Rig Veda 7.49.3: Mandala 7, Sukta 49, Mantra 3

Sukta 7.49

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Āpaḥ (Waters) with Varuṇa explicitly present as ṛta-guardian

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यासां राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् । मधुश्चुतः शुचयो याः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

Transliteration

yā́sāṃ rājā́ váruṇo yā́ti mádhye satyānṛté avapáśyan jánānām | madhú-ścutaḥ śúcayo yā́ḥ pāvakā́s tā́ ā́po devī́r ihá mām avantu ||

Translation

The waters in whose midst King Varuṇa moves, observing among men the true and the untrue—those pure waters, dripping sweetness, purifying and bright—may those divine Waters protect me here.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यासाम्: of which (waters)
• यासाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• राजा: the king
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (राजा-वरुणः = apposition)
• Type: Noun (Proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• याति: goes
• याति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘to go’

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)

• सत्यानृते: in truth and untruth
• सत्यानृते: अधिकरण
• Type: Noun (compound)
• Root: सत्य + अनृत (प्रातिपदिक-द्वन्द्व/समाहार)

• अवपश्यन्: seeing, beholding
• अवपश्यन्: कर्तृ (याति-क्रियायाः सहवर्ती)
• Type: Verb (participle)
• Root: अव + √पश् (धातु) ‘to see’

• जनानाम्: of the people
• जनानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• मधुश्चुतः: honey-dripping
• मधुश्चुतः: कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
• Type: Adjective (compound)
• Root: मधु + √च्युत्/√च्यु (धातु) ‘to drip, flow’ → च्युत (कृदन्त) ; समास: मधु-च्युत

• शुचयः: pure, bright
• शुचयः: कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• याः: which
• याः: कर्तृ (आपः-सम्बन्धी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• पावकाः: purifying
• पावकाः: कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पावक (प्रातिपदिक) < √पू (धातु) ‘to purify’

• ताः: those
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक; ‘waters’)

• देवीः: goddesses, divine
• देवीः: कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अवन्तु: may (they) help/protect
• अवन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) ‘to help, protect’