
षट्पञ्चाशः सर्गः — वैदेही-आश्वासनम् तथा अरिष्टारोहणम् (Consoling Sita and Ascending Mount Arishta)
सुन्दरकाण्ड
ဤသရဂ၌ ဟနုမာန်၏ စီတာဒေဝီနှင့် တွေ့ဆုံခြင်းကို အဆုံးသတ်ကာ ပြန်လည်ခုန်ကူးသွားမည့် အခန်းသို့ ကူးပြောင်းသည်။ ဟနုမာန်သည် śiṃśupā သစ်ပင်အနီး၌ ရိုသေစွာ ဦးချကန်တော့ပြီး စီတာဒေဝီသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာမရှိဘဲ အကောင်းအတိုင်းရှိကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြောကြားသည်—တမန်၏ ပထမတာဝန်မှာ အမှန်တရားကို သက်သေခံ၍ လေးစားသင့်သလို ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စီတာဒေဝီသည် bhartṛ-sneha (ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာရှိသော မေတ္တာ) ဖြင့် ဟနုမာန်၏ စွမ်းရည်ကို ချီးမွမ်းသော်လည်း မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ သဘောတရားကို သတ်မှတ်ပေးသည်—သခင် ရာမ၏ ကယ်တင်ခြင်းသည် စစ်သူရဲကောင်းသင့်သော ဗီရိယကို ထင်ဟပ်စေရမည်၊ လင်္ကာကို မြားမိုးဖြင့် အနိုင်ယူကာ စီတာကိုလည်း ရာမ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကိုက်ညီသည့် ပုံစံဖြင့် ပြန်လည်ရယူရမည်ဟု ဆိုသည်။ ဟနုမာန်က ရာမသည် ရွေးချယ်ထားသော ဝါနရနှင့် ဝက်ဝံသူရဲများနှင့်အတူ မကြာမီ ရောက်လာ၍ သူမ၏ ဝမ်းနည်းမှုကို ဖယ်ရှားပေးမည်ဟု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နှစ်သိမ့်ကာ ထုံးတမ်းအတိုင်း နှုတ်ဆက်ထွက်ခွာသည်။ ထို့နောက် အရိṣṭ တောင်သို့ မြင်ကွင်းပြောင်းပြီး ကဗျာဆန်စွာ တောင်ကို အသက်ရှိသကဲ့သို့ ဖော်ပြသည်—မိုးတိမ်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ သတ္တုတောက်ပမှုက မျက်လုံးကဲ့သို့ ထင်ရှားကာ ဝေဒသံတော်တူ ရေစီးသံများနှင့် တုန်ဟုန်သံထွက်သော ရေတံခွန်များရှိသည်။ ဟနုမာန်သည် တောင်ပေါ်တက်၍ ကိုယ်ခန္ဓာကို ကြီးမားစေကာ လဝဏာရဏဝ (ဆားရေသမုဒ္ဒရာ) ကို ဖြတ်ကူးရန် ပြင်ဆင်သည်; သူ၏ ဖိအားကြောင့် ကျောက်တုံးများ ကြေမွ၊ သစ်ပင်များ လှုပ်ခါ၊ ခြင်္သေ့များ ကြောက်လန့်၊ vidyādharī များ ပြန့်ကျဲကာ အလွန်သဘာဝရှိ သတ္တဝါများက မိုးကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကြသည်—တောင်တောင်တစ်လုံးတောင် အင်အားအောက်တွင် နိမ့်ကျ၍ ပြားသွားသကဲ့သို့ ဖော်ပြထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟနုမာန်သည် လွယ်ကူစွာ မိုးကောင်းကင်သို့ ခုန်တက်ကာ လှိုင်းရိုက်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကူး၍ မြောက်ဘက်ကမ်းသို့၊ ရာမနှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်သည်။
Verse 1
ततस्तु शिंशुपामूले जानकीं पर्युपस्थिताम्।अभिवाद्याब्रवीद्दिष्ट्या पश्यामि त्वामिहाक्षताम्।।।।
ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် ရှိမ်ရှုပါပင်အောက်၌ ရပ်နေသော ဇာနကီတော်မထံ ချဉ်းကပ်၍ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး “ကံကောင်းလှစွာဖြင့် ဤနေရာ၌ သင်တော်မ အန္တရာယ်ကင်းစွာ ရှိနေသည်ကို မြင်ရပါသည်” ဟု ဆို၏။
Verse 2
ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः।भर्तृस्नेहान्वितं वाक्यं हनुमन्तमभाषत।।।।
ထို့နောက် စီတာဒေဝီသည် ထွက်ခွာရန် အသင့်ရပ်နေသော ဟနုမာန်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ကြည့်ရှုကာ မိမိ၏ သခင်တော် သီရိရာမအပေါ် မပြောင်းမလဲ ချစ်မြတ်နိုးမှုဖြင့် ပြည့်ဝသော စကားတော်ကို ဟနုမာန်အား မိန့်ကြား하였다။
Verse 3
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः।।।।
အမှန်တကယ်ပင်၊ ရန်သူ၏သူရဲကောင်းတို့ကို သတ်နိုင်သူအို၊ ဤကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် သင်တစ်ဦးတည်းပင် လုံလောက်၏။ သင်၏အောင်မြင်သော ကြိုးပမ်းမှုသည် ဂုဏ်သတင်းကို ပေး၍ အင်အားသစ်တစ်ရပ် ထပ်မံပေါ်ထွန်းစေလိမ့်မည်။
Verse 4
शरैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत्।।।।
“ကာကုတ္သ္ထ ရာမ—ရန်သူအင်အားကို ချေမှုန်းသူ—လင်္ကာသို့ ရောက်လာ၍ မြို့တော်ကို မြားများဖြင့် ပြည့်နှက်စေကာ ကျွန်မကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သွားမည်ဆိုလျှင် ထိုကိစ္စသည် အရှင်၏သဘောသဘာဝနှင့် အမှန်တကယ် ကိုက်ညီလိမ့်မည်။”
Verse 5
तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः।भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय।।।।
“ထို့ကြောင့် မဟာအတ္တမ၊ စစ်မြေပြင်၌ သတ္တိပြည့်ဝသော ရာမ၏ သူရဲကောင်းဆန်သော တိုးတက်လှုပ်ရှားမှုသည် အရှင်၏ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကိုက်ညီအောင် ပေါ်ထွန်းလာစေရန် သင်က စီမံဆောင်ရွက်ပါ။”
Verse 6
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्।निशम्य हनुमांस्तस्या वाक्यमुत्तरमब्रवीत्।।।।
သူမ၏ ရည်ရွယ်ချက်ပါဝင်၍ ယဉ်ကျေးနူးညံ့ကာ အကြောင်းပြချက်နှင့် ပြည့်စုံသော စကားကို ကြားနာပြီးနောက် ဟနုမာန်သည် သူမအား ပြန်လည်ဖြေကြားစကားကို ဆို하였다။
Verse 7
क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थः हर्यृक्षप्रवरैर्वृतः।यस्ते युधि विजित्यारीन् शोकं व्यपनयिष्यति।।।।
ကာကုတ္သ္ထ ရာမသည် မကြာမီ ရောက်လာမည်၊ မျောက်နှင့် ဝက်ဝံတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူများ ဝန်းရံလျက်; စစ်မြေပြင်၌ သင်၏ ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူပြီး သင်၏ ဝမ်းနည်းမှုကို ပယ်ဖျက်ပေးမည်။
Verse 8
एवमाश्वास्य वैदेहीं हनुमान् मारुतात्मजः।गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीमभ्यवादयत्।।।।
ဤသို့ လေသခင်၏ သား ဟနုမာန်သည် ဝိုင်ဒေဟီကို သက်သာစေပြီးနောက် ထွက်ခွာရန် စိတ်ကူးတည်ကာ ဝိုင်ဒေဟီအား ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်နမಸ್ಕာရ ပြုလေ၏။
Verse 9
ततस्स कपिशार्दूलः स्वामिसन्दर्शनोत्सुकः।आरुरोह गिरिश्रेष्ठमरिष्टमरिमर्दनः।।।।
ထို့နောက် ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသူ၊ ဝါနရအုပ်ထဲက ကျားတစ်ကောင်သဖွယ် ကပိရှာဒူလ ဟနုမာန်သည် မိမိသခင်ကို ပြန်လည်တွေ့မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြကာ အရိဋ္ဌတောင်မြတ်သို့ တက်ရောက်하였다။
Verse 10
तुङ्गपद्मकजुष्टाभिर्नीलाभिर्वनराजिभिः।सोत्तरीयमिवाम्भोदैः शृंगान्तरविलम्बिभिः।।।।
မြင့်မားသော ပဒ္မက သစ်ပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်သော အနက်ရောင် တောတန်းများနှင့် တောင်ထိပ်များကြားတွင် ချိတ်ဆွဲလျက်ရှိသော မိုးတိမ်များကြောင့် အရိဋ္ဌတောင်သည် အထက်ဝတ်အင်္ကျီ (ဥတ္တရီယ) ကို ခြုံထားသကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။
Verse 11
बोध्यमानमिव प्रीत्या दिवाकरकरैश्शुभैः।उन्मिषन्तमिवोद्धूतैर्लोचनैरिव धातुभिः।।।।
ကောင်းမြတ်သော နေရောင်ခြည်များက ချစ်ခင်ကြင်နာစွာ နှိုးဆော်သကဲ့သို့၊ တောင်သည် မျက်စိဖွင့်လာသကဲ့သို့ ထင်ရ၏—ဖုန်မှုန့် ပျံ့ကွာသွားလျှင် သတ္တုဓာတ်များက ‘မျက်စိ’ လို ပေါ်လွင်လာသကဲ့သို့။
Verse 12
तोयौघननिस्स्वनैर्मन्द्रैः प्राधीतमिव पर्वतम्।प्रगीतमिव विस्पष्टैर्नानाप्रस्रवणस्वनैः।।।।
ရေစီးကြောင်းများ၏ နက်ရှိုင်းသံမြည်သံကြီးကြောင့် တောင်သည် သံထွက်ကြီးစွာဖြင့် သာသနာမန်တရား (မန်တရ) ကို ရွတ်ဆိုနေသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ များစွာသော ရေတံခွန်များ၏ ကြည်လင်ပြတ်သားသံစဉ်မျိုးစုံကြောင့် သီချင်းဆိုနေသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 13
देवदारुभिरत्युच्चैरूर्ध्वबाहुमिव स्थितम्।प्रपातजलनिर्घोषैः प्राक्रुष्टमिव सर्वतः।।।।
အလွန်မြင့်မားသော ဒေဝဒာရု သစ်ပင်များကြောင့် တောင်သည် လက်နှစ်ဖက်ကို မြှောက်တင်ကာ ရပ်တည်နေသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ရေတံခွန်ကျသံ၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော ဂုဏ်သံကြောင့် အရပ်ရပ်မှ အော်ဟစ်နေသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 14
वेपमानमिव श्यामैः कम्पमानैश्शरद्वनैः।वेणुभिर्मारुतोद्धूतैः कूजन्तमिव कीचकैः।।।।
အနက်ရောင်၍ တုန်လှုပ်နေသော ဆောင်းဦးမိုးတိမ်များကြောင့် တောင်သည် တုန်ယင်နေသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ လေတိုက်၍ လှုပ်ရှားသော ဝါးတောများ—ကီစက (kīcaka) ရွက်တံများ၏ ချီချာသံကဲ့သို့—ကြောင့် အသက်ဝင်သံစဉ်ဖြင့် တေးသီနေသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 15
निश्श्वसन्तमिवामर्षाद्घोरैराशीविषोत्तमैः।नीहारकृतगम्भीरैर्ध्यायन्तमिव गह्वरैः।।।।
ကြောက်မက်ဖွယ် အထက်မြတ်သော အဆိပ်ပြင်းမြွေများကြောင့် ဒေါသဖြင့် ဖျော့ဖျော့ရှူသံထွက်နေသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ မြူခိုးကြောင့် နက်ရှိုင်း၍ တိတ်ဆိတ်ခမ်းနားသွားသော ဂူအနက်များကြောင့် အတွင်းစိတ်တိတ်ဆိတ်မှု၌ သမาธိပြုနေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 16
मेघपादनिभैः पादैः प्रक्रान्तमिव सर्वतः।जृंम्भमाणमिवाऽकाशे शिखरैरभ्रमालिभिः।।।।
မိုးတိမ်၏ ခြေဖဝါးကဲ့သို့သော တောင်ခြေများကို ခြေတံအဖြစ်ထား၍ အရပ်ရပ်သို့ လှမ်းလျှောက်နေသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ မိုးတိမ်ပန်းကုံးများဖြင့် ဝန်းရံထားသော တောင်ထိပ်များကြောင့် ကောင်းကင်သို့ ဟာယောင်၍ မြင့်တက်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 17
कूटैश्च बहुधा कीर्णैश्शोभितं बहुकन्दरैः।सालतालाश्वकर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर्वृतम्।।।।
တောင်ထိပ်များစွာဖြင့် နေရာနေရာ ပြန့်ကျဲကာ ဂူအနက်များလည်း များစွာရှိသဖြင့် တင့်တယ်လှပနေပြီး၊ စာလာပင်၊ ထန်းပင်၊ အရှဝကဏ္ဏပင်နှင့် ဝါးတောများစွာဖြင့် ဝန်းရံဖုံးလွှမ်းထားသည်။
Verse 18
लतावितानैर्विततैः पुष्पवद्भिरलङ्कृतम्।नानामृगगणाकीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम्।।।।
ပန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ကျယ်ပြန့်လှသော လျားပင်အမိုးအကာများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ တိရစ္ဆာန်အုပ်စုမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်ကျပ်နေကာ၊ တောင်ဘက်ခြမ်းများတွင် အရောင်စုံ သတ္တုရည်ယိုစီးသည့် စီးကြောင်းများကြောင့် ပိုမိုလှပနေသည်။
Verse 19
बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासञ्चयसङ्कटम्।महर्षियक्षगन्धर्वकिन्नरोरगसेवितम्।।।।
ရေတံခွန်များစွာဖြင့် ပြည့်ဝကာ ကျောက်တုံးအစုအဝေးများကြောင့် ကြမ်းတမ်းခက်ခဲနေပြီး၊ မဟာရိရှီများ၊ ယက္ခများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ကိန္နရများနှင့် နာဂ/အိုရဂ အမျိုးအစား မြွေသတ္တဝါများက မကြာခဏ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။
Verse 20
लतापादपसङ्घातं सिंहाध्युषितकन्दरम्।व्याघ्रसङ्घसमाकीर्णं स्वादुमूलफलद्रुमम्।।।।
ထိုနေရာသည် လတားပင်များနှင့် သစ်ပင်အုပ်စုများ ထူထပ်စွာ ပေါင်းကပ်နေပြီး၊ ဂူအတွင်းများတွင် ခြင်္သေ့များ နေထိုင်ကာ၊ ကျားအုပ်စုများဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ ချိုမြိန်သော အမြစ်ကန့်နှင့် အသီးများ ပေးသော သစ်ပင်များလည်း များစွာ ရှိနေ하였다။
Verse 21
तमारुरोह हनुमान् पर्वतं पवनात्मजः।रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः।।।।
သီရိရာမကို မကြာမီ ပြန်လည်မြင်တွေ့လိုသော ဆန္ဒနှင့် ပီတိပျော်ရွှင်မှုတို့က လှုံ့ဆော်သဖြင့် လေသခင်၏ သား ဟနုမာန်သည် ထိုတောင်ကို တက်လှမ်း하였다။
Verse 22
तेन पादतलाक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु।सघोषास्समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः।।।।
သူ၏ ခြေဖဝါးအောက်တွင် လှပသော တောင်စောင်းများပေါ်ရှိ ကျောက်တုံးများ ကြေမွသွားပြီး၊ ထို့နောက် အသံကြီးကြားကာ ပျက်စီးကွဲအက်၍ လိမ့်ကျသွားကာ ဖုန်မှုန့်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွား하였다။
Verse 23
स तमारुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत महाकपिः।दक्षिणादुत्तरं पारं प्रार्थयन् लवणाम्भसः।।।।
တောင်တို့၏ မင်းဖြစ်သော ထိုတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ပြီးနောက် မဟာကပိသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ကြီးမားစွာ ချဲ့ထွင်ကာ၊ တောင်ဘက်မှ ဆားရေသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်၍ မြောက်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် ပြင်းပြခဲ့သည်။
Verse 24
अधिरुह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः।ददर्श सागरं भीमं मीनोरगनिषेवितम्।।।।
ထို့နောက် လေသခင်၏သားဖြစ်သော သူရဲကောင်း ဟနုမာန်သည် တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်၍ ငါးများနှင့် နဂါး/မြွေကြီးများ နေထိုင်ရာ ကြောက်မက်ဖွယ် သမုဒ္ဒရာကို မြင်တော်မူ하였다။
Verse 25
स मारुत इवाऽकाशं मारुतस्यात्मसम्भवः।प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणादुत्तरां दिशम्।।।।
လေသခင်မှ မွေးဖွားသော မျောက်တို့အတွင်း ကျားတော်တည်းဟူသော ဟနုမာန်သည် လေကဲ့သို့ပင် ကောင်းကင်သို့ ခုန်တက်ကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွား하였다။
Verse 26
स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः।ररास सह तैर्भूतैः प्रविशन्वसुधातलम्।।।।कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिरपि च द्रुमैः।
ထိုအခါ မျောက်ကြီး၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် အထွတ်အထိပ်တောင်တော်သည် နာကျင်ကာ မိမိအတွင်းရှိ သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ မြေပြင်ထဲသို့ နစ်ဝင်သွားရင်း ညည်းညူမြည်တမ်း하였다။ ထိပ်တန်းများ တုန်ခါ၍ သစ်ပင်များလည်း လဲကျသွား하였다။
Verse 27
तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः।।।।निपेतुर्भूतले रुग्णाश्शक्रायुधहता इव।
သူ၏ ပေါင်တင်အားကြီးသော လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ပန်းပွင့်များပြည့်နှက်သော သစ်ပင်များသည် တုန်ခါကာ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွားကြပြီး၊ အင်ဒြာ၏ ဝဇ္ဇရအာယုဓဖြင့် ထိုးချခံရသော နာမကျန်းသူများကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 28
कन्दरान्तरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम्।।।।सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् स शुश्रुवे।
တောင်ဂူအတွင်း နေထိုင်သော အင်အားကြီး စင်္ဟာတို့၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ဟိန်းသံကို ကြားရ၍၊ ထိုသံသည် ကောင်းကင်ကိုပင် ခွဲထွက်စေမည့်အလား ပြင်းထန်လှသည်—သူတို့သည် ထိုလှုပ်ရှားမှုအတွင်း ဖိနှိပ်ခံရသောကြောင့် ဖြစ်하였다။
Verse 29
त्रस्तव्यावृत्तवसना व्याकुलीकृतभूषणाः।।।।विद्याधर्यः समुत्पेतुस्सहसा धरणीधरात्।
ကြောက်လန့်၍ အဝတ်အစားများ လွဲချော်ကာ အလှဆင်ပစ္စည်းများ ရှုပ်ထွေးသွားသော ဝိဒ္ယာဓရီ မိန်းကလေးတို့သည် တောင်တန်းမှ ချက်ချင်းပင် ပျံတက်သွားကြ၏။
Verse 30
अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः।।।।निपीडितशिरोग्रीवा व्यचेष्टन्त महाहयः।
အလွန်ကြီးမား၍ အင်အားပြင်းထန်သော မြွေကြီးများ—လျှာတောက်ပ၍ အဆိပ်ပြင်းလွန်—ဟနုမာန်၏ ဖိနှိပ်ကွဲကြေစေသော အင်အားကြောင့် ခေါင်းနှင့် လည်ပင်း ဖိချခံရကာ တုန်လှုပ်ကာ လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေကြ၏။
Verse 31
किन्नरोरगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तदा।।।।पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनमास्थिता:।
ထိုအခါ ကိန္နရ၊ နာဂ (ဥရဂ)၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ယက္ခ နှင့် ဝိဒ္ယာဓရတို့သည် နှိပ်စက်ခံနေရသော ထိုတောင်မြတ်ကို စွန့်ခွာကာ ကောင်းကင်သို့ တက်ရောက်သွားကြ၏။
Verse 32
स च भूमिधरः श्रीमान्बलिना तेन पीडितः।।।।सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम्।
ထိုတောင်မြတ် အလှတင့်တယ်သည် အင်အားကြီးသူ၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် သစ်ပင်များနှင့် မြင့်မားသော တောင်ထိပ်များပါလျက် ရသာတလ (အောက်လောက) သို့ နစ်ဝင်သွားလေ၏။
Verse 33
दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः।।।।धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः।
ထိုတောင်သည် အကျယ် ယောဇနာ ဆယ်၊ အမြင့် ယောဇနာ သုံးဆယ် ရှိသော်လည်း မြေပြင်နှင့် တန်းတူအောင် ပြားညက်သွားကာ မြေညီဖြစ်လာ하였다။
Verse 34
स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्।।।।कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः।
ကမ်းခြေကို လှိုင်းကြီးများ တိုက်ခတ်နေသော ကြောက်မက်ဖွယ် ဆားပင်လယ်ကို ကူးဖြတ်လိုသဖြင့် ဝါနရသူရဲ ဟနုမာန်သည် ကစားသလို လွယ်ကူစွာ မိုးကောင်းကင်သို့ ခုန်တက်하였다။
Sītā’s counsel creates a dharma-guided constraint on strategy: the rescue must be achieved in a way worthy of Rāma’s royal and martial stature—decisive yet principled—so that victory is not merely successful but morally and reputationally consonant with maryādā.
Right action includes right manner: Hanumān models disciplined service (salutation, truthful report, and reassurance), while Sītā articulates that ends and means must align—heroic capacity should express itself through ethically ordered kingship, not impulsive force.
The śiṃśupā tree as the intimate locus of Sītā’s captivity and testimony; Mount Ariṣṭa as a vividly personified launch-point for the return mission; and the lavaṇārṇava (salt ocean) as the liminal boundary Hanumān must cross to reunite intelligence with command.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.