Sarga 41
दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः (Commissioning the Southern Search for Sītā)
किष्किन्धाकाण्ड
ဤသရဂ၌ သုဂ္ရీవသည် တောင်ဘက်သို့ စီတာကို ရှာဖွေရန်ကို စနစ်တကျ စီမံထားသော စူးစမ်းရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် တိတိကျကျ ချမှတ်သည်။ သူသည် ရွေးချယ်ထားသော ဝါနရစစ်တပ်ကို စေလွှတ်၍ အင်္ဂဒကို လယ်ပြင်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ဟနုမာန်၊ နီလ၊ ဂျာမ္ဘဝန်တို့ကဲ့သို့ အဓိကခေါင်းဆောင်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများကို အမည်တပ်ဖော်ပြပြီး လျင်မြန်မှု၊ သတ္တိဗလနှင့် စည်းကမ်းတကျ ဆောင်ရွက်မှုကို အလေးထားညွှန်ကြားသည်။ ထို့နောက် လမ်းကြောင်းအလိုက် အမိန့်ပေး၍ တောင်တန်းများ၊ တောအုပ်များ၊ မြစ်များ၊ မြို့များနှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို စိစစ်ရှာဖွေရန်၊ ဝိန္ဓျ၊ နർമဒါ၊ ဂోదာဝရီ၊ ကာဝေရီ၊ တာမ္ရပရဏီ စသည့် နေရာနာမည်များနှင့် ရေကြောင်းများကို ဖြတ်သန်းကာ ဂူများ၊ မြစ်ကမ်းများနှင့် လျှို့ဝှက်နေရာများကိုပါ စူးစမ်းရန် ဆိုသည်။ ဇာတ်ကြောင်းသည် မြေပြင်ပထဝီမှ နယ်စပ်ဆန်ဆန်နှင့် သမုဒ္ဒရာဆန်ဆန် ဒေသများသို့ တိုးမြင့်လာပြီး ယောဇနာတစ်ရာကျော် အဝေးရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းကို ရာဝဏ၏ အာဏာနယ်မြေနှင့် ဆက်နွယ်သဖြင့် အထူးအရေးကြီးဟု သတ်မှတ်ကာ အရိပ်ကို ဖမ်းယူနိုင်သော ရာက္ခသီ (အင်္ဂါရကာ/စിംဟိကာ) ကဲ့သို့ အန္တရာယ်များကိုလည်း သတိပေးသည်။ မဟേന്ദ്രတောင်၊ ပုရှ္ပိတကတောင်၊ နဂါးတို့၏ ဘောဂဝတီမြို့နှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့က ကာကွယ်ထားသော စန္ဒန်တောများကဲ့သို့ ဒဏ္ဍာရီ-ကောစမိုဂရဖီ အမှတ်အသားများကို ဖော်ပြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ယမ၏ မြို့တော်နယ်စပ်နှင့် ထို့အလွန် မရောက်နိုင်ကြောင်း သတိပေးကာ အကန့်အသတ်ကို ချမှတ်သည်။ သုဂ္ရీవသည် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အားပေးချက်ဖြင့် အဆုံးသတ်ကာ တစ်လအတွင်း စီတာ၏ အတည်ပြုသတင်းနှင့်အတူ ပြန်လာပါက စည်းစိမ်နှင့် အခွင့်အရေးကို ပေးမည်ဟု ဆို၍ တာဝန်ခံမှုနှင့် စိတ်ဓာတ်ကို တင်းကျပ်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
ततः प्रस्थाप्य सुग्रीवस्तन्महद्वानरं बलम्।दक्षिणां प्रेषयामास वानरानभिलक्षितान्।।।।
ထို့နောက် သုဂရీవသည် ဝါနရတပ်ကြီးကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲပြီး၊ ရွေးချယ်ထားသော ထင်ရှားသည့် ဝါနရများကို တောင်ဘက်သို့ စေလွှတ်하였다။
Verse 2
नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम्।पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम्।।।।सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा।।।।मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम्।उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ।।।।अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीर: कपिगणेश्वरः।वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित्।।।।
ထို့နောက် ဝီရသတ္တိနှင့် ဉာဏ်မြင်ရှိသော ဝါနရတပ်၏ အရှင် သုဂရీవသည် အင်္ဂဒကို ဦးဆောင်စေ၍ လျင်မြန်သန်မာသော သူရဲကောင်းများကို စေလွှတ်하였다—အဂ္နိ၏သား နီလ၊ ဟနုမန်၊ ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ၏သားဟု ဆိုကြသော မဟာဗလ ဂျာမ္ဘဝန်၊ ထို့ပြင် စုဟောတရ၊ ရာရီ၊ ရာဂုလ္မ၊ ဂဇ၊ ဂဝာက္ษ၊ ဂဝယ၊ စုရှேဏ၊ ဥဿဘ၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ၊ ဝိဇယ၊ ဂန္ဓမादन၊ နှင့် အဂ္နိ၏သားနှစ်ဦး—ဥလ္ကာမုခ နှင့် အဆင်္ဂ—တို့ဖြစ်သည်။
Verse 3
नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम्।पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम्।।4.41.2।।सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा।।4.41.3।।मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम्।उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ।।4.41.4।।अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीर: कपिगणेश्वरः।वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित्।।4.41.5।।
သုဂ္ရီဝသည် ထို့နောက် စုဟောထရ၊ ရာရီ၊ ရာဂုလ္မ၊ ဂဇ၊ ဂဝာက္ခ၊ ဂဝယ၊ စုသေဏ နှင့် ဥဿဘ—ရဲရင့်သော ဝါနရများ—ကိုလည်း ခေါ်ဆိုကာ တောင်ဘက်ရှာဖွေရေးအတွက် စေလွှတ်မည့်အဖွဲ့တွင် ထည့်သွင်းစေ하였다။
Verse 4
नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम्।पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम्।।4.41.2।।सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा।।4.41.3।।मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम्।उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ।।4.41.4।।अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीर: कपिगणेश्वरः।वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित्।।4.41.5।।
သူသည် မိုင်န္ဒ နှင့် ဒွိဝိဒ၊ ဗိဇယ နှင့် ဂန္ဓမာဒန ကို ခန့်အပ်ပြီး၊ မီးသခင် အဂ္နိဒေဝ၏ သားနှစ်ပါးဖြစ်သော အုလ္ကာမုခ နှင့် အအဆင်္ဂ ကိုလည်း ခန့်အပ်하였다။
Verse 5
नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम्।पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम्।।4.41.2।।सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा।।4.41.3।।मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम्।उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ।।4.41.4।।अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीर: कपिगणेश्वरः।वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित्।।4.41.5।।
ထို့နောက် မျောက်တပ်၏ အရှင်ဖြစ်သော သူရဲကောင်း စုဂရီးဝသည် အရာရာကို ခွဲခြားသိမြင်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ပြတ်သားသူဖြစ်ကာ၊ အင်္ဂဒကို ဦးဆောင်စေ၍ လျင်မြန်မှုနှင့် သတ္တိဗီရိယ ပြည့်စုံသော သူရဲကောင်းများကို စေလွှတ်하였다။
Verse 6
तेषामग्रेसरं चैव महाबलमथाङ्गदम्।विधाय हरिवीराणामादिशद्दक्षिणां दिशम्।।।।
ထို့နောက် မဟာဗလရှိသော အင်္ဂဒကို ဟရိဗီရများ၏ ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခန့်အပ်၍၊ ရဲရင့်သော ဝါနရသူရဲများကို တောင်ဘက်သို့ ချီတက်ရန် အမိန့်ပေး하였다။
Verse 7
ये केचन समुद्देशास्तस्यां दिशि सुदुर्गमाः।कपीशः कपिमुख्यानां स तेषां तानुदाहरत्।।।।
ထိုဦးတည်ရာဘက်၌ ဝင်ရောက်ရန် အလွန်ခက်ခဲသော ဒေသအပိုင်းအစများ ရှိသမျှကို ကပီရှ (ဝါနရဘုရင်) သည် ဝါနရခေါင်းဆောင်များအား အသေးစိတ် ဖော်ပြပြောကြား하였다။
Verse 8
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम्।नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम्।।।।ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम्।वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम्।।।।मेखलामुत्कलां चैव दशार्णनगराण्यपि।आश्ववन्तीमवन्तीं च सर्वामेवानुपश्यत।।।।
ထောင်ပေါင်းများသော ထိပ်တောင်များရှိသကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ဝိန္ဓျတောင်တန်းကို စူးစမ်းကြလော့—အမျိုးမျိုးသော သစ်ပင်နှင့် လျှောပင်များဖြင့် ထူထပ်လှသည်။ ထို့ပြင် မဟာနဂါးကြီးများ လာရောက်နေထိုင်လေ့ရှိသော လှပသည့် နရ္မဒါ မြစ်ကိုလည်း ရှာဖွေကြလော့။
Verse 9
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम्।नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम्।।4.41.8।।ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम्।वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम्।।4.41.9।।मेखलामुत्कलां चैव दशार्णनगराण्यपि।आश्ववन्तीमवन्तीं च सर्वामेवानुपश्यत।।4.41.10।।
ထို့နောက် လှပသော ဂోదာဝရီမြစ်၊ ကృష్ణဝေဏီမြစ်နှင့် မဟာနဒီ မြစ်ကြီးကို ရှာဖွေကြလော့။ ထို့ပြင် မဟာနဂါးကြီးများ လာရောက်နေထိုင်လေ့ရှိသော မင်္ဂလာပြုသော ဝရဒါ မြစ်ကိုလည်း စူးစမ်းကြလော့။
Verse 10
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम्।नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम्।।4.41.8।।ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम्।वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम्।।4.41.9।।मेखलामुत्कलां चैव दशार्णनगराण्यपि।आश्ववन्तीमवन्तीं च सर्वामेवानुपश्यत।।4.41.10।।
ထောင်ပေါင်းများစွာသော တောင်ထိပ်များရှိ၍ သစ်ပင်နှင့် လျားပင်အမျိုးမျိုးဖြင့် စိမ်းလန်းပြည့်စုံသော ဝိန္ဓျတောင်တန်းကိုလည်းကောင်း၊ မဟာနာဂများ လှည့်လည်နေထိုင်ရာ အလှတရားပြည့်ဝသည့် နರ್ಮဒါမြစ်ကိုလည်းကောင်း စူးစမ်းရှာဖွေကြလော့။ ထို့နောက် ရမဏီယသော ဂోదာဝရီမြစ်၊ ကృష్ణဝေဏီ၊ မဟာနဒီမြစ်ကြီး၊ ထို့ပြင် ဝရဒါနှင့် မဟာဘာဂါ—မဟာနာဂများ နေထိုင်ရာဒေသများကိုလည်း စိစစ်ရှာဖွေကြလော့။ ထို့အတူ မေခလာနှင့် ဥတ္ကလာ၊ ဒဿာရဏမြို့များ၊ အာශ්ဝဝန္တီနှင့် အဝန္တီတို့ကိုလည်း အကုန်လုံး လုံးဝစေ့စပ်စွာ ကြည့်ရှုရှာဖွေကြလော့။
Verse 11
विदर्भानृषिकांश्चैव रम्यान्माहिषकानपि।तथा वङ्गान्कलिङ्गांश्च कौशिकांश्च समन्ततः।।।।अन्वीक्ष्य दण्डकारण्यं सपर्वतनदीगुहाम्।नदीं गोदावरीं चैव सर्वमेवानुपश्यत।।।।तथैवान्ध्रांश्च पुण्ड्रांश्च चोलान्पाण्ड्यांत्स केरलान्।
ဝိဒರ್ಭနှင့် ဥဿိကဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ ရမဏီယသော မာဟိષကနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ဝင်္ဂနှင့် ကလိင်္ဂဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ ပတ်လည်အနှံ့ ကೌಶိကဒေသတစ်လျှောက်လည်းကောင်း စီတာကို ရှာဖွေကြလော့။ တောင်တန်း၊ မြစ်ချောင်းနှင့် ဂူများပါဝင်သော ဒဏ္ဍကတောကို စိစစ်ရှာဖွေပြီးနောက် ဂోదာဝရီမြစ်တစ်လျှောက်ကိုလည်း အကုန်လုံး သေချာစွာ ကြည့်ရှုကြလော့။ ထို့အတူ အန္ဓြ၊ ပုဏ္ဍြ၊ စိုးလ၊ ပாண்டျ၊ ကေရလ တို့အကြားတွင်လည်း ရှာဖွေကြလော့။
Verse 12
विदर्भानृषिकांश्चैव रम्यान्माहिषकानपि।तथा वङ्गान्कलिङ्गांश्च कौशिकांश्च समन्ततः।।4.41.11।।अन्वीक्ष्य दण्डकारण्यं सपर्वतनदीगुहाम्।नदीं गोदावरीं चैव सर्वमेवानुपश्यत।।4.41.12।।तथैवान्ध्रांश्च पुण्ड्रांश्च चोलान्पाण्ड्यांत्स केरलान्।
ဝိဒರ್ಭနှင့် ဥဿိကဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ ရမဏီယသော မာဟိષကနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ဝင်္ဂနှင့် ကလိင်္ဂဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ ပတ်လည်အနှံ့ ကೌಶိကဒေသတစ်လျှောက်လည်းကောင်း စီတာကို ရှာဖွေကြလော့။ တောင်တန်း၊ မြစ်ချောင်းနှင့် ဂူများပါဝင်သော ဒဏ္ဍကတောကို စိစစ်ရှာဖွေပြီးနောက် ဂోదာဝရီမြစ်တစ်လျှောက်ကိုလည်း အကုန်လုံး သေချာစွာ ကြည့်ရှုကြလော့။ ထို့အတူ အန္ဓြ၊ ပုဏ္ဍြ၊ စိုးလ၊ ပாண்டျ၊ ကေရလ တို့အကြားတွင်လည်း ရှာဖွေကြလော့။
Verse 13
अयोमुखश्च गन्तव्यः पर्वतो धातुमण्डितः।।।।विचित्रशिखर श्श्रीमांश्चित्रपुष्पितकाननः।सचन्दनवनोद्देशो मार्गितव्यो महागिरिः।।।।
ဓာတ်သတ္တုများဖြင့် အလှဆင်ထားသော အယောမုခတောင်သို့ သွားရမည်။ ထိုတောင်သည် ထူးခြားလှပသော တောင်ထိပ်များနှင့် အရောင်စုံပန်းများ ပွင့်လန်းသည့် တောအုပ်များကြောင့် တင့်တယ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်၏။ စန္ဒနသစ်တောအပိုင်းအခြားများ ကြွယ်ဝသော ထိုမဟာတောင်ကြီးကိုလည်း မဖြစ်မနေ စူးစမ်းရှာဖွေရမည်။
Verse 14
अयोमुखश्च गन्तव्यः पर्वतो धातुमण्डितः।।4.41.13।।विचित्रशिखर श्श्रीमांश्चित्रपुष्पितकाननः।सचन्दनवनोद्देशो मार्गितव्यो महागिरिः।।4.41.14।।
ထို့နောက် သင်တို့သည် ရေကြည်လင်၍ မင်္ဂလာပြုသော သီဝမင်္ဂလာတရားနှင့်ပြည့်စုံသည့် ဒေဝီမြစ်ကို မြင်ရမည်။ ထိုနေရာ၌ အပ్సရာအစုအဝေးတို့ ကစားရမည့်အဖြစ် စီမံထားသော ကာဝေရီမြစ်ကိုလည်း မြင်ရမည်။
Verse 15
ततस्तामापगां दिव्यां प्रसन्नसलिलां शिवाम्।तत्र द्रक्ष्यथ कावेरीं विहितामप्सरोगणैः।।।।
ထို့နောက် သင်တို့သည် ရေကြည်လင်၍ မင်္ဂလာပြုသော သီဝမင်္ဂလာတရားနှင့်ပြည့်စုံသည့် ဒေဝီမြစ်ကို မြင်ရမည်။ ထိုနေရာ၌ အပ్సရာအစုအဝေးတို့ ကစားရမည့်အဖြစ် စီမံထားသော ကာဝေရီမြစ်ကိုလည်း မြင်ရမည်။
Verse 16
तस्यासीनं नगस्याग्रे मलयस्य महौजसम्।द्रक्ष्यथाऽदित्यसङ्काशमगस्त्यमृषिसत्तमम्।।।।
မလယတောင်အမြင့်ဆုံးထိပ်ပေါ်၌ အာနုဘော်ကြီးမားသော အဂஸ္တျ ရှင်ရသီ—ရသီတို့အနက် အမြတ်ဆုံး—ကို ထိုင်နေသည်ကို သင်တို့မြင်ရမည်။ သူသည် အာဒိတျ (နေမင်း) ကဲ့သို့ မဟာတေဇောဖြင့် တောက်ပလျက်ရှိသည်။
Verse 17
ततस्तेनाभ्यनुज्ञाताः प्रसन्नेन महात्मना।ताम्रपर्णीं ग्राहजुष्टां तरिष्यथ महानदीम्।।।।
ထို့နောက် သင်တို့အပေါ် စိတ်ကြည်နူး၍ မဟာတမာ ရသီထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက်၊ မိကျောင်းတို့ နေထိုင်လေ့ရှိသော မဟာမြစ် တာမ်ရပရဏီ ကို သင်တို့ကူးဖြတ်ရမည်။
Verse 18
सा चन्दनवनैर्दिव्यै प्रच्छन्ना द्वीपशालिनी।कान्तेव युवति: कान्तां समुद्रमवगाहते।।।।
ထိုမြစ်သည် သန့်ရှင်းလှပသော စန္ဒနတောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ကျွန်းများဖြင့်လည်း အလှဆင်ထားကာ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ဝင်ရောက်စီးဆင်းသည်။ အချစ်ခံရသော ယောကျာ်းမိန်းမငယ်တစ်ဦးက မိမိချစ်သူထံ သွားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 19
ततो हेममयं दिव्यं मुक्तामणिविभूषितम्।युक्तं कवाटं पाण्ड्यानां गता द्रक्ष्यथ वानराः।।।।
ထို့နောက် အို ဝါနရ စစ်သူရဲတို့၊ သင်တို့ရောက်သည့်အခါ ပாண்டျာတို့၏ တံခါးမုခ်ကို မြင်ရမည်။ ၎င်းသည် ဒေဝီသဘောဖြင့် တောက်ပလှပကာ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး မုတိနှင့် မဏိရတနာတို့ဖြင့် အလှဆင်ထားသကဲ့သို့ တည်ငြိမ်ခိုင်မာစွာ တပ်ဆင်ထားသည်။
Verse 20
ततस्समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम्।अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः।।।।चित्रनानानगः श्रीमान्महेन्द्र: पर्वतोत्तमः।जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम्।।।।
ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာသို့ ရောက်လျှင် ရည်မှန်းချက်အတွက် အကြံပေးဆွေးနွေး၍ လုပ်ဆောင်ရမည့်လမ်းကြောင်းကို တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်ကြလော့။ ထိုနေရာ၊ ထိုသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း၌ ဥရှီ အဂஸ္တျာသည် အလယ်တန်းတွင် အမှတ်အသားတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ထား၏။
Verse 21
ततस्समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम्।अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः।।4.41.20।।चित्रनानानगः श्रीमान्महेन्द्र: पर्वतोत्तमः।जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम्।।4.41.21।।
အလွန်မြတ်သော မဟေန္ဒြတောင်သည် အရောင်စုံသစ်ပင်မျိုးစုံဖြင့် တင့်တယ်လှပကာ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့ တောက်ပမြင့်မြတ်သည်။ ထိုတောင်သည် မဟာသမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ဂုဏ်သရေဖြင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆင်းဝင်နေ၏။
Verse 22
नानाविधैर्नगै स्सर्वैलताभिश्चोपशोभितम्।देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च सेवितम्।।।।सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं समनोरमम्।तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु।।।।
ထိုတောင်သည် သစ်ပင်မျိုးစုံနှင့် လျားပင်များဖြင့် အလှတင့်တယ်ကာ တေဝရိသီတို့၊ အထူးမြတ်သော ယက္ခတို့နှင့် အပ္စရာတို့က မကြာခဏ လာရောက်ဆည်းကပ်နေကြ၏။
Verse 23
नानाविधैर्नगै स्सर्वैलताभिश्चोपशोभितम्।देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च सेवितम्।।4.41.22।।सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं समनोरमम्।तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु।।4.41.23।।
ထိုနေရာသည် စိဒ္ဓာနှင့် စာရဏာတို့၏ အစုအဝေးများ ပျံ့နှံ့နေ၍ အလွန်လှပချောမွေ့၏။ မျက်စိတစ်ထောင်ရှိသော ဒေဝရာဇ အိန္ဒြာသည် ပွဲတော်မြတ်တိုင်း ပွဲတော်မြတ်တိုင်း၌ အမြဲတမ်း ထပ်ခါထပ်ခါ လာရောက်ကြည်ညိုတော်မူ၏။
Verse 24
द्वीपस्तस्यापरे पारे शतयोजनमायतः।अगम्यो मानुषैर्दीप्तस्तं मार्गध्वं समन्ततः।।।।
ထိုအရာ၏အခြားဖက်ကမ်းဘက်တွင် ယောဇနာတစ်ရာအလျားရှိ၍ တောက်ပလင်းလက်သော ကျွန်းတစ်ကျွန်း ရှိသည်။ လူသားတို့အတွက် ရောက်ရန်ခက်ခဲသောကြောင့် အရပ်အနှံ့မှ စုံစမ်းရှာဖွေကြလော့။
Verse 25
तत्र सर्वात्मना सीता मार्गितव्या विशेषतः।स हि देशस्तु वध्यस्य रावणस्य दुरात्मनः।।4.41.25।।राक्षसाधिपतेर्वासस्सहस्राक्षसमद्युतेः।
ထိုနေရာ၌ စီတာဒေဝီကို ကိုယ်စိတ်အလုံးစုံဖြင့် အထူးသဖြင့် ဂရုတစိုက် ရှာဖွေရမည်။ အကြောင်းမူကား ထိုဒေသသည် စိတ်ဆိုးယုတ်သော ရာဝဏ၏ နေရာတည်ရာဖြစ်၍ ရက္ခသတို့၏ အရှင်—သတ်ပစ်ရန်သင့်သူ—မျက်စိတစ်ထောင်ရှိသော အိန္ဒြာကဲ့သို့ တောက်ပသော ဂုဏ်ရောင်ရှိ၏။
Verse 26
दक्षिणस्य समुद्रस्य मध्ये तस्य तु राक्षसी।।।।अङ्गारकेति विख्याता छायामाकृष्य भोजिनी।
ထိုတောင်ဘက်ပင်လယ်၏ အလယ်၌ အင်္ဂါရကာဟု နာမည်ကျော်သော ရက္ခသမ တစ်ယောက် ရှိသည်။ သူမသည် အရိပ်ကို ဆွဲယူဖမ်းဆီးကာ စားသောက်လေ့ရှိ၏။
Verse 27
एवं निस्संशयान्कृत्वा संशयान्नष्टसंशयाः।।।।मृगयध्वं नरेन्द्रस्य पत्नीममिततेजसः।
ဤသို့ သံသယများကို အဆုံးသတ်စေ၍ သံသယကင်းစင်ကြလော့။ ထို့နောက် တေဇောအင်အား အတိုင်းမသိသော နရိန္ဒြာ (ရာမ) ၏ မဟေသီကို ရှာဖွေကြလော့။
Verse 28
तमतिक्रम्य लक्ष्मीवान्समुद्रे शतयोजने।।4.41.28।।गिरिः पुष्पितको नाम सिद्धचारणसेवितः।
ထိုကျွန်းကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် ပင်လယ်အတွင်း ယောဇနာတစ်ရာအကွာ၌ လက္ခဏာမင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံသော «ပုဿပိတက» ဟူသော တောင်တစ်လုံးရှိ၍ စိဒ္ဓာများနှင့် စာရဏာများ မကြာခဏ လာရောက်သုံးဆောင်နေကြ၏။
Verse 29
चन्द्रसूर्यांशुसङ्काशस्सागराम्बुसमावृतः।।।।भ्राजते विपुलैश्शृङ्गैरम्बरं विलिखन्निव।
ထိုတောင်သည် လနှင့် နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ ပင်လယ်ရေများက ဝိုင်းရံထားသည်။ ၎င်း၏ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ထိပ်များကြောင့် မိုးကောင်းကင်ကို ခြစ်ထိုးနေသကဲ့သို့ ထင်ရှား၏။
Verse 30
तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवतेऽयं दिवाकरः।।।।श्वेतं राजतमेकं च सेवतेऽयं निशाकरः।न तं कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः।।।।
ထိုတောင်၏ ရွှေဖြင့်တောက်ပသော တောင်ထိပ်တစ်ခုကို ဒိဝာကရ—နေဒေဝ—သည် မကြာခဏ လာရောက်သုံးဆောင်တော်မူသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 31
तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवतेऽयं दिवाकरः।।4.41.30।।श्वेतं राजतमेकं च सेवतेऽयं निशाकरः।न तं कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः।।4.41.31।।
ထို့ပြင် နိသာကရ—လဒေဝ—သည် ဖြူစင်၍ ငွေရောင်တောက်ပသော တောင်ထိပ်တစ်ခုကို သုံးဆောင်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ကျေးဇူးမသိသူ၊ ကြမ်းကြုတ်သူနှင့် ယုံကြည်မှုမရှိသူတို့သည် ထိုမြင်ကွင်းကို မမြင်နိုင်ကြ။
Verse 32
प्रणम्य शिरसा शैलं तं विमार्गत वानराः।तमतिक्रम्य दुर्धर्ष स्सूर्यवान्नाम पर्वतः।।।।अध्वना दुर्विगाहेन योजनानि चतुर्दश।
အို ဝါနရတို့၊ ထိုတောင်ကို ခေါင်းညွှတ်၍ နမസ്കာပြုပြီး ရှာဖွေမှုကို ဆက်လက်ပြုကြလော့။ ထိုတောင်ကို ကျော်လွန်သွားလျှင် မလွယ်ကူစွာ မအနိုင်ယူနိုင်သော “သူရိယဝန်” ဟူသော တောင်ရှိပြီး၊ ခက်ခဲသော လမ်းခရီး ဆယ့်လေး ယောဇနာကို ဖြတ်သန်းမှ ရောက်နိုင်သည်။
Verse 33
ततस्तमप्यतिक्रम्य वैद्युतो नाम पर्वतः।।।सर्वकामफलैर्वृक्षै स्सर्वकालमनोहरैः।
ထို့နောက် ထိုတောင်ကိုပါ ကျော်လွန်သွားလျှင် “ဝိုင်ဒျုတ” ဟူသော တောင်သို့ ရောက်ကြမည်။ ထိုနေရာ၌ ဆန္ဒအလိုအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းပေးသော အသီးပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ရာသီတိုင်းတွင်လည်း စိတ်နှလုံးကို ချမ်းမြေ့စေသည်။
Verse 34
तत्र भुक्त्वा वरार्हाणि मूलानि च फलानि च।।।।मधूनि पीत्वा मुख्यानि परं गच्छत वानराः।
ထိုနေရာ၌ အထူးကောင်းမွန်သော အမြစ်များနှင့် အသီးများကို စားသုံးကြလော့။ အမြတ်ဆုံးသော ပျားရည်ကို သောက်ကြလော့။ ထို့နောက် အို ဝါနရတို့၊ နောက်တစ်ဆင့် ဆက်လက်သွားကြလော့။
Verse 35
तत्र नेत्रमनःकान्तः कुञ्जरो नाम पर्वतः।।।।अगस्त्यभवनं यत्र निर्मितं विश्वकर्मणा।
ထိုနေရာ၌ မျက်စိနှင့် စိတ်နှလုံးနှစ်ပါးလုံးကို နှစ်သက်စေသော “ကုဉ္ဇရ” ဟူသော တောင်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင်ပင် ဗိဿဝကမ္မာက ဆောက်လုပ်ဖန်တီးထားသော အဂஸ္တျ ရှင်ရသီ၏ အာရှရမ်တော် တည်ရှိသည်။
Verse 36
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्।।।।शरणं काञ्चनं दिव्यं नानारत्नविभूषितम्।
ထိုဒေဝတိဗ္ဗ အာရှရမ်တော်သည် အကျယ် တစ်ယောဇနာရှိ၍ အမြင့် ဆယ်ယောဇနာတိုင်အောင် မြင့်တက်နေသည်။ ရွှေဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ် အားကိုးရာဖြစ်ပြီး ရတနာမျိုးစုံဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။
Verse 37
तत्र भोगवती नाम सर्पाणामालयः पुरी।।।।विशालकक्ष्या दुर्धर्षा सर्वतः परिरक्षिता।रक्षिता पन्नगैर्घोरैस्तीक्ष्णदष्ट्रैरैर्महाविषैः।।।।सर्पराजो महाप्राज्ञो यस्यां वसति वासुकिः।
ထိုနေရာ၌ «ဘောဂဝတီ» ဟူသော မြို့တစ်မြို့ရှိ၍ နဂါးတို့၏ နေရာအိမ်ရာ ဖြစ်သည်။
Verse 38
तत्र भोगवती नाम सर्पाणामालयः पुरी।।4.41.37।।विशालकक्ष्या दुर्धर्षा सर्वतः परिरक्षिता।रक्षिता पन्नगैर्घोरैस्तीक्ष्णदष्ट्रैरैर्महाविषैः।।4.41.38।।सर्पराजो महाप्राज्ञो यस्यां वसति वासुकिः।
ထိုမြို့သည် လမ်းကြောင်းကျယ်ဝန်း၍ မလွယ်ကူစွာ ချိုးဖောက်မရ၊ အရပ်လေးမျက်နှာလုံးက ကာကွယ်ထားသည်—စွမ်းအားကြီးသော အဆိပ်ပြင်းနဂါးများက သွားစူးစူးဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် စောင့်ရှောက်ကြသည်။ ထိုနေရာ၌ ပညာကြီးသော နဂါးဘုရင် ဝါစုကီ နေထိုင်သည်။
Verse 39
निर्याय मार्गितव्या च सा च भोगवती पुरी।।।।तत्र चानन्तरा देशा ये केचन सुसम्वृताः।
«ဘောဂဝတီ» မြို့မှ ထွက်လာပြီးနောက် ထိုမြို့ကို စေ့စပ်သေချာစွာ ရှာဖွေရမည်။ ထို့ပြင် အနီးအနားရှိ လျှို့ဝှက်စွာ ဖုံးကွယ်ထားသော ဒေသများကိုလည်း စုံစမ်းရမည်။
Verse 40
तं च देशमतिक्रम्य महानृषभसंस्थितः।।।।सर्वरत्नमयः श्रीमान् ऋषभो नाम पर्वतः।
ထိုဒေသကို ကျော်လွန်သွားလျှင် «ဣဿဘ» ဟူသော တောင်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်—နွားထီးကဲ့သို့ အထင်ကရ တည်ငြိမ်၍၊ ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံတောက်ပကာ အလွန်တင့်တယ်လှသည်။
Verse 41
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम्।।।।दिव्यमुत्पद्यते यत्र तच्चैवाग्निसमप्रभम्।
ထိုနေရာ၌ အံ့ဩဖွယ် စန္ဒနသစ်များ ပေါက်ဖွားသည်—ဂိုးရှီရ္ရှက၊ ပဒ္မက နှင့် အစိမ်းမဲရောင် ဟရိရှျာမ စန္ဒနတို့အပြင် မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပသည့် ဒိဗ္ဗ စန္ဒနလည်း ရှိ၏။
Verse 42
न तु तच्चन्दनं दृष्टवा स्प्रष्टव्यं च कदाचन।।।।रोहिता नाम गन्धर्वा घोरा रक्षन्ति तद्वनम्।
သို့သော် ထိုစန္ဒနကို မြင်ရသော်လည်း မည်သည့်အခါမျှ မထိမကိုင်ရ; “ရောဟိတ” ဟုခေါ်သော ကြောက်မက်ဖွယ် ဂန္ဓဗ္ဗများက ထိုတောကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေသည်။
Verse 43
तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः।।।।शैलूषो ग्रामणी श्शिग्रु श्शुभ्रो बभ्रुस्तथैव च।रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम्।।।।
ထိုနေရာ၌ နေကဲ့သို့ တောက်ပသော ဂန္ဓဗ္ဗအရှင်ငါးပါး နေထိုင်ကြသည်—ရှိုင်လူးရှ၊ ဂြာမဏီ၊ ရှိဂြု၊ ရှုဘ္ရ နှင့် ဘဗ္ရု။ ထိုဒေသသည် ကုသိုလ်ကံပြုသူတို့၏ နေရာဖြစ်၍ နေ၊ လ နှင့် မီးကဲ့သို့ ဂုဏ်ရောင်ဖြင့် ထွန်းလင်းနေ၏။
Verse 44
तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः।।4.41.43।।शैलूषो ग्रामणी श्शिग्रु श्शुभ्रो बभ्रुस्तथैव च।रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम्।।4.41.44।।
ကမ္ဘာမြေ၏ အဆုံးအစွန်း၌ မတော်လှန်နိုင်သောသူများ၊ ကောင်းကင်ဘုံကို အနိုင်ရသူများ တည်ရှိကြ၏။ ထို့အပြင်ဘက်တွင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် “ပိတၱရ္လောက” ရှိ၍ သင်တို့ ဝင်ရောက်သင့်သော နယ်မြေမဟုတ်။
Verse 45
अन्ते पृथिव्या दुर्धर्षास्तत्र स्वर्गजितः स्थिताः।ततः परं न वस्सेव्यः पितृलोक स्सुदारुणः।।।।
ကမ္ဘာမြေ၏ အဆုံးအစွန်း၌ မတော်လှန်နိုင်သောသူများ၊ ကောင်းကင်ဘုံကို အနိုင်ရသူများ တည်ရှိကြ၏။ ထို့အပြင်ဘက်တွင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် “ပိတၱရ္လောက” ရှိ၍ သင်တို့ ဝင်ရောက်သင့်သော နယ်မြေမဟုတ်။
Verse 46
राजधानी यमस्यैषा कष्टेन तमसा वृता।एतावदेव युष्माभिर्वीरा वानरपुङ्गवाः।।।।शक्यं विचेतुं गन्तुं वा नातो गतिमतां गतिः।
ဤသည်မှာ ယမမင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ဖိနှိပ်သကဲ့သို့ ထူထဲသော အမှောင်တမံဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏။ အို သူရဲကောင်း ဝါနရခေါင်းဆောင်တို့၊ သင်တို့အနေဖြင့် ရှာဖွေသွားလာနိုင်သည်မှာ ဤအထိသာ ဖြစ်၏; ထို့အလွန်ဘက်တွင် လျင်မြန်သူတို့အတွက်တောင် လမ်းမရှိတော့။
Verse 47
सर्वमेतत्समालोक्य यच्चान्यदपि दृश्यते।।।।गतिं विदित्वा वैदेह्या स्सन्निवर्तितुमर्हथ।
ဤအရာအားလုံးနှင့် မြင်နိုင်သမျှ အခြားအရာတို့ကိုလည်း စိစစ်ကြည့်ရှုပြီး၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ၏ တည်နေရာကို သိရှိသွားလျှင် ထို့နောက် ပြန်လည်လာကြရမည်။
Verse 48
यस्तु मासान्निवृत्तोऽग्रे दृष्टा सीतेति वक्ष्यति।।।।मत्तुल्यविभवो भोगै स्सुखं स विहरिष्यति।
တစ်လအတွင်း ပြန်လာပြီး ‘စီတာကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်’ ဟု ပြောနိုင်သူသည် ငါနှင့်တူညီသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ပိုင်ဆိုင်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ သာယာဝပြောနေထိုင်မည်။
Verse 49
ततः प्रियतरो नास्ति मम प्राणाद्विशेषतः।।।।कृतापराधो बहुशो मम बन्धुर्भविष्यति।
သူ့ထက်ပို၍ ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရသူ မရှိတော့—အထူးသဖြင့် ငါ့အသက်ထက်တောင် ပိုချစ်မည်။ သူသည် အမှားများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးလွန်ခဲ့သော်လည်း ငါ၏ အနီးကပ်ဆုံး ဆွေမျိုးအဖြစ် ဖြစ်လာမည်။
Verse 50
अमितबलपराक्रमा भवन्तोविपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः।मनुजपतिसुतां यथा लभध्वंतदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम्।।।।
သင်တို့သည် အင်အားနှင့် ရဲရင့်မှု မန့်မမှန်းနိုင်အောင် ကြီးမားကြပြီး၊ သီလဂုဏ်ပြည့်ဝသော မျိုးရိုးကောင်းများ၌ မွေးဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လူသား၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုသာဓ (purushārtha) ကို စတင်ဆောင်ရွက်ကြလော့—မည်သို့သောနည်းလမ်းဖြင့်မဆို မင်းသမီး စီတာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိအောင် ကြိုးပမ်းကြလော့။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Sugrīva’s conversion of alliance into enforceable duty: he appoints Aṅgada as leader, assigns named commanders, defines the search-scope, and sets a time-bound return condition—balancing compassion and reward with mission accountability.
The upadeśa emphasizes disciplined purposiveness: remove doubt through verification, proceed methodically through known and hidden regions, and align personal valor with collective dharma—service becomes meaningful when guided by clarity, restraint, and responsibility.
A dense itinerary is provided: Vindhya and Narmadā; Godāvarī, Kāverī, and Tāmraparṇī; southern polities (Andhra, Chola, Pāṇḍya, Kerala); mythic sites (Mahendra, Pushpitaka, Bhogavatī, Gandharva-guarded sandal forests), and a maritime hazard (Aṅgārakā/Siṃhikā) in the southern sea.