
सम्पातिवाक्यम् (Sampāti’s Counsel and the Revelation of Laṅkā)
किष्किन्धाकाण्ड
သရဂ ၅၈ တွင် စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်နေသော ဝါနရ ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က အသံကြီးသော ငှက်ကောင် စမ္ပာတိကို ခေါ်ဆိုမေးမြန်းသည်။ စမ္ပာတိသည် မိမိ၏ ညီငယ် ဇဋာယု သေဆုံးသွားကြောင်း ကြားသိသည့်အခါ မျက်ရည်ကျကာ ဝမ်းနည်းလှသည်။ ထို့နောက် အတိတ်က ဖြစ်ရပ်ကို ပြောပြသည်—နေမင်းဆီသို့ ပျံသန်းစဉ် ဇဋာယုကို မိမိအတောင်များဖြင့် ကာကွယ်ပေးခဲ့သဖြင့် မိမိအတောင်များ မီးလောင်ကာ ဝိန္ဓျာတောင်တန်းတွင် ကျရောက်ပြီး၊ ညီအကြောင်း သတင်းမကြားရဘဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ အင်္ဂဒနှင့် ဝါနရခေါင်းဆောင်များက လက်တွေ့အသုံးချနိုင်သော သတင်းအချက်အလက်ကို တောင်းဆိုကြသည်—ရావဏ၏ နေရာတည်ရှိမှုကို သိလျှင် နီးသည်ဖြစ်စေ ဝေးသည်ဖြစ်စေ ဖော်ပြရမည်ဟု ဖိအားပေးကြသည်။ စမ္ပာတိက မိမိသည် အသက်ကြီး၍ အတောင်မရှိသော်လည်း စကားနှင့် ဉာဏ်ပညာဖြင့် အကူအညီကြီးမားစွာ ပေးနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ “ရာမ” “လက္ခ္မဏ” ဟု အော်ဟစ်ငိုကြွေးသံနှင့် အောက်သို့ ပစ်ချသည့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကြောင့် အဖမ်းခံရသူသည် စီတာဒေဝီဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားသိမြင်သည်။ ထို့နောက် စစ်ရေးမြေပုံကဲ့သို့ တိတိကျကျ ညွှန်ပြသည်—ဝိශ්ရဝ၏ သား၊ ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ၏ ဖခင်တူ မောင်နှမဖြစ်သော ရာဝဏသည် လင်္ကာတွင် နေထိုင်သည်။ လင်္ကာသည် ဝိශ්ဝကರ್ಮာ တည်ဆောက်ထားသော ကျွန်းမြို့တော်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်အလယ်တွင် တည်ရှိကာ ဆားပင်လယ်ကို ယောဇနာ တစ်ရာလုံး ဖြတ်ကျော်ရသည်။ ရွှေတံခါးများ၊ မဏ္ဍပ်များ၊ မဟာဗိမာန်များနှင့် တောက်ပသော မြို့ရိုးတို့ဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ ကာကွယ်ထားပြီး ပင်လယ်က ဝန်းရံထားသည်။ စီတာဒေဝီကို ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်၌ ရက္ခသီများ စောင့်ကြပ်ကာ ချုပ်နှောင်ထားသဖြင့် ဝါနရတို့သည် ဆားပင်လယ်ကို အမြန်ကူး၍ မိမိတို့၏ အင်အားကို သက်သေပြရန် စမ္ပာတိက တိုက်တွန်းသည်။ အဆုံးတွင် စမ္ပာတိက ဇဋာယုအတွက် ရေဖြင့် တర్పဏ (ရေဘူဇာ) ပြုလုပ်လိုသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းသို့ ခေါ်ဆောင်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ ဝါနရတို့က သူ့ကို ထမ်းဆောင်သွားစေပြီး သူသည် ထုံးတမ်းအတိုင်း အမှုကို ပြီးစီးစေသည်။ ထို့နောက် အဖွဲ့သည် မစ်ရှင်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော သတင်းကို ရရှိသဖြင့် ဝမ်းမြောက်စွာ ပြန်လည်ထွက်ခွာကြသည်။
Verse 1
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः।सबाष्पो वानरान्गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः।।4.58.1।।
ထိုသို့ အသက်ရှင်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ကို စွန့်လွှတ်ထားသော မျောက်တို့က ကရုဏာပြည့်စကားများ ပြောကြသော် အသံကြီးသော ဂဠုန်(တမာတ်)သည် မျက်ရည်ဝဲဝဲဖြင့် သူတို့အား ပြန်လည်ဖြေကြား၏။
Verse 2
यवीयान्मम भ्राता जटायुर्नाम वानराः।यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन बलीयसा।।4.58.2।।
အို ဝါနရတို့၊ သင်တို့က တိုက်ပွဲတွင် အင်အားကြီးသော ရာဝဏက သတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားသောသူသည် ကျွန်ုပ်၏ ညီငယ်—နာမည် ဂျဋာယု ဖြစ်သည်။
Verse 3
वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये।न हि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातुर्वैरविमोक्षणे।।4.58.3।।
အိုမင်းခြင်းနှင့် အတောင်မရှိခြင်းကြောင့် ထိုအကြောင်းကို ကြားသော်လည်း ငါသည် သည်းခံရုံသာ တတ်နိုင်၏; ယနေ့ ငါ၌ ညီအစ်ကိုအတွက် ရန်ကို ပြန်လည်ချေဖျက်ရန် အင်အားမရှိတော့။
Verse 4
पुरा वृत्रवधे वृत्ते परस्परजयैषिणौ।आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं रश्मिमालिनम्।।4.58.4।।
ရှေးကာလ၌ ဝෘတြကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ အချင်းချင်း အနိုင်ယူလိုစိတ်ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးသည် ရောင်ခြည်မาลัยပတ်လည်၍ တောက်ပလောင်ကျွမ်းနေသော သုရိယဒေဝထံသို့ ပျံတက်သွားကြ၏။
Verse 5
आवृत्त्याऽकाशमार्गे तु जवेन स्म गतौ भृशम्।मध्यं प्राप्ते दिनकरे जटायुरवसीदति।।4.58.5।।
ကောင်းကင်လမ်းကြောင်းအတွင်း၌ အလွန်မြန်သောအရှိန်ဖြင့် လှည့်ပတ်သွားကြရာ၊ နေမင်းသည် ကောင်းကင်အလယ်၌ ရောက်သည့်အခါ ဂျဋာယုသည် အားနည်း၍ လဲလျားလာ၏။
Verse 6
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम्।पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात्परमविह्वलः।।4.58.6।।
ကောင်းကင်လမ်းကြောင်းအတွင်း၌ အလွန်မြန်သောအရှိန်ဖြင့် လှည့်ပတ်သွားကြရာ၊ နေမင်းသည် ကောင်းကင်အလယ်၌ ရောက်သည့်အခါ ဂျဋာယုသည် အားနည်း၍ လဲလျားလာ၏။
Verse 7
निर्दग्धपक्षः पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः।अहमस्मिन्वसन्भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये।।4.58.7।।
အို မျောက်သူရဲကောင်းတို့အနက် အထွတ်အထိပ်တို့ရေ! ကျွန်ုပ်၏တောင်ပံများ မီးလောင်ကျွမ်း၍ ဗိန္ဓျတောင်တန်းပေါ်သို့ ကျသွား၏။ ဤနေရာ၌ နေထိုင်လျက်ပင် အစ်ကို၏ သတင်းအကြောင်းကို မသိမမြင်နိုင်ခဲ့ပါ။
Verse 8
जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा।युवराजो महाप्राज्ञः प्रत्युवाचाङ्गदस्ततः।।4.58.8।।
ဂျဋာယု၏ညီအစ်ကို စမ္ပာတိက ဤသို့ဆိုပြီးနောက်၊ အလွန်ပညာရှိသော ယုဝရာဇ အင်္ဂဒက ထိုအခါ ပြန်လည်ဖြေကြား၏။
Verse 9
जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया।आख्या हि यदि जानासि निलयं तस्य रक्षसः।।4.58.9।।
သင်သည် ဂျဋာယု၏ညီအစ်ကို အမှန်တကယ်ဖြစ်လျှင် ကျွန်ုပ်ပြောခဲ့သမျှကို သင်ကြားပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် သင်သိလျှင် ထို ရာက္ခသ၏ နေရာအိမ်ရာကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြပါ။
Verse 10
अदीर्घदर्शिनं तं वै रावणं राक्षसाधिपम्।अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि शंस नः।।4.58.10।।
သင်သိလျှင် ပြောပြပါ—အနာဂတ်ကိုမမြင်နိုင်သော ရက္ခသတို့၏ အရှင် ရာဝဏအကြောင်းကို၊ သူသည် နီးသလား ဝေးသလား ကျွန်ုပ်တို့အား သတင်းပေးပါ။
Verse 11
ततोऽब्रवीन्महातेजा ज्येष्ठो भ्राता जटायुषः।आत्मानुरूपं वचनं वानरान्सम्प्रहर्षयन्।।4.58.11।।
ထို့နောက် ဂျဋာယု၏ အစ်ကိုအကြီး၊ တေဇာတောက်ပသူသည် မိမိနှင့်သင့်တော်သော စကားကို ပြော၍ ဝါနရတို့ကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 12
निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं हीनवीर्य: प्लवङ्गमाः।वाङ्मात्रेण तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम्।।4.58.12।।
အို ပလဝင်္ဂမတို့၊ ကျွန်ုပ်သည် အတောင်လောင်ကျွမ်းသွားသော ဂဠုဒ်တစ်ကောင်၊ အင်အားလည်း လျော့နည်းနေပြီ; သို့သော် ရာမအတွက် စကားဖြင့်သာ အကောင်းဆုံး အကူအညီကို ပေးမည်။
Verse 13
जानामि वारुणान्लोकान्विष्णोस्त्रै विक्रमानपि।महासुरविमर्दन्वा श्च ह्यमृतस्य च मन्थनम्।।4.58.13।।
ကျွန်ုပ်သည် ဝရုဏ၏ လောကများကိုလည်း သိ၏၊ ဗိဿနု၏ တြိဝိက్రమ—သုံးလှမ်းတော်ကိုလည်း သိ၏; ထို့ပြင် ဒေဝနှင့် အသူရတို့၏ မဟာအုံကြွမှုနှင့် အမృత ပေါ်ထွန်းစေသော သမုဒ္ဒရာမန်သနကိုလည်း သိ၏။
Verse 14
रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया।जरया च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम।।4.58.14।।
ဤကိစ္စသည် သခင်ရာမအတွက် ဖြစ်သဖြင့် အရင်ဆုံး ငါက လုပ်ဆောင်သင့်သော်လည်း အိုမင်းခြင်းက ငါ၏တေဇောဓာတ်ကို လုယူသွားပြီး အသက်အားလည်း ပျော့နွမ်းလာပြီ။
Verse 15
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना।।4.58.15।।क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती।।4.58.16।।
ငါသည် အရွယ်နုပျို၍ ရုပ်ရည်လှပကာ အလှဆင်အလံကာများဖြင့် ပြည့်စုံသည့် မိန်းမတစ်ဦးကို မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုမိန်းမကို စိတ်ဆိုးယုတ်သော ရာဝဏက ဆွဲခေါ်ယူသွားနေသည်။
Verse 16
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना।।4.58.15।।क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती।।4.58.16।।
ထိုသမီးမြတ်သည် “ရာမ၊ ရာမ” ဟုလည်း “လက္ခမဏ” ဟုလည်း အော်ဟစ်ငိုကြွေးကာ ဝတ်ဆင်ထားသော အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ပစ်ချပြီး ကိုယ်အင်္ဂါများကို လှုပ်ခါကာ ဝေဒနာဖြင့် တုန်လှုပ်တတ်ခဲ့သည်။
Verse 17
सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः कौशेयमुत्तमम्।असिते राक्षसे भाति यथा वा तटिदम्बुदे।।4.58.17।।
သူမ၏ အထူးကောင်းမွန်သော ပိုးဝတ်စုံသည် တောင်ထိပ်ပေါ်ရှိ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေပြီး အမဲရောင် ရက္ခသ်၏ဘေးတွင် မိုးတိမ်အတွင်း လျှပ်စီးကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ တောက်ပနေသည်။
Verse 18
तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात्।श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः।।4.58.18।।
သူမသည် သခင်ရာမ၏ နာမကို မပြတ်မလပ် ခေါ်ဆိုနေသဖြင့် ငါသည် သူမကို စီတာဟု ယုံကြည်သည်။ ယခု ငါပြောမည့်အတိုင်း နားထောင်ကြလော့—ထို ရက္ခသ်၏ နေရာအိမ်ရာကို ငါဖော်ပြမည်။
Verse 19
पुत्रो विश्रवस स्साक्षाद्भ्राता वैश्रवणस्य च।अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः।।4.58.19।।
ရက္ခသ နာမ ရာဝဏ—ဝိශ්ရဝသ၏ သားစစ်စစ်ဖြစ်၍ ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ၏ ညီတော်လည်း ဖြစ်သူ—လင်္ကာမြို့၌ နေထိုင်တော်မူ၏။
Verse 20
इतो द्वीपस्समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने।तस्मिन्लङ्कापुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा।।4.58.20।।
ဤနေရာမှ ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကူးသွားလျှင် ကျွန်းတစ်ကျွန်းရှိ၍ အကွာအဝေးမှာ ယောဇနာ တစ်ရာပြည့်တိတိ ဖြစ်သည်; ထိုကျွန်းပေါ်တွင် ဝိශ්ဝကರ್ಮန် တည်ဆောက်ထားသော လင်္ကာပူရီ အလှမြို့တော် တည်ရှိ၏။
Verse 21
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः।प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमा कृता।।4.58.21।।प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समान्विता।
ထိုမြို့သည် ဇမ္ဗူနဒ မဏိမယ ရွှေစင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အံ့ဖွယ်တံခါးများ၊ ရွှေဝေဒိကာများနှင့် ရွှေရောင်တောက်ပသော အကြီးမားသော မဟာမဟာပရသာဒများဖြင့် သဟဇာတညီညာစွာ တည်ဆောက်ထား၏; ထို့ပြင် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော အမြင့်မားကြီးမားသည့် ကာရံတံတိုင်းလည်း ပါရှိ၏။
Verse 22
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी।।4.58.22।।रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिस्सुरक्षिता।जनकस्यात्मजां राज्ञस्तत्र द्रक्ष्यथ मैथिलीम्।।4.58.23।।
ထိုနေရာ၌ ဝိုင်ဒေဟီသည်—ဝမ်းနည်းညှိုးငယ်၍ ပိုးထည်ဝတ်ဆင်လျက်—ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်၌ ပိတ်လှောင်ခံရပြီး ရက္ခသီ မိန်းမများက တင်းကျပ်စွာ စောင့်ရှောက်ထား၏။ ထိုနေရာတွင် သင်တို့သည် ဇနကမင်း၏ သမီးတော် မိုင်သီလီကို မြင်တွေ့ရလိမ့်မည်။
Verse 23
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी।।4.58.22।।रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिस्सुरक्षिता।जनकस्यात्मजां राज्ञस्तत्र द्रक्ष्यथ मैथिलीम्।।4.58.23।।
ထိုနေရာ၌ ဝိုင်ဒေဟီသည်—ဝမ်းနည်းညှိုးငယ်၍ ပိုးထည်ဝတ်ဆင်လျက်—ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်၌ ပိတ်လှောင်ခံရပြီး ရက္ခသီ မိန်းမများက တင်းကျပ်စွာ စောင့်ရှောက်ထား၏။ ထိုနေရာတွင် သင်တို့သည် ဇနကမင်း၏ သမီးတော် မိုင်သီလီကို မြင်တွေ့ရလိမ့်မည်။
Verse 24
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः।सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम्।।4.58.24।।आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्।तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः।।4.58.25।।
ပင်လယ်၏အဆုံးတိုင်အောင် ယောဇနာတစ်ရာပြည့်စုံစွာ ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် တောင်ဘက်ကမ်းခြေသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။ ထိုအခါ ရာဝဏကို မြင်ရမည်—လင်္ကာမြို့သည် ကာကွယ်ရေးခိုင်မာ၍ ပင်လယ်က အရပ်လေးမျက်နှာလုံး ဝန်းရံထားသည်။ ထိုနေရာ၌ပင် အို ဝါနရတို့၊ အလျင်အမြန် သတ္တိဗီရိယကို ချက်ချင်း ပြသကြလော့။
Verse 25
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः।सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम्।।4.58.24।।आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्।तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः।।4.58.25।।
ပင်လယ်၏အဆုံးတိုင်အောင် ယောဇနာတစ်ရာပြည့်စုံစွာ ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် တောင်ဘက်ကမ်းခြေသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။ ထိုအခါ ရာဝဏကို မြင်ရမည်—လင်္ကာမြို့သည် ကာကွယ်ရေးခိုင်မာ၍ ပင်လယ်က အရပ်လေးမျက်နှာလုံး ဝန်းရံထားသည်။ ထိုနေရာ၌ပင် အို ဝါနရတို့၊ အလျင်အမြန် သတ္တိဗီရိယကို ချက်ချင်း ပြသကြလော့။
Verse 26
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ।आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः।।4.58.26।।द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशिनः।भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैस्सह।।4.58.27।।श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्।
ဉာဏ်အမြင်ဖြင့် ငါမြင်သည်—သူမကို မြင်ပြီးနောက် သင်တို့သည် မုချ ပြန်လာကြလိမ့်မည်။ လေကြောင်းပထမလမ်းသည် စပါရိုနှင့် အစေ့အနှံစားငှက်တို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ ဒုတိယလမ်းသည် ပူဇော်ပဏ္ဏာကို စားသုံးသောငှက်များနှင့် သစ်ပင်အသီးစားငှက်တို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ တတိယလမ်းတွင် ကြက်များ သွားကြပြီး ကရောဉ္စနှင့် ကုရရတို့လည်း အတူသွားကြ၏။ စတုတ္ထလမ်းကို သိမ်းငှက်တို့ သွားကြပြီး ပဉ္စမလမ်းကို ဂဓာငှက်တို့ သွားကြ၏။
Verse 27
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ।आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः।।4.58.26।।द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशिनः।भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैस्सह।।4.58.27।।श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्।
ဉာဏ်အမြင်ဖြင့် ငါမြင်သည်—သူမကို မြင်ပြီးနောက် သင်တို့သည် မုချ ပြန်လာကြလိမ့်မည်။ လေကြောင်းပထမလမ်းသည် စပါရိုနှင့် အစေ့အနှံစားငှက်တို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ ဒုတိယလမ်းသည် ပူဇော်ပဏ္ဏာကို စားသုံးသောငှက်များနှင့် သစ်ပင်အသီးစားငှက်တို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ တတိယလမ်းတွင် ကြက်များ သွားကြပြီး ကရောဉ္စနှင့် ကုရရတို့လည်း အတူသွားကြ၏။ စတုတ္ထလမ်းကို သိမ်းငှက်တို့ သွားကြပြီး ပဉ္စမလမ်းကို ဂဓာငှက်တို့ သွားကြ၏။
Verse 28
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम्।।4.58.28।।षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा।वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः।।4.58.29।।
ဆဋ္ဌမလေကြောင်းသည် အင်အားနှင့် သတ္တိဗီရိယ ပြည့်စုံ၍ ရုပ်ရည်လှပ၊ ယောဝနတောက်ပသော ဟံသာတို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ ထိုထက်လွန်၍ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော လမ်းသည် ဝိုင်နတေယ (ဂရုဍ) ၏ လမ်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အို ဝါနရတို့အနက် အကောင်းဆုံးတို့၊ ငါတို့အနက် မည်သူမျှ ဝိုင်နတေယမှ မွေးဖွားလာသူ မဟုတ်ကြ။
Verse 29
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम्।।4.58.28।।षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा।वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः।।4.58.29।।
ဆဋ္ဌမလေကြောင်းသည် အင်အားနှင့် သတ္တိဗီရိယ ပြည့်စုံ၍ ရုပ်ရည်လှပ၊ ယောဝနတောက်ပသော ဟံသာတို့၏ လမ်းဖြစ်၏။ ထိုထက်လွန်၍ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော လမ်းသည် ဝိုင်နတေယ (ဂရုဍ) ၏ လမ်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အို ဝါနရတို့အနက် အကောင်းဆုံးတို့၊ ငါတို့အနက် မည်သူမျှ ဝိုင်နတေယမှ မွေးဖွားလာသူ မဟုတ်ကြ။
Verse 30
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा।अस्माकमपि सौवर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा।।4.58.30।।
ငါရပ်နေရာမှပင် ရာဝဏနှင့် ဇာနကီကို တပြိုင်နက် မြင်နိုင်၏။ ငါတို့ လင်းတတို့၌လည်း ရွှေရောင်တောက်ပသော တိဗ္ဗဒೃષ્ટိ အင်အားရှိ၏။
Verse 31
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः।आयोजनशतात्साग्राद्वयं पश्याम नित्यशः।।4.58.31।।
ထို့ကြောင့် အို မျောက်တို့၊ အစာအာဟာရမှ ရရှိသော အင်အားနှင့် ငါတို့၏ သဘာဝနိယာမကြောင့် ငါတို့သည် အမြဲတမ်း ယောဇနာတစ်ရာအထိ—ပင်လယ်အကျယ်ကို ကျော်လွန်၍ပင်—မြင်နိုင်၏။
Verse 32
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः।विहिता पादमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम्।।4.58.32।।
ငါတို့၏ လှုပ်ရှားသွားလာမှုသည် သဘာဝအရ အဝေးသို့ ရောက်နိုင်ရန် သတ်မှတ်ထား၏။ သို့သော် ခြေလျင်တိုက်ခိုက်သူတို့၏ သွားလာနိုင်သည့် အကွာအဝေးမှာ ခြေတံခွန် လှမ်းနိုင်သမျှသာ ဖြစ်၏။
Verse 33
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पशिताशिना।प्रतीकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत्।।4.58.33।।
အသားစားသူသည် အရှက်ရဖွယ် အပြစ်ကာမကို ပြုခဲ့၏။ ငါ့ညီအပေါ် သူပြုခဲ့သမျှကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ရန်ငြိုးကို ယခု ငါက ပြန်လည်တုံ့ပြန်၍ စီရင်ရမည်။
Verse 34
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः।अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ।।4.58.34।।
ဆားရေသမုဒ္ဒရာကို ကျော်ဖြတ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုကို ရှာဖွေကြလော့။ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ထံသို့ ရောက်ပြီးလျှင် မိမိတို့ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံကာ ပြန်လာကြမည်။
Verse 35
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम्।प्रदास्याम्युदकं भ्रातुस्स्वर्गतस्य महात्मनः।।4.58.35।।
ဗရုဏ၏ နေရာတည်ရာဖြစ်သော သမုဒ္ဒရာသို့ ငါ့ကို ခေါ်ဆောင်ကြလော့။ ကောင်းကင်သို့ ရောက်သွားသော မဟာအတ္တမ ငါ့ညီအတွက် ရေဘုဇာ (ဥဒက) ကို ပူဇော်လိုသည်။
Verse 36
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरं नदनदीपतेः।निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानरास्सुमहौजसः।।4.58.36।।पुनः प्रत्यानयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम्।बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते।।4.58.37।।
ထို့နောက် အင်အားကြီးမားသော ဝါနရတို့သည် မီးလောင်၍ အတောင်ပျက်သွားသော စမ္ပာတိကို ထိုနေရာသို့၊ မြစ်တို့၏ အရှင်၏ ကမ်းပါးသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြ၏။
The crisis is mission-failure despair versus renewed duty: the Vānaras, having ‘given up hope of life,’ must decide whether to perish or seek reliable guidance. Sampāti models dharma by offering truthful intelligence and by fulfilling familial duty through water-oblation for Jaṭāyu despite his own incapacity to fight.
Capability is not only physical: even when strength is depleted, one can serve the righteous cause through vāṅ-mātra (authoritative speech), memory, and discernment. The sarga also emphasizes that grief becomes purposeful when disciplined by duty, counsel, and verifiable knowledge.
Laṅkā is mapped as an island-city a full hundred yojanas across the salt sea, fortified and architecturally resplendent (golden gates, platforms, mansions, radiant wall) and traditionally credited to Viśvakarmā. The ocean is framed as Varuṇa’s abode, and the Vindhya appears as Sampāti’s long-term refuge after his fall.