बाणस्य शोकः शिवस्मरणं च — Bāṇa’s Grief and the Turn to Śiva-Remembrance

Verse 1

नारद उवाच । कृष्णे गते द्वारकायाम निरुद्धेन भार्यया । अकार्षीत्किं ततो बाणस्तत्त्वं वद महामुने

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— «ကృష్ణသည် ဒွာရကာသို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်၊ အနိရုဒ္ဓနှင့် သူ၏ ဇနီးအပေါ် ဘာဏသည် ထို့နောက် မည်သို့ ပြုလုပ်ခဲ့သနည်း။ အို မဟာမုနိ၊ အမှန်တရားကို ပြောကြားပါ»။

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । कृष्णे गते द्वारकायामनिरुद्धेन भार्यया । दुःखितोऽभूत्ततो बाणस्स्वाज्ञानं संस्मरन्हृदा

သနတ်ကုမာရက ပြောသည်– ကృష్ణသည် အနိရုဒ္ဓနှင့် သူ၏ဇနီးတို့ကို ခေါ်ဆောင်ကာ ဒွာရကာသို့ ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ ဘာဏသည် မိမိ၏ အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော မိုက်မဲမှုကို နှလုံးသားထဲတွင် သတိရကာ ဝမ်းနည်းကြေကွဲလာ၏။

Verse 3

ततो नन्दीशिवगणो बाणं प्रोवाच दुःखितम् । दैत्यं शोणितदिग्धांगमनुता पसमन्वितम्

ထို့နောက် ရှိဝ၏ ဂဏာတို့အနက် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သော နန္ဒီသည် စိတ်ပူနာကျင်နေသော ဘာဏအား ပြောကြား၏။ ထို ဒေဝါဆုရသည် ကိုယ်ခန္ဓာသွေးလိမ်းကပ်လျက် မီးလောင်သကဲ့သို့သော ဝေဒနာက ဖမ်းဆီးထား၏။

Verse 4

नन्दीश्वर उवाच । बाण शंकरसद्भक्त मानुतापं कुरुष्व भोः । भक्तानुकंपी शंभुर्वै भक्तवत्सलनामधृक्

နန္ဒီဣရှ္ဝရက ပြောသည်– «အို ဘာဏ၊ သင်သည် သင်္ကရ၏ သစ္စာရှိသော ဘက္တဖြစ်၏။ လူသားကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းမနေပါနှင့်။ သမ္ဘူသည် ဘက္တတို့ကို ကရုဏာထားတော်မူပြီး ‘ဘက္တဝတ္စလ’ ဟူသော အမည်—ဘုရားကို ကိုးကွယ်သူတို့၏ နူးညံ့သော ကာကွယ်ရှင်—ကို ဆောင်ထားတော်မူ၏»။

Verse 5

तदिच्छया च यज्जातं तज्जातमिति चेतसा । मन्यस्व भक्तशार्दूल शिवं स्मर पुनःपुनः

ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသည် သူ၏အလိုတော်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဟု စိတ်ထဲတွင် ခိုင်မြဲစွာ ယုံကြည်ထားလော့။ အို ဘက္တတို့အနက် ကျားတော်ကဲ့သို့သောသူ၊ ထိုသို့ပင် လက်ခံ၍ သခင် ရှိဝကို ထပ်ခါထပ်ခါ သတိရလော့။

Verse 6

मन आद्ये समाधाय कुरु नित्यं महो त्सवम् । भक्तानुकंपनश्चाऽस्य शंकरस्य पुनःपुनः

အရင်ဆုံး စိတ်ကို သမာဓိ၌ တည်ငြိမ်စေ၍ ထို့နောက် နေ့စဉ် မဟာပွဲတော်ကို ဆောင်ရွက်လော့။ ဘက္တတို့ကို ကရုဏာပြုသော သခင် ရှင်ကရသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ကရုဏာအာနုဂြဟကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 7

नन्दिवाक्यात्ततो बाणो द्विषा शीर्षकमात्रकः । शिवस्थानं जगामाशु धृत्वा धैर्यं महामनाः

ထို့နောက် နန္ဒီ၏စကားကို နှလုံးထဲသို့ ထည့်ယူကာ၊ ရန်သူကြောင့် ခေါင်းတစ်လုံးသာ ကျန်ရစ်သော်လည်း ဘာဏာသည် သတ္တိကို တည်မြဲစွာ စုဆောင်း၍ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသူအဖြစ် လျင်မြန်စွာ သခင်ရှီဝ၏ နေရာသို့ သွားလေ၏။

Verse 8

गत्वा तत्र प्रभुं नत्वा रुरोदातीव विह्वलः । गतगर्वव्रजो बाणः प्रेमाकुलितमानसः

အဲဒီနေရာသို့ ရောက်သော် ဘာဏာသည် သခင် (ရှီဝ) ကို ဦးချကန်တော့လေ၏။ စိတ်လှုပ်ရှား၍ မထိန်းနိုင်သကဲ့သို့ ငိုကြွေးကာ၊ မာနအားလုံးကို စွန့်ပစ်ပြီး ချစ်ခြင်းနှင့် ဘက္တိကြောင့် စိတ်နှလုံး နူးညံ့လှုပ်ရှားသွားလေ၏။

Verse 9

संस्तुवन्विविधैः स्तोत्रै स्संनमन्नुतितस्तथा । यथोचितं पादघातं कुर्वन्विक्षेपयन्करान्

သူသည် အမျိုးမျိုးသော စတိုးတရများဖြင့် သခင်ကို ချီးမွမ်းကာ၊ ထပ်တလဲလဲ ဦးချနမസ്കာရပြုလေ၏။ ထိုက်တန်သလို ခြေဖြင့် မြေကို ထိုးနှက်သည့် လှုပ်ရှားမှုများကို ပြု၍ လက်များကို လှန်လှောကာ အမူအရာများ ပြသလေ၏။

Verse 10

ननर्त तांडवं मुख्यं प्रत्यालीढादिशोभितम् । स्थानकैर्विविधाकारैरालीढप्रमुखैरपि

သူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး တာဏ္ဍဝကို ကပြလေ၏။ ပရတ္ယာလီဍ္ဍဟာ စသည့် သူရဲကောင်းပုံစံများကြောင့် တောက်ပလှပကာ၊ အာလီဍ္ဍဟာ စသည့် အနေအထားမျိုးစုံကိုလည်း ပုံသဏ္ဍာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထင်ရှားစေ하였다။

Verse 11

सुखवादसहस्राणि भ्रूक्षेपसहितान्यपि । शिरःकम्पसहस्राणि प्राप्तानीकः सहस्रशः

လှိုင်းလှိုင်းမဆုံး ရောက်လာသကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော ချီးမွမ်းသံများ အထောင်အသောင်း ထွက်ပေါ်လာ၍ မျက်ခုံးတင်အမူအရာများနှင့် ခေါင်းတုန်လှုပ်မှုများလည်း အထောင်အသောင်း ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။

Verse 12

वारीश्च विविधाकारा दर्शयित्वा शनैश्शनः । तथा शोणितधाराभिस्सिञ्चयित्वा महीतलम्

တဖြည်းဖြည်းချင်း ရေကို အမျိုးမျိုးသောပုံသဏ္ဍာန်များဖြင့် ပြသတော်မူပြီး၊ ထို့နောက် သွေးစီးကြောင်းများဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်တစ်လျှောက် စိုစွတ်အောင် လောင်းချတော်မူ၏။

Verse 13

रुद्रं प्रसादयामास शूलिनं चन्द्र शेखरम् । बाणासुरो महाभक्तो विस्मृतात्मगतिर्नतः

မဟာဘက္တဖြစ်သော ဘာဏာသူရသည် မိမိကံကြမ္မာကို မေ့လျော့ကာ ဦးညွတ်ပူဇော်၍ သုံးချွန်လက်နက်ကိုင်၊ လမင်းသရဖူဆောင်းသော ရုဒြ (ရှမ္ဘု) ၏ ကရုဏာတော်ကို ရယူလိုက်၏။

Verse 14

ततो नृत्यं महत्कृत्वा भगवान्भक्तवत्सलः । उवाच बाणं संहृष्टो नृत्य गीतप्रियो हरः

ထို့နောက် ဘက္တဝတ္ဆလ ဖြစ်သော ဘုရားသခင်သည် အလွန်ကြီးမြတ်သော အကကို ကပြတော်မူ၏။ အကနှင့် သီချင်းဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဟရ (ရှီဝ) သည် ဝမ်းမြောက်လျက် ဘာဏာအား မိန့်တော်မူ၏။

Verse 15

रुद्र उवाच । बाण तात बलेः पुत्र संतुष्टो नर्तनेन ते । वरं गृहाण दैत्येन्द्र यत्ते मनसि वर्तते

ရုဒြ မိန့်တော်မူသည်—“ဘာဏာရေ၊ ဘလိ၏ချစ်သားရေ။ သင်၏အကကြောင့် ငါနှစ်သက်ပြီ။ ဒೈತ್ಯတို့၏အရှင်ရေ၊ သင်၏စိတ်၌ရှိသမျှ ဆန္ဒအတိုင်း အပေးတော် (ဗရ) ကို ခံယူလော့။”

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंम्भोर्दैत्येन्द्रेण तदा मुने । बाणेन संवृणीतोऽभूद्वरस्तु व्रणरोपणे

သနတ်ကுமಾರ မိန့်သည်—“အို မုနိရေ၊ ထိုအခါ ဒೈত্যတို့၏အရှင်သည် ရှမ္ဘု၏ မိန့်ခွန်းကို ကြားသိပြီးနောက် ဘာဏာကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားလွှမ်းမိုးခံရ၏။ သို့သော် ထိုအပေးတော် (ဗရ) သည် သူ၏အနာများကို ကုသပျောက်ကင်းစေရာတွင် အာနုဘော်မပျက် တည်ရှိနေ၏။”

Verse 17

बाहुयुद्धस्य चोद्ध त्तिर्गाणपत्यमथाक्षयम् । उषापुत्रस्य राज्यं तु तस्मिञ्शोणितकाह्वये

လက်ချင်းလက်ချင်း တိုက်ခိုက်မှုမှ ဂဏပတိ၏ မပျက်မယွင်း အာဏာတော် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ပြင် ဥသာ၏ သား၏ နိုင်ငံတော်ကိုလည်း «ရှိုဏိတက» ဟု ခေါ်သော မြို့၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။

Verse 18

निर्वैरता च विबुधैर्विष्णुना च विशेषतः । न पुनर्दैत्यता दुष्टा रजसा तमसा युता

နတ်တို့သည်—အထူးသဖြင့် ဗိဿနု (Viṣṇu) ပင်—ရန်မရှိသော အခြေအနေ၌ နေထိုင်ကြ၏။ သို့သော် ရာဇသ (rajas) နှင့် တမသ (tamas) တို့နှင့် ချည်နှောင်ထားသော ဆိုးယုတ်သည့် ဒေဝတမဟုတ်သော အဆူရသဘာဝသည် ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်။

Verse 19

शंभुभक्तिर्विशेषेण निर्विकारा सदा मुने । शिवभक्तेषु च स्नेहो दया सर्वेषु जंतुषु

အို မုနိရေ၊ သမ္ဘု (Śambhu) အပေါ်ရှိ ဘက္တိသည် အထူးသဖြင့် အမြဲတမ်း မပြောင်းလဲ မလှုပ်ရှားသော သန့်ရှင်းမှုဖြစ်၏။ ၎င်းသည် ရှိဝ (Śiva) ဘက္တိတို့အပေါ် ချစ်ခင်စိတ်ဖြစ်လာပြီး သက်ရှိအပေါင်းတို့အပေါ် ကရုဏာအဖြစ် ပေါ်လွင်သည်။

Verse 20

कृत्वा वराञ्शंभोर्बलिपुत्रो महाऽसुरः । प्रेम्णाऽश्रुनयनो रुद्रं तुष्टाव सुकृतांजलिः

သမ္ဘု (Śambhu) ထံမှ အပေးအလှူ (vara) များကို ရရှိပြီးနောက်၊ ဘာလိ၏ သား မဟာအဆူရသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကြောင့် မျက်ရည်ပြည့်နေသော မျက်လုံးများဖြင့် ရုဒြ (Rudra) ကို ကောင်းမွန်သော အဉ္ဇလိဖြင့် လက်အုပ်ချီကာ ချီးမွမ်းတော်မူ၏။

Verse 21

बाण उवाच । देवदेव महादेव शरणा गतवत्सल । त्वां नमामि महेशान दीनबन्धो दयानिधे

ဘాణက ဆို၏— «နတ်တို့၏ နတ်တော်၊ မဟာဒေဝ၊ အားကိုးခိုလှုံလာသူတို့ကို ချစ်ခင်ကာကွယ်တော်မူသော အရှင်၊ မဟေရှာန၊ ဆင်းရဲသူတို့၏ မိတ်ဆွေ၊ ကရုဏာ၏ သမုဒ္ဒရာတော်၊ သင့်အား ငါ ဦးချတော်မူ၏»။

Verse 22

कृता मयि कृपातीव कृपासागर शंकर । गर्वोपहारितस्सर्वः प्रसन्नेन मम प्रभो

ကရုဏာပင်လယ်တော် ရှင်ရှင်ကရာ၊ အရှင်သည် ကျွန်ုပ်အပေါ် အလွန်အမင်း ကရုဏာတော်ပြုတော်မူ၏။ အရှင်၏ ကြည်နူးသော အနုဂ္ဂဟတော်ကြောင့်၊ အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်၏ ဂုဏ်မာန်အားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားပါပြီ။

Verse 23

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि सर्वव्याप्यखिलेश्वरः । ब्रह्मांडतनुरुग्रेशो विराट् सर्वान्वितः परः

အရှင်သည် အမှန်တကယ် ဘြဟ္မန်တော်၊ အမြင့်ဆုံး အတ္တမ၊ အရာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့သော အခွင့်အာဏာရှင်၊ စကြဝဠာ၏ အရှင်တော် ဖြစ်တော်မူ၏။ အို ကြမ်းတမ်းသော်လည်း အမြတ်ဆုံး အုပ်စိုးရှင်၊ ကိုယ်တော်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးပင် ဖြစ်၍၊ ဝိရာဋ် (Virāṭ) အဖြစ် အရာအားလုံးကို ပါဝင်စေသော အထက်ဆုံးတော် ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 24

नाभिर्नभोऽग्निर्वदनमंबु रेतो दिशः श्रुतिः । द्यौश्शीर्षमंघ्रिरुर्वी ते मनश्चन्द्रस्तव प्रभो

အရှင်ဘုရား၊ ကိုယ်တော်၏ ဗိုက်ခေါင်း (နာဘိ) သည် အာကာသဖြစ်၍၊ မျက်နှာတော် (ပါးစပ်) သည် မီးဖြစ်၏။ ရေသည် ကိုယ်တော်၏ မျိုးစေ့ဖြစ်၏။ အရပ်ဒిశများသည် နားတော်ဖြစ်၏။ ကောင်းကင်သည် ခေါင်းတော်၊ မြေသည် ခြေတော်၊ လသည် စိတ်တော် ဖြစ်၏။

Verse 25

दृगर्को जठरं वार्द्धिर्भुजेंद्रो धिषणा विधिः । प्रजापतिर्विसर्गश्च धर्मो हि हृदयं तव

ကိုယ်တော်၏ မျက်စိသည် နေဖြစ်၍၊ ဝမ်းဗိုက်သည် သမုဒ္ဒရာဖြစ်၏။ လက်တော်သည် နဂါးအရှင် (နာဂရာဇ) ဖြစ်၏။ ဉာဏ်တော်သည် စကြဝဠာ၏ စည်းကမ်း (ဝိဓိ) ဖြစ်၏။ ကိုယ်တော်သည် ဘြဟ္မာ၊ သတ္တဝါတို့၏ ပရဇာပတိနှင့် ဖန်ဆင်းခြင်းတော်တိုင် ဖြစ်ပြီး၊ အမှန်တကယ် ဓမ္မသည် ကိုယ်တော်၏ နှလုံးတော် ဖြစ်၏။

Verse 26

रोमाण्यौषधयो नाथ केशा जलमुचस्तव । गुणास्त्रयस्त्रिनेत्राणि सर्वात्मा पुरुषो भवान्

အို အရှင်ရှီဝါ၊ သင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာအမွှေးများသည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များဖြစ်၏။ သင်၏ ဇဋာဆံပင်များသည် မိုးတိမ်မိုးတောင်းများဖြစ်၏။ ဂုဏသုံးပါးသည် သင်၏ မျက်စိသုံးလုံးဖြစ်၏။ သင်သည် အရာအားလုံးအတွင်းရှိ အတ္တမနှင့် အမြင့်မြတ်သော ပုရုෂဖြစ်၏။

Verse 27

ब्राह्मणं ते मुखं प्राहुर्बाहुं क्षत्रियमेव च । ऊरुजं वैश्यमाहुस्ते पादजं शूद्रमेव च

သင်၏ ပါးစပ်ကို ဗြာဟ္မဏ ဟု ဆိုကြ၏; သင်၏ လက်မောင်းကို က္ଷတ္တရိယ ဟုလည်း ဆိုကြ၏။ သင်၏ ပေါင်ကို ဝိုင်ရှျယ ဟု ဆိုကြပြီး သင်၏ ခြေကို ရှူဒြ ဟု ဆိုကြ၏—ဤသို့ဖြင့် လူမှုအလွှာလေးပါးကို သင်၏ ကောသမစ် ပုရုಷမှ ပေါ်ထွန်းလာသော တာဝန်ကွဲပြားသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။

Verse 28

त्वमेव सर्वदोपास्यस्सर्वैर्जीवैर्महेश्वर । त्वां भजन्परमां मुक्तिं लभते पुरुषो ध्रुवम्

အို မဟေရှ္ဝရ၊ သင်တစ်ပါးတည်းသာ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် အမြဲတမ်း ကိုးကွယ်ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်၏။ သင်ကို ဘဇနာဖြင့် ကိုးကွယ်သူသည် အမြင့်ဆုံး မောက္ခကို မလွဲမသွေ ရရှိ၏။

Verse 29

यस्त्वां विसृजते मर्त्य आत्मानं प्रियमीश्वरम् । विपर्ययेन्द्रियार्थार्थं विषमत्त्यमृतं त्यजन्

မိမိ၏ အတွင်းအတ္တနှင့် အချစ်ဆုံး အရှင်ဖြစ်သော သင်ကို စွန့်ပစ်ပြီး၊ မှားယွင်းသော သိမြင်မှုကြောင့် အာရုံအရာဝတ္ထုများနောက် လိုက်သွားသော မရဏလူသည် မသေမပျက်၏ အမృతရည်ကို စွန့်ကာ ချုပ်နှောင်မှု၏ ခါးသီးသော အဆိပ်ကို ရွေးချယ်၏။

Verse 30

विष्णुर्ब्रह्माऽथ विबुधा मुनयश्चामलाशयाः । सर्वात्मना प्रपन्नास्त्वां शंकरं प्रियमीश्वरम्

ဗိဿနု၊ ဗြဟ္မာ၊ ဒေဝတားတို့နှင့် စိတ်သန့်ရှင်းသော မုနိတို့သည် မိမိတို့၏ အလုံးစုံဖြင့် သင်ထံ အားကိုးခိုလှုံကြ၏—အို ရှင်ကရာ၊ အချစ်ဆုံး အရှင်နှင့် အမြင့်ဆုံး အုပ်စိုးရှင်။

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा बलिपुत्रस्तु विरराम शरासुरः । प्रेमप्रफुल्लितांगश्च प्रणम्य स महेश्वरम्

စနတ်ကုမာရက ပြောသည်—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဘလီ၏သား ရှရာဆုရသည် ရပ်တန့်သွား၏။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကြောင့် ကိုယ်အင်္ဂါများ ပွင့်လန်းလျက် မဟေရှ္ဝရကို ရိုသေစွာ ဦးချခဲ့၏။

Verse 32

इति श्रुत्वा स्वभक्तस्य बाणस्य भगवान्भवः । सर्वं लभिष्यसीत्युक्त्वा तत्रैवांतरधीयत

မိမိ၏ भक्त ဘာဏ၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားသော်၊ ဘဂဝန် ဘဝ (ရှီဝ) သည် «သင် အရာအားလုံးကို ရရှိလိမ့်မည်» ဟု မိန့်တော်မူပြီး ထိုနေရာတင်ပင် မျက်စိမှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။

Verse 33

ततश्शंभोः प्रसादेन महाकालत्वमागतः । रुद्रस्यानुचरो बाणो महाप्रमुदितोऽभवत्

ထို့နောက် ရှမ္ဘု၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဘာဏသည် မဟာကာလ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ၏။ ရုဒြ၏ အနုचर ဘာဏသည် အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်လှ၏။

Verse 34

इति किल शरनाम्नः शंकरस्यापि वृत्तं सकलगुरु जनानां सद्गुरोश्शूलपाणेः । कथितमिह वरिष्ठं श्रोत्ररम्यैर्वचोभिस्सकलभुवनमध्ये क्रीडमानस्य नित्यम्

ဤသို့ပင် «ရှရ» ဟုလည်းခေါ်သော သင်္ကရာ၏ သန့်ရှင်းသောဇာတ်ကြောင်းကို၊ ဆူးသုံးချောင်းကိုင်ဆောင်သော သဒ္ဂုရု—ဂုရုတို့၏ ဂုရုတော်—အကြောင်းအဖြစ်၊ နားဝင်ချိုမြိန်သော အထူးကောင်းမွန်သည့် စကားလုံးများဖြင့် ဤနေရာ၌ ပြောကြားပြီးလေ၏။ အလုံးစုံသော လောကများအလယ်၌ နిత్యကာလ လီလာကစားတော်မူသော ထိုသခင်အကြောင်းပင်။

Verse 56

इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां पं० युद्धखंडे बाणासुरगणपत्वप्राप्तिवर्णनं नाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

ဤသို့ပင် သီရိ-ရှီဝ မဟာပုရာဏ၌ ဒုတိယပိုင်းဖြစ်သော ရုဒ္ရသံဟိတာအတွင်း၊ ယုဒ္ဓခဏ္ဍ၌ «ဗာဏာသူရ၏ ရှီဝဂဏများအဖြစ် အဆင့်ရရှိခြင်းကို ဖော်ပြသော အကြောင်းအရာ» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း (၅၆) သည် ဤနေရာတွင် ပြီးဆုံး၏။