Adhyaya 53
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 5354 Verses

बाणासुरस्य क्रोधाज्ञा तथा अन्तःपुरयुद्धारम्भः (Bāṇāsura’s Wrathful Command and the Onset of Battle at the Inner Palace)

အခန်း ၅၃ တွင် ဗာဏာသူရသည် နန်းတွင်း၌ တောက်ပသော လူငယ်ကို တွေ့ရှိပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ဗာဏာသူရသည် အမျက်ထွက်ကာ ဤရောက်ရှိမှုကို မိသားစုအတွက် အရှက်ရစေသည်ဟု ယူဆပြီး ကျူးကျော်သူကို သတ်ဖြတ်ကာ ချည်နှောင်ရန် စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ လူငယ်၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း စိတ်ထဲတွင် မသေချာသော်လည်း သူ၏ မကောင်းသော အကြံအစည်ကြောင့် စစ်သည်တစ်သောင်းကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယာဒဝသူရဲကောင်းသည် သံတုတ်ဖြင့် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခုခံကာကွယ်ကာ အစောင့်များကို သတ်ဖြတ်ပြီး ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ बाणासुरः क्रुद्धस्तत्र गत्वा ददर्श तम् । दिव्यलीलात्तवपुषं प्रथमे वयसि स्थितम्

သနတ်ကုမာရ မိန့်တော်မူသည်– «ထို့နောက် ဗာဏာសုရသည် ဒေါသထန်၍ ထိုနေရာသို့ သွားကာ သူ့ကို မြင်၏။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဒိဗ္ဗလီလာ၏ တောက်ပမှုဖြင့် ထင်ရှားပြီး လူငယ်ဘဝ၏ ပထမအဆင့်၌ တည်နေ၏»။

Verse 2

तं दृष्ट्वा विस्मितं वाक्यं किं कारणमथाब्रवीत् । बाणः क्रोध परीतात्मा युधि शौंडो हसन्निव

သူ့ကို အံ့အားသင့်နေသည်ကို မြင်၍ ဗာဏာက ပြော၏– «ဘာကြောင့်လဲ?» ဒေါသက လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း စစ်ပွဲကျွမ်းကျင်သော သူသည် တိုက်ပွဲအလယ်၌ ပြောစဉ် အပြုံးတစ်စုံတစ်ရာ ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 3

अहो मनुष्यो रूपाढ्यस्साहसी धैर्यवानिति । कोयमागतकालश्च दुष्टभाग्यो विमूढधीः

အို။ ဤလူသားသည်—ရုပ်ရည်ချောမော၍ ရဲရင့်တည်ကြည်သူဖြစ်သည် (ဟုယူဆရသည်)။ သို့သော် သေမင်းတမန်ရောက်ရှိလာသော၊ ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျ၍ အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့သော ဤသူသည် မည်သူနည်း။

Verse 4

येन मे कुलचारित्रं दूषितं दुहिता हिता । तं मारयध्वं कुपिताश्शीघ्रं शस्त्रैस्सुदारुणैः

ငါ၏မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အကျင့်စာရိတ္တကို ညှိုးနွမ်းစေသူ၊ ငါ၏ချစ်လှစွာသောသမီးတော်အား စော်ကားသူအား—သင်တို့သည် အမျက်ချောင်းချောင်းထွက်လျက် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော လက်နက်များဖြင့် ချက်ချင်းကွပ်မျက်ကြလော့။

Verse 5

दुराचारं च तं बद्ध्वा घोरे कारा गृहे ततः । रक्षध्वं विकटे वीरा बहुकालं विशेषतः

“ထိုအကျင့်ဆိုးသူကို ချည်နှောင်၍ ထို့နောက် ကြောက်မက်ဖွယ် ထောင်အိမ်၌ ချုပ်နှောင်ထားကြလော့။ အို သူရဲကောင်းတို့၊ ထိုကြမ်းတမ်းသောနေရာ၌ အထူးသဖြင့် အချိန်ကြာကြာ တင်းကျပ်စွာ စောင့်ကြပ်ကြလော့။”

Verse 6

न जाने कोयमभयः को वा घोरपराक्रमः । विचार्येति महाबुद्धिस्सं दिग्धोऽभूच्छरासुरः

“ဤမကြောက်မရွံ့သူသည် မည်သူနည်း၊ ထိတ်လန့်ဖွယ် အင်အားကြီးသူသည် မည်သူနည်း” ဟု စဉ်းစားလျက် ပညာကြီး ချာရာသူရသည် သံသယဖြင့် ပြည့်နှက်သွား၏။

Verse 7

ततो दैत्येन सैन्यं तु दशसाहस्रकं शनैः । वधाय तस्य वीरस्य व्यादिष्टं पापबुद्धिना

ထို့နောက် ပာပစိတ်ရှိသော ဒေဝ်တ (ဒေမုန်) သည် တဖြည်းဖြည်း စစ်တပ်တစ်သောင်းကို စုစည်းတင်ပို့ကာ ထိုသူရဲကောင်းကို သတ်ရန် အမိန့်ပေး၏။

Verse 8

तदादिष्टास्तु ते वीराः सर्वतोन्तःपुरं द्रुतम् । छादयामासुरत्युग्राश्छिंदि भिंदीति वादिनः

အမိန့်ရသဖြင့် ထိုသူရဲကောင်းတို့သည် အတွင်းနန်းတော်ကို အရပ်ရပ်မှ လျင်မြန်စွာ ဝိုင်းပတ်ကြ၏။ ဒေါသပြင်းထန်လျက် “ဖြတ်! ခွဲဖောက်!” ဟု အော်ဟစ်ကာ တိုးဝင်လာကြ၏။

Verse 9

शत्रुसैन्यं ततो दृष्ट्वा गर्जमानः स यादवः । अंतःपुरं द्वारगतं परिघं गृह्य चातुलम्

ရန်သူစစ်တပ်ကို မြင်လျှင် ယာဒဝသည် အော်ဟစ်ဟုန်းဟုန်းမြည်၏။ အတွင်းနန်းတော်တံခါးအနီးရှိ သံတံတားကြီးကို ဆုပ်ကိုင်ကာ စစ်ပွဲအတွက် စိတ်အားထက်သန်လာ၏။

Verse 10

निष्क्रांतो भवनात्तस्माद्वज्रहस्त इवांतकः । तेन तान्किंकरान् हत्वा पुनश्चांतःपुरं ययौ

ထို့နောက် သူသည် ထိုနန်းတော်မှ ထွက်လာရာတွင် မိုးကြိုးကိုင်ထားသော မရဏတရားကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ သူက ထိုအမှုထမ်းတို့ကို သတ်ပြီးနောက်၊ ထပ်မံ၍ အတွင်းနန်းတော်သို့ ဝင်သွားလေ၏။

Verse 11

एवं दशसहस्राणि सैन्यानि मुनिसत्तम । जघान रोषरक्ताक्षो वर्द्धितश्शिवतेजसा

ဤသို့ပင်၊ မုနိအမြတ်တော်၊ သူသည် စစ်တပ်အဖွဲ့ ဆယ်ထောင်ကို သတ်ဖြတ်လေ၏—ဓမ္မက怒ဖြင့် မျက်စိနီရဲလျက်—ရှီဝ၏ တေဇောဓာတ်ကြောင့် အာနုဘော်နှင့် ရောင်ခြည် ပိုမိုတိုးပွားလေ၏။

Verse 12

लक्षे हतेऽथ योधानां ततो बाणासुरो रुषा । कुभांडं स गृहीत्वा तु युद्धे शौंडं समाह्वयत्

ထို့နောက် စစ်သူရဲ တစ်လက္ခ သတ်ဖြတ်ပြီးသောအခါ၊ ဒေါသမီးလောင်နေသော ဘာဏာသူရသည် ကုမ္ဘာဏ္ဍကို ဖမ်းယူကာ စစ်ရင်ပြိုင်ရန် ရဲရင့်သော ရှောင်္ဍကို ခေါ်ယူလေ၏။

Verse 13

अनिरुद्धं महाबुद्धिं द्वन्द्वयुद्धे महा हवे । प्राद्युम्निं रक्षितं शैवतेजसा प्रज्वलत्तनुम्

ထိုကြီးမား၍ ကြမ်းတမ်းသော တစ်ဦးချင်းဒွန္ဒယုဒ္ဓတွင် ဉာဏ်ကြီးသော အနိရုဒ္ဓကို ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာ မီးတောက်သကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသော ပရဒျုမ္နကိုလည်း ရှိုင်ဝတေဇောဓာတ်က စောင့်ရှောက်လေ၏။

Verse 14

ततो दशसहस्राणि तुरगाणां रथोत्तमान् । युद्धप्राप्तेन खड्गेन दैत्येन्द्रस्य जघान सः

ထို့နောက် စစ်ပွဲအတွက် အသင့်ဖြစ်သော ဓားဖြင့် သူသည် ဒေဝတမင်း၏ အကောင်းဆုံး မြင်းဆွဲရထား ဆယ်ထောင်ကို ခုတ်လှဲသတ်ဖြတ်လေ၏။

Verse 15

तद्वधाय ततश्शक्तिं कालवैश्वानरोपमाम् । अनिरुद्धो गृहीत्वा तां तया तं निजघान हि

ထို့နောက် သူ့ကို သတ်ရန်အတွက် အနိရုဒ္ဓသည် ကာလကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ်၊ အလုံးစုံကို လောင်ကျွမ်းစေသော မီးကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် သက္တိ (လှံတံသဏ္ဌာန် အာယုဓ) ကို ကိုင်ယူ၍ ထိုအာယုဓဖြင့် သူ့ကို တကယ်ပင် ထိုးနှက်သတ်လေ၏။

Verse 16

रथोपस्थे ततो बाणस्तेन शक्त्याहतो दृढम् । स साश्वस्तत्क्षणं वीरस्तत्रैवांतरधीयत

ရထားထိုင်ခုံပေါ်၌ရှိစဉ် ဘာဏာသည် ထိုလှံဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခံရ၏။ သို့ရာတွင် ထိုသူရဲကောင်းသည် ခဏချင်း ပြန်လည်တည်ငြိမ်ကာ ထိုနေရာတင် မျက်စိမှောက်ကွယ်သွား၏။

Verse 17

तस्मिंस्त्वदर्शनं प्राप्ते प्राद्युम्निरपराजितम् । आलोक्य ककुभस्सर्वास्तस्थौ गिरिरिवाचलः

မမြင်ရတော့သည့်အခါ၌ ထိုမရှုံးနိုင်သော ရန်သူကို မြင်တွေ့ရသဖြင့် ပရာဒျုမနာသည် အရပ်လေးမျက်နှာလုံးကို ကြည့်ရှုကာ တောင်တန်းကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်စွာ ရပ်နေ၏။

Verse 18

अदृश्यमानस्तु तदा कूटयोधस्स दानवः । नानाशस्त्रसहस्रैस्तं जघान हि पुनः पुनः

ထိုအခါ မမြင်ရအောင်နေသော လှည့်ကွက်သုံးတိုက်ခိုက်သည့် ဒါနဝသည် အမျိုးမျိုးသော လက်နက်ထောင်ပေါင်းများဖြင့် သူ့ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ထိုးနှက်၏။

Verse 19

छद्मनां नागपाशैस्तं बबंध स महाबलः । बलिपुत्रो महावीरश्शिवभक्तश्शरासुरः

ထို့နောက် အင်အားကြီးသော သူရဲကောင်း ရှရာဆုရ—ဘလီ၏သား၊ မဟာသူရဲကောင်း၊ ရှိဝဘုရားကို ကိုးကွယ်သောသူ—သည် လှည့်ကွက်ဖြင့် နာဂပာရှ (မြွေကြိုး) များဖြင့် သူ့ကို ချည်နှောင်၏။

Verse 20

तं बद्ध्वा पंजरांतःस्थं कृत्वा युद्धादुपारमत् । उवाच बाणः संकुद्धस्सूतपुत्रं महाबलम्

သူ့ကို ချည်နှောင်ပြီး လှောင်အိမ်ထဲတွင် ထည့်ထားပြီးနောက် Bāṇa သည် တိုက်ပွဲမှ ရပ်နားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမျက်ထွက်နေသော Bāṇa သည် ခွန်အားကြီးသော ရထားထိန်း၏သားကို စကားပြောဆိုခဲ့သည်။

Verse 21

बाणासुर उवाच । सूतपुत्र शिरश्छिंधि पुरुषस्यास्य वै लघु । येन मे दूषितं पूतं बलाद्दुष्टेन सत्कुलम्

Bāṇāsura က "အို ရထားထိန်း၏သား၊ ဤလူ၏ဦးခေါင်းကို အမြန်ဖြတ်လိုက်လော့။ သူသည် မိမိ၏ ဆိုးယုတ်သော အင်အားဖြင့် ငါ၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော မြင့်မြတ်သော မိသားစုကို ညစ်ညမ်းစေခဲ့ပြီ" ဟု ဆိုသည်။

Verse 22

छित्वा तु सर्वगात्राणि राक्षसेभ्यः प्रयच्छ भोः । अथास्य रक्तमांसानि क्रव्यादा अपि भुंजताम्

"သူ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ဖြတ်တောက်ပြီးနောက်၊ အို (စစ်သည်တော်)၊ ၎င်းတို့ကို Rākṣasas များထံ အပ်နှံလော့။ ထို့နောက် အသားစားသတ္တဝါများကိုလည်း သူ၏ သွေးနှင့် အသားများကို စားသုံးပါစေ။"

Verse 23

अगाधे तृणसंकीर्णे कूपे पातकिनं जहि । किं बहूक्त्या सूतपुत्र मारणीयो हि सर्वथा

ထိုအပြစ်ရှိသူကို မြက်ပင်များဖြင့် ပိတ်ဆို့နေသော နက်ရှိုင်းသော ရေတွင်းထဲသို့ ချပစ်ကာ သတ်ပစ်လော့။ အို ရထားထိန်း၏သား၊ စကားများနေ၍ အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ သူသည် နည်းမျိုးစုံဖြင့် အသေခံရမည်သာတည်း။

Verse 24

सनत्कु मार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धर्मबुद्धिर्निशाचरः । कुंभांडस्त्वब्रवीद्वाक्यं बाणं सन्मंत्रिसत्तमम्

သနတ္ကုမာရက ဆိုသည်မှာ- ထိုစကားများကို ကြားရသောအခါ ဓမ္မဗုဒ္ဓိအမည်ရှိသော ညဉ့်လှည့်လည်သူသည် ကုမ္ဘာဏ္ဍနှင့်အတူ မြတ်သောဝန်ကြီးတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗာဏအား လျှောက်ထားလေ၏။

Verse 25

कुंभांड उवाच । नैतत्कर्तुं समुचितं कर्म देव विचार्यताम् । अस्मिन्हते हतो ह्यात्मा भवेदिति मतिर्मम

ကುಂಬ္ဟာဏ္ဍက ပြောသည်— «အို ဒေဝ၊ ဤအမှုကို ပြုရန် မသင့်တော်ပါ၊ စဉ်းစားသုံးသပ်ပါလော့။ ဤသူကို သတ်လျှင် အတ္တမန် (ātman) ကိုပင် သတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်မည်ဟု ကျွန်ုပ်၏ အမြင်ဖြစ်သည်»။

Verse 26

अयं तु दृश्यते देव तुल्यो विष्णोः पराक्रमैः । वर्धितश्चन्द्र चूडस्य त्वद्दुष्टस्य सुतेचसा

အရှင်ဘုရား၊ ဤသူသည် ဗိဿနု၏ စွမ်းရည်နှင့် တူညီသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ သူသည် စန္ဒြချူဍ (ရှီဝ) ၏ တောက်ပသော တေဇာနှင့် သင်၏ မကောင်းသော သား၏ မီးတောက်စွမ်းအားကြောင့် အားတိုးလာခဲ့သည်။

Verse 27

अथ चन्द्रललाटस्य साहसेन समत्स्वयम् । इमामवस्थां प्राप्तोसि पौरुषे संव्यवस्थितः

ယခု သင်သည် လပေါင်းတော်ဆောင် အရှင်ကို စိန်ခေါ်သည့် သင်၏ ကိုယ်ပိုင် အလွန်အမင်း ရဲတင်းမှုကြောင့် ဤအခြေအနေသို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဆောင်လာခဲ့သည်—ယောက်ျားမာန်မာနပေါ်တွင်သာ တည်မြဲစွာ ရပ်တည်လျက်။

Verse 28

अयं शिवप्रसादाद्वै कृष्णपौत्रो महाबलः । अस्मांस्तृणोपमान् वेत्ति दष्टोपि भुजगैर्बलात्

ရှီဝဘုရား၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ကృష్ణ၏ မြေးတော် ဤသူသည် အလွန်အမင်း အင်အားကြီးမားသည်။ မြွေများက အားပြင်းပြင်း ကိုက်သော်လည်း သူသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မြက်တံများကဲ့သို့သာ ထင်မြင်သည်။

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । एतद्वाक्यं तु बाणाय कथयित्वा स दानवः । अनिरुद्धमुवाचेदं राजनीतिविदुत्तमः

စနတ်ကုမာရက ပြောသည်။ ဤစကားများကို ဘာဏာထံ ပြောကြားပြီးနောက်၊ ထို ဒိုင်တျာသည်—နိုင်ငံရေးပညာ၌ အထူးကျွမ်းကျင်သူ—အနိရုဒ္ဓထံသို့ အောက်ပါအတိုင်း ပြော하였다။

Verse 30

कुंभांड उवाच । कोसि कस्यासि रे वीर सत्यं वद ममाग्रतः । केन वा त्वमिहानीतो दुराचार नराधम

ကುಂಬ္ဟာဏ္ဍက ပြောသည်—“မင်းက ဘယ်သူလဲ၊ ဘယ်သူ့လူလဲ ဟေ့ သူရဲကောင်း။ ငါ့ရှေ့မှာ အမှန်ကို ပြော။ မင်းကို ဒီနေရာသို့ ဘယ်သူ ခေါ်လာတာလဲ၊ အကျင့်ပျက်သောကောင်၊ လူယုတ်မာ!”

Verse 31

दैत्येन्द्रं स्तुहि वीरं त्वं नमस्कुरु कृताजलिः । जितोस्मीति वचो दीनं कथयित्वा पुनःपुनः

အို သူရဲကောင်း၊ ဒိုင်တျများ၏ အရှင်ကို ချီးမွမ်းလော့။ လက်နှစ်ဖက်ကို ပူးကပ်၍ ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ကာ «ကျွန်ုပ် ရှုံးနိမ့်ပါပြီ» ဟူသော နိမ့်ချစကားကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောလော့။

Verse 32

एवं कृते तु मोक्षस्स्यादन्यथा बंधनादि च । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रतिवाक्यमुवाच सः

ဤသို့ ပြုလုပ်မှသာ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ရနိုင်သည်။ မဟုတ်လျှင် ချည်နှောင်မှုနှင့် အကျိုးဆက်များသာ ဖြစ်လာမည်။ ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် သူသည် ပြန်လည်တုံ့ပြန်၍ ပြော하였다။

Verse 33

अनिरुद्ध उवाच । दैत्याऽधमसखे करर्पिडोपजीवक । निशाचर दुराचार शत्रुधर्मं न वेत्सि भोः

အနိရုဒ္ဓက ပြောသည်— “အို ဒိုင်တျတို့၏ အယုတ်မာမိတ်ဆွေ၊ အခြားသူ၏ လက်ကိုညှစ်ကာ အသက်မွေးသူ (အလွန်အကျွံ ညှစ်နှိပ်သူ) ရေ! ညအတွင်း လှည့်လည်သူ၊ အကျင့်ပျက်သူရေ—စစ်ပွဲ၌ ရန်သူ၏ ဓမ္မ (စည်းကမ်း) ကို မသိသေးပါလား။”

Verse 34

दैन्यं पलायनं चाथ शूरस्य मरणाधिकम् । विरुद्धं चोपशल्यं च भवेदिति मतिर्मम

သူရဲကောင်းအတွက် အရှက်တရားနှင့် ထွက်ပြေးခြင်းသည် သေခြင်းထက်ပင် ဆိုးရွားသည်။ ထိုသို့ပြုခြင်းသည် ဓမ္မနှင့် ဆန့်ကျင်၍ အရှက်ကွဲခြင်းသာ ယူဆောင်လာမည်—ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သည်။

Verse 35

क्षत्रियस्य रणे श्रेयो मरणं सन्मुखे सदा । न वीरमानिनो भूमौ दीनस्येव कृतांजलिः

က்ஷတ္ရိယအတွက် စစ်မြေပြင်၌ ရန်သူကို မျက်နှာချင်းဆိုင်၍ သေခြင်းသည် အမြဲတမ်း အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းကျိုးဖြစ်၏။ သူရဲကောင်းဟု ကိုယ်ကိုထင်မြင်သူအတွက်တော့ စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် လက်အုပ်ချီ၍ အားနည်းသလို ဒုက္ခရောက်သူတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ရပ်နေခြင်း မသင့်တော်။

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्यादि वीरवाक्यानि बहूनि स जगाद तम् । तदाकर्ण्य सबाणोऽसौ विस्मितोऽभूच्चुकोप च

သနတ်ကူမာရက ပြောသည်—ဤသို့ သူသည် ထိုသူအား သူရဲကောင်းဆန်သော စကားများကို များစွာ ပြောကြား하였다။ ထိုစကားများကို ကြားသော် လက်နက်ကိုင်ထားသော ထိုစစ်သူရဲသည် အံ့သြသွားပြီး နောက်တဖန် ဒေါသလည်း ထွက်ပေါ်လာ하였다။

Verse 37

तदोवाच नभोवाणी बाणस्याश्वासनाय हि । शृण्वतां सर्ववीराणामनिरुद्धस्य मंत्रिणः

ထို့နောက် ဘာဏကို အားပေးသက်သာစေရန် အကောင်းကင်မှ အသံတစ်သံ ပေါ်ထွက်၍ ပြောကြား하였다။ အနိရုဒ္ဓ၏ အကြံပေးမင်းသားနှင့်အတူ သူရဲကောင်းအားလုံးလည်း နားထောင်နေကြ하였다။

Verse 38

व्योमवाण्युवाच । भो भो बाण महावीर न क्रोधं कर्तुमर्हसि । बलिपुत्रोसि सुमते शिवभक्त विचार्यताम्

ဗျိုးမဝါဏီက ဆို၏ — «အို ဘာဏာ မဟာသူရဲကောင်း၊ ဒေါသကို မလွှမ်းမိုးစေပါနှင့်။ သင်သည် ဘလီ၏ သားတော် ဖြစ်၏၊ ဉာဏ်ရှိသူရေ၊ သင်သည် ရှိဝဘုရား၏ ဘက္တ ဖြစ်သဖြင့် ကောင်းကောင်း ဆင်ခြင်ပါ»။

Verse 39

शिवस्सर्वेश्वरस्साक्षी कर्मणां परमेश्वरः । तदधीनमिदं सर्वं जगद्वै सचराचरम्

ရှီဝဘုရားသည် အရာအားလုံး၏ အရှင်၊ ကမ္မတို့၏ သက်သေဖြစ်သော သတိဉာဏ်၊ လုပ်ရပ်အားလုံးကို အုပ်စိုးသော အမြင့်ဆုံး အရှင် ဖြစ်၏။ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အပါအဝင် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် ထိုဘုရားတော်တစ်ပါးတည်းကိုသာ အားကိုး၏။

Verse 40

स एव कर्ता भर्ता च संहर्ता जगतां सदा । रजस्सत्त्वतमोधारी विधिविष्णुहरात्मकः

ထိုသခင်တော်တစ်ပါးတည်းသည် လောကတို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်၊ ထိန်းသိမ်းရှင်၊ ဖျက်သိမ်းရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။ ရဇစ်၊ သတ္တဝ၊ တမောတို့ကို ကိုင်ဆောင်၍ စီမံအုပ်ချုပ်တော်မူပြီး၊ ဗိဓိ (ဗြဟ္မာ)၊ ဗိဿဏုနှင့် ဟရ (ရှီဝ) တို့အတွင်းရှိ အတ္တမန်တော်ပင် ဖြစ်တော်မူသည်—အရာရာသော နတ်ဘုရားလုပ်ငန်းတို့၏ အဆုံးစွန် အခြေခံသည် ရှီဝ မဟာသခင်တော်၌ တည်ကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

Verse 41

सर्वस्यांतर्गतः स्वामी प्रेरकस्सर्वतः परः । निर्विकार्यव्ययो नित्यो मायाधीशोपि निर्गुणः

ထိုသခင်တော်သည် အရာအားလုံးအတွင်း၌ နေထိုင်သော အရှင်၊ အတွင်းမှ လှုံ့ဆော်ပေးသော အင်အားဖြစ်ပြီး၊ တစ်ဖက်တွင် အရာအားလုံးထက် လွန်ကဲမြင့်မြတ်တော်မူ၏။ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိ၊ ပျက်ယွင်းခြင်းမရှိ၊ နిత్యတော်မူ၏။ မာယာ၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူသော်လည်း ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်သော နိရ္ဂုဏ ဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 42

तस्येच्छयाऽबलो ज्ञेयो बली बलि वरात्मज । इति विज्ञाय मनसि स्वस्थो भव महामते

ထိုအရှင်၏ အလိုတော်ကြောင့် အင်အားကြီးသူတောင် အင်အားမဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သိလော့၊ ဗလိ၏ မြတ်သားရေ။ ဤအကြောင်းကို စိတ်အတွင်း၌ နားလည်သိမြင်ပြီးနောက် စိတ်ကို တည်ငြိမ်၍ အေးချမ်းစွာ နေပါ၊ မဟာဉာဏ်ရှိသူရေ။

Verse 43

गर्वापहारी भगवान्ना नालीलाविशारदः । नाशयिष्यति ते गर्वमिदानीं भक्तवत्सलः

မောဟမာန်ကို ဖယ်ရှားတော်မူသော ဘဂဝန်၊ အနန္တသော ဒိဗ္ဗလီလာများ၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသောအရှင်၊ ဘက္တများကို ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသောအရှင်သည် ယခု သင်၏ မာန်မာနကို ဖျက်ဆီးတော်မူလိမ့်မည်။

Verse 44

सनत्कुमार उवाच । इत्याभाष्य नभोवाणी विरराम महामुने । बाणासुरस्तद्वचनादनिरुद्धं न जघ्निवान्

စနတ်ကူမာရက ပြောသည်– «ဤသို့ ပြောပြီးနောက် ကောင်းကင်မှ အသံသည် တိတ်ဆိတ်သွား၏၊ မဟာမုနိရေ။ ထိုကြေညာချက်ကို လိုက်နာ၍ ဘာဏာသူရသည် အနိရုဒ္ဓကို မသတ်ခဲ့ပါ»။

Verse 45

किं तु स्वान्तःपुरं गत्वा पपौ पानमनुत्तमम् । मद्वाक्यं च विसस्मार विजहार विरुद्धधीः

သို့သော် ထို့နောက် မိမိ၏ အတွင်းနန်းတော်သို့ ဝင်ကာ အလွန်ကောင်းမြတ်သော မူးယစ်သောက်စရာကို သောက်လေ၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်ဉာဏ် ပြောင်းလဲ၍ ငါ၏စကားကို မေ့လျော့ကာ ပျော်ပါးကစားလေ၏။

Verse 46

ततोनिरुद्धो बद्धस्तु नागभोगैर्विषोल्बणैः । प्रिययाऽतृप्तचेतास्तु दुर्गां सस्मार तत्क्षणात्

ထို့နောက် အနိရုဒ္ဓသည် အဆိပ်ပြင်းထန်၍ ကြမ်းတမ်းသော မြွေကွင်းများဖြင့် ချုပ်နှောင်ချည်နှောင်ခံရ၏။ ချစ်သူအပေါ် စိတ်မပြည့်မဝသေးသဖြင့် ခဏချင်းပင် ဒုရ္ဂါမယ်တော်ကို သတိရလေ၏။

Verse 47

अनिरुद्ध उवाच । शरण्ये देवि बद्धोस्मि दह्यमानस्तु पन्नगैः । आगच्छ मे कुरु त्राणं यशोदे चंडरोषिणि

အနိရုဒ္ဓက ပြောသည်— “အို ဒေဝီ၊ အားကိုးရာဖြစ်သော မယ်တော်၊ ငါသည် ချည်နှောင်ခံရပြီး မြွေတို့ကြောင့် လောင်ကျွမ်းနာကျင်နေရ၏။ ငါ့ထံသို့ ကြွလာ၍ ကယ်တင်ပါ၊ ယရှောဒါမယ်တော်၊ ကြမ်းတမ်းသော အမျက်ရှိသူရေ!”

Verse 48

शिवभक्ते महादेवि सृष्टिस्थित्यंतकारिणी । त्वां विना रक्षको नान्यस्तस्माद्रक्ष शिवे हि माम्

အို မဟာဒေဝီ၊ ရှိဝ၏ ဘက္တိရှိသူ၊ စೃષ્ટိ–স্থিতိ–အန္တကို ဆောင်ရွက်သူမယ်တော်။ မယ်တော်မရှိလျှင် ကာကွယ်သူ အခြားမရှိ။ ထို့ကြောင့် အို ရှိဝါ၊ အမှန်တကယ် ငါ့ကို ကာကွယ်ပါ။

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । तेनेत्थं तोषिता तत्र काली भिन्नांजनप्रभा । ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां संप्राप्तासीन्महानिशि

သနတ်ကုမာရက မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ထိုနေရာ၌ အန်ဇနကဲ့သို့ မည်းမှောင်သော ကာလီဒေဝီသည် ပီတိဖြစ်တော်မူ၏။ ဂျေဋ္ဌလ၏ အမှောင်ဖက် လဆယ့်လေးရက်တွင် မဟာညသည် ရောက်လာ၏။

Verse 50

गुरुभिर्मुष्टिनिर्घातैर्दारयामास पंजरम् । शरांस्तान्भस्मसात्कृत्वा सर्परूपान्भयानकान्

အလွန်ပြင်းထန်သော လက်သီးထိုးနှက်ချက်များဖြင့် သူသည် အကျဉ်းအကာကို ခွဲဖောက်ပျက်စီးစေ၏။ ထို့ပြင် ကြောက်မက်ဖွယ် မြွေရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော မြားများကို ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေကာ အာနိသင်မရှိအောင် ပြု၏။

Verse 51

मोचयित्वा निरुद्धं तु ततश्चांतःपुरं ततः । प्रवेशयित्वा दुर्गा तु तत्रैवादर्शनं गता

ချုပ်နှောင်ထားသူကို လွှတ်ပေးပြီးနောက်၊ သူမသည် အတွင်းနန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်ဝင်စေ하였다။ အတွင်းသို့ ခေါ်ဝင်ပြီးသော် ဒုရ္ဂါမဟာဒေဝီသည် ထိုနေရာတည်းကပင် မျက်စိမမြင်နိုင်အောင် ပျောက်ကွယ်သွား하였다။

Verse 52

इत्थं देव्याः प्रसादात्तु शिवशक्तेर्मुनीश्वर । कृच्छ्रमुक्तोनिरुद्धोभूत्सुखी चैव गतव्यथः

ဤသို့ပင်၊ မုနိတို့၏အရှင်ရေ၊ ဒေဝီ၏ကရုဏာပရသာဒ—ရှီဝ၏သက္တိတော်—ကြောင့် သူသည် ဒုက္ခနှင့် ချုပ်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ကာ ပျော်ရွှင်၍ ဝေဒနာကင်းစင်သွား하였다။

Verse 53

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषाचरित्रे अनिरुद्धोषाविहारवर्णनंनाम त्रिपंचाशत्तमो ऽध्याय

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှီဝ မဟာပုရာဏ» အတွင်း၊ ဒုတိယ ရုဒ္ရသံဟိတာ၏ ပဉ္စမ ယုဒ္ဓခဏ္ဍ၌၊ ဥෂာဇာတ်ကြောင်းအတွင်း «အနိရုဒ္ဓနှင့် ဥෂာ၏ လီလာဖော်ပြချက်» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၅၃ သည် ပြီးဆုံး၏။

Verse 54

पूर्वंवद्विजहारासौ तया स्वप्रियया सुखी । पीतपानस्सुरक्ताक्षस्स बाणसुतया ततः

ထို့နောက် ယခင်ကကဲ့သို့ပင် သူသည် မိမိချစ်သူနှင့် ပျော်ရွှင်စွာ ကစားမြူးထူးလေ၏။ ထို့နောက် ဘာဏ၏ သမက်—အရက်သောက်၍ မျက်လုံးနီရဲနေသူ—ဘာဏ၏သမီးနှင့်အတူ ပွဲပျော်မြူးထူးမှု၌ စိတ်လုံးဝ စွဲလမ်းနေ၏။

Frequently Asked Questions

The escalation of the Bāṇāsura conflict: Bāṇa confronts a youthful, radiant opponent, orders his capture/kill, dispatches a large force, and the Yādava hero begins counter-violence at the antaḥpura gate with a parigha.

It dramatizes how anger and misrecognition of higher reality generate self-defeating action; the ‘divine play’ motif implies a theophanic presence that worldly power cannot properly interpret.

A divinely marked youthful form (divya-līlāttavapuṣ), the asuric king’s coercive authority (commands, imprisonment), and dharmic valor expressed as near-mythic martial efficacy (vajrahasta-ivāntaka comparison).