शैवधर्मप्रशंसा तथा पञ्चविधसाधनविभागः / Praise of Śaiva Dharma and the Fivefold Classification of Practice

Verse 1

ऋषय ऊचुः । किं तच्छ्रेष्टमनुष्ठानं मोक्षो येनपरोक्षितः । तत्तस्य साधनं चाद्य वक्तुमर्हसि मारुत

ရိရှီတို့က ဆိုကြသည်—“မောက္ခကို တိုက်ရိုက်သိမြင်စေသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အကျင့်အကြံ (အနုဋ္ဌာန) သည် အဘယ်နည်း။ ထိုသို့ရောက်ရန် အဓိက साधနာ (နည်းလမ်း) သည် အဘယ်နည်း။ အို မာရုတ (ဝါယု) ယခု ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားပါ။”

Verse 2

वायुरुवाच । शैवो हि परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । यत्रापरोक्षो लक्ष्येत साक्षान्मोक्षप्रदः शिवः

ဝါယုက ဆိုသည်—“အမှန်တကယ် သိုင်ဝဓမ္မသည် အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မဖြစ်၍ အကောင်းဆုံး အနုဋ္ဌာနဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုလမ်း၌ သီဝရှင်ကို တိုက်ရိုက်မြင်နိုင်ပြီး၊ ထိုသီဝသည် ကိုယ်တိုင်ပင် အနီးကပ်အမှန်တရားအဖြစ် ထင်ရှားကာ မောက္ခကို ပေးတော်မူ၏။”

Verse 3

स तु पञ्चविधो ज्ञेयः पञ्चभिः पर्वभिः क्रमात् । क्रियातपोजपध्यानज्ञानात्मभिरनुत्तरैः

ထိုအကျင့်အကြံကို ငါးမျိုးရှိသည်ဟု သိရမည်၊ အဆင့်ငါးဆင့်ဖြင့် အစဉ်လိုက် ဖွင့်လှစ်လာသည်—အမြင့်မြတ်သော ကရိယာ (ritual action), တပစ် (austerity), ဇပ (မန္တရားရွတ်ဆိုခြင်း), ဓျာန (meditation), နှင့် လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ (jñāna) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 4

तैरेव सोत्तरैस्सिद्धो धर्मस्तु परमो मतः । परोक्षमपरोक्षं च ज्ञानं यत्र च मोक्षदम्

ထိုသင်ကြားချက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အမြင့်မြတ်သော အဓိပ္ပါယ်များဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မသည် တည်ထောင်လာသည်။ ထိုတွင် ကျမ်းစာအရ အလွှာလိုက်သိမြင်မှုနှင့် ကိုယ်တိုင်သဘောပေါက်သိမြင်မှု နှစ်မျိုးလုံးရှိပြီး မောက္ခကို ပေးစွမ်းသော ဉာဏ်ဖြစ်သည်။

Verse 5

परमो ऽपरमश्चोभौ धर्मौ हि श्रुतिचोदितौ । धर्मशब्दाभिधेयेर्थे प्रमाणं श्रुतिरेव नः

အမြင့်မြတ်သော (ပရမ) နှင့် အနိမ့်ပိုင်းသော (အပရ) ဓမ္မ နှစ်မျိုးလုံးကို Śruti က အမိန့်ပြုထားသည်။ “ဓမ္မ” ဟူသော စကားလုံး၏ အမှန်တကယ် ရည်ညွှန်းသည့် အဓိပ္ပါယ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ အာဏာပိုင် သက်သေမှာ Śruti တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်သည်။

Verse 6

परमो योगपर्यन्तो धर्मः श्रुतिशिरोगतः । धर्मस्त्वपरमस्तद्वदधः श्रुतिमुखोत्थितः

ယောဂသို့ အဆုံးတိုင်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဓမ္မသည် သြုတိ(ဝေဒ)၏ “ခေါင်းမိုး/မကွတ်” အဖြစ် အမြင့်ဆုံး အဓိပ္ပါယ်တွင် တည်ရှိ၏။ ထိုနည်းတူ အောက်တန်း ဓမ္မများသည် သြုတိ၏ “ပါးစပ်” မှ ထွက်ပေါ်လာ၍ ထိုအမြင့်ဆုံး သင်ကြားချက်အောက်၌ ရပ်တည်၏။

Verse 7

अपश्वात्माधिकारत्वाद्यो धरमः परमो मतः । साधारणस्ततो ऽन्यस्तु सर्वेषामधिकारतः

အမြင့်မြတ်ဆုံးဟု ခံယူသော ဓမ္မသည် အရည်အချင်းပြည့်ဝ၍ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းထားသော အတ္တ (တိရစ္ဆာန်သဘောမဟုတ်သော စိတ်) နှင့် သက်ဆိုင်သောကြောင့် ထိုသို့ ခေါ်ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် အခြား ဓမ္မတစ်ရပ်မှာ “အများသုံး” ဖြစ်ပြီး အခွင့်အရေးနှင့် သင့်လျော်မှုအရ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် သက်ရောက်သည်။

Verse 8

स चायं परमो धर्मः परधर्मस्य साधनम् । धर्मशास्त्रादिभिस्सम्यक्सांग एवोपबृंहितः

ဤသည်ပင် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဓမ္မဖြစ်၍ အထက်တန်း ဓမ္မ (လွတ်မြောက်မှုသို့ ဦးတည်သော ဓမ္မ) ကို ရရှိစေသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မရှာစတြာတို့နှင့် ဆက်စပ်သော အာဏာရှိ သင်ကြားချက်များက ၎င်း၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း အားလုံးနှင့်အတူ မှန်ကန်စွာ ထောက်ပံ့၍ ခိုင်မာစေသည်။

Verse 9

शैवो यः परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । इतिहासपुराणाभ्यां कथंचिदुपबृंहितः

ရှိုင်ဝ (Śaiva) ဖြစ်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဓမ္မ—အထူးကောင်းမြတ်သော သာသနာရေး အကျင့်အထုံးဟု ခေါ်ဆိုသောအရာ—ကို အီတိဟာသများနှင့် ပုရာဏများမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြ၍ ထောက်ပံ့ထားသည်။

Verse 10

शैवागमैस्तु संपन्नः सहांगोपांविस्तरः । तत्संस्काराधिकारैश्च सम्यगेवोपबृंहितः

၎င်းသည် ရှိုင်ဝ အာဂမများဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အဓိကအင်္ဂါနှင့် အထောက်အကူအင်္ဂါတို့ကို အသေးစိတ် ကျယ်ပြန့်စွာ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုသမိုင်းဓလေ့အရ သတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းအခွင့်အရေးများနှင့် သံစ్కာရ (အဘိသေက/သန့်စင်ပွဲ) အခမ်းအနားများဖြင့် မှန်ကန်စွာ ခိုင်မာစေကာ သန့်စင်တင်မြှောက်ထားသည်။

Verse 11

शैवागमो हि द्विविधः श्रौतो ऽश्रौतश्च संस्कृतः । श्रुतिसारमयः श्रौतस्स्वतंत्र इतरो मतः

အမှန်တကယ်ပင် ရှိုင်ဝအာဂမ (Śaiva Āgama) သည် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်—ဝေဒိက (śrauta) နှင့် śrauta မဟုတ်သော အမျိုး။ śrauta သင်္ကေတသည် Śruti (ဝေဒ) ၏ အနှစ်သာရမှ ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အခြားတစ်မျိုးကိုတော့ အာဏာနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအရ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်သော သင်္ကေတဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 12

स्वतंत्रो दशधा पूर्वं तथाष्टादशधा पुनः । कामिकादिसमाख्याभिस्सिद्धः सिद्धान्तसंज्ञितः

ဤရှိုင်ဝသင်္ကေတသည် ကိုယ်ပိုင်အာဏာရှိ၏။ အရင်က ဆယ်ပိုင်းအဖြစ် ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ဖန် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပိုင်းအဖြစ် ထပ်မံဖော်ပြခဲ့သည်။ ကာမိက (Kāmika) စသည့် ခေါင်းစဉ်များဖြင့် တည်ထောင်ထားသဖြင့် «စိဒ္ဓာန္တ» (Siddhānta) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 13

श्रुतिसारमयो यस्तु शतकोटिप्रविस्तरः । परं पाशुपतं यत्र व्रतं ज्ञानं च कथ्यते

Śruti (ဝေဒ) ၏ အနှစ်သာရဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး စာပိုဒ် တစ်ရာကုဋိအထိ ကျယ်ပြန့်သော ထိုသင်္ကေတအတွင်း၌ အမြင့်ဆုံး ပာရှုပတ (Pāśupata) ဝရတ (vrata) နှင့် လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ် (jñāna) ကိုလည်း ဟောကြားထားသည်။

Verse 14

युगावर्तेषु शिष्येत योगाचार्यस्वरूपिणा । तत्रतत्रावतीर्णेन शिवेनैव प्रवर्त्यते

ယုဂများ၏ အလှည့်အပြောင်းကာလတိုင်းတွင်၊ သင်တန်းသားတို့ကို ကိုယ်တော်သည် ယောဂဆရာ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် သင်ကြားပေးတော်မူ၏။ ထိုအချိန်ထိုနေရာတိုင်း၌ ဆင်းသက်လာသော ရှီဝဘုရားတော်ပင် သာသနာ့စည်းကမ်းကို စတင်လှုပ်ရှားစေ၍ ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။

Verse 15

संक्षिप्यास्य प्रवक्तारश्चत्वारः परमर्षय । रुरुर्दधीचो ऽगस्त्यश्च उपमन्युर्महायशाः

အကျဉ်းချုပ်ဆိုရသော် ဤသင်ကြားမှု၏ မြင့်မြတ်သော ဟောပြောရှင်များမှာ အထွတ်အမြတ် ရှိသီလရှင်ကြီး လေးပါး—ရုရု၊ ဒဓီချိ၊ အဂස්တျ၊ နှင့် နာမည်ကြီး ဥပမန်ယူ—တို့ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 16

ते च पाशुपता ज्ञेयास्संहितानां प्रवर्तकाः । तत्संततीया गुरवः शतशो ऽथ सहस्रशः

သူတို့ကို ပာရှုပတ (Pāśupata) ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်၊ သံဟိတာများကို ပြန့်ပွားစေသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုအဆက်အနွယ်မှ ဆရာဂုရုများ ရာချီ၊ ထောင်ချီ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 17

तत्रोक्तः परमो धर्मश्चर्याद्यात्मा चतुर्विधः । तेषु पाशुपतो योगः शिवं प्रत्यक्षयेद्दृढम्

ထိုနေရာ၌ အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မကို စရိယာ (caryā) မှ စ၍ လေးမျိုးသဘောဖြင့် သင်ကြားထား၏။ ထိုအထဲတွင် ပာရှုပတ ယောဂသည် ရှိဝ (Śiva) ကို တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်း (pratyakṣa) ကို ခိုင်မာစွာ ပေးအပ်၏။

Verse 18

तस्माच्छ्रेष्ठमनुष्ठानं योगः पाशुपतो मतः । तत्राप्युपायको युक्तो ब्रह्मणा स तु कथ्यते

ထို့ကြောင့် အကောင်းဆုံးသော အနုဋ္ဌာန (အကျင့်ကျင့်သုံးမှု) ဟူသည် ပာရှုပတ ယောဂဟု သတ်မှတ်ကြ၏။ ထိုအတွင်း၌ပင် သင့်လျော်သော ဥပာယ (upāya) ကို ဘြဟ္မာက တကယ်တမ်း သင်ကြားထားသည်ဟု ဆို၏။

Verse 19

नामाष्टकमयो योगश्शिवेन परिकल्पितः । तेन योगेन सहसा शैवी प्रज्ञा प्रजायते

ရှီဝသည် အမည်ရှစ်ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ယောဂကို စီမံတော်မူ၏။ ထိုယောဂကို ကျင့်သုံးလျှင် ရှိုင်ဝ ပညာဉာဏ်သည် ချက်ချင်းပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 20

प्रज्ञया परमं ज्ञानमचिराल्लभते स्थिरम् । प्रसीदति शिवस्तस्य यस्य ज्ञानं प्रतिष्ठितम्

ပညာဉာဏ် (prajñā) ကြောင့် အမြင့်ဆုံးနှင့် တည်ငြိမ်သော ဉာဏ်ကို မကြာခင် ရရှိ၏။ ထိုဉာဏ် တည်မြဲနေသူအား ရှီဝသည် ကျေးဇူးတော်ပြုတော်မူ၏။

Verse 21

प्रसादात्परमो योगो यः शिवं चापरोक्षयेत् । शिवापरोक्षात्संसारकारणेन वियुज्यते

ကရုဏာတော်၏ ပရသာဒမှ အမြင့်ဆုံး ယောဂသည် ပေါ်ထွန်းလာ၍ သီဝကို တိုက်ရိုက် မျက်မြင်သဘောဖြင့် သိမြင်စေသည်။ သီဝကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ခြင်းကြောင့်ပင် သံသရာကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းနှင့် ကွာခွာလွတ်မြောက်သွားသည်။

Verse 22

ततः स्यान्मुक्तसंसारो मुक्तः शिवसमो भवेत् । ब्रह्मप्रोक्त इत्युपायः स एव पृथगुच्यते

ထို့နောက် သံသရာမှ လွတ်ကင်းသူ ဖြစ်လာ၍၊ လွတ်မြောက်ပြီးလျှင် သီဝနှင့် တူညီသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ပိတாமဟ ဘြဟ္မာက ဟောကြားထားသည့်အတိုင်း၊ ဤနေရာတွင် သီးခြားသော ဥပာယအဖြစ် ထပ်မံ ဖော်ပြထားသည်။

Verse 23

शिवो महेश्वरश्चैव रुद्रो विष्णुः पितामहः । संसारवैद्यः सर्वज्ञः परमात्मेति मुख्यतः

အဓိကအားဖြင့် သူသည် သီဝ၊ မဟေရှွရ၊ ရုဒြ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထို့ပြင် ဗိဿဏု နှင့် ပိတாமဟ (ဘြဟ္မာ) ဟုလည်း သိကြသည်။ သူသည် သံသရာရောဂါကို ကုသသော ဆရာဝန်၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော အရှင်၊ အထက်ဆုံးအားဖြင့် ပရမాత్మာ (အမြင့်ဆုံး အတ္တ) ဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 24

नामाष्टकमिदं मुख्यं शिवस्य प्रतिपादकम् । आद्यन्तु पञ्चकं ज्ञेयं शान्त्यतीताद्यनुक्रमात्

ဤနာမအష్టကသည် သခင်ရှီဝကို အမှန်တကယ် ထင်ရှားစေသော အဓိက နာမရှစ်ပါး ဖြစ်၏။ «ရှာန္တိ» မှ စ၍ «အတီတ» အထိ အစဉ်အလာအတိုင်း ပထမငါးနှင့် နောက်ဆုံးငါး အစီအစဉ်ဖြင့် သိမြင်ရမည်။

Verse 25

संज्ञा सदाशिवादीनां पञ्चोपाधिपरिग्रहात् । उपाधिविनिवृत्तौ तु यथास्वं विनिवर्तते

«သဒာရှီဝ» စသည့် အမည်ခေါ်ဆိုမှုများသည် အကန့်အသတ်ဖြစ်စေသော ဥပာဓိ (upādhi) ငါးပါးကို ခံယူခြင်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့သော် ဥပာဓိတို့ ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ တစ်ခုချင်းစီသည် မိမိ၏ မူလသဘာဝသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသည်။

Verse 26

पदमेव हि तन्नित्यमनित्याः पदिनः स्मृताः । पदानां प्रतिकृत्तौ तु मुच्यन्ते पदिनो यतः

အမြင့်ဆုံးအဘိဓာန်တော်နေရာတစ်ခုတည်းသာ နိစ္စဖြစ်၏။ လမ်းပေါ်ရှိသူတို့ကိုမူ အနိစ္စဟု မှတ်ယူကြ၏။ သို့ရာတွင် “အဆင့်များ” (ကန့်သတ်သောအခြေအနေများနှင့် အားထားရာများ) အပေါ်ကပ်လျက်မှုကို ဖြတ်တောက်လျှင် လမ်းလျှောက်သူတို့ လွတ်မြောက်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ လွတ်လပ်ခြင်းသည် အဆင့်များကို ကျော်လွန်၍ ထိုနေရာသို့ ရောက်ခြင်း၌ ရှိသောကြောင့်တည်း။

Verse 27

परिवृत्त्यन्तरे भूयस्तत्पदप्राप्तिरुच्यते । आत्मान्तराभिधानं स्याद्यदाद्यं नाम पञ्चकम्

ထပ်မံ၍ အလယ်အလတ်ပြောင်းလဲမှု (အခြေအနေပြောင်းလဲခြင်း) ပြီးနောက် ထိုအမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ခြင်းကို ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် အတွင်းအတ္တ၏ အမည်ခေါ်ဆိုမှုဟူသည် အစဉ်အလာအရ ပထမဆုံး အမည်ငါးပါးဖြစ်၏။

Verse 28

अन्यत्तु त्रितयं नाम्नामुपादानादियोगतः । त्रिविधोपाधिवचनाच्छिव एवानुवर्तते

သို့ရာတွင် အခြားသော အမည်သုံးပါးသည် ပစ္စည်းအကြောင်းရင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်ယူခြင်း စသည့်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထို့ပြင် အကန့်အသတ်ပေးသော ဥပာဓိ သုံးမျိုးဖြင့် ပြောဆိုထားသဖြင့် အောက်ခံအမှန်တရားအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသူမှာ ရှိဝတော်တစ်ပါးတည်း ဖြစ်၏။

Verse 29

अनादिमलसंश्लेषः प्रागभावात्स्वभावतः । अत्यंतं परिशुद्धात्मेत्यतो ऽयं शिव उच्यते

မိမိသဘာဝအရ ထာဝရအစမရှိသော အညစ်အကြေးနှင့် ပေါင်းစည်းမှု မရှိဘဲ—အစကတည်းက အညစ်အကြေးကင်းလွတ်၍—အတ္တမူလသဘောသည် အလွန်သန့်ရှင်းသောကြောင့် ထို့ကြောင့် ထိုသခင်ကို «ရှီဝ» ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 30

अथवाशेषकल्याणगुणैकधन ईश्वरः । शिव इत्युच्यते सद्भिश्शिवतत्त्वार्थवादिभिः

သို့မဟုတ် ထပ်မံ၍—ကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိအားလုံး၏ တစ်ခုတည်းသော خز خز خز (ဘဏ္ဍာ) ဖြစ်သော အမြင့်ဆုံး အရှင်ကို၊ ရှီဝတတ္တဝ၏ အဓိပ္ပါယ်မှန်ကို ရှင်းလင်းဟောပြောသော သဒ္ဓါရှိသူတို့က «ရှီဝ» ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 31

त्रयोविंशतितत्त्वेभ्यः प्रकृतिर्हि परा मता । प्रकृतेस्तु परं प्राहुः पुरुषं पञ्चविंशकम्

တတ္တဝ ၂၃ ပါးကို ကျော်လွန်၍ ပရကရတိ (Prakṛti) ကို အထက်မြတ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ပရကရတိကိုလည်း ကျော်လွန်၍ ပုရုရှ (Puruṣa) ကို ၂၅ မူလသဘောတရားဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 32

यं वेदादौ स्वरं प्राहुर्वाच्यवाचकभावतः । वेदैकवेद्ययाथात्म्याद्वेदान्ते च प्रतिष्ठितः

ဝေဒ၏အစမှာပင် “အောမ်” ဟူသော သန့်ရှင်းသံတော်ကို အညွှန်းနှင့် အညွှန်းခံ အဖြစ် ကြေညာကြသော သူတော်မူသည်။ ဝေဒတစ်ခုတည်းဖြင့်သာ အမှန်တရားကို သိနိုင်သော သူတော်မူပြီး၊ ဝေဒാന്ത၌လည်း နောက်ဆုံးအဓိပ္ပါယ်အဖြစ် တည်မြဲစွာ ထင်ရှားတော်မူသည်—အမြင့်ဆုံး ပတိ ဖြစ်သော သခင် ရှီဝ (Śiva) တော်မူ၏။

Verse 33

तस्य प्रकृतिलीनस्य यः परस्स महेश्वरः । तदधीनप्रवृत्तित्वात्प्रकृतेः पुरुषस्य च

ပရကရတိထဲသို့ လျှောဝင်ပျောက်ကွယ်သည့် ထိုမူလသဘောတရားထက် မြင့်မြတ်သော သူတော်မူသည် မဟေရှဝရ (Maheśvara) ဖြစ်၏။ အကြောင်းမူကား ပရကရတိနှင့် ပုရုရှ တို့၏ လှုပ်ရှားမှုအားလုံးသည် သူတော်မူ၏ အာဏာအောက်၌သာ ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။

Verse 34

अथवा त्रिगुणं तत्त्वमुपेयमिदमव्ययम् । मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम्

သို့မဟုတ်လည်း မပျက်မယွင်းသော အမှန်တရားကို ချဉ်းကပ်ရမည့် သုံးဂုဏ်တတ္တဝ အဖြစ် သိမှတ်ကြလော့။ မာယာ (Māyā) ကို ပရကရတိဟု သိကြပြီး၊ မာယာကို ကိုင်တွယ်အုပ်စိုးသူကို မဟေရှဝရ (Maheśvara) ဟု သိကြလော့။

Verse 35

मायाविक्षोभको ऽनंतो महेश्वरसमन्वयात् । कालात्मा परमात्मादिः स्थूलः सूक्ष्मः प्रकीर्तितः

မဟေရှဝရနှင့် ပေါင်းစည်းတော်မူသဖြင့် အနန္တ (အဆုံးမရှိသူ) သည် မာယာကို လှုပ်ရှားစေသော အင်အားဖြစ်လာသည်။ သူတော်မူသည် ကာလ၏ အတ္မာ၊ ပရမအတ္မာ ဖြစ်ပြီး၊ ထူထဲသော အဖြစ်နှင့် နူးညံ့သော အဖြစ် နှစ်မျိုးလုံးဟု ချီးကျူးကြသည်။

Verse 36

रुद्दुःखं दुःखहेतुर्वा तद्रावयति नः प्रभुः । रुद्र इत्युच्यते सद्भिः शिवः परमकारणम्

ဒုက္ခကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ဒုက္ခ၏အကြောင်းရင်းဖြစ်စေ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏အရှင်သည် ထိုအရာကို ငိုကြွေးစေ၍ မောင်းထုတ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါရှိသူတို့က «ရုဒြ» ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုရှီဝသည် အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 37

तत्त्वादिभूतपर्यन्तं शरीरादिष्वतन्द्रितः । व्याप्याधितिष्ठति शिवस्ततो रुद्र इतस्ततः

တတ္တဝများကဲ့သို့သော မူလသဘောတရားများမှ စ၍ ထူထဲသော ဓာတ်များအထိ၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အခြားပုံသဏ္ဌာန်များအတွင်း၌ပင် ရှီဝသည် မပင်ပန်းမနားဘဲ အရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံ၍ အုပ်စိုးတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် တစ်ဖက်၌ «ရှီဝ» ဟု၊ အခြားဖက်၌ «ရုဒြ» ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 38

जगतः पितृभूतानां शिवो मूर्त्यात्मनामपि । पितृभावेन सर्वेषां पितामह उदीरितः

ရှီဝသည် ကမ္ဘာ၏အဖ ဖြစ်တော်မူပြီး၊ ကိုယ်ထည်ရှိသော သတ္တဝါတို့အတွက်ပင် အဖဖြစ်တော်မူ၏။ အားလုံးအပေါ် အဖအဖြစ် ရပ်တည်တော်မူသဖြင့်၊ လူတိုင်း၏ «ပိတာမဟာ» (အဘိုးကြီး) ဟုလည်း ကြေညာခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 39

निदानज्ञो यथा वैद्यो रोगस्य विनिवर्तकः । उपायैर्भेषजैस्तद्वल्लयभोगाधिकारतः

ရောဂါ၏အကြောင်းရင်းကို သိသော ဆရာဝန်က သင့်လျော်သော နည်းလမ်းနှင့် ဆေးဝါးတို့ဖြင့် ရောဂါကို ဖယ်ရှားသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ လယ (laya) သို့ စိမ့်ဝင်နိုင်မှုနှင့် ဘောဂ (bhoga) အဖြစ် ဘက္တိအရသာကို ခံစားနိုင်မှုအလိုက် သင့်တော်သော ဝိညာဉ်ရေးနည်းလမ်းများဖြင့် ချည်နှောင်မှုကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 40

संसारस्येश्वरो नित्यं समूलस्य निवर्तकः । संसारवैद्य इत्युक्तः सर्वतत्त्वार्थवेदिभिः

ရှီဝသည် သံသရာ၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူပြီး အမြဲတမ်း သံသရာကို အမြစ်တိုင်အောင် ပြန်လှန်ဖယ်ရှားတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် တတ္တဝအဓိပ္ပါယ်အားလုံးကို သိမြင်သူတို့က «သံသရာ၏ ဆရာဝန်» ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 41

दशार्थज्ञानसिद्ध्यर्थमिन्द्रियेष्वेषु सत्स्वपि । त्रिकालभाविनो भावान्स्थूलान्सूक्ष्मानशेषतः

အာရုံခံအင်္ဂါများ ရှိနေသော်လည်း တတ္တဝဒသ (အမျိုးအစားတစ်ဆယ်) ၏ ပြည့်စုံသော ဉာဏ်ရရှိရန် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် သုံးကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်သော အခြေအနေများကို ထူထဲနှင့် သေးငယ် အားလုံးကို မကျန်အောင် အပြည့်အဝ သိမြင်ရမည်။

Verse 42

अणवो नैव जानन्ति माययैव मलावृताः । असत्स्वपि च सर्वेषु सर्वार्थज्ञानहेतुषु

အဏု (ချုပ်နှောင်ခံဝိညာဉ်) များသည် မာယာကြောင့် မလ (အညစ်အကြေး) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသဖြင့် အမှန်တကယ် မသိနိုင်ကြ။ အရာဝတ္ထုအားလုံးကို သိစေမည့် အကြောင်းတရားဟု ထင်ရသမျှ ရှိနေသော်လည်း သဘောတရားအမှန်ကို မသိမြင်နိုင်ကြသေး။

Verse 43

यद्यथावस्थितं वस्तु तत्तथैव सदाशिवः । अयत्नेनैव जानाति तस्मात्सर्वज्ञ उच्यते

အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် အမှန်တကယ် ရှိနေသကဲ့သို့ပင် စဒါရှီဝသည် ထိုအတိုင်း တိတိကျကျ အားထုတ်မှုမလိုဘဲ သိမြင်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ထာဝရသိမြင်တော်မူသူ (အလုံးစုံသိ) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 44

सर्वात्मा परमैरेभिर्गुणैर्नित्यसमन्वयात् । स्वस्मात्परात्मविरहात्परमात्मा शिवः स्वयम्

ထာဝရအမြင့်ဆုံး ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် အစဉ်တစိုက် ပေါင်းစည်းနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရာအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တ (အတ္မာ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် အမြင့်ဆုံးအတ္တသည် မိမိ၏ မူလသဘောတရားမှ မခွာမပြတ်ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း—ရှီဝသည် မိမိတော်တိုင် ပရမာတ္မာ ဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 45

नामाष्टकमिदं चैव लब्ध्वाचार्यप्रसादतः । निवृत्त्यादिकलाग्रन्थिं शिवाद्यैः पञ्चनामभिः

ဆရာဂုရု၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဤ နာမအဋ္ဌက (နာမတော်ရှစ်ပါး) ကို ရရှိပြီးနောက်၊ «ရှီဝ» ဟူ၍ စတင်သော နာမတော်ငါးပါးအားဖြင့် နိဝృတ္တိ မှ စသော ကလာများ၏ ချည်ကွင်း (ဂရန္ထိ) ကို ဖြတ်တောက်ကာ ရှီဝသိမြင်ခြင်းနှင့် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သို့ ဦးတည်ရမည်။

Verse 46

यथास्वं क्रमशश्छित्वा शोधयित्वा यथागुणम् । गुणितैरेव सोद्धातैरनिरुद्धैरथापि वा

မိမိအတိုင်းအတာအလိုက် အစဉ်လိုက် ဖြတ်တောက်၍ သင့်လျော်သော ဂုဏ်သတ္တိအတိုင်း သန့်စင်ပြီးနောက်၊ သင့်တော်သော မြှောက်ကိန်းများနှင့် မှန်ကန်သော ခွဲကိန်းများဖြင့် အနှစ်သာရကို ထုတ်ယူရမည်—စည်းကမ်းတကျ သတ်မှတ်ထားသော်လည်းကောင်း၊ လိုအပ်သလို မသတ်မှတ်ဘဲလည်းကောင်း။

Verse 47

हृत्कण्ठतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रसमन्विताम् । छित्त्वा पर्यष्टकाकारं स्वात्मानं च सुषुम्णया

နှလုံး၊ လည်ချောင်း၊ ပါးစပ်အပေါက် (တားလူး)၊ မျက်ခုံးကြားနှင့် ဘြဟ္မရန္ဓြ (ခေါင်းထိပ်အပေါက်) တို့နှင့် သတိကို ပေါင်းစည်းကာ၊ ထို့နောက် အရှစ်မျိုးသော အဖုံးအကာကို ထိုးဖောက်ပြီး စုစုမဏာနာဒီမှတစ်ဆင့် မိမိကိုယ်ကို အထက်သို့ တင်ဆောင်ရမည်။

Verse 48

द्वादशांतःस्थितस्येन्दोर्नीत्वोपरि शिवौजसि । संहृत्यं वदनं पश्चाद्यथासंस्करणं लयात्

ဒွာဒသాంత (dvādaśānta) တွင် တည်ရှိသော လ-စီးကြောင်းကို အထက်သို့ မြှောက်ကာ ရှိဝ၏ တောက်ပသော ဩဇာအင်အားအတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ပြီးနောက်၊ မျက်နှာ (အပြင်သို့ ထွက်သည့် အာရုံစီးကြောင်း) ကို ပြန်လည် ဆုတ်ယူရမည်။ ထို့နောက် လယ (laya) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အတွင်းပိုင်း သန့်စင်-ပြုပြင်နည်းအတိုင်း ပေါင်းလျော်ဝင်ရောက်စေသင့်သည်။

Verse 49

शाक्तेनामृतवर्षेण संसिक्तायां तनौ पुनः । अवतार्य स्वमात्मानममृतात्माकृतिं हृदि

ကိုယ်ခန္ဓာသည် ရှက္တိမှ ပေါက်ဖွားသော အမృతမိုးရေဖြင့် ထပ်မံစိမ့်စိုသွားသောအခါ၊ သူသည် မိမိ၏ အတ္တကို ဆင်းသက်စေ၍ နှလုံးအတွင်း၌ မသေမပျက် အတ္တ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို တည်စေ하였다။

Verse 50

द्वादशांतःस्थितस्येन्दोः परस्ताच्छ्वेतपंकजे । समासीनं महादेवं शंकरम्भक्तवत्सलम्

dvādaśānta တွင် တည်ရှိသော လကို ကျော်လွန်၍ အဖြူရောင် ကြာပန်းပေါ်၌ မဟာဒေဝ—ရှင်ကရ—ကို မြင်တွေ့ရသည်။ ထိုဘုရားသည် ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့် ထိုင်တော်မူ၍ ဘက္တများအပေါ် အမြဲမေတ္တာကရုဏာပြည့်ဝသည်။

Verse 51

अर्धनारीश्वरं देवं निर्मलं मधुराकृतिम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्

သူသည် အာဓနာရီဣရှွရ ဒေဝကို မြင်တွေ့၏—အညစ်ကင်းစင်၍ သန့်ရှင်းကာ ရုပ်သဏ္ဌာန်နူးညံ့ချိုမြိန်။ သန့်စင်သော စဖတိက (ကြည်လင်ကျောက်) ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မျက်နှာတော်ကြည်နူးสง शांत၊ အေးမြသော တောက်ပမှုကို ဖြန့်ကျက်လျက်ရှိ၏။

Verse 52

ध्यात्वा हि मानसे देवं स्वस्थचित्तो ऽथ मानवः । शिवनामाष्टकेनैव भावपुष्पैस्समर्चयेत्

အရင်ဆုံး စိတ်အတွင်း၌ ဒေဝကို ဓ్యာနပြု၍ စိတ်တည်ငြိမ်သော လူသည် ရှီဝ၏ အမည်ရှစ်ပါး (နာမအဋ္ဌက) ဖြင့်သာ ပူဇော်ကာ အတွင်းစိတ်၏ ဘာဝပန်းများဖြင့် ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 53

अभ्यर्चनान्ते तु पुनः प्राणानायम्य मानवः । सम्यक्चित्तं समाधाय शार्वं नामाष्टकं जपेत्

ပူဇာအဆုံးတွင် သဒ္ဓါရှင်သည် ထပ်မံ၍ ပရာဏာယာမဖြင့် အသက်ရှုကို ထိန်းညှိရမည်။ ထို့နောက် စိတ်ကို ကောင်းစွာ စုစည်းတည်ငြိမ်စေ၍ ရှာရဝ (Śarva) ၏ နာမအဋ္ဌက—ရှီဝ၏ အမည်ရှစ်ပါးကို ဂျပ်ဆိုရမည်။

Verse 54

नाभौ चाष्टाहुतीर्हुत्वा पूर्णाहुत्या नमस्ततः । अष्टपुष्पप्रदानेन कृत्वाभ्यर्चनमंतिमम्

ချက်တင်ကို အတွင်းယဇ်ပလ္လင်အဖြစ်ယူ၍ အဟုတိ ၈ ကြိမ် ပူဇော်ပြီး၊ နောက်ဆုံး ပြည့်စုံသော ပူဇော်အဟုတိဖြင့် နမස්ကာရပြုလျက်၊ ပန်း ၈ ပွင့်ကို ဆက်ကပ်ကာ နောက်ဆုံး အဘိဓာနပူဇာကို ပြီးစီးစေ၍ သီဝဘုရားအား အာရాధနာပွဲကို တံဆိပ်ခတ်သကဲ့သို့ ပြုရမည်။

Verse 55

निवेदयेत्स्वमात्मानं चुलुकोदकवर्त्मना । एवं कृत्वा चिरादेव ज्ञानं पाशुपतं शुभम्

လက်ဖဝါးတစ်ဖဝါးရေ (ချူလုကောဒက) ကို ဆက်ကပ်သည့်နည်းဖြင့် မိမိကိုယ်ကို တရားဝင် အပ်နှံပူဇော်ရမည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် အချိန်တန်သော် မင်္ဂလာရှိသော ပာရှုပတ ဉာဏ်—သီဝဘုရား၏ လွတ်မြောက်စေသော ပညာ၊ ချည်နှောင်မှု၏ ပာရှကို ဖြတ်တောက်သော ဉာဏ်—ကို မလွဲမသွေ ရရှိမည်။

Verse 56

लभते तत्प्रतिष्ठां च वृत्तं चानुत्तमं तथा । योगं च परमं लब्ध्वा मुच्यते नात्र संशयः

သူသည် ထိုအမှန်တရား၌ တည်မြဲခြင်းကို ရရှိပြီး အလွန်မြတ်သော အကျင့်စရိုက်ကိုလည်း ရရှိသည်။ ထို့ပြင် အမြင့်ဆုံး ယောဂကို ရရှိလျှင် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရသည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။