Kishkindha Kanda Sarga 43 - Valmiki Ramayana | Burmese | Vedapath

Valmiki

Kishkindha KandaSarga 4364 Verses

Sarga 43

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम् (Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search)

किष्किन्धाकाण्ड

ဤသရဂ၌ ဓမ္မကိုသိမြင်သော ဘုရင် စုဂရీవသည် ဝါနရသူရဲ စတဝလီကို လမ်းညွှန်အဖွဲ့အစည်း၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ‘ပရိမာရဂ’ ဟူသော စနစ်တကျ အဆင့်လိုက် ရှာဖွေရေးနည်းလမ်းကို မိန့်ကြားသည်။ အစပိုင်းတွင် စတဝလီကို အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖော်ပြသော်လည်း အဓိကညွှန်ကြားချက်မှာ မြောက်ဘက် (ဟိမဝန်တိုင်) သို့ ရှာဖွေရန်အတွက် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်စာရင်းကြီးအဖြစ် ဆက်လက်ဖော်ပြလာသည်။ စုဂရీవသည် တောတောင်ခံတပ်များ၊ မြစ်များ၊ တောင်ကြားလမ်းများနှင့် နိုင်ငံဒေသအမည်များ—မလေစ္ဆ၊ ပုလိန္ဒ၊ ရှူရစေန၊ ကုရု၊ ကမ္ဘောဇ၊ ယဝန၊ သက၊ ဘာဟ္လိက၊ ချိန်၊ ပရမချိန်၊ ဒရဒ စသည်—ကို ရွတ်ဆိုပြီး ကိုင်လာသ၊ ကရောဉ္စ၊ မိုင်နာက၊ စုဒဿန၊ ဒေဝသခ၊ ဆိုမဂိရိ စသည့် တောင်တန်းများကိုလည်း ညွှန်ပြသည်။ ထို့နောက် ရှာဖွေရေးစည်းကမ်းအဖြစ် ဂူများ၊ ချောက်ကမ်းပါးများ၊ တောအုပ်စုများ၊ ရေတံခွန်အနီးများတွင် “ရာဝဏနှင့် ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ)” ဟူသော ပစ်မှတ်နှစ်ခုကို ထင်ရှားစွာထား၍ စုံစမ်းရှာဖွေရန် မိန့်သည်။ အုတ္တရကုရုဒေသ၏ အံ့ဖွယ်ချမ်းသာမှု (ရတနာ၊ မဏိ၊ မုက္တာ၊ အပြာရောင်ကြာပန်းတောနှင့် ဒိဗ္ဗဘောဂပစ္စည်းများ) ကို ကဗျာဆန်စွာ ဖော်ပြခြင်းက ဒဏ္ဍာရီဆန်သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မြေပုံတစ်ခုကို ဆောက်တည်ပေးသော်လည်း ကန့်သတ်ချက်လည်း ထင်ရှားသည်—ကုရုတို့၏ မြောက်ဘက်သို့ မသွားရ; ဝါနရတို့အတွက် ဆိုမဂိရိတိုင်သာ ရောက်နိုင်သည်။ နိဂုံးတွင် ရာမ၏ ကျေးဇူးကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းသည် ဘဝအောင်မြင်မှုဟု အလေးထားကာ စီတာကို တွေ့မြင်နိုင်ပါက ရာမနှင့် စုဂရీవတို့၏ ပီတိတိုးပွားမည်ဟု ဆိုသည်။

Shlokas

Verse 1

ततस्सन्दिश्य सुग्रीवश्श्वशुरं पश्चिमां दिशम्।वीरं शतवलिं नाम वानरं वानरर्षभः।।।।

ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော စုဂရీవသည် မိမိ၏ ယောက္ခမကို အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ပြီးနောက်၊ “ရှတဝလီ” ဟု အမည်ရသော သတ္တိရှိဝါနရသူရဲကောင်းအား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 2

उवाच राजा धर्मज्ञस्सर्ववानरसत्तमम्।वाक्यमात्म हितं चैव रामस्य च हितं तथा।।।।

ဓမ္မကိုသိမြင်သော မင်းကြီး စုဂရీవသည် ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူအား မိမိအကျိုးအတွက်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ သီရိရာမ၏ အကျိုးအတွက်လည်းကောင်း ရည်ရွယ်သော စကားကို မိန့်ကြား하였다။

Verse 3

वृतश्शतसहस्रेण त्वद्विधानां वनौकसाम्।वैवस्वतसुतैस्सार्धं प्रतिष्ठस्व स्वमन्त्रिभिः।।।।

သင်နှင့်တူသော တောနေဝန်ရများ တစ်သိန်းကို ခေါ်ဆောင်၍၊ ဝိုင်ဝသွဝတ၏ သားတော်များနှင့်အတူ၊ သင်၏ အမတ်များကိုပါ ခေါ်ကာ ထွက်ခွာလော့။

Verse 4

दिशं ह्युदीचीं विक्रान्तां हिमशैलावतंसकाम्।सर्वतः परिमार्गध्वं रामपत्नीमनिन्दिताम्।।।।

ဟိမဝန္တတောင်တန်းကို နားကပ်အလှဆင်သကဲ့သို့ တင့်တယ်သော အင်အားကြီးမြောက်မြားသည့် မြောက်ဘက်ဒిశ၌၊ ရာမ၏ အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော မဟာဒေဝီ စီတာကို အရပ်ရပ် အနှံ့အပြား ရှာဖွေလော့။

Verse 5

अस्मिन्कार्येविनिर्वृत्ते कृते दाशरथेः प्रिये।ऋणान्मुक्ता भविष्यामः कृतार्थार्थविदां वराः।।।।

ဤကိစ္စတာဝန် ပြီးမြောက်သွားသောအခါ—ဒဿရထ၏ သားတော် သီရိရာမ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော တာဝန်ကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ပြီးသောအခါ—ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျေးဇူးတရား၏ အကြွေးမှ လွတ်မြောက်ကာ အမှန်တကယ် အောင်မြင်သူ၊ လိုက်လံရှာဖွေရမည့် အရာကို သိမြင်သူတို့အနက် ထင်ရှားစွာ ရေတွက်ခံရမည်။

Verse 6

कृतं हि प्रियमस्माकं राघवेण महात्मना।तस्य चेत्प्रतिकारोऽस्ति सफलं जीवितं भवेत्।।।।

မဟာအတ္တမ ရာဃဝသည် ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ကောင်းကျိုးကို အရင်ကတည်းက ပြုလုပ်ပေးပြီးသားဖြစ်၏။ ထိုကောင်းကျိုးကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်နိုင်သော နည်းလမ်းရှိလျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏အသက်တာသည် အဓိပ္ပါယ်ရှိ၍ အောင်မြင်သွားမည်။

Verse 7

अर्थिनः कार्यनिर्वृत्तिमकर्तुरपि यश्चरेत्।तस्य स्यात्सफलं जन्म किं पुनः पूर्वकारिणः।।।।

တောင်းဆိုသူ၏ကိစ္စကို၊ အရင်က ကူညီဖူးခြင်းမရှိသူ၏ကိစ္စပင်ဖြစ်စေ၊ ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သူ၏ မွေးဖွားခြင်းသည်ပင် အကျိုးရှိလာ၏။ အရင်က ကောင်းကျိုးပြုခဲ့သော အကျိုးရှင်ကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းဆိုလျှင် မည်မျှပို၍ အကျိုးကြီးမည်နည်း။

Verse 8

एतां बुद्धिमवस्थाय दृश्यते जानकी यथा।तथा भवद्भिः कर्तव्यमस्मत्प्रियहितैषिभिः।।।।

ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစွာ ထားရှိပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်နှင့် အကျိုးရှိရာကို လိုလားသူတို့ဖြစ်သော သင်တို့သည်၊ ဇာနကီကို တွေ့ရှိနိုင်အောင် ထိုသို့ပင် ဆောင်ရွက်ကြရမည်။

Verse 9

अयं हि सर्वभूतानां मान्यस्तु नरसत्तमः।अस्मासु चागत: प्रीती रामः परपुरञ्जयः।।।।

ဤရာမသည်—လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ရန်သူတို့၏ခံတပ်များကို အောင်နိုင်သူ—သတ္တဝါအပေါင်းတို့က ဂုဏ်ပြုပူဇော်ရန် ထိုက်တန်သူဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ်လည်း မေတ္တာကရုဏာကို ပြသတော်မူခဲ့သည်။

Verse 10

इमानि वनदुर्गाणि नद्यश्शैलान्तराणि च।भवन्तः परिमार्गन्तु बुद्धिविक्रमसम्पदा।।।।

ဉာဏ်ပညာနှင့် သတ္တိဗီရိယ၏ စည်းစိမ်ဖြင့် ဤတောအခက်အခဲများ၊ မြစ်များနှင့် တောင်ကြားလမ်းများကို စုံစမ်းရှာဖွေကြလော့။

Verse 11

तत्र म्लेच्छान्पुलिन्दांश्च शूरसेनांस्तथैव च।प्रस्थलान्भरतांश्चैव कुरूंश्च सह मद्रकैः।।।।काम्बोजान्यवनां श्चैव शकानारट्टकानपि।बाह्लीकानृषिकां श्चैव पौरवानथ टङ्कणान्।।।।चीनान्परमचीनांश्च नीहारांश्च पुनः पुनः।अन्विष्यदरदांश्चैव हिमवन्तं तथैव च।।।।

ထိုအရပ်၌ မလေစ္ဆ၊ ပုလိန္ဒတို့အကြား၌လည်းကောင်း၊ ရှူရစೇနတို့အကြား၌လည်းကောင်း ရှာဖွေကြလော့။ ပရස්ထလ၊ ဘရတ၊ ကုရုတို့နှင့် မဒြကတို့ပါဝင်ရာ၌လည်းကောင်း; ကမ္ဗောဇနှင့် ယဝန၊ ရှကနှင့် အာရဋ္ဋကတို့အကြား၌လည်းကောင်း; ဘာဟ္လီက၊ ရ္ဋ္ဋိက၊ ပေါ်ရဝ နှင့် တင်္ကဏတို့အကြား၌လည်းကောင်း။ ထို့ပြင် ချီန၊ ပရမချီန၊ နီဟာရ၊ ဒရဒတို့အကြား၌ ထပ်ခါထပ်ခါ ရှာဖွေကြလော့၊ ထိုနည်းတူ ဟိမဝန္တ တောင်တန်းတလျှောက်၌လည်း ရှာဖွေကြလော့။

Verse 12

तत्र म्लेच्छान्पुलिन्दांश्च शूरसेनांस्तथैव च।प्रस्थलान्भरतांश्चैव कुरूंश्च सह मद्रकैः।।4.43.11।।काम्बोजान्यवनां श्चैव शकानारट्टकानपि।बाह्लीकानृषिकां श्चैव पौरवानथ टङ्कणान्।।4.43.12।।चीनान्परमचीनांश्च नीहारांश्च पुनः पुनः।अन्विष्यदरदांश्चैव हिमवन्तं तथैव च।।4.43.13।।

ထိုနေရာ၌လည်း ကမ္ဗောဇတို့နှင့် ယဝနတို့အတွင်း၌ ရှာဖွေကြလော့၊ သကတို့နှင့် အာရဋ္ဋကတို့အတွင်း၌လည်း ရှာဖွေကြလော့။ ထို့အတူ ဘာဟ္လီကတို့နှင့် ရ္ဋစိကတို့အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် ပေါ်ရဝတို့နှင့် တင်္ကဏတို့အတွင်း၌လည်းကောင်း စုံစမ်းရှာဖွေကြလော့။

Verse 13

Verse 14

लोध्रपद्मकषण्डेषु देवदारुवनेषु च।रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।।।।

နေရာတိုင်း၌—လောဓြပင်အုပ်စုများနှင့် ကြာပန်းတောများအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ ဒေဝဒာရုတောများအတွင်း၌လည်းကောင်း—ဟိုဒီနေရာနေရာ စုံစမ်းရှာဖွေ၍ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) နှင့်အတူ ရာဝဏကို ရှာဖွေရမည်။

Verse 15

ततस्सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम्।कालं नाम महासानुं पर्वतं तु गमिष्यथ।।।।

ထို့နောက် နတ်များနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများ လာရောက်ဝတ်ပြုလေ့ရှိသော ဆိုမ၏ အာရှရမ်သို့ သွားပြီး၊ ထို့မှ စောင်းတန်းကျယ်ဝန်းသော ‘ကာလ’ ဟု အမည်ရ မဟာတောင်သို့ ဆက်လက်သွားကြလော့။

Verse 16

महत्सु तस्य शैलस्य निर्दरेषु गुहासु च।विचिनुध्वं महाभागां रामपत्नींततस्ततः।।।।

ထိုမဟာတောင်၏ ချိုင့်ဝှမ်းကြီးများနှင့် ဂူအတွင်းတို့၌ နေရာတိုင်းကို စိစစ်ရှာဖွေကြလော့—မဟာကံကောင်းသူ၊ သီရိရာမ၏ ဇနီးတော်ကို အနှံ့အပြား ရှာကြလော့။

Verse 17

तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं हेमगर्भं महागिरिम्।ततस्सुदर्शनं नाम गन्तुमर्हथ पर्वतम्।।।।

အတွင်း၌ ရွှေသိုလှောင်ထားသကဲ့သို့ ကြွယ်ဝသော ထိုတောင်မင်း မဟာတောင်ကို ကျော်လွန်ပြီးနောက်၊ ‘သုဒဿန’ ဟု အမည်ရသော တောင်သို့ သွားရမည်။

Verse 18

ततो देवसखो नाम पर्वतः पतगालयः।नानापक्षिगणाकीर्णो विविधद्रुमभूषितः।।।।

ထို့နောက် ‘ဒေဝသခ’ ဟု အမည်ရသော တောင်ရှိ၏၊ ငှက်တို့၏ နေရာအိမ်ရာဖြစ်ပြီး၊ ငှက်အုပ်အစု မျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ သစ်ပင်မျိုးစုံဖြင့် လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 19

तस्य काननषण्डेषु निर्घरेषु गुहासु च।रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।।।।

အဲဒီနေရာ၌ တောအုပ်ထူထပ်ရာများ၊ ရေတံခွန်အနီးများနှင့် ဂူအတွင်းတို့၌ နေရာတိုင်းကို ရှာဖွေကြလော့—ရာဝဏနှင့်အတူ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ကိုပါ။

Verse 20

तमतिक्रम्य चाकाशं सर्वतश्शतयोजनम्।अपर्वतनदीवृक्षं सर्वसत्त्वविवर्जितम्।।।।

ထို့နောက် သင်တို့သည် ကောင်းကင်အတွင်း ယောဇနာတစ်ရာအကွာရှိ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော လွတ်လပ်ဗလာနေရာကို ဖြတ်ကျော်ရမည်။ ထိုနေရာ၌ တောင်မရှိ၊ မြစ်မရှိ၊ သစ်ပင်မရှိ၊ သက်ရှိသတ္တဝါလည်း မရှိချေ။

Verse 21

तं तु शीघ्रमतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम्।कैलासं पाण्डुरं शैलं प्राप्य हृष्टा भविष्यथ।।।।

သို့သော် ဆံပင်ထောင်စေသော ကြောက်မက်ဖွယ် ကန္တာရတောကို လျင်မြန်စွာ ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက်၊ ဖြူဖျော့တောက်ပသော ကိုင်လာသ တောင်သို့ ရောက်လျှင် သင်တို့သည် ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်ကြလိမ့်မည်။

Verse 22

तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्।कुबेरभवनं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा।।।।

ထိုနေရာ၌ ဗိဿဝကမ္မာက ဆောက်လုပ်ထားသော ကုဗေရ၏ သာယာလှပသော မဟာမဏ္ဍပ (နန်းတော်) ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဇမ္ဗူနဒ ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထား၍ ဖြူဖျော့သော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိ၏။

Verse 23

विशाला नलिनी यत्र प्रभूतकमलोत्पला।हंसकारण्डवाकीर्णाप्सरोगणसेविता।।।।

ထိုနေရာ၌ ကျယ်ဝန်းသော နလိနီကန် (ကြာကန်) ရှိ၍ ကြာပန်းနှင့် အပြာကြာပန်းများ ပေါများသည်။ ဟင်္သာနှင့် ကာရဏ္ဍဝ ဘဲများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ အပ္စရာအဖွဲ့များ လာရောက်စေဝါပြုရာ ဖြစ်၏။

Verse 24

तत्र वैश्रवणो राजा सर्वभूतनमस्कृतः।धनदो रमते श्रीमान्गुह्यकैस्सह यक्षराट्।।।।

ထိုနေရာ၌ ယက္ခရာဇာ ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ဓနဒ) သည် သတ္တဝါအားလုံးက နမസ്കာရပြုကြသော အရှင်ဖြစ်၍ စည်းစိမ်သီရိနှင့် ပြည့်စုံကာ ဂုဟျကများနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လျက်ရှိ၏။

Verse 25

तस्य चन्द्रनिकाशेषु पर्वतेषु गुहासु च।रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।।।।

လကဲ့သို့ဖြူဝင်းသော တောင်တန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဂူအတွင်းအနှံ့၊ နေရာတိုင်းတွင် ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) နှင့်အတူ ရာဝဏကို ရှာဖွေရမည်။

Verse 26

क्रौञ्चं तु गिरिमासाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम्।अप्रमत्तै: प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत्स्मृतम्।।।।

ကရောဉ္စ တောင်သို့ရောက်လျှင် ၎င်း၏ ဝင်ရခက်လွန်သော ဂူထဲသို့ အလွန်မပေါ့ဆဘဲ သတိအပြည့်ဖြင့်သာ ဝင်ရမည်။ ထိုဂူသည် ဝင်ရခက်၍ အန္တရာယ်ကြီးသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 27

वसन्ति हि महात्मानस्तत्र सूर्यसमप्रभाः।देवैरप्यर्चिता स्सम्यग्देवरूपा महर्षयः।।।।

အကြောင်းမူကား ထိုနေရာ၌ စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သော မဟာရိသီများ နေထိုင်ကြပြီး နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပကြသည်။ ထိုမဟာရိသီတို့ကို တရားတော်အတိုင်း တောင်တက်သည့် ဒေဝတော်များတောင်မှ လေးစားပူဇော်ကြ하며၊ ဒေဝရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် တန်ခိုးတော်ပြည့်ဝကြသည်။

Verse 28

क्रौञ्चस्य तु गुहाश्चान्या स्सानूनिशिखराणि च।निर्दराश्च नितम्बाश्च विचेतव्या स्ततस्ततः।।।।कौञ्चस्य शिखरं चापि निरीक्ष्य च ततस्ततः।

ကရောဉ္စ၏ အခြားဂူများ၊ တောင်စောင်းများနှင့် တောင်ထိပ်များ၊ ချိုင့်ကွဲများနှင့် တောင်ခေါင်တန်းများကို နေရာတိုင်းတွင် စိစစ်ရှာဖွေရမည်။ ထို့ပြင် ၎င်း၏ ထိပ်တောင်ကိုလည်း ထပ်ခါထပ်ခါ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရမည်။

Verse 29

अवृक्षं कामशैलं च मानसं विहगालयम्।न गतिस्तत्र भूतानां देवदानव रक्षसाम्।।।।

ထိုနေရာ၌ သစ်ပင်မရှိသော ကာမ-ရှိုင်လ တောင်နှင့် မာနစာ ဟူသော ငှက်တို့၏ သန့်ရှင်းရာ အာလယရှိသည်။ ထိုသို့ရာသို့ မည်သည့်သတ္တဝါမျှ မသွားနိုင်—ဒေဝတော်များ၊ ဒာနဝများ၊ ရက္ခသများပင် မရောက်နိုင်ကြ။

Verse 30

स च सर्वैर्विचेतव्यस्ससानुप्रस्थभूधरः।क्रौञ्चं गिरिमतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः।।।।

ထိုတောင်ကို လျှောစောင်းများ၊ တောင်ပြင်များ၊ တောင်ခေါင်တန်းများနှင့်တကွ သင်တို့အားလုံးက အနှံ့အပြား စူးစမ်းရှာဖွေရမည်။ ကရောဉ္စတောင်ကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် မိုင်နာကဟု အမည်ရသော တောင်သို့ ရောက်လိမ့်မည်။

Verse 31

मयस्य भवनं यत्र दानवस्य स्वयं कृतम्।।।।मैनाकस्तु विचेतव्य स्ससानुप्रस्थकन्दरः।स्त्रीणामश्वमुखीनां तु निकेतास्तत्र तत्र तु।।।।

အဲဒီမှာ ဒါနဝ မာယာ၏ အိမ်တော်ရှိသည်၊ ထိုအိမ်တော်ကို သူကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 32

मयस्य भवनं यत्र दानवस्य स्वयं कृतम्।।4.43.31।।मैनाकस्तु विचेतव्य स्ससानुप्रस्थकन्दरः।स्त्रीणामश्वमुखीनां तु निकेतास्तत्र तत्र तु।।4.43.32।।

မိုင်နာကတောင်ကို တောင်ပြင်များ၊ လျှောစောင်းများ၊ နက်ရှိုင်းသော ဂူအိုင်းများနှင့်တကွ သေချာစွာ စူးစမ်းရှာဖွေရမည်။ ထို့ပြင် အဲဒီမှာ နေရာနေရာ၌ မြင်းမျက်နှာရှိသော မိန်းမများ၏ နေထိုင်ရာများ ရှိသဖြင့် ထိုနေရာများကိုလည်း စစ်ဆေးလော့။

Verse 33

तं देशं समतिक्रम्य आश्रमं सिद्धसेवितम्।सिद्धा वैखानसास्तत्र वालखिल्याश्च तापसाः।।।।

ထိုဒေသကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် စိဒ္ဓတို့ မကြာခဏ လာရောက်နေထိုင်သည့် အာရှရမ်သို့ သင်ရောက်လိမ့်မည်။ ထိုနေရာ၌ စိဒ္ဓများ၊ ဝိုင်ခာနသများနှင့် ဝါလခိလျ ဟုခေါ်သော တပသီ ရှင်ရသေ့များ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 34

वन्द्यास्ते तु तपस्सिद्धास्तपसा वीतकल्मषाः।प्रष्टव्या चापि सीतायाः प्रवृत्तिर्विनयान्वितैः।।।।

ထိုသူတို့သည် ရိုသေကန်တော့ထိုက်သူများဖြစ်ကြသည်—တပသဖြင့် ပြည့်စုံအောင်မြင်ပြီး၊ ပင်ပန်းသက်သာသော အာဓိဋ္ဌာန်တရားဖြင့် အပြစ်အညစ်ကင်းစင်ကြသည်။ သင်လည်း ယဉ်ကျေးနိမ့်ချစွာဖြင့် စီတာ၏ သတင်းအကြောင်းကို မေးမြန်းရမည်။

Verse 35

हेमपुष्करसञ्छन्नं तस्मिन् वैखानसं सरः।तरुणादित्यसङ्काशैर्हंसैर्विचरितं शुभैः।।4.43.35।।

ထိုနေရာ၌ ဝိုင်ခာနသတို့၏ ရေကန်တစ်ကန်ရှိ၍ ရွှေရောင် ကြာပန်းများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။ ထိုရေကန်တွင် မင်္ဂလာဟင်္သာများက နေထွက်အလင်းကဲ့သို့ တောက်ပစွာ လှည့်လည်ကစားနေကြသည်။

Verse 36

औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः।गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः।।4.43.36।।

ကုဘေရ၏ စီးနင်းတော်ဆင်ဖြစ်သော “သာဝဗောမ” ဟု ကျော်ကြားသည့် ဆင်သည် ထိုဒေသ၌ မိဆင်များနှင့်အတူ အမြဲတမ်း လှည့်လည်သွားလာနေသည်။

Verse 37

तत्सरस्समतिक्रम्य नष्टचन्द्रदिवाकरम्।अनक्षत्रगणं व्योम निष्पयोदमनादितम्।।।।

ထိုရေကန်ကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် လနှင့် နေ မပေါ်ထွက်သော ကောင်းကင်သို့ သင်ရောက်လိမ့်မည်။ ထိုကောင်းကင်၌ ကြယ်စုမရှိ၊ မိုးတိမ်မရှိ၊ အသံဟူသမျှလည်း မရှိဘဲ တိတ်ဆိတ်နေသည်။

Verse 38

गभस्तिभिरिवार्कस्य स तु देशः प्रकाशते।विश्राम्यद्भिस्तपस्सिद्धैर्देवकल्पैः स्वयंप्रभैः।।।।

ထိုဒေသသည် နေရောင်ခြည်ဖြင့် ထွန်းလင်းသကဲ့သို့ တောက်ပနေ၏။ အကြောင်းမှာ တပဿဖြင့် စိဒ္ဓိရသော၊ ဒေဝတားသဖွယ် မြင့်မြတ်၍ ကိုယ်တိုင်အလင်းရောင်ရှိသော တပသီရဟန်းတို့ ထိုနေရာ၌ အနားယူနေကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 39

तं तु देशमतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा।उभयोस्तीरयोस्तस्याः कीचका नाम वेणवः।।।।ते नयन्ति परं तीरं सिद्धान्प्रत्यानयन्ति च।

ထိုဒေသကို ကျော်လွန်သွားလျှင် «ရှိုင်လိုဒါ» ဟုခေါ်သော တောင်မြစ်တစ်စင်းသို့ ရောက်မည်။ ထိုမြစ်၏ နှစ်ဖက်ကမ်းတွင် «ကီချက» ဟုခေါ်သော ဝါးတောများ ရှိ၍၊ ၎င်းတို့သည် စိဒ္ဓာတို့ကို အခြားကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ကာ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာကြသည်။

Verse 40

उत्तराः कुरवस्तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रयाः।।।।ततः काञ्चनपद्माभिः पद्भिनीभिः कृतोदकाः।नीलवैडूर्यपत्राभिर्नद्यस्तत्र सहस्रशः।।।।रक्तोत्पलवनैश्चात्र मण्डिताश्च हिरण्मयैः।

ထိုနေရာ၌ «ဥတ္တရ-ကူရု» ဟူသော နိုင်ငံရှိ၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ပြီးသူတို့အတွက် ခိုလှုံရာနှင့် နေထိုင်ရာအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

Verse 41

उत्तराः कुरवस्तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रयाः।।4.43.40।।ततः काञ्चनपद्माभिः पद्भिनीभिः कृतोदकाः।नीलवैडूर्यपत्राभिर्नद्यस्तत्र सहस्रशः।।4.43.41।।रक्तोत्पलवनैश्चात्र मण्डिताश्च हिरण्मयैः।

ထို့နောက်တွင် ပဒ္မပန်းတောများအကြား ရေသည် ပြည့်လျှံနေ၏—ရွှေရောင်ပဒ္မပန်းများ၊ နီလ-အစိမ်းရောင် ဝိုင်ဒူရျကဲ့သို့သော အရွက်များဖြင့် တင့်တယ်လှ၏။ ထိုဒေသတွင် မြစ်များသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ စီးဆင်းနေကြသည်။

Verse 42

तरुणादित्यसङ्काशैर्भान्ति तत्र जलाशयाः।।।।महार्हमणिरत्नैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः।निलोत्पलवनैश्चित्रै स्स देश स्सर्वतो वृतः।।।।निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाधनैः।

ထိုနေရာ၌ ရေကန်များနှင့် ရေသိုလှောင်ကန်များသည် နေထွက်သစ်၏ အလင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော ပဒ္မပန်းများကြောင့် ထွန်းလင်းနေကြသည်။

Verse 43

तरुणादित्यसङ्काशैर्भान्ति तत्र जलाशयाः।।4.43.42।।महार्हमणिरत्नैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः।निलोत्पलवनैश्चित्रै स्स देश स्सर्वतो वृतः।।4.43.43।।निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाधनैः।

ထိုဒေသတစ်ဝန်းလုံးသည် အံ့ဖွယ် နီလာကြာပန်းတောများ၊ အလွန်တန်ဖိုးကြီး မဏိရတနာများ၊ ရွှေရောင်တောက်ပသကဲ့သို့ လင်းလက်သော ကေသရမျှင်များနှင့် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပုလဲများ၊ မဟာဓန မဏိရတနာများဖြင့် အရပ်ရပ်မှ ဝိုင်းရံထားလေသည်။

Verse 44

उद्भूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्च निम्नगाः।सर्वरत्नमयैश्चित्रैरवगाढा नगोत्तमैः।।।।जातरूपमयैश्चापि हुताशनसमप्रभैः।

ထိုနေရာ၌ မြစ်များ၏ ကမ်းပါးများသည် ရွှေဖြင့် ထွက်ပေါ်မြင့်တက်နေကြပြီး၊ မဏိရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် အရောင်စုံလှပသော အထွတ်အထိပ်တောင်တန်းများသည် ထိုရေထဲသို့ ဆင်းလျှောဝင်ရောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။ ထိုရေသည်လည်း ရွှေရောင်ဖြစ်၍ မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။

Verse 45

नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्त्ररथाकुलाः।।।।दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वान्कामान् स्रवन्ति च।नानाकाराणि वासांसि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।।।।

ထိုနေရာ၌ သစ်ပင်များသည် အမြဲတမ်း ပန်းပွင့်၍ အသီးသီးကာ ငှက်အုပ်များဖြင့် စည်ကားလှသည်။ ၎င်းတို့၏ သာယာသည့် တိဗ္ဗဂန္ဓ၊ အရသာနှင့် ထိတွေ့မှုတို့သည် လိုအင်ဆန္ဒအားလုံးကို ဟိုင်းဟိုင်းလျှောလျှော ပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ အခြား အထူးကောင်းမြတ်သော သစ်ပင်အချို့ကတော့ အမျိုးမျိုးသော အဝတ်အစားများကိုပင် ထွက်ပေါ်စေသည်။

Verse 46

नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्त्ररथाकुलाः।।4.43.45।।दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वान्कामान् स्रवन्ति च।नानाकाराणि वासांसि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।।4.43.46।।

Verse 47

मुक्ता वैढूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च।स्त्रीणां चाप्यनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च।।।।सर्वर्तुसुख सेव्यानि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।महार्हाणि विचित्राणि हैमान्यन्ये नगोत्तमाः।।।।

အခြား သစ်ပင်အထူးကောင်းမြတ်များက ပုလဲနှင့် ဝိုင်ဒူရျ (vaidūrya) မဏိတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အလှဆင်အလင်္ကာများကို ထွက်ပေါ်စေပြီး၊ မိန်းမနှင့် ယောက်ျား နှစ်ဦးစလုံးအတွက် သင့်တော်ကာ ရာသီအားလုံးတွင် သာယာစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အခြား အထူးကောင်းမြတ်သော သစ်ပင်များကလည်း အံ့ဖွယ်ကောင်း၍ အလွန်တန်ဖိုးကြီးသော ရွှေအလင်္ကာများကို ထွက်ပေါ်စေသည်။

Verse 48

मुक्ता वैढूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च।स्त्रीणां चाप्यनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च।।4.43.47।।सर्वर्तुसुख सेव्यानि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।महार्हाणि विचित्राणि हैमान्यन्ये नगोत्तमाः।।4.43.48।।

Verse 49

शयनानि प्रसूयन्ते चित्रास्तरणवन्ति च।मनःकान्तानि माल्यानि फलन्त्यत्रापरे द्रुमाः।।।।

ထိုနေရာ၌ သစ်ပင်အချို့က အရောင်စုံအခင်းအကျင်းပါသော အိပ်ရာများကိုပင် ထွက်ပေါ်စေပြီး၊ အခြား သစ်ပင်များကတော့ စိတ်နှလုံးကို ချစ်မြတ်နိုးစေသော ပန်းကုံးများကို ထွက်ပေါ်စေသည်။

Verse 50

पानानि च महार्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च।स्त्रियश्च गुणसम्पन्ना रूपयौवनलक्षिताः।।।।

အဲဒီမှာ တန်ဖိုးကြီးသော အရက်ရည်နှင့် သောက်စရာအမျိုးမျိုး၊ စားစရာအမျိုးမျိုးလည်း ရှိ၏။ ထို့ပြင် မိန်းမတို့လည်း—ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံ၍ အလှအပနှင့် ယောဝနလက္ခဏာ ထင်ရှားကြ၏။

Verse 51

गन्धर्वाः किन्नरास्सिद्धा नागा विद्याधरास्तथा।रमन्ते सततं स्तत्र नारीभिर्भास्करप्रभाः।।।।

အဲဒီမှာ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကိန္နရ၊ စိဒ္ဓ၊ နာဂ နှင့် ဝိဒ္ယာဓရတို့သည်—နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍—မိမိတို့၏ မိန်းမအဖော်များနှင့် အစဉ်မပြတ် ပျော်ရွှင်ကစားနေကြ၏။

Verse 52

सर्वे सुकृतकर्माण स्सर्वे रतिपरायणाः।सर्वे कामार्थसहिता वसन्ति सहयोषितः।।।।

ထိုနေရာ၌ အားလုံးသည် ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်သူများဖြစ်ကြ၍၊ အားလုံးသည် ပျော်ရွှင်မှုကို အားထားသူများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အားလုံးသည် မိမိတို့၏ မိန်းမအဖော်များနှင့်အတူ ကာမနှင့် စည်းစိမ်ချမ်းသာ၏ အပျော်အပါးတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ကာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 53

गीतवादित्रनिर्घोष स्सोत्कृष्टहसितस्वनः।श्रूयते सततं तत्र सर्वभूतमनोहरः।।।।

ထိုနေရာ၌ သီချင်းသံနှင့် တီးဝိုင်းသံတို့၏ ဂုဏ်သံကောင်းကင်ကဲ့သို့ ညံသံ၊ ထို့ပြင် အလွန်လှပသော ရယ်မောသံတို့ကို အစဉ်မပြတ် ကြားရပြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေသည်။

Verse 54

तत्र नामुदितः कश्चिन्नास्ति कश्चिदसत्प्रियः।अहन्यहनि वर्धन्ते गुणास्तत्र मनोरमाः।।।।

ထိုနေရာ၌ မည်သူမျှ မပျော်မရွှင်သူ မရှိ၊ မည်သူမျှ မမှန်ကန်သောအရာကို နှစ်သက်သူ မရှိ။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ထိုသူတို့အကြား စိတ်ချမ်းသာဖွယ် ကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိများ တိုးပွားလာသည်။

Verse 55

समतिक्रम्य तं देशमुत्तरः पयसां निधिः।तत्र सोमगिरिर्नाम मध्ये हेममयो महान्।।।।

ထိုဒေသကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် မြောက်ဘက်ရှိ သမုဒ္ဒရာသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ ထိုသမုဒ္ဒရာ၏ အလယ်၌ “ဆိုမဂိရိ” ဟု အမည်ရသော ရွှေရောင်တောက်ပသည့် မဟာတောင်ကြီး တည်ရှိသည်။

Verse 56

इन्द्रलोकगता ये च ब्रह्मलोकगताश्च ये।देवास्तं समवेक्षन्ते गिरिराजं दिवं गताः।।।।

အင်္ဒြလောကနှင့် ဗြဟ္မာလောကသို့ ရောက်ရှိပြီး—ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်ရောက်သွားသော—ဒေဝတားတို့သာ ထိုတောင်တော်၏ ဘုရင်တောင်ကို မြင်နိုင်ကြသည်။

Verse 57

स तु देशो विसूर्योऽपि तस्य भासा प्रकाशते।सूर्यलक्ष्म्याऽभिविज्ञेयस्तपतेव विवस्वता।।।।

ထိုဒေသသည် နေမရှိသော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ရောင်ခြည်ဖြင့် တောက်ပလျက်ရှိ၏။ နေရောင်၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ရရှိသကဲ့သို့ ထင်ရှားပြီး၊ နေဒေဝတား (ဝိဝஸွန်) ကိုယ်တိုင် အပူပေးသကဲ့သို့ ပူနွေးလျက်ရှိ၏။

Verse 58

भगवानपि विश्वात्मा शम्भुरेकादशात्मकः।ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्मर्षिपरिवारितः।।।।

ထိုသန့်ရှင်းသောအဝန်းအဝိုင်း၌လည်း ဒေဝတားတို့ နေထိုင်ကြ၏။ ရှမ္ဘူသည် အဆယ့်တစ်ပါးသဘောအဖြစ်ဖြင့်၊ ဒေဝတို့၏အရှင် ဘြဟ္မာသည် ဘြဟ္မရ္ဍိတို့ ဝန်းရံလျက် နေထိုင်၏။ ထို့ပြင် အရာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးသော ကမ္ဘာအာတ್ಮာ (ဝိශ්ဝာတ္မာ) လည်း ထိုနေရာ၌ ရှိကြောင်း ဆိုကြ၏။

Verse 59

न कथञ्चन गन्तव्यं कुरूणामुत्तरेण वः।अन्येषामपि भूतानां नातिक्रामति वै गतिः।।।।

သင်တို့သည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကုရုတို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသကို ကျော်လွန်၍ မသွားရ; အမှန်တကယ်အားဖြင့် အခြားသတ္တဝါတို့၏ လှုပ်ရှားသွားလာမှုတောင် ထိုကန့်သတ်ကို မကျော်လွန်နိုင်။

Verse 60

स हि सोमगिरिर्नाम देवानामपि दुर्गमः।तमालोक्य ततः क्षिप्रमुपावर्तितुमर्हथ।।।।

အကြောင်းမူကား ထိုတောင်ကို ‘ဆိုမဂိရိ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ နတ်တို့အတွက်တောင် ရောက်ရန် ခက်ခဲလှသည်; ထိုတောင်ကို မြင်ပြီးနောက် ထိုနေရာမှ ချက်ချင်း ပြန်လှည့်သင့်သည်။

Verse 61

एतावद्वानरैश्शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम्।।।।

အို ဝါနရတို့၏ ခေါင်းဆောင်များ၊ ဝါနရတို့အနေဖြင့် သွားနိုင်သည်မှာ ဤအထိသာ ဖြစ်သည်; ထို့အလွန်တွင် နေရောင်မရှိ၊ အကန့်အသတ်မရှိသော ဒေသရှိပြီး၊ ထိုထက်ကျော်လွန်၍ ဘာရှိသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိနိုင်။

Verse 62

सर्वमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्।यदन्यदपि नोक्तं च तत्रापि क्रियतां मतिः।।।।

ကျွန်ုပ်ပြောကြားခဲ့သမျှ အားလုံးကို စေ့စပ်သေချာစွာ စူးစမ်းရှာဖွေရမည်; ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်မပြောမိသေးသော အခြားကိစ္စများအပေါ်တွင်လည်း ထိုနေရာ၌ သင်တို့၏ အမြင်အာရုံနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားကို အသုံးချကြလော့။

Verse 63

ततः कृतं दाशरथेर्महत्प्रियंमहत्तरं चापि ततो मम प्रियम्।कृतं भविष्यत्यनिलानलोपमाविदेहजादर्शनजेन कर्मणा।।।।

ထို့နောက် ဒါသရထီ (ရာမ) အတွက် အလွန်ကြီးမားသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပြီးသား ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထို့ထက်ပင် ကျွန်ုပ်အတွက် ပိုမိုကြီးမားသော ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်၊ လေကဲ့သို့ မီးကဲ့သို့ သတ္တိရှိသော သူရဲကောင်းတို့ရေ—ဗိဒေဟ၏ သမီး (စီတာ) ကို မြင်တွေ့နိုင်စေသော ကုသိုလ်ကံအလုပ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 64

ततः कृतार्थाः सहितास्सबान्धवाःमयाऽर्चितास्सर्वगुणैर्मनोरमैः।चरिष्यथोर्वीं प्रति शान्तशत्रवस्सहप्रिया भूतधराः प्लवङ्गमाः।।।।

ထို့နောက် သင်တို့သည် ရည်မှန်းချက်ကို ပြည့်စုံစေပြီး၊ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့နှင့်အတူ၊ ကျွန်ုပ်က စိတ်ချမ်းသာဖွယ် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ဆုလာဘ်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုကာ၊ မြေပြင်တစ်လျှောက် လှည့်လည်သွားလာကြလိမ့်မည်—ရန်သူတို့လည်း ငြိမ်းချမ်းသွားပြီး—ချစ်သူများနှင့်အတူ၊ သတ္တဝါတို့ကို ထောက်ပံ့သော ဝါနရတို့ရေ။

Frequently Asked Questions

What specific ethical dilemma or action is presented in this Sarga?

The pivotal action is Sugriva’s dharma-based delegation: he converts Rama’s personal loss into a disciplined, multi-region search mission, framed as a moral repayment of Rama’s prior help (kṛtajñatā) and as a king’s duty to coordinate resources responsibly.

What is the philosophical takeaway (Upadesha) of this chapter's dialogue?

Service to a benefactor is treated as life’s fruition: assisting Rama is not mere strategy but ethical necessity. The discourse also models prudent action—courage must be paired with buddhi (wisdom), and zeal must respect maryada (explicit operational limits).

Which geographical or cultural landmarks are highlighted here?

A dense ‘digital-map’ style itinerary is provided: Kailasa and Kubera’s realm; Krauncha’s difficult cave; Mainaka with Maya’s mansion; Sailoda with Kichaka bamboos; the mythic Uttara-Kuru with gem-filled rivers; and the terminal boundary at the inaccessible Somagiri beyond which travel is prohibited.