
အဓ್ಯಾಯ ၂၃ တွင် ဘြဟ္မာက ပြောကြားသည်။ သင်္ကရာနှင့် အလွန်ကြာမြင့်သော ဒေဝကစားပွဲ (vihāra) ပြီးနောက် စတီသည် အတွင်းစိတ်ပြည့်ဝ၍ ဝိရာဂ (virāga) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သီးသန့်တွေ့ဆုံရာတွင် စတီသည် ရှိဝအား ပူဇော်ကန်တော့၍ လက်အုပ်ချီကာ ဂုဏ်တော်ချီးမွမ်းသည်—ဒေဝဒေဝ၊ မဟာဒေဝ၊ ကရုဏာသမုဒ္ဒရာ၊ ဒုက္ခရောက်သူတို့၏ ကယ်တင်ရှင်ဟုလည်းကောင်း၊ ရဇ-သတ္တ-တမ သုံးဂုဏ်ကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံး ပုရုෂ၊ နိရ္ဂုဏနှင့် သဂုဏ နှစ်မျိုးလုံး၊ သက်သေတရား၊ မပြောင်းလဲသော အရှင်ဟုလည်းကောင်း။ ထို့နောက် စတီသည် သတ္တဝါတို့အကျိုးအတွက် «ပရံ တတ္တဝ» ကို သိမြင်စေမည့် သင်ခန်းစာကို တောင်းခံပြီး၊ ဇီဝသည် သံသရာဒုက္ခကို လွယ်ကူစွာ ကျော်ဖြတ်ကာ အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်၍ သံသရာဝင် မဖြစ်တော့စေရန် မေးမြန်းသည်။
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एवं कृत्वा विहारं वै शंकरेण च सा सती । संतुष्टा साभवच्चाति विरागा समजायत
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ ရှင်ကရာ (သီဝ) နှင့် တရားသဘောတော်မြတ်သော လီလာများကို ပျော်ရွှင်စွာ ဆော့ကစားပြီးနောက်၊ စတီသည် အလွန်တရာ ကျေနပ်သွား၍၊ သူမ၏အတွင်း၌ ဝိုင်ရာဂျျ (ကမ္မတဏှာကင်းခြင်း) အနက်ရှိုင်းဆုံး ပေါ်ပေါက်လာ하였다။
Verse 2
एकस्मिन्दिवसे देवी सती रहसि संगता । शिवं प्रणम्य सद्भक्त्या न्यस्योच्चैः सुकृतांजलिः
တစ်နေ့တွင် ဒေဝီ စတီသည် သီးသန့်နေရာ၌ သခင် သီဝကို တွေ့ဆုံ하였다။ စစ်မှန်သော ဘက္တိဖြင့် သီဝကို ဦးချကန်တော့ပြီး၊ လက်နှစ်ဖက်ကို အည္ဇလီအဖြစ် သေသပ်စွာ ပေါင်းတင်ကာ၊ အသံထွက်၍ ပြောဆို하였다။
Verse 3
सुप्रसन्नं प्रभुं नत्वा सा दक्षतनया सती । उवाच सांजलिर्भक्त्या विनयावनता ततः
အလွန်ကြည်နူးဖွယ် ကရုဏာတော်ပြည့်ဝသော သခင်ကို ဦးချကန်တော့ပြီးနောက်၊ ဒက္ခ၏သမီး စတီသည် လက်အည္ဇလီဖြင့် ဘက္တိပြည့်ဝကာ နှိမ့်ချစွာ ခေါင်းငုံ့၍ ထို့နောက် ပြောဆို하였다။
Verse 4
सत्युवाच । देवदेव महादेव करुणा सागर प्रभो । दीनोद्धर महायोगिन् कृपां कुरु ममोपरि
သတီက ပြောသည်– «ဒေဝတို့၏ ဒေဝ မဟာဒေဝ၊ ကရုဏာပင်လယ်တော် အရှင်၊ နိမ့်ပါးသူတို့ကို မြှောက်တင်သော မဟာယောဂီ၊ ကျွန်မအပေါ် ကရုဏာတော်ကို ပေးသနားပါ»။
Verse 5
त्वं परः पुरुषस्स्वामी रजस्सत्त्वतमः परः । निर्गुणस्सगुणस्साक्षी निर्विकारी महाप्रभुः
အရှင်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှ၊ အုပ်စိုးရှင်တော်—ရဇတ်၊ သတ္တဝ၊ တမတ်တို့ကို ကျော်လွန်တော်မူ၏။ ဂုဏ်မဲ့လည်း ဖြစ်တော်မူ၍ ဂုဏ်နှင့်လည်း ထင်ရှားတော်မူသည်; သက်သေဖြစ်သော သတိဉာဏ်၊ မပြောင်းလဲသော မဟာပရဘု ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 6
धन्याहं ते प्रिया जाता कामिनी सुविहारिणी । जातस्त्वं मे पतिस्स्वामिन्भक्तिवात्सल्यतो हर
“ကျွန်မသည် ကံကောင်းလှပါ၏—သင်၏ချစ်သူဖြစ်လာ၍ သင်နှင့်အတူနေထိုင်ခြင်းကို နှစ်သက်သော မေတ္တာရှိသော ဇနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သင်သည်လည်း အရှင်ဟရ၊ ဘုရားသခင်၊ သဒ္ဓါဘက်တီကို ချစ်ခင်ကြင်နာသည့် မေတ္တာကြောင့် ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းနှင့် အရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်”။
Verse 7
कृतो बहुसमा नाथ विहारः परमस्त्वया । संतुष्टाहं महेशान निवृत्तं मे मनस्ततः
အရှင်နာထ၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ သင်သည် ကျွန်မနှင့်အတူ နတ်ဘုရားဆန်သော အမြင့်ဆုံး ပျော်ရွှင်မှုကို မျှဝေခဲ့သည်။ မဟေရှာနာ၊ ကျွန်မသည် အပြည့်အဝ ကျေနပ်ပြီ၊ ထို့ကြောင့် ကျွန်မ၏စိတ်သည် ယခု ငြိမ်သက်ကာ ထပ်မံရှာဖွေခြင်းမှ နုတ်ထွက်သွားပြီ။
Verse 8
ज्ञातुमिच्छामि देवेश परं तत्त्वं सुखावहम् । यं न संसारदुःखाद्वै तरेज्जीवोंजसा हर
ဒေဝေရှ၊ အမှန်တကယ်သော သုခကို ပေးစွမ်းသော အမြင့်ဆုံး တတ္တဝကို ကျွန်မ သိလိုပါသည်။ ဟရ၊ ထိုအရာမရှိလျှင် ဇီဝသည် လောကသံသရာ၏ ဒုက္ခကို လွယ်ကူစွာ မကူးလွန်နိုင်ပါ။
Verse 9
यत्कृत्वा विषयी जीवस्स लभेत्परमं पदम् । संसारी न भवेन्नाथ तत्त्वं वद कृपां कुरु
အရှင်နာထ၊ အာရုံဝတ္ထုများတွင် စွဲလမ်းနေသော်လည်း ဇီဝသည် ဘာကို ပြုလုပ်လျှင် အမြင့်ဆုံး အခြေအနေကို ရရှိကာ သံသရာတွင် မချည်နှောင်တော့မည်နည်း။ ကရုဏာဖြင့် တတ္တဝအမှန်ကို ကျွန်မအား မိန့်ကြားပါ။
Verse 10
ब्रह्मोवाच । इत्यपृच्छत्स्म सद्भक्त्या शंकरं सा सती मुने । आदिशक्तिर्महेशानी जीवोद्धाराय केवलम्
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်။ ဤသို့ပင် မုနိရေ၊ စတီ—အာဒိရှက္တိ မဟေရှာနီ၊ မဟေရှ၏ မဟာမိဖုရား—သည် သံကရကို သဒ္ဓါဘက္တိစစ်စစ်ဖြင့် မေးမြန်းခဲ့သည်၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝတို့ကို မြှင့်တင်ကာ မောက္ခသို့ ရောက်စေရန်သာ ဖြစ်သည်။
Verse 11
आकर्ण्य तच्छिवः स्वामी स्वेच्छयोपात्तविग्रहः । अवोचत्परमप्रीतस्सतीं योगविरक्तधीः
ထိုအကြောင်းကို ကြားသိပြီးနောက်၊ မိမိအလိုတော်ဖြင့် ကိုယ်ရုပ်ကို ခံယူတော်မူသော အရှင် သီဝ (Śiva) သည် ယောဂအားဖြင့် စိတ်ကင်းလွတ်နေသော်လည်း အလွန်မနှစ်သက်သော စိတ်ဖြင့် စတီ (Satī) ထံသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 12
शिव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दाक्षायणि महेश्वरि । परं तत्त्वं तदेवानुशयी मुक्तो भवेद्यतः
သီဝ မိန့်တော်မူသည်—“နားထောင်လော့၊ ဒေဝီ၊ ဒါက္ရှာယဏီ၊ မဟေရှွရီ။ အမြင့်ဆုံးသော တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို ငါဟောပြမည်။ ထိုအရာ၌သာ တည်မြဲနေသူသည် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရလိမ့်မည်။”
Verse 13
परतत्त्वं विजानीहि विज्ञानं परमेश्वरी । द्वितीयं स्मरणं यत्र नाहं ब्रह्मेति शुद्धधीः
“အို ပရမေရှွရီ၊ အမြင့်ဆုံးသော တတ္တဝ ကို အမြင့်ဆုံးသော ဗိညာဏ (ဝိညာဉ်ရေးရာ သိမြင်မှု) ဟူ၍ သိလော့။ ထိုသည် ဒုတိယသော သတိပြုခြင်းဖြစ်သည်—သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ဖြင့် ‘ငါသည် ဘြဟ္မန် မဟုတ်’ ဟု သတိရရာ နေရာဖြစ်၏။”
Verse 14
तद्दुर्लभं त्रिलोकेस्मिंस्तज्ज्ञाता विरलः प्रिये । यादृशो यस्सदासोहं ब्रह्मसाक्षात्परात्परः
“ချစ်သူရေ၊ ထိုအမှန်တရားသည် သုံးလောက၌ ရရှိရန် အလွန်ရှားပါး၏၊ ထိုကို တကယ်သိသူလည်း ရှားပါးလှ၏။ ငါသည် အစဉ်အမြဲ ထိုသို့ပင်—ဘြဟ္မန်ကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ပြီး—အမြင့်ဆုံးထက်လည်း အမြင့်ဆုံးသော ပရမတရား ဖြစ်၏။”
Verse 15
तन्माता मम भक्तिश्च भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सुलभा मत्प्रसादाद्धि नवधा सा प्रकीर्तिता
“ထို မဟာမိခင်ဒေဝီသည် ငါ၏ ဘက္တိ (သဒ္ဓါ-ချစ်ခင်ကိုးကွယ်မှု) ပင်ဖြစ်၍ လောကီအကျိုး (ဘုဂ္ဂ) နှင့် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံး၏ फल ကို ပေးတတ်၏။ ငါ၏ ကရုဏာကြောင့် လွယ်ကူစွာ ရနိုင်ပြီး၊ ကိုးမျိုးရှိသည်ဟု ကြေညာထား၏။”
Verse 16
भक्तौ ज्ञाने न भेदो हि तत्कर्तुस्सर्वदा सुखम् । विज्ञानं न भवत्येव सति भक्तिविरोधिनः
ဘက္တိ (သဒ္ဓါ-အပ်နှံခြင်း) နှင့် ဉာဏ (အမှန်တရားသိမြင်မှု) တို့အကြား အမှန်တကယ် ကွာခြားမှု မရှိပါ။ ထိုလမ်းကို လိုက်နာသူအတွက် အမြဲတမ်း သုခရှိ၏။ သို့ရာတွင် ဘက္တိကို ဆန့်ကျင်သော စိတ်ထားရှိလျှင် ဝိဉာဏ (အတွေ့အကြုံမှန်ကန်သိမြင်မှု) သည် မည်သည့်အခါမျှ မပေါ်ထွန်းနိုင်။
Verse 17
भक्त्या हीनस्सदाहं वै तत्प्रभावाद्गृहेष्वपि । नीचानां जातिहीनानां यामि देवि न संशयः
“ဒေဝီ၊ ငါသည် ဘက္တိကင်းလျှင်၊ ထိုအာနုဘော်၏ အင်အားကြောင့် အိမ်အတွင်း၌ပင် နိမ့်ကျသူများ၊ မျိုးရိုးဂုဏ်မရှိသူများ၏ အိမ်များသို့ ငါရောက်သွားမည်မှာ သံသယမရှိ” ဟု။
Verse 18
सा भक्तिर्द्विविधा देवि सगुणा निर्गुणा मता । वैधी स्वाभाविकी या या वरा सा त्ववरा स्मृता
ဒေဝီ၊ ဘက္တိသည် နှစ်မျိုးဟု သတ်မှတ်ကြသည်—စဂုဏ (ဂုဏ်သတ္တိပါသော) နှင့် နိရ္ဂုဏ (ဂုဏ်သတ္တိမဲ့သော)။ ထိုအထဲတွင် စည်းကမ်းအတိုင်း လိုက်နာသော ဝိုင်ဓီ ဘက္တိနှင့် သဘာဝအလိုလို ပေါက်ဖွားသော စွဝါဘာဝိကီ ဘက္တိတို့ရှိရာ၊ ပထမတစ်မျိုးကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး နောက်တစ်မျိုးကို နိမ့်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 19
नैष्ठिक्या नैष्ठिकी भेदाद्द्विविधे द्विविधे हि ते । षड्विधा नैष्ठिकी ज्ञेया द्वितीयैकविधा स्मृता
«naiṣṭhikya» နှင့် «naiṣṭhikī» ဟူသော ခွဲခြားမှုကြောင့် ဤဝတ္တရား/သီလများသည် အမှန်တကယ် နှစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုအနက် «naiṣṭhikī» ကို ခြောက်မျိုးဟု သိရပြီး၊ ဒုတိယ «naiṣṭhikya» ကို တစ်မျိုးတည်းဟု မှတ်သားထားသည်။
Verse 20
विहिताविहिताभेदात्तामनेकां विदुर्बुधाः । तयोर्बहुविधत्वाच्च तत्त्वं त्वन्यत्र वर्णितम्
အမိန့်ထားသည့်အရာနှင့် တားမြစ်ထားသည့်အရာတို့၏ ခွဲခြားမှုကြောင့် ထိုဝတ္တရား/သီလသည် ပုံစံများစွာရှိကြောင်း ပညာရှိတို့ သိကြသည်။ ထို့ပြင် နှစ်ဖက်လုံး မျိုးစုံများပြားသဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမှန်တရားသော သဘောတရားကို အခြားနေရာ၌ ရှင်းပြထားပြီးဖြစ်သည်။
Verse 21
ते नवांगे उभे ज्ञेये वर्णिते मुनिभिः प्रिये । वर्णयामि नवांगानि प्रेमतः शृणु दक्षजे
«ချစ်မြတ်နိုးသူရေ၊ မုနိတို့က ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ နဝါင်္ဂ (ကိုးပါးအင်္ဂါ) အစုနှစ်စုကို သိမြင်နားလည်ရမည်။ ယခု ငါသည် ကိုးပါးအင်္ဂါတို့ကို ချစ်ခြင်းဖြင့် ရှင်းပြမည်—ဒက္ခ၏ သမီးရေ၊ မေတ္တာဖြင့် နားထောင်လော့»
Verse 22
श्रवणं कीर्तनं चैव स्मरणं सेवनं तथा । दास्यं तथार्चनं देवि वंदनं मम सर्वदा
ဒေဝီရေ၊ ငါ့အတွက် အမြဲတမ်း ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်နှင့် အကျိုးသက်ရောက်သောအရာများမှာ— ငါ့ဂုဏ်တော်ကို နားထောင်ခြင်း၊ သီချင်းသံဖြင့် ချီးမွမ်းကီർത്തနခြင်း၊ ငါ့ကို သတိရခြင်း၊ သစ္စာဖြင့် ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ ကျွန်သဘောထားခြင်း၊ ပူဇော်အာရ္ဍနခြင်းနှင့် ဂါရဝဖြင့် ဝန္ဒနာပြုခြင်းတို့ ဖြစ်၏။
Verse 23
सख्यमात्मार्पणं चेति नवांगानि विदुर्बुधाः । उपांगानि शिवे तस्या बहूनि कथितानि वै
ပညာရှိတို့က ဤတို့ကို ဘက္တိ၏ နဝါင်္ဂ (ကိုးပါးအင်္ဂါ) ဟု သိကြသည်—ဘုရားနှင့် မိတ်သဟာယဖြစ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်ကို အပြည့်အဝ ဆက်ကပ်အပ်နှံခြင်းတို့ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ရှီဝအား ဘက္တိ၏ အောက်ခံအင်္ဂါများကိုလည်း များစွာ ဖော်ပြထားကြ၏။
Verse 24
शृणु देवि नवांगानां लक्षणानि पृथक्पृथक् । मम भक्तेर्मनो दत्त्वा भक्ति मुक्तिप्रदानि हि
ဒေဝီရေ၊ နဝါင်္ဂကိုးပါး၏ လက္ခဏာများကို တစ်ပါးတစ်ပါး ခွဲ၍ နားထောင်လော့။ စိတ်ကို ငါ့ဘက္တိထဲသို့ အပ်နှံပေးသောအခါ ထိုဘက္တိသည် အမှန်တကယ် မုတ်ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးအပ်သူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 25
कथादेर्नित्यसम्मानं कुर्वन्देहादिभिर्मुदा । स्थिरासनेन तत्पानं यत्तच्छ्रवणमुच्यते
ဤသည်ကို စစ်မှန်သော «သြဝဏ» (နားထောင်ခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။ သန့်ရှင်းသော ကထာနှင့် အစရှိသည့်အရာတို့ကို ဝမ်းမြောက်စွာ အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုကာ၊ တည်ငြိမ်သော အာသနပေါ်တွင် ထိုင်၍ ၎င်းကို «သောက်သုံး» သကဲ့သို့ ခံယူခြင်း—ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အင်္ဂါစွမ်းအား အားလုံးဖြင့် လေးစားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 26
हृदाकाशेन संपश्यञ् जन्मकर्माणि वै मम । प्रीत्याचोच्चारणं तेषामेतत्कीर्तनमुच्यते
နှလုံးအာကာသဖြင့် ငါ၏ မွေးဖွားခြင်းများနှင့် ဒေဝကိစ္စများကို မြင်သိကာ၊ ထို့နောက် ချစ်ခြင်းနှင့် ပီတိဖြင့် ၎င်းတို့ကို အသံထွက် ရွတ်ဆိုခြင်း—ဤသည်ကို «ကီရ္တန» (ဘုရားဂုဏ်ချီးမွမ်းခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။
Verse 27
व्यापकं देवि मां दृष्ट्वा नित्यं सर्वत्र सर्वदा । निर्भयत्वं सदा लोके स्मरणं तदुदाहृतम्
«အို ဒေဝီ၊ ငါကို အလုံးစုံပျံ့နှံ့နေသူဟု—အမြဲတမ်း၊ နေရာတိုင်း၊ အချိန်တိုင်း—မြင်သိလျှင်၊ လူလောက၌ အစဉ်မပြတ် မကြောက်မရွံ့ခြင်းကို ရရှိသည်။ ဤသည်ကို စစ်မှန်သော စမရဏ (ရှီဝကို သတိရခြင်း) ဟု ကြေညာသည်»။
Verse 28
अरुणोदयमारभ्य सेवाकालेंचिता हृदा । निर्भयत्वं सदा लोके स्मरणं तदुदाहृतम्
နေထွက်ချိန်မှစ၍ ဘုရားရှီဝအား ဝတ်ပြုစေဝာပြုရာအချိန်၌ စိတ်နှလုံးကို တည်ကြည်စွာ ချိတ်ဆက်ထားလျှင်၊ လောက၌ အမြဲမကြောက်မရွံ့ ဖြစ်လာသည်—ဤသည်ကို «ရှီဝကို သတိရခြင်း» ဟု ကြေညာသည်။
Verse 29
सदा सेव्यानुकूल्येन सेवनं तद्धि गोगणैः । हृदयामृतभोगेन प्रियं दास्यमुदाहृतम्
အမြဲတမ်း အမှုထမ်းရမည့် အရှင်ကို သူ့အလိုတော်နှင့် ကိုက်ညီစွာ ဝတ်ပြုစေဝာပြုခြင်းကို ပညာရှိတို့က ‘စေဝာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ စိတ်နှလုံး၏ အမృతရသာဖြင့် ပူဇော်လျှင် ထိုချစ်ခင်သည့် ဒာသျ (dāsya) သည် အရှင်အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်ဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 30
सदा भृत्यानुकूल्येन विधिना मे परात्मने । अर्पणं षोडशानां वै पाद्यादीनां तदर्चनम्
အမြဲတမ်း အမှုထမ်းသစ္စာရှိသူ၏ စိတ်ထားဖြင့်၊ သင့်တော်သော ပူဇော်နည်းအတိုင်း၊ အမြင့်ဆုံး အတ္တမ (ပရမాత್ಮ) ဖြစ်သော ငါ့ထံသို့ ခြေသုတ်ရေမှ စ၍ ဆယ်ခြောက်ပါးသော ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆက်ကပ်လော့။ ထိုဆက်ကပ်ခြင်းပင် ငါ့အား အမှန်တကယ်သော အာရాధနာ ဖြစ်၏။
Verse 31
मंत्रोच्चारणध्यानाभ्यां मनसा वचसा क्रमात् । यदष्टांगेन भूस्पर्शं तद्वै वंदनमुच्यते
အစဉ်လိုက် မန္တရားကို ရွတ်ဆို၍ သာဓနာ (ဓ്യာန) ပြုကာ၊ စိတ်နှင့် စကားဖြင့် လိုက်နာပြီးနောက်၊ ကိုယ်အင်္ဂါရှစ်ပါးလုံးဖြင့် မြေကို ထိစေသောအခါ၊ ထိုအပြုအမူကို အမှန်တကယ် “ဝန္ဒန” (လေးစားကန်တော့ခြင်း) ဟု ခေါ်၏။
Verse 32
मंगलामंगलं यद्यत्करोतीतीश्वरो हि मे । सर्वं तन्मंगलायेति विश्वासः सख्यलक्षणम्
အရှင်ဣရှ္ဝရ (သီဝ) သည် မင်္ဂလာဟုထင်ရသော်လည်း မင်္ဂလာမဟုတ်ဟုထင်ရသော်လည်း အရာအားလုံးကို ဖြစ်စေတော်မူပါစေ၊ ထိုအရာအားလုံးသည် နောက်ဆုံးတွင် ကျွန်ုပ်၏ အမြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုးအတွက်ဟု ကျွန်ုပ်ယုံကြည်သည်။ ဤကဲ့သို့ မယိမ်းမယိုင် ယုံကြည်မှုသည် သီဝနှင့် မိတ်သဟာယအမှန်၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။
Verse 33
कृत्वा देहादिकं तस्य प्रीत्यै सर्वं तदर्पणम् । निर्वाहाय च शून्यत्वं यत्तदात्मसमर्पणम्
ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အခြားအရာအားလုံးကိုပင် သူ၏ ပရိယဖြစ်စေရန် အလှူအဖြစ် ပြုလုပ်၍ အရာအားလုံးကို သူ့ထံ အပ်နှံခြင်း၊ ထိုဘဝကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန်အတွက်လည်း ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ကင်းသကဲ့သို့ “ဗလာ” ဖြစ်နေခြင်း—ဤသည်ပင် သူ့ထံ မိမိကိုယ်ကို အပ်နှံပူဇော်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 34
नवांगानीति मद्भक्तेर्भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । मम प्रियाणि चातीव ज्ञानोत्पत्तिकराणि च
ဤအရာတို့သည် ငါ့ထံသို့ ဘက္တိ၏ အင်္ဂါကိုးပါး ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လောကီအပျော်အပါးနှင့် မုတ်ခ္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းသည်။ ၎င်းတို့သည် ငါ့အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်ပြီး စစ်မှန်သော ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ပေါက်စေသော အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 35
उपांगानि च मद्भक्तेर्बहूनि कथितानि वै । बिल्वादिसेवनादीनि समू ह्यानि विचारतः
ငါ့အပေါ် ဘက္တိ၏ အင်္ဂအပေါင်းများစွာကို အမှန်တကယ် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဘိလ္ဝရွက်ကို ရိုသေစွာ ပူဇော်အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အကျင့်ဝတ်များကို စဉ်းစား၍ အစီအစဉ်တကျ စုစည်းသင့်သည်။
Verse 36
इत्थं सांगोपांगभक्तिर्मम सर्वोत्तमा प्रिये । ज्ञानवैराग्यजननी मुक्तिदासी विराजते
ဤသို့ပင် ချစ်သူမ၊ ငါ့အပေါ် (ရှီဝ) အင်္ဂအပြည့်အစုံနှင့် အထောက်အကူအင်္ဂများပါဝင်သော ဘက္တိသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးအဖြစ် တောက်ပလျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မှန်ကန်သော ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ (ကပ်ငြိမှုကင်းခြင်း) ကို မွေးဖွားစေပြီး မုက္ခသို့ ခေါ်ဆောင်သော အကူအညီတော်အဖြစ် ရပ်တည်သည်။
Verse 37
सर्वकर्मफलोत्पत्तिस्सर्वदा त्वत्समप्रिया । यच्चित्ते सा स्थिता नित्यं सर्वदा सोति मत्प्रियः
ကမ္မဖလအားလုံး ပေါ်ပေါက်လာရာ အမြဲတမ်းရှိနေသော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သူမသည် သင်အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ ချစ်မြတ်နိုးရသူ ဖြစ်သည်။ သူမကို နှလုံးသားထဲတွင် အစဉ်တစိုက် တည်စေသူသည် အမြဲတမ်း ငါ့အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရသူ ဖြစ်၏။
Verse 38
त्रैलोक्ये भक्तिसदृशः पंथा नास्ति सुखावहः । चतुर्युगेषु देवेशि कलौ तु सुविशेषतः
အို ဒေဝီ၊ သုံးလောကအတွင်း ဘက္တိ (bhakti) ကဲ့သို့ သေချာစွာ သုခပေးနိုင်သော လမ်းကြောင်း မရှိပါ။ ယုဂလေးပါးအနက်လည်း အထူးသဖြင့် ကလိယုဂတွင် ဤအချက်သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။
Verse 39
कलौ तु ज्ञानवैरागो वृद्धरूपौ निरुत्सवौ । ग्राहकाभावतो देवि जातौ जर्जर तामति
ကလိယုဂ၌ အို ဒေဝီ၊ ဉာဏ်တရားနှင့် ဝိရာဂျ (ကမ္မကိလေသာမှ ကင်းလွတ်ခြင်း) သည် အိုမင်းရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြစ်လာ၍ ပွဲတော်မရှိ၊ ပျော်ရွှင်မှုမရှိ။ ထိုတရားတို့ကို လက်ခံထိုက်သူ မရှိသဖြင့် ပျက်ယွင်းနွမ်းနယ်သော အခြေအနေဖြင့် မွေးဖွားလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 40
कलौ प्रत्यक्षफलदा भक्तिस्सर्वयुगेष्वपि । तत्प्रभावादहं नित्यं तद्वशो नात्र संशयः
ကလိယုဂ၌ ဘက္တိ (သဒ္ဓါ-အပ်နှံကိုးကွယ်ခြင်း) သည် မြင်သာသော အကျိုးကို ချက်ချင်းပေးတတ်၏။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ယုဂအားလုံး၌လည်း ထိရောက်သည်။ ထိုဘက္တိ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ငါသည် အစဉ်အမြဲ ထို၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌ ရှိသည်—သံသယမရှိ။
Verse 41
यो भक्तिमान्पुमांल्लोके सदाहं तत्सहायकृत् । विघ्नहर्ता रिपुस्तस्य दंड्यो नात्र च संशयः
ဤလောက၌ ဘက္တိရှိသော ယောက်ျားမည်သူမဆို၊ ငါသည် အစဉ်အမြဲ သူ၏ အကူအညီပေးသူ ဖြစ်၏။ သူ၏ ကောင်းကျိုးကို တားဆီး၍ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသော ရန်သူမည်သူမဆို အမှန်တကယ် အပြစ်ပေးခံရမည်—သံသယမရှိ။
Verse 42
भक्तहेतोरहं देवि कालं क्रोधपरिप्लुतः । अदहं वह्निना नेत्रभवेन निजरक्षकः
အို ဒေဝီ၊ ငါ၏ ဘက္တိရှိသူအတွက်ကြောင့် ငါသည် ဒေါသဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ မျက်စိမှ ပေါ်ထွက်လာသော မီးဖြင့် ကာလ (အချိန်/သေခြင်း) ကို လောင်ကျွမ်းစေခဲ့သည်။ ထိုအခါလည်း ငါသည် ကိုယ်တိုင်၏ ကာကွယ်သူအဖြစ် တည်ရှိနေ၏။
Verse 43
भक्तहेतोरहं देवि रव्युपर्यभवं किल । अतिक्रोधान्वितः शूलं गृहीत्वाऽन्वजयं पुरा
အို မဟာဒေဝီ၊ ငါ၏ ဘက္တိရှိသူအတွက်ကြောင့် တစ်ခါတုန်းက ငါသည် နေမင်းအထက်သို့ တက်ရောက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် အလွန်ပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် သုံးခွ (ตรีศूल) ကို ကိုင်ဆောင်ကာ အပြစ်ပြုသူကို ရှေးကာလ၌ လိုက်လံတော်မူခဲ့သည်။
Verse 44
भक्तहेतोरहं देवि रावणं सगणं क्रुधा । त्यजति स्म कृतो नैव पक्षपातो हि तस्य वै
အို ဒေဝီ၊ ငါ၏ ဘက္တ (သဒ္ဓါဝန်) အတွက်ကြောင့် ငါသည် ဒေါသဖြင့် ရာဝဏနှင့် သူ၏ အဖွဲ့အစည်းတို့ကို စွန့်ပစ်ခဲ့၏။ အမှန်တကယ် သူ့အပေါ် မည်သည့် পক্ষপাতမှုမျှ မရှိခဲ့။
Verse 45
भक्तहेतोरहं देवि व्यासं हि कुमतिग्रहम् । काश्या न्यसारयत् क्रोधाद्दण्डयित्वा च नंदिना
အို ဒေဝီ၊ ငါ၏ ဘက္တအတွက်ကြောင့် မမှန်ကန်သော အမြင်ကြောင့် စိတ်ဖမ်းဆီးခံရသော ရှင်ဗျာသကို ဒေါသဖြင့် ကာရှီမှ ထုတ်ပယ်စေခဲ့ပြီး နန္ဒိန်အားဖြင့် ဒဏ်ခတ်စေခဲ့၏။
Verse 46
किं बहूक्तेन देवेशि भक्त्याधीनस्सदा ह्यहम् । तत्कर्तुं पुरुषस्यातिवशगो नात्र संशयः
စကားများစွာ ပြောရန် အဘယ်လိုအပ်သနည်း၊ အို ဒေဝေရှီ။ ငါသည် အမြဲတမ်း ဘက္တိ (သဒ္ဓါ) အပေါ် မူတည်နေ၏။ ထိုအရာကို ပြုလုပ်ရန် ငါသည် ဘက္တ၏ ဝါသနာအောက်တွင် အပြည့်အဝ ရှိသည်—သံသယမရှိ။
Verse 47
ब्रह्मोवाच । इत्थमाकर्ण्य भक्तेस्तु महत्त्वं दक्षजा सती । जहर्षातीव मनसि प्रणनाम शिवं मुदा
ဗြဟ္မာက ပြော၏—ဤသို့ ဘက္တိ၏ မဟာတန်ခိုးကို ကြားနာပြီးနောက် ဒက္ရှ၏ သမီး စတီသည် စိတ်အတွင်း အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ ဝမ်းမြောက်စွာ သီဝကို ဦးချခဲ့၏။
Verse 48
पुनः पप्रच्छ सद्भक्त्या तत्काण्डविषयं मुने । शास्त्रं सुखकरं लोके जीवोद्धारपरायणम्
ထို့နောက် သူမသည် သဒ္ဓါပြည့်ဝသော ဘက္တိဖြင့် ထိုကဏ္ဍ၏ အကြောင်းအရာကို မုနိထံ ထပ်မံမေးမြန်း၏။ ထိုရှာස්တရသည် လောက၌ ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို ပေး၍ ဇီဝတို့၏ ကယ်တင်မြှောက်တင်ခြင်းကို အပြည့်အဝ ရည်ရွယ်သည်။
Verse 49
सयंत्रमंत्रशास्त्रं च तन्माहात्म्यं विशेषतः । अन्यानि धर्मवस्तूनि जीवोद्धारकराणि हि
ထို့ပြင် ယန္တရနှင့် မန္တရတို့၏ သာသနာကျမ်းများကိုလည်း၊ အထူးသဖြင့် ထိုတို့၏ မဟာတန်ခိုးကိုလည်း ပြောကြား၏။ ထို့အပြင် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝကို မြှင့်တင်ကာ လွတ်မြောက်စေသော အခြားသော ဓမ္မအကြောင်းအရာများကိုလည်း ဆို၏။
Verse 50
शंकरोपि तदाकर्ण्य सतीं प्रश्नं प्रहृष्टधीः । वर्णयामास सुप्रीत्या जीवोद्धाराय कृत्स्नशः
စတီ၏ မေးခွန်းကို ကြားသိပြီးနောက် သင်္ကရလည်း စိတ်နှလုံး ပျော်ရွှင်လျက်၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့၏ မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းအတွက် ချစ်ခင်မေတ္တာကြီးစွာဖြင့် အရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ရှင်းလင်းပြောကြား하였다။
Verse 51
तत्र शास्त्रं सयंत्रं हि सपंचाङ्गं महेश्वरः । बभाषे महिमानं च तत्तद्दैववरस्य वै
ထိုနေရာ၌ မဟေရှ್ವರသည် အထောက်အကူဖြစ်သော စည်းကမ်းနှင့် အင်္ဂါငါးပါးပါဝင်သည့် သာသနာတရားကို ဟောကြား၏။ ထို့ပြင် ထိုထိုသော မြတ်သော ဒေဝဝရတ တစ်ခုချင်းစီ၏ မဟာတန်ခိုးကိုလည်း ကြေညာ하였다။
Verse 52
सेतिहासकथं तेषां भक्तमाहात्म्यमेव च । सवर्णाश्रमधर्मांश्च नृपधर्मान् मुनीश्वर
အို မုနိအမြတ်၊ ထိုကျမ်းသည် သူတို့နှင့်ဆက်နွယ်သော သမိုင်းပဝါဒပုဏ္ဏကထာများ၊ ဘက္တိ၏ မဟိမ၊ ဝဏ္ဏနှင့် အာශ්ရမတို့၏ ဓမ္မတာဝန်များ၊ ထို့ပြင် မင်းတို့၏ တရားဓမ္မတာဝန်များကိုလည်း သင်ကြား၏။
Verse 53
सुतस्त्रीधर्ममाहात्म्यं वर्णाश्रममनश्वरम् । वैद्यशास्त्रं तथा ज्योतिश्शास्त्रं जीवसुखावहम्
စူတာက ဆို၏— «(ဤကျမ်းသည်) သား၏ တာဝန်ဓမ္မ၏ မဟိမနှင့် မိန်းမ၏ ဓမ္မ၏ မဟိမကို၊ မပျက်မယွင်းသော ဝဏ္ဏ–အာශ්ရမ စနစ်ကို၊ ထို့ပြင် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ချမ်းသာသုခကို ပေးဆောင်သော ဆေးပညာနှင့် ဇာတာ/ဂျ्योတိရှ် ပညာတို့ကိုလည်း သင်ကြား၏»။
Verse 54
सामुद्रिकं परं शास्त्रमन्यच्छास्त्राणि भूरिशः । कृपां कृत्वा महे शानो वर्णयामास तत्त्वतः
ကရုဏာတရားဖြင့် မဟေရှာန သခင်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး သာမုဒ္ရိက-ရှာස්တရနှင့် အခြားရှာස්တရများစွာကို တရားသဘောအမှန်အတိုင်း ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူ၏။
Verse 55
इत्थं त्रिलोकसुखदौ सर्वज्ञौ च सतीशिवौ । लोकोपकारकरणधृतसद्गुणविग्रहौ
ဤသို့ စတီနှင့် ရှီဝ—နှစ်ပါးလုံး အရာအားလုံးကို သိမြင်တော်မူ၍ လောကသုံးပါးသို့ ပျော်ရွှင်ချမ်းသာကို ပေးတော်မူသူ—သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကောင်းကို ဆောင်ရွက်ရန် အလွန်မြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူတော်မူကြ၏။
Verse 56
चिक्रीडाते बहुविधे कैलासे हिमवद्गिरौ । अन्यस्थलेषु च तदा परब्रह्मस्वरूपिणौ
ထို့နောက် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်၏ သဘာဝတရားကို ကိုယ်တိုင်ဖြစ်တော်မူသော နှစ်ပါးသည် ဟိမဝန္တတောင်တန်းရှိ ကိုင်လာသတောင်ပေါ်၌ အမျိုးမျိုးသော ကစားပျော်ရွှင်မှုများ ပြုတော်မူကြပြီး အခြားနေရာများတွင်လည်း ထိုအခါ ပျော်မြူးတော်မူကြ၏။
Satī, after enjoying divine companionship with Śiva, privately approaches him and—through praise and humility—requests instruction on the supreme tattva that liberates beings from saṃsāra.
The passage models the transition from fulfillment to vairāgya and from devotion (stuti) to liberating knowledge (tattva-jñāna), presenting inquiry itself as an act of compassion for the jīva’s uplift.
Śiva is highlighted as both transcendent and immanent: beyond the three guṇas, yet also the personal lord (Mahādeva) and the inner witness (sākṣī), approached through grace and bhakti.