူမျှ မရှိ၊ သူ၏ မွေးဖွားခြင်းလည်း မည်သည့်နေရာမှ မလာ။ ထို့အတူ သူ့အတွက် မွေးဖွားခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများ—မလ (အညစ်အကြေး)၊ မာယာ စသည့် အမည်ခံအရာများ—လည်း မရှိ။

Verse 63

स एकस्सर्वभूतेषु गूढो व्याप्तश्च विश्वतः । सर्वभूतांतरात्मा च धर्माध्यक्षस्स कथ्यते

ထိုအရှင်သည် တစ်ပါးတည်းသော အရှင်ဖြစ်၍ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွင်း၌ လျှို့ဝှက်တည်ရှိကာ စကြဝဠာတစ်လျှောက် အနှံ့အပြား ပျံ့နှံ့တော်မူ၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အတွင်းအတ္တဖြစ်သဖြင့် ဓမ္မကို စောင့်ကြည့်အုပ်ချုပ်သူဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 64

सर्वभूताधिवासश्च साक्षी चेता च निर्गुणः । एको वशी निष्क्रियाणां बहूनां विवशात्मनाम्

ထိုအရှင်သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွင်း၌ နေထိုင်တော်မူ၍ သက်သေတော်၊ အတွင်းသိမြင်သူတော် ဖြစ်ပြီး ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်တော်မူ၏။ ချည်နှောင်ခံရ၍ အားမရှိသော ကိုယ်တည်အတ္တများ အများအပြားအပေါ်၌ လွတ်လပ်မှုအမှန်၌ မလှုပ်ရှားသကဲ့သို့ တစ်ပါးတည်းသော အုပ်စိုးထိန်းချုပ်သူတော် ဖြစ်၏။

Verse 65

नित्यानामप्यसौ नित्यश्चेतनानां च चेतनः । एको बहूनां चाकामः कामानीशः प्रयच्छति

ထိုအရှင်သည် “နိစ္စ” ဟု ခေါ်သော အရာအပေါင်းတို့အနက်၌ပင် အမြဲတည်တံ့သော နိစ္စတော် ဖြစ်ပြီး၊ အသိဉာဏ်ရှိသူအပေါင်းတို့အနက်၌ အမြင့်ဆုံးသော အသိဉာဏ်တော် ဖြစ်၏။ များစွာတို့အတွင်း တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်တော်သည် ဆန္ဒမရှိသူ ဖြစ်ကာ၊ အရှင်သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား ဆန္ဒ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့၏ အကျိုးဖလကို ပေးသနားတော်မူ၏။

Verse 66

सांख्ययोगाधिगम्यं यत्कारणं जगतां पतिम् । ज्ञात्वा देवं पशुः पाशैस्सर्वैरेव विमुच्यते

ချည်နှောင်ခံရသော ပသု (paśu) သည် စာṅခယာနှင့် ယောဂအားဖြင့် သိမြင်နိုင်သော အကြောင်းရင်းအခြေခံဖြစ်သည့် ဘုရား—ရှီဝ၊ လောကအားလုံး၏ ပတိ (Pati) ကို အမှန်တကယ် သိမြင်လျှင်၊ ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှု အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။

Verse 67

विश्वकृद्विश्ववित्स्वात्मयोनिज्ञः कालकृद्गुणी । प्रधानः क्षेत्रज्ञपतिर्गुणेशः पाशमोचकः

သူသည် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းသူ၊ စကြဝဠာကို သိမြင်သူ ဖြစ်၏။ မိမိအတ္တ၏ အရင်းအမြစ်ကိုလည်း သိမြင်တော်မူ၏။ အချိန်ကို စီမံသတ်မှတ်သူ၊ ဂုဏ (guṇa) များကို ပိုင်ဆိုင်၍ အုပ်စိုးသူ ဖြစ်၏။ သူသည် ပရဓာန (Pradhāna) အစဉ်အလာမက်ထရစ်၊ က్షೇತ್ರज्ञ (ကွင်း၏ သိသူ—ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်) ၏ ပတိ၊ ဂုဏ၏ အရှင်၊ ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်၍ လွတ်မြောက်စေသူ ဖြစ်၏။

Verse 68

ब्रह्माणं विदधे पूर्वं वेदांश्चोपादिशत्स्वयम् । यो देवस्तमहं बुद्ध्वा स्वात्मबुद्धिप्रसादतः

ပထမဦးစွာ ဘြဟ္မာကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ဝေဒတို့ကိုလည်း ကိုယ်တိုင် သင်ကြားပေးသော ထိုဘုရားကို—အတွင်းရှိ အတ္တသိမြင်မှု၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်—ငါ သိမြင်နားလည်လာ၏။

Verse 69

मुमुक्षुरस्मात्संसारात्प्रपद्ये शरणं शिवम् । निष्फलं निष्क्रियं शांतं निरवद्यं निरंजनम्

ဤသံသရာလည်ပတ်မှုမှ လွတ်မြောက်လိုသော မုမုက္ခူအဖြစ် ငါသည် ရှိဝကို အားကိုးရာအဖြစ် ခိုလှုံ၏—အကျိုးဖလမလို၊ လုပ်ဆောင်မှုမကပ်၊ အလွန်ငြိမ်းချမ်း၊ အပြစ်ကင်း၊ အညစ်အကြေးကင်းသော အရှင်။

Verse 70

अमृतस्य परं सेतुं दग्धेंधनमिवानिलम् । यदा चर्मवदाकाशं वेष्टयिष्यंति मानवाः

လူသားတို့က ကောင်းကင်ကို အရေပြားကဲ့သို့ ချည်နှောင်ရန် ကြိုးစားပြီး လေကို မီးလောင်ပြီးသား လောင်စာကဲ့သို့ ဖမ်းဆုပ်နိုင်သည့်အခါ—ထိုအခါမှသာ အမృత၏ အမြင့်ဆုံး နယ်နိမိတ်ကို ကျော်လွန်နိုင်မည်။ ထို့ကြောင့် သာမန်နည်းလမ်းဖြင့် မဖြစ်နိုင်။

Verse 71

तदा शिवमविज्ञाय दुःखस्यांतो भविष्यति । तपःप्रभावाद्देवस्य प्रसादाच्च महर्षयः

ထိုအခါ ရှီဝကို အမှန်တကယ် မသိသေးလည်း ဒုက္ခ၏ အဆုံးသည် ဖြစ်လာမည်—အို မဟာရိရှီတို့—တပဿ၏ အာနုဘော်နှင့် ဘုရား၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 72

अत्याश्रमोचितज्ञानं पवित्रं पापनाशनम् । वेदांते परमं गुह्यं पुराकल्पप्रचोदितम्

ဤသည်မှာ အမြင့်ဆုံး အာရှရမ်အဆင့်၏ သာဓနာနှင့် အလွန်သင့်တော်သော ဉာဏ်ပညာဖြစ်၍ သန့်ရှင်းကာ အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးသည်။ ဗေဒန္တ၌ တည်ရှိသော အလွန်လျှို့ဝှက်သင်ကြားချက်ဖြစ်ပြီး ရှေးကာလ စೃષ્ટိဝန်းကျင်များကတည်းက အမိန့်ပြုထားသည်။

Verse 73

ब्रह्मणो वदनाल्लब्धं मयेदं भाग्यगौरवात् । नाप्रशांताय दातव्यमेतज्ज्ञानमनुत्तमम्

ကျွန်ုပ်၏ကံကောင်းခြင်း၏ဂုဏ်ကြီးမားမှုကြောင့် ဗြဟ္မာ၏နှုတ်မှ ဤအရာကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤအထွတ်အမြတ်သော ဉာဏ်ပညာကို စိတ်မငြိမ်သက်သူ(ကိုယ်ကိုမထိန်းနိုင်သူ) ထံ မပေးသင့်။

Verse 74

न पुत्रायाशुवृत्ताय नाशिष्याय च सर्वथा । यस्य देवे पराभक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ

ဤသင်ခန်းစာကို အကျင့်ပျက်သောသားထံသို့လည်း မပေးရ၊ စစ်မှန်သောတပည့်မဟုတ်သူထံသို့လည်း လုံးဝမပေးရ။ သခင်(ဒေဝ)အပေါ် အမြင့်ဆုံးသောဘက္တိရှိပြီး သခင်အပေါ်ကဲ့သို့ပင် ဂုရုအပေါ်လည်း ထိုတူညီသောဘက္တိရှိသူထံသို့သာ ပေးရမည်။

Verse 75

तस्यैते कथिताह्यर्थाः प्रकाशंते महात्मनः । अतश्च संक्षेपमिदं शृणुध्वं शिवः परस्तात्प्रकृतेश्च पुंसः

ဤအဓိပ္ပါယ်တို့ကို ရှင်းပြပြီးသောအခါ မဟာစိတ်ရှိသူအတွက် ထင်ရှားလာသည်။ ထို့ကြောင့် ယခု အကျဉ်းချုပ်နိဂုံးကို နားထောင်ကြလော့—ရှီဝ(Śiva) သည် ပရကൃတိ(Prakṛti) ထက်လည်းကောင်း၊ ပုရုရှ(Puruṣa) ထက်လည်းကောင်း ကျော်လွန်တော်မူ၏။

Verse 76

स सर्गकाले च करोति सर्वं संहारकाले पुनराददाति

ဖန်ဆင်းချိန်၌ ထိုသခင်သည် အရာအားလုံးကို ပေါ်ထွန်းစေ၏၊ လောကပျက်ကွက်ချိန်၌လည်း အရာအားလုံးကို မိမိအတွင်းသို့ ပြန်လည်သိမ်းယူ၏။