रुद्ररथ-निर्माणवर्णनम् / Description of Rudra’s Divine Chariot Construction

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शैवप्रवर सन्मते । अद्भुतेयं कथा तात श्राविता परिमेशितुः

ဗျာသက ပြောတော်မူသည်—«အို စနတ်ကူမာရ၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်သောသူ၊ ရှိဝဘက်တအပေါင်းတို့တွင် အထွဋ်အမြတ်၊ ဉာဏ်သဘောမြင့်မြတ်သူ၊ ချစ်လှစွာသောကလေးရေ—ဤအံ့ဩဖွယ်ကഥာကို ပရမေရှဝရ (အမြင့်ဆုံးသခင် ရှိဝ) အကြောင်း ကြေညာထားသကဲ့သို့ ငါကြားနာခဲ့၏»။

Verse 2

इदानीं रथनिर्माणं ब्रूहि देवमयं परम् । शिवार्थं यत्कृतं दिव्यं धीमता विश्वकर्मणा

“ယခုအခါ၊ သီဝ၏ အရသာအတွက် ပြုလုပ်ထားသော အမြင့်မြတ်သော ဒေဝမယ၊ ဒိဗ္ဗ ရထားတော်၏ တည်ဆောက်ပုံကို ပြောပြပါ။ ဉာဏ်ပညာရှိ ဝိශ්ဝကರ್ಮာက အံ့ဖွယ်ကောင်းစွာ ဖန်တီးခဲ့သည်။”

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्य स मुनीश्वरः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

စူတက ပြော၏—ဗျာသ၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားနာပြီးနောက်၊ မုနိတို့၏ အရှင် စနတ်ကုမာရသည် သီဝ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သတိရကာ ထို့နောက် စကားစတင်ပြောလေ၏။

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ रथादेर्निर्मितिं मुने । यथामति प्रवक्ष्येऽहं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

စနတ်ကုမာရက ပြော၏—“အို ဗျာသ မဟာပညာရှိ မုနိ၊ ရထားနှင့် အခြားကိရိယာတို့၏ တည်ဆောက်ပုံကို နားထောင်လော့။ သီဝ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အရင် သတိရကာ၊ ငါ၏ နားလည်သမျှအတိုင်း ရှင်းလင်းပြောကြားမည်။”

Verse 5

अथ देवस्य रुद्रस्य निर्मितो विश्वकर्मणा । सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम्

ထို့နောက် သခင် ရုဒြာအတွက် ဝိශ්ဝကರ್ಮာသည် အလေးအနက်ထား၍ ကြိုးပမ်းသေချာစွာ ပြုလုပ်ကာ ကောင်းကင်ဘုံဆန်သော တောက်ပမြင့်မြတ်သည့် ရထားတော်ကို ဖန်ဆင်း하였다၊ အလုံးစုံသော လောကတို့ကို ကိုယ်စားပြုသကဲ့သို့ အံ့ဖွယ်ဖြစ်၏။

Verse 6

सर्वभूतमयश्चैव सौवर्णस्सर्वसंमतः । रथांगं दक्षिणं सूर्यस्तद्वामं सोम एव च

ထိုရထားတော်သည် သတ္တဝါအလုံးစုံကို ထိုးဖောက်လွှမ်းမိုးသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ရွှေရောင်တောက်ပကာ အားလုံးက သဘောတူချီးမွမ်းကြ၏။ ရထား၏ ညာဘက်ဘီးမှာ နေမင်း၊ ဘယ်ဘက်ဘီးမှာ လမင်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 8

शशिनः षोडशारास्तु कला वामस्य सुव्रत । ऋक्षाणि तु तथा तस्य वामस्यैव विभूषणम्

အကျင့်ဝတ်ကောင်းမြတ်သော အရှင်၊ လ၏ အလင်းရောင် ဆယ့်ခြောက်ပါးသည် ထိုအရှင်၏ ဘယ်ဘက်ကို အလှဆင်သော အလင်္ကာဖြစ်၏။ ထို့အတူ နက္ခတ်များ (nakṣatra) လည်း ထိုဘယ်ဘက်ပေါ်ရှိ အလှဆင်ပင် ဖြစ်ကြ၏။

Verse 9

ऋतवो नेमयः षट् च तयोर्वै विप्रपुंगव । पुष्करं चांतरिक्षं वै रथनीडश्च मंदरः

ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးအရှင်၊ ရာသီခြောက်ပါးနှင့် ဘီးခွေ၏ အပိုင်းခြောက်ခု (nemi) တို့သည်လည်း ထိုအစုအဝေးတွင် ပါဝင်ကြ၏။ ထို့အတူ ပုရှ္ကရ (Puṣkara)၊ အန္တရိက္ခ (antarikṣa)၊ ရထနီဍ (Rathanīḍa) နှင့် မန္ဒရ (Mandara) တောင်တို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။

Verse 10

अस्ताद्रिरुदयाद्रिस्तु तावुभौ कूबरौ स्मृतौ । अधिष्ठानं महामेरुराश्रयाः केशराचलाः

အနောက်တောင် အစတာဒြိ (Astādri) နှင့် အရှေ့တောင် ဥဒယာဒြိ (Udayādri) တို့ကို ထောက်တိုင်နှစ်ဖက်ဖြစ်သော «ကူဗေရ» နှစ်ပါးဟု မှတ်ယူကြ၏။ ၎င်းတို့၏ အခြေခံမှာ မဟာမေရု (Mahāmeru) ဖြစ်ပြီး၊ ကေရှရာတောင်တန်းများသည် ထို၏ ထောက်ခံတောင်တန်းများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 11

वेगस्संवत्सरास्तस्य अयने चक्रसंगमौ । मुहूर्ता वंधुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः

ထိုသခင်အတွက် အရှိန်တင်ပင် နှစ်ကာလဖြစ်၏။ နေ၏နှစ်လမ်းကြောင်း (အယန) နှစ်ခုသည် ကမ္ဘာ့ဘီးများ ဆုံရာဖြစ်၏။ ထိုသခင်အတွက် မုဟူရ္တများသည် ခဏတာအနည်းငယ်သာ ဖြစ်ပြီး ကလာများသည် ချက်ချင်းတစ်လှည့်ကဲ့သို့သာ မှတ်ယူရသည်—ဤသို့ ကာလအပေါ် လွန်ကဲသော သခင်၏ အထက်မြတ်မှုကို သင်ကြားသည်။

Verse 12

तस्य काष्ठाः स्मृता घोणाश्चाक्षदंडाः क्षणाश्च वै । निमेषाश्चानुकर्षश्च ईषाश्चानुलवाः स्मृताः

သူ့အတွက် အချိန်အတိုင်းအတာများကို ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā)၊ ဂ္ဃောဏာ (ghoṇā)၊ အက္ခ-ဒဏ္ဍ (akṣa-daṇḍa)၊ က్షဏ (kṣaṇa) ဟု ဆိုကြပြီး၊ ထို့အပြင် နိမေෂ (nimeṣa)၊ အနုကර්ရှ (anukarṣa)၊ ဣဿာ (īṣā) နှင့် အနုလဝ (anulava) တို့လည်း ကြေညာထားသည်။

Verse 13

द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ । युगान्तकोटितौ तस्य भ्रमकामदुघौ स्मृतौ

ကောင်းကင်သည် သူ၏ ရထား၏ အမိုးကာ (varūtha) ဖြစ်၏။ ၎င်း၏ အလံနှစ်စင်းမှာ ကောင်းကင်ဘုံ (svarga) နှင့် မောက္ခ (mokṣa) ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ပြင် သူ့အတွက် Yugānta နှင့် Koṭita ဟု ခေါ်သော အတွဲသည် အံ့ဖွယ်ကောင်း၍ ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော အကျိုးကို ပေးသူများဟု ကျော်ကြားသည်။

Verse 14

ईषादंडस्तथा व्यक्तं वृद्धिस्तस्यैव नड्वलः । कोणास्तस्याप्यहंकारो भूतानि च बलं स्मृतम्

ဣဿာ-ဒဏ္ဍ (īṣā-daṇḍa) ဟူသော အလယ်တန်းတိုင်သည် ထင်ရှားသော သဘောတရား “ဗျက္တ” (vyakta) ဟု သိကြ၏။ ၎င်း၏ တိုးပွားမှုကို နဍ္ဝလ (naḍvala) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်း၏ ထောင့်များကို အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဘူတ (bhūtas) များကို ၎င်း၏ အင်အား (bala) ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 15

इन्द्रियाणि च तस्यैव भूषणानि समंततः । श्रद्धा च गतिरस्यैव रथस्य मुनिसत्तम

အို မုနိမြတ်ရှင်၊ ထိုရထား၏ အလှဆင်အရာများမှာ အာရုံခံအင်္ဂါများပင် ဖြစ်၍ အရပ်ရပ်၌ ဝန်းရံတန်ဆာဆင်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် «သဒ္ဓာ» ပင် ထိုရထား၏ ရွေ့လျားမှု၊ ရှေ့သို့သွားရာ လမ်းကြောင်း ဖြစ်၏။

Verse 16

तदानीं भूषणान्येव षडंगान्युपभूषणम् । पुराणन्यायमीमांसा धर्मशास्त्राणि सुव्रताः

ထိုအခါ ပညာရပ်များပင် အလှဆင်တန်ဆာ ဖြစ်လာကြ၏။ ဝေဒအင်္ဂ ခြောက်ပါးသည် ထပ်ဆင့်တန်ဆာအဖြစ် တင့်တယ်လှ၏။ ထို့ပြင် ပုရာဏ၊ နျာယ၊ မီမံသာ နှင့် ဓမ္မရှာස්ထရများသည်—ကောင်းမြတ်သော ဝတ္တရားရှိသူရေ—အလှတင်ထောက်တိုင်အဖြစ် ထင်ရှားလာကြ၏။

Verse 17

बलाशया वराश्चैव सर्वलक्षणसंयुताः । मंत्रा घंटाः स्मृतास्तेषां वर्णपादास्तदाश्रमाः

၎င်းတို့သည် အင်အား၊ မင်္ဂလာနှင့် လက္ခဏာအပေါင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကြ၏။ ထို့ကြောင့် «မန္တရ» နှင့် «ခေါင်းလောင်း» ဟူ၍ မှတ်မိကြပြီး၊ အက္ခရာနှင့် ချန်ဒ (ပဒ) များကို ၎င်းတို့၏ အာသရမ/အထောက်အကူ အဖြစ် ဆိုကြ၏။

Verse 18

अथो बन्धो ह्यनन्तस्तु सहस्रफणभूषितः । दिशः पादा रथस्यास्य तथा चोपदिशश्चह

ထို့ပြင် ခေါင်းပေါင်းတစ်ထောင်ဖြင့် အလှဆင်ထားသော အနန္တသည် ၎င်း၏ ချည်နှောင်ထောက်တိုင် (အထောက်အကူ) ဖြစ်၏။ ဤရထား၏ ခြေထောက်များမှာ အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့ ဖြစ်ကြပြီး၊ အလယ်အရပ်များလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 19

पुष्कराद्याः पताकाश्च सौवर्णा रत्नभूषिताः । समुद्रास्तस्य चत्वारो रथकंबलिनस्स्मृताः

ပုရှ္ကရ အစရှိသော အလံတော်များသည် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်၍ ရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထား၏။ ထို့ပြင် ၎င်းနှင့် ဆက်နွယ်သော «သမုဒ္ဒရာ» လေးပါးကို ရထား၏ ကမ္ဗလ (အဖုံးအုပ်) ဟူ၍ ဆိုကြ၏။

Verse 20

गंगाद्यास्सरित श्रेष्ठाः सर्वाभरणभूषिताः । चामरासक्तहस्ताग्रास्सर्वास्त्रीरूपशोभिताः

ဂင်္ဂါ အစရှိသော မြစ်မြတ်များသည် အလှဆင်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ သူတို့၏ လက်များသည် ယက်-အမြီးပန်ကာ (ချာမရ) ကို ကိုင်ဆောင်လျက်ရှိပြီး၊ အားလုံးသည် လှပသော မိန်းမရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တောက်ပကြ၏။

Verse 21

तत्र तत्र कृतस्थानाः शोभयांचक्रिरे रथम् । आवहाद्यास्तथा सप्त सोपानं हैममुत्तमम्

နေရာနေရာတွင် သတ်မှတ်ထားသော အနေအထားများကို ယူကာ ရထားကို တင့်တယ်လှပစေကြ၏။ ထို့အတူ အဆင့်ခုနစ်ဆင့်ပါသော အကောင်းဆုံး ရွှေစင် လှေကားကိုလည်း ယူဆောင်လာကြ၏။

Verse 22

लोकालोकाचलस्तस्योपसोपानस्समंततः । विषयश्च तथा बाह्यो मानसादिस्तु शोभनः

၎င်း၏ ပတ်လည်အနှံ့တွင် လောကာလောက တောင်၏ တက်လှမ်းရာ လမ်းကြောင်းနှင့် အဆင့်ဆင့်သော လှေကားများ ရှိကြ၏။ ထို့အပြင် အပြင်ဘက် အရာဝတ္ထုတို့၏ နယ်ပယ်—စိတ်မှ စတင်၍—လှပစွာ စီရင်တင်ဆက်ထားလေသည်။

Verse 23

पाशास्समंततस्तस्य सर्वे वर्षाचलास्स्मृताः । तलास्तस्य रथस्याऽथ सर्वे तलनिवासिनः

သူ့ကို ပတ်လည်ဝန်းရံနေသော ကြိုးချည် (ပာရှ) အားလုံးကို အရပ်ရပ်ရှိ ဝရ္ෂ တောင်တန်းများဟု မှတ်ယူကြ၏။ ထို့ပြင် အောက်လောကများ (တလ) အားလုံးသည် အမှန်တကယ် သူ၏ ရထား၏ အခြေခံအဖြစ် တည်ထားကြပြီး၊ ထို မြေအောက်လောကများတွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါအားလုံးလည်း အတူတကွ ရှိကြ၏။

Verse 24

सारथिर्भगवान्ब्रह्मा देवा रश्मिधराः स्मृताः । प्रतोदो ब्रह्मणस्तस्य प्रणवो ब्रह्मदैवतम्

ထို ကောစမစ် ရထားအတွက် ကောင်းမြတ်သော ဘုရား ဘြဟ္မာကို စာရഥိ (ရထားမောင်း) ဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ဒေဝတားတို့ကို ကြိုးကိုင်သူများဟု ဆိုကြသည်။ ဘြဟ္မာအတွက် မောင်းနှင်ရန် ထိုးတံ (ပရတိုဒ) သည် သန့်ရှင်းသော ပရဏဝ (အိုမ်) ဖြစ်၍၊ ၎င်းသည် သူ၏ အဓိဋ္ဌာန် ဒေဝတတရားဖြစ်ကာ၊ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ စနစ်တကျ လမ်းကြောင်းကို ရှေ့သို့ တိုက်တွန်းပေးသည်။

Verse 25

अकारश्च महच्छत्रं मंदरः पार्श्वदंडभाक् । शैलेन्द्रः कार्मुकं तस्य ज्या भुजंगाधिपस्स्वयम्

အက္ခရာ «အ» သည် ထီးတော်ကြီးအဖြစ် ဖြစ်လာ၍ မန္ဒရတောင်သည် ထီးတော်ကို ထမ်းဆောင်သော ဘေးတံတော် ဖြစ်၏။ တောင်တို့၏ အရှင်သည် သူ၏ လေးဖြစ်လာပြီး နဂါးမင်းကိုယ်တိုင်သည် လေးကြိုး ဖြစ်လာ၏။

Verse 26

घंटा सरस्वती देवी धनुषः श्रुतिरूपिणी । इषुर्विष्णुर्महातेजास्त्वग्निश्शल्यं प्रकीर्तितम्

ခေါင်းလောင်းသည် သရஸဝတီဒေဝီ ဖြစ်၏; လေးသည် သုတိ (śruti) အဖြစ် ထင်ရှားသော ဝေဒတော်ပင် ဖြစ်၏။ မြားသည် တေဇောကြီးသော ဗိဿဏု ဖြစ်ပြီး အဂ္နိသည် ထိုမြား၏ ချွန်ထက်သော သံခေါင်း (śalya) ဟု ကြေညာထား၏။

Verse 27

हयास्तस्य तथा प्रोक्ताश्चत्वारो निगमा मुने । ज्योतींषि भूषणं तेषामवशिष्टान्यतः परम्

အို မုနိ၊ ထိုသူ၏ မြင်းများသည် နိဂမ လေးပါး (ဝေဒ လေးပါး) ဟု ဆိုကြ၏။ ၎င်းတို့၏ အလှဆင်ပစ္စည်းများမှာ ကောင်းကင်အလင်းများ (ကြယ်နှင့် နက္ခတ်အလင်း) ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် ကျန်သော အကြောင်းအရာများကို ထပ်မံ ဖော်ပြထားသည်။

Verse 28

अनीकं विषसंभूतं वायवो वाजका स्मृताः । ऋषयो व्यासमुख्याश्च वाहवाहास्तथाभवन्

ထိုစစ်တပ်အစုသည် အဆိပ်မှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ လေတို့ကို မြန်ဆန်သော စီးနင်းမြင်းများဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှင်ရသီတို့လည်း—ဗျာသကို အဓိကထား၍—ထိုတိုက်ပွဲ၌ သာသနာတော်၏ အင်အားများကို သယ်ဆောင်ပို့ဆောင်သူများ ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 29

स्वल्पाक्षरैस्संब्रवीमि किं बहूक्त्या मुनीश्वर । ब्रह्मांडे चैव यत्किंचिद्वस्तुतद्वै रथे स्मृतम्

စကားအနည်းငယ်ဖြင့်ပင် ငါဆိုမည်—အို မုနိအရှင်၊ စကားများစွာ ပြောရန် အဘယ်လိုအပ်သနည်း။ ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာလောက) အတွင်း မည်သည့်အရာမဆို ရှိသမျှအားလုံးကို ထိုရထားအတွင်း ပါဝင်နေသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 30

एवं सम्यक्कृतस्तेन धीमता विश्वकर्मणा । सरथादिप्रकारो हि ब्रह्मविष्ण्वाज्ञया शुभः

ထို့ကြောင့် ပညာရှိ ဝိශ්ဝကರ್ಮန်က ရထားမှစ၍ အစီအစဉ်အလုံးစုံကို မင်္ဂလာရှိစွာ ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် ဘြဟ္မာနှင့် ဝိෂ္ဏု၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ဖြစ်၏။