Adhyaya 50
Uma SamhitaAdhyaya 5052 Verses

Durgama’s Seizure of the Vedas and the Gods’ Refuge in Yogamāyā (दुर्गमकृतवेदनाशः—योगमायाशरणगमनम्)

ဤအধ্যာယတွင် ရှိသီများက စူတာထံ ဒုရ္ဂာဒေဝီ၏ အံ့ဖွယ်ဇာတ်ကြောင်းနှင့် အတွင်းတတ္တဝကို ထပ်မံရှင်းလင်းပေးရန် မေးမြန်းကြသည်။ စူတာက ရုရု၏သား အဆုရ ဒုရ္ဂမကို မိတ်ဆက်ပြီး၊ ဘြဟ္မာ၏ အာနုဂြဟကြောင့် ဝေဒလေးပါး (ရှရုတိ) ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အလွန်ထူးကဲသော အာဏာရရှိသဖြင့် နတ်များမနိုင်လောက်သော အင်အားဖြင့် လောကများကို လှုပ်ရှားစေသော အနိမိတ်ဆိုးများ ပေါ်ပေါက်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဝေဒများ ပျောက်ကွယ်သွားသဖြင့် ကရိယာပူဇာများ ပျက်စီးကာ ဘြာဟ္မဏများ၏ သီလဓမ္မ ကျဆင်းပြီး ဓမ္မကျင့်စဉ်များ ပြောင်းပြန်ဖြစ်လာသည်။ ယဇ္ဉပူဇာနှင့် ဒါန ရပ်တန့်ကာ နှစ်တစ်ရာ မိုးခေါင်၍ အစာခေါင်းပါးခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်းတို့က သတ္တဝါအားလုံးကို နှိပ်စက်သည်။ မြစ်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်တို့ ခြောက်သွေ့ပြီး အပင်များညှိုးနွမ်းသည်။ ထိုဒုက္ခကို မြင်သဖြင့် နတ်များသည် မဟေရှဝရီကို ယောဂမာယာအဖြစ် အားကိုးကာ စကြဝဠာကို ကာကွယ်၍ ပျက်စီးမတိုင်မီ ကရုဏာဖြင့် ဒေါသကို ဆုတ်ခွာပေးရန် တောင်းပန်ကြသည်။ ဤအခန်းသည် ဝေဒတည်တံ့မှု၊ ယဇ္ဉ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် လောကတည်ငြိမ်မှုတို့သည် သီဝ၏ လုပ်ဆောင်အင်အားဖြစ်သော ဒေဝီ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအပေါ် မူတည်ကြောင်း ရှိုင်ဝ-ရှာကတ သဘောတရားကို ဖော်ပြသည်။

Shlokas

Verse 1

मुनय ऊचुः । श्रोतुकामा वयं सर्वे दुर्गाचरितमन्वहम् । अपरं च महाप्राज्ञ तत्त्वं वर्णय नोऽद्भुतम्

မုနိတို့က ဆိုကြသည်– «ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် ဒုရ္ဂါဒေဝီ၏ လုပ်ရပ်များကို အပြည့်အစုံ နားထောင်လိုကြပါသည်။ ထို့ပြင် အလွန်ပညာရှိတော်မူသောသူရေ၊ အံ့ဖွယ်သော တတ္တဝ (tattva) အမှန်တရားကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းလင်းဖော်ပြပါ»။

Verse 2

शृण्वतान्त्वन्मुखाम्भोजात्कथा नाना सुधोपमाः । न तृप्यति मनोऽस्माकं सूत सर्वार्थवित्तम

သင်၏နှုတ်ကမလပန်းမှ စီးဆင်းလာသော အမျိုးမျိုးသော အမృతတူ ကထာတော်များကို နားထောင်နေရသော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏စိတ်သည် မပြည့်ဝနိုင်ပါ၊ အို စူတ—အဓိပ္ပါယ်အားလုံး၏ အနှစ်သာရကို သိမြင်သူရေ။

Verse 3

सूत उवाच । दुर्गमः प्रथितो नाम्ना रुरुपुत्रो महाबलः । ब्रह्मणो वरदानेन चतस्रोऽलभत श्रुतीः

စူတက ဆိုသည်– «ဒုရ္ဂမ ဟူသောအမည်ဖြင့် ကမ္ဘာလောကတွင် ထင်ရှားသော ရုရု၏သား မဟာအားကြီးသူ တစ်ဦးရှိ၏။ ဘြဟ္မာ၏ ကောင်းချီးပေးသည့် အာနုဘော်ကြောင့် သူသည် ဝေဒ လေးပါးကို ရရှိခဲ့၏»။

Verse 4

देवाजेयबलं चापि संप्राप्य जगतीतले । करोति स्म बहूत्पातान्दिवि देवाश्चकम्पिरे

ဒေဝတားတို့ပင် မအနိုင်ယူနိုင်သော အင်အားကို ရရှိပြီးနောက်၊ သူသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ ရောက်လာကာ အမင်္ဂလာ အထူးလက္ခဏာများ (ဥတ္ပာတ) များစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေ하였다။ ကောင်းကင်ဘုံ၌ပင် ဒေဝတားတို့ တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့ကြ၏။

Verse 5

सर्वा नष्टेषु वेदेषु क्रिया नष्टा बभूव ह । ब्राह्मणाश्च दुराचारा बभूबुस्ससुरास्तदा

ဝေဒများအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ သန့်ရှင်းသော ကရိယာပူဇာများလည်း ပျက်စီးသွား၏။ ထိုအခါ ဘြာဟ္မဏများပင် အကျင့်ပျက်ကာ အသူရကဲ့သို့ စိတ်သဘောဖြစ်လာကြ၏။

Verse 6

न दानं न तपोऽत्युग्रं न यागो हवनं न हि । अनावृष्टिस्ततो जाता पृथिव्यां शतवार्षिकी

ဒါနမရှိ၊ ပြင်းထန်သော တပဿမရှိ၊ ယဇ္ဉမရှိ၊ မီးပူဇာဟဝနလည်း မရှိခဲ့။ ထို့ကြောင့် မြေပြင်ပေါ်၌ နှစ်တစ်ရာကြာ မိုးခေါင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 7

हाहाकारो महानासीत्त्रिषु लोकेषु दुःखिताः । अभवंश्च जनास्सर्वे क्षुत्तृड्भ्यां पीडिता भृशम्

လောကသုံးပါး၌ အလွန်ကြီးမားသော ငိုကြွေးသံ ပေါ်ထွက်လာ၍ သတ္တဝါတို့ အားလုံး ဝမ်းနည်းဒုက္ခရောက်ကြ၏။ လူအပေါင်းတို့သည် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်ခံကာ မောနွမ်းသွားကြ၏။

Verse 8

सरितः सागराश्चैव वापीकूपसरांसि च । निर्जला अभवन्सर्वे संशुष्का वृक्षवीरुधः

မြစ်များနှင့် သမုဒ္ဒရာများ၊ ရေကန် ရေတွင်း အိုင်များ အားလုံး ရေမရှိဘဲ ခြောက်သွေ့သွားကြ၏။ သစ်ပင်နှင့် လျှောပင်တို့လည်း အကုန်လုံး ခြောက်ကပ်သွား၏။

Verse 9

ततो दृष्ट्वा मदाद्दुःखं प्रजानां दीनचेतसाम् । त्रिदशाश्शरणं याता योगमायां महेश्वरीम्

ထို့နောက် မာနနှင့် အလွန်အကျွံ၏ မူးယစ်မှုကြောင့် စိတ်နှလုံးညှိုးနွမ်းနေသော ပြည်သူတို့၏ ဒုက္ခကို မြင်သဖြင့်၊ ဒေဝတို့သည် မဟေရှဝရီဖြစ်သော ယောဂမာယာထံ သ refuge ခိုလှုံရန် သွားကြ၏။

Verse 10

देवा ऊचुः । रक्षरक्ष महामाये स्वकीयास्सकलाः प्रजाः । कोपं संहर नूनन्त्वं लोका नंक्ष्यंति वान्यथा

ဒေဝတော်များက ဆိုကြသည်– «ကာကွယ်ပါ၊ ကာကွယ်ပါ၊ မဟာမာယာတော်မ၊ သင်၏ကိုယ်ပိုင် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ကို ကာကွယ်တော်မူပါ။ သင်၏ဒေါသကို အမှန်တကယ် ပြန်လည်သိမ်းဆည်းတော်မူပါ၊ မဟုတ်လျှင် လောကများ ပျက်စီးသွားမည်»။

Verse 11

कथा शुंभोहतो दैत्यो निशुंभश्च महाबलः । धूम्राक्षश्चण्डमुण्डौ च रक्तबीजो महाबलः

ဤကഥာသည် အဆုရ ရှုမ္ဘကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပုံနှင့် အင်အားကြီး နိရှုမ္ဘကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ဓూమ్రာක්ෂ၊ ခဏ္ဍနှင့် မုဏ္ဍ၊ အလွန်အင်အားကြီး ရက္တဗီဇကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 12

स मधुः कैटभो दैत्यो महिषासुर एव च । तथैवामुं कृपासिन्धो दीनबन्धो जहि द्रुतम्

သူသည် မဓုနှင့် ကိုင်တဘဟူသော အဆုရဖြစ်သကဲ့သို့ မဟိရှာဆုရလည်း ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူပင်၊ ကရုဏာပင်လယ်တော်မ၊ ဒုက္ခသည်တို့၏ မိတ်ဆွေတော်မ—ဤသူကိုလည်း အမြန်ဆုံး ဖျက်ဆီးတော်မူပါ။

Verse 13

अपराधो भवत्येव बालकानां पदे पदे । सहते को जनो लोके केवलं मातरं विना

ကလေးများသည် ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် အမှားများကို မလွဲမသွေ ကျူးလွန်တတ်သည်။ ဤလောက၌ မိခင်တစ်ဦးကို မလွဲ၍ ဘယ်သူက အမှန်တကယ် သည်းခံနိုင်မည်နည်း။

Verse 14

यदायदाभवद्दुःख देवानां ब्रह्मणान्तथा । तदातदावतीर्याशु कुरुषे सुखिनो जनान्

နတ်တို့နှင့် ဗြဟ္မာတို့အတွက် ဒုက္ခပေါ်ပေါက်သည့်အခါတိုင်း၊ ထိုအချိန်တည်းကပင် သင်သည် လျင်မြန်စွာ အဝတားဆင်း၍ သတ္တဝါတို့ကို ချမ်းသာအေးမြစေ၏။

Verse 15

इति विक्लवितन्तेषां समाकर्ण्य कृपामयी । अनन्ताक्षमयं रूपन्दर्शयामास साम्प्रतम्

ထိုသူတို့၏ စိတ်ပူပန်ကာလှုပ်ရှားသော စကားများကို ကြားနာပြီးနောက်၊ ကရုဏာမေတ္တာပြည့်ဝသော မယ်တော်သည် ချက်ချင်းပင် မရေတွက်နိုင်သော မျက်စိများဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ထင်ရှားပြသတော်မူ၏။

Verse 16

धनुर्बाणौ तथा पद्म नानामूलफलानि च । चतुर्भिर्दधती हस्तैः प्रसन्नमुखपङ्कजा

လက်လေးဖက်ဖြင့် မြားနှင့် လေး၊ ကြာပန်းနှင့် အမြစ်အသီးအနှံ အမျိုးမျိုးကို ကိုင်ဆောင်ကာ၊ ကြာပန်းကဲ့သို့သော မျက်နှာတော်သည် တည်ငြိမ်သန့်ရှင်း၍ ကြည်နူးဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် တောက်ပနေ၏။

Verse 17

ततो दृष्ट्वा प्रजास्तप्ताः करुणापूरितेक्षणा । रुरोद नव घस्राणि नव रात्रीस्समाकुला

ထို့နောက် ဒုက္ခကြောင့် လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ ပူပန်နေသော ပြည်သူတို့ကို မြင်လျှင်၊ ကရုဏာပြည့်သော မျက်စိတော်ဖြင့် မယ်တော်သည် စိတ်လှုပ်ရှားကာ ကိုးရက်ကိုးည ဆက်တိုက် ငိုကြွေးတော်မူ၏။

Verse 18

मोचयामास दृष्टिभ्यो वारिधाराः सहस्रशः । ताभिः प्रतर्प्पिता लोका औषध्यः सकला अपि

မိမိ၏ မျက်စိတော်မှပင် ရေစီးကြောင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို လွှတ်ထုတ်တော်မူ၏။ ထိုရေတို့ကြောင့် လောကတို့သည် ပြန်လည်လန်းဆန်း၍ အာဟာရပြည့်ဝကာ ဆေးဖက်ဝင် အပင်အနှံ အားလုံးလည်း ထွားကျိုင်းလာ၏။

Verse 19

अगाधतोयास्सरितो बभूवुः सागरा अपि । रुरुहुर्धरणीपृष्ठे शाकमूलफलानि च

မြစ်များသည် ရေများပြည့်ဝ၍ နက်ရှိုင်းလာပြီး သမုဒ္ဒရာများပင် မြင့်တက်ဖောင်းပွလာသည်။ မြေပြင်ပေါ်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ အမြစ်နှင့် အသီးအနှံတို့ ပေါက်ဖွား၍ ကြီးထွားလာကြသည်။

Verse 20

विततार करस्थानि सुमनोभ्यः फलानि च । गोभ्यस्तृणानि रम्याणि तथान्येभ्यो यथार्हतः

နတ်သမီးသည် မိမိလက်ထဲရှိသမျှမှ စိတ်ကောင်းသူတို့အား သီးနှံအသီးအနှံများကို ဝေငှပေး၏။ နွားတို့အားလည်း သာယာချိုမြိန်သော မြက်ကို ပေး၍ အခြားသူတို့အားလည်း သင့်တော်သလို ပေးကမ်းတော်မူ၏။

Verse 21

सन्तुष्टा अभवन्सर्वे सदैव द्विजमानुषाः । ततो जगाद सा देवी किमन्यत्करवाणि वः

ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် လူအပေါင်းတို့သည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကျေနပ်ကာ အမြဲတမ်းတည်ငြိမ်စိတ်ချမ်းသာနေကြ၏။ ထို့နောက် နတ်သမီးက “သင်တို့အတွက် နောက်ထပ် ဘာကို ငါပြုရမည်နည်း” ဟု မေးတော်မူ၏။

Verse 22

समेत्योचुस्तदा देवा भवत्या तोषिता जनाः । वेदान्देहि कृपां कृत्वा दुर्गमेण समाहृताम्

ထို့နောက် နတ်တို့သည် စုဝေးကာ ပြောကြသည်—“အို နတ်သမီး၊ သင်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။ ကရုဏာပြု၍ ဒုရ္ဂမက စုဆောင်းယူဆောင်သွားသော ဝေဒများကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးသနားတော်မူပါ” ဟု။

Verse 23

तथास्त्विति प्रभाष्याह यातयात निजालयम् । वितरिष्यामि वो वेदानचिरेणैव कालतः

“အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်စေ” ဟု ပြောပြီးနောက် “သွားကြ၊ သွားကြ၊ ယခု မိမိတို့အိမ်ရာသို့ ပြန်ကြလော့။ မကြာမီကာလအတွင်း ဝေဒများကို သင်တို့အား ငါပေးအပ်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 24

ततः प्रमुदिता देवास्स्वं स्वं धाम समाययुः । सुप्रणम्य जगद्योनिं फुल्लेन्दीवरलोचनाम्

ထို့နောက် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသော ဒေဝတားတို့သည် မိမိမိမိ၏ သုခဘုံသို့ ပြန်သွားကြပြီး၊ ကမ္ဘာလောက၏ မိခင်တော်၊ အပြာရောင် ကြာပန်းပွင့်ကဲ့သို့ မျက်လုံးတော်ရှိသော အရှင်မကို အလွန်အမင်း ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ နမස්ကာရပြုကြ၏။

Verse 25

ततः कोलाहलो जातो दिवि भूम्यन्तरिक्षके । तच्छ्रुत्वा रौरवः सद्यो न्यरुणत्सर्वतः पुरीम्

ထို့နောက် ကောင်းကင်၊ မြေပြင်နှင့် အလယ်ကာလအာကာသတွင် ကြီးမားသော အော်ဟစ်သံ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုဆူညံသံကို ကြားသော် ရော်ရဝသည် ချက်ချင်း မြို့ကို အရပ်လုံးမှ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့လိုက်၏။

Verse 26

ततस्तेजोमयं चक्रं विधाय परितः शिवा । रक्षणार्थं देवतानां स्वयं तस्माद्बहिर्गता

ထို့နောက် ရှိဝါ (ပါရဝတီ) သည် အလင်းတောက်ပသော မီးဝိုင်းတစ်ဝိုင်းကို ပတ်လည်ဖန်တီး၍ ကာကွယ်ရေးအကာအရံအဖြစ် တည်စေ၏။ ဒေဝတားတို့ကို စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် သူမသည် ထိုဝိုင်းအပြင်သို့ ကိုယ်တိုင် ထွက်သွား၏။

Verse 27

ततः समभवयुद्धं देव्या दैत्यस्य चोभयोः । ववृषुः समरे बाणान्निशितान्कंकटच्छिदः

ထို့နောက် ဒေဝီနှင့် ဒိုင်တျယတို့အကြား စစ်ပွဲ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုစစ်မြေပြင်တွင် နှစ်ဖက်စလုံးက သံချပ်ကာကိုပါ ဖောက်ထွင်းနိုင်သော ထက်မြက်သည့် မြားများကို မိုးကဲ့သို့ ရွာချလိုက်ကြ၏။

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तस्याः शरीराद्रम्यमूर्त्तयः । काली तारा च्छिन्नमस्ता श्रीविद्या भुवनेश्वरी

ထိုအချိန်အတွင်း သူမ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ မင်္ဂလာနှင့် စွဲမက်ဖွယ်သော ဒေဝီရုပ်သဏ္ဍာန်များ ပေါ်ထွန်းလာ၏—ကာလီ၊ တာရာ၊ ချင်နမஸ္တာ၊ သရီဝိဒျာ (ထရိပုရသုန္ဒရီ) နှင့် ဘုဝနေရှွရီ။

Verse 29

भैरवी बगला धूम्र श्रीमत्त्रिपुरसुदरी । मातंगी च महाविद्या निर्गता दश सायुधाः

ဘ္ဟဲရဝီ၊ ဘဂလာ၊ ဓూమ္ရာ၊ တောက်ပသော တြိပုရသုန္ဒရီ၊ နှင့် မာတင်ဂီ—ဤ မဟာဝိဒျာတို့သည် ဆယ်ပါးအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာ၍ တစ်ပါးစီ မိမိ၏ လက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်ထားကြသည်။

Verse 30

असंख्यातास्ततो जाता मातरो दिव्यमूर्त्तयः । चन्द्रलेखाधरास्सर्वास्सर्वा विद्युतत्समप्रभाः

ထို့နောက် နတ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော မာတೃများ မရေတွက်နိုင်အောင် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အားလုံးသည် လဝက်အမှတ်ကို ဆောင်ထားကြပြီး အားလုံး၏ တောက်ပမှုသည် မိုးကြိုးလျှပ်စီးကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 31

ततो मातृगणैर्युद्धं प्रावर्तत भयंकरम् । रौरवीयं हतन्ताभिर्दलमक्षौहिणीशतम्

ထို့နောက် မာတೃဂဏများနှင့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကြီး ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သူတို့၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် ရော်ရဝီယ အင်အားကို—အက္ရှೌဟိဏီ တစ်ရာတန် စစ်တပ်ကို—ဖျက်ဆီးပစ်ကြ၏။

Verse 32

जघान सा तदा दैत्यं दुर्गमं शूलधारया । पपात धरणीपृष्ठे खातमूलद्रुमो यथा

ထို့နောက် သူမသည် သုံးမြှား (ตรีଶूल) ကို ကိုင်ဆောင်၍ ဒုರ್ಗမ ဒေဝ်တကို ထိုးသတ်၏။ သူသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ အမြစ်ကို ဖြတ်၍ တူးထုတ်ထားသော သစ်ပင်ကဲ့သို့ လဲကျသွား၏။

Verse 33

इत्थं हत्वा तदा दैत्यं दुर्गमासुरनाम कम् । आदाय चतुरो वेदान्ददौ देवेभ्य ईश्वरी

ဤသို့ ဒုರ್ಗမာဆုရ အမည်ရှိသော ဒေဝ်တကို သတ်ပြီးနောက်၊ အရှင်မ (ဣශ්ဝရီ) သည် ဝေဒ လေးပါးကို ပြန်လည်ရယူကာ နတ်တို့ထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ်၏။

Verse 34

देवा ऊचुः । अस्मदर्थं त्वया रूपमनन्ताक्षिमयं धृतम् । मुनयः कीर्तयिष्यन्ति शताक्षीन्त्वामतोऽम्बिके

ဒေဝတားတို့က ဆိုကြသည်— «ကျွန်ုပ်တို့အတွက် သင်သည် မရေတွက်နိုင်သော မျက်စိများဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဤရုပ်ကို ဆောင်ယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အမ္ဗိကေ၊ မုနိတို့သည် ယခုမှစ၍ သင့်ကို ‘သတာက္ရှီ’—မျက်စိတစ်ရာရှိသော မယ်တော်ဟု ချီးမွမ်းကြလိမ့်မည်»။

Verse 35

आत्मदेहसमुद्भूतैः शाकैर्लोका मृता यतः । शाकंभरीति विख्यातन्तत्ते नाम भविष्यति

လောကတို့သည် သေမင်း၏ဘေးကြောင့် ပျက်စီးလုနီးပါးဖြစ်စဉ်၊ သင်၏ကိုယ်တော်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကြောင့် အသက်ရှင်နိုင်ခဲ့သဖြင့်၊ သင်သည် «ရှာကမ္ဘရီ»—အစိမ်းရောင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဖြင့် ထမ်းဆောင်၍ ပြုစုကျွေးမွေးသူ ဟူသောနာမဖြင့် ကျော်ကြားလိမ့်မည်။

Verse 36

दुर्गमाख्यो महादैत्यो हतो यस्मात्ततः शिवे । दुर्गां भगवतीं भद्रां व्याहरिष्यंति मानवाः

အို ရှိဝ၊ «ဒုရ္ဂမ» ဟူသော မဟာဒေဝတၱာ အဆုရကို (ဒေဝီက) သတ်ဖြတ်ခဲ့သဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် လူသားတို့သည် ထိုမင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ ကောင်းမြတ်သော ဘဂဝတီကို နောင်မှ «ဒုရ္ဂါ» ဟု ခေါ်ဆိုပူဇော်ကြလိမ့်မည်။

Verse 37

योगनिद्रे नमस्तुभ्यं नमस्तेऽस्तु महाबले । नमो ज्ञानप्रदे तुभ्यं विश्वमात्रे नमो नमः

ယောဂနိဒ္ဒရာ မိခင်တော်၊ သင့်အား နမಸ್ಕာရ။ မဟာဗလရှိသူ၊ သင့်အား နမಸ್ಕာရ။ အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ကို ပေးသနားသူ၊ သင့်အား နမို။ စကြဝဠာ၏ မိခင်တော်၊ ထပ်မံထပ်မံ နမို နမः။

Verse 38

तत्त्वमस्यादिवाक्यैर्या बोध्यते परमेश्वरी । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमो नमः

«တတ္ တွမ် အစိ» စသည့် ဥပနိရှဒ် မဟာဝါကျတို့ဖြင့် သိမြင်ရသော အမြင့်ဆုံး ဒေဝီ ပရမေရှဝရီ၊ အနန္တကုဋိ ဘြဟ္မာဏ္ဍတို့၏ အရှင်မိခင်တော်အား နမို နမः၊ ထပ်မံထပ်မံ နမို။

Verse 39

वाङ्मनःकायदुष्प्रापां सूर्यचन्द्राग्निलोचनाम् । स्तोतुं न शक्नुमो मातस्त्व त्प्रभावाबुधा वयम्

အို မိခင်တော်၊ စကား၊ စိတ်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ မရောက်နိုင်သော သဘောတရားကို ပိုင်ဆိုင်တော်မူပြီး၊ နေ၊ လ၊ မီးတို့ကို မျက်စိအဖြစ် ထားတော်မူသော မိခင်တော်၏ အာနုဘော်ကို ဉာဏ်နည်းသော ကျွန်ုပ်တို့ မချီးမွမ်းနိုင်ပါ။

Verse 40

मादृशानमरान्दृष्ट्वा कः कुर्यादीदृशीन्दयाम् । वर्जयित्वा सुरेशानीं शताक्षी मातरं विना

ငါတို့ကဲ့သို့သော ဒေဝတားများကို ဤသို့သောဒုက္ခအခြေအနေ၌ မြင်လျှင် မည်သူက ဤမျှကရုဏာပြုနိုင်မည်နည်း။ စုရေရှာနီ—ရှတောက်ရှီ မိခင်ဒေဝီကို မလွဲလျှင် အခြားမည်သူမျှ မပြုနိုင်။

Verse 41

त्रिलोकी नाभिभूयेत बाधाभिश्च निरन्तरम् । एवं कार्यस्त्वया यत्नोऽस्माकं वैरिविनाशनम्

သုံးလောကကို အနှောင့်အယှက်ဒုက္ခများက အစဉ်မပြတ် မလွှမ်းမိုးစေပါနှင့်။ ထို့ကြောင့် ငါတို့၏ ရန်သူတို့ကို ဖျက်ဆီးနိုင်ရန် သင်သည် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည်။

Verse 42

देव्युवाच । वत्सान्दृष्ट्वा यथा गावो व्यग्रा धावन्ति सत्वरम् । तथैव भवतो दृष्ट्वा धावामि व्याकुला सती

ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်—“နွားမများသည် မိမိတို့၏ နွားကလေးများကို မြင်လျှင် စိတ်လှုပ်ရှားကာ အလျင်အမြန် ပြေးသွားသကဲ့သို့၊ သင်တို့ကို မြင်သည်နှင့် ငါ—စတီ—လည်း အလွမ်းအမောဖြင့် စိတ်မငြိမ်ဘဲ ပြေးလာ၏။”

Verse 43

मम युष्मानपश्यन्त्या पश्यन्त्या बालकानिव । अपि प्राणान्प्रयच्छन्त्याः क्षण एको युगायते

ငါအတွက် သင်တို့ကို မမြင်ရသည့်အခါ တစ်ခဏတည်းပင် ယုဂတစ်ခုကဲ့သို့ ရှည်လျားသွား၏။ သို့သော် သင်တို့ကို မြင်ရသည့်အခါ မိခင်က ကလေးငယ်များကို ကြည့်သကဲ့သို့၊ ငါ၏ အသက်ရှူသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်ဆိုလျှင်လည်း ထိုခဏသည် ပြည့်စုံသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 44

कापि चिन्ता न कर्त्तव्या युष्माभिर्भ क्तिशालिभिः । भवत्यां मयि तिष्ठन्त्यां संहरन्त्यां निजापदः

ဘက္တိပြည့်ဝသော သင်တို့ भक्तတို့၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု မည်သည့်အရာမျှ မထားကြနှင့်။ ငါသည် သင်တို့နှင့်အတူ တည်ရှိ၍ ရပ်တည်နေသရွေ့ သင်တို့၏ အပဒ်ဒုက္ခများကို ဆုတ်ခွာပျောက်ကင်းစေမည်။

Verse 45

यथा पूर्वं हता दैत्या हनिष्यामि तथाऽसुरान् । संशयो नात्र कर्त्तव्यस्सत्यंसत्यं ब्रवीम्यहम्

«ယခင်က ဒိုင်တျာတို့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သကဲ့သို့ ယခုလည်း အဆုရတို့ကို ငါသတ်မည်။ ဤအကြောင်း၌ သံသယ မထားကြနှင့်—ငါသည် အမှန်တရားကိုသာ၊ အမှန်တရားကိုသာ ပြော၏»။

Verse 46

यदा शुंभो निशुंभश्चापरौ दैत्यौ भविष्यतः । तदाहं नन्दभार्यायां यशोदायां यशोमयी

«အခြား ဒိုင်တျာနှစ်ပါးဖြစ်သော ရှုမ္ဘနှင့် နိရှုမ္ဘ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ ငါ—ဂုဏ်သတင်းတော်ဖြင့် တောက်ပသူ—နန္ဒ၏ ဇနီး ယရှိုးဒါအတွင်း၌ ပေါ်ထွန်းမည်»။

Verse 47

योनिजं रूपमास्थाय जनिष्ये गोपगोकुले । हनिष्याम्यसुरौ तन्मां व्याहरिष्यन्ति नन्दजाम्

ဝမ်းမှမွေးဖွားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူ၍ ဂိုပတို့၏ နွားကျေးရွာအတွင်း၌ ငါ မွေးဖွားမည်။ အဆုရနှစ်ကောင်ကို ငါ သတ်မည်၊ ထို့နောက် လူတို့သည် ငါ့ကို «နန္ဒ၏ သမီး» ဟု ခေါ်ကြမည်။

Verse 48

भ्रामरं रूपमास्थाय वधिष्याम्यरुणं यतः । भ्रामरीति च मां लोके कीर्तयिष्यन्ति मानवाः

ပျားအုပ်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူ၍ ငါ အရုဏကို သတ်မည်။ ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ လူတို့သည် ငါ့ကို «ဘ္ရားမရီ» ဟူသော နာမဖြင့် ချီးကျူးကြမည်။

Verse 49

कृत्वा भीमं पुना रूपं रक्षांस्यत्स्याम्यहं यदा । भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति

“ငါသည် ထပ်မံ၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ ရာက္ခသတို့ကို သတ်ဖြတ်သူ ဖြစ်လာသည့်အခါ၊ ငါ့နာမည်သည် ‘ဘီမာ ဒေဝီ’ ဟူ၍ ထင်ရှားလိမ့်မည်။”

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां शताक्ष्याद्यवतारवर्णनं नाम पंचाशत्तमोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ-ရှီဝ မဟာပုရာဏ» ၏ ပဉ္စမကဏ္ဍ «ဥမာသံဟိတာ» တွင် “သတာက္ရှီမှ စတင်သော အဝတားများ၏ ဖော်ပြချက်” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ပါ သာသနာတော် အခန်း ငါးဆယ်မြောက်သည် ပြီးဆုံး၏။

Verse 51

या शताक्षी स्मृता देवी सैव शाकंभरी मता । सैव प्रकीर्तिता दुर्गा व्यक्तिरेकैव त्रिष्वपि

“သတာက္ရှီ” ဟူ၍ မှတ်မိကြသော ဒေဝီသည်ပင် “ရှာကမ္ဘရီ” ဟူ၍ သတ်မှတ်ကြ၏။ ထိုဒေဝီသည် “ဒုရ္ဂါ” ဟူ၍လည်း ချီးကျူးကြသည်။ သုံးမျိုးလုံးတွင် ထင်ရှားသော အမှန်တရားသည် တစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်၏။

Verse 52

न शताक्षीसमा काचिद्दयालुर्भुवि देवता । दृष्ट्वाऽरुदत्प्रजास्तप्ता या नवाहं महेश्वरी

မြေကြီးပေါ်တွင် သတက္ခ္စီ (Śatākṣī) ကဲ့သို့ ကရုဏာတရားကြီးမားသော ဒေဝတား မရှိ။ ဒုက္ခကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူပန်နေသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်လျှင် ထိုမဟာဒေဝီသည် မျက်ရည်ကျခဲ့သည်—ထိုမဟာဒေဝီသည် ငါပင် မဟေရှ္ဝရီ ဖြစ်၏။

Frequently Asked Questions

The mythic event is Durgama’s acquisition and effective ‘removal’/capture of the four Vedas through Brahmā’s boon, producing a systemic breakdown: without śruti, ritual action collapses, dharmic conduct degrades, and nature itself enters drought and famine. The theological argument is that cosmic order is not autonomous; it is sustained by revealed knowledge (Veda) and its ritual enactment, which are ultimately protected by Devī as Yogamāyā under Śiva’s sovereignty.

The ‘loss of the Vedas’ functions as a symbol for epistemic occlusion: when authoritative knowledge is seized by adharma, kriyā becomes impossible and society loses its calibrating norms. The hundred-year drought externalizes an inner deficit—absence of yajña/discipline—showing a feedback loop where spiritual disorder manifests as ecological disorder. ‘Refuge in Yogamāyā’ encodes a Śaiva-Śākta rahasya: restoration requires alignment with the divine operative power that reopens access to right knowledge and right action.

The chapter highlights Devī as Yogamāyā Mahēśvarī—the protective, world-sustaining power approached by the devas for rescue. Rather than emphasizing a localized iconographic form, the text stresses her functional manifestation as the cosmic agency capable of reversing Veda-loss, withdrawing destructive momentum, and re-establishing dharma through Śiva-Śakti governance.