Sarga 37
वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts
किष्किन्धाकाण्ड
ဤသရဂ၌ လက္ခ္မဏ၏ သတိပေးတော်မူခြင်းကြောင့် သုဂ္ရీవသည် ရာဇဝန်ကို ချက်ချင်းသတိပြု၍ လုပ်ဆောင်လာသည်။ သူသည် မိမိ၏ မန္တ្រី ဟနုမာန်အား တရားဝင်အမိန့်ထုတ်ကာ သံတမန်ပို့ခြင်းကို ပိုမိုမြန်ဆန်ကျယ်ပြန့်စေပြီး ပျင်းရိနှေးကွေးသူများအပါအဝင် ဝါနရအားလုံးကို အမြန်ဆုံးလာရောက်တင်ပြစေဟု ခေါ်ယူစေသည်။ စည်းကမ်းကန့်သတ်ချက်ကိုလည်း တိတိကျကျ ထုတ်ပြန်၍ ဆယ်ရက်အတွင်း မရောက်လာသူကို ရာဇအမိန့်ချိုးဖောက်သူအဖြစ် အပြစ်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် သုဂ္ရీవသည် စင်္ကြံသတ္တဝါကဲ့သို့ သန်မာသော ဝါနရတပ်များကို အရပ်လေးမျက်နှာလုံးသို့ ကြီးမားစွာ ဖြန့်ချိရန် အမိန့်ပေးသည်။ ကောင်းကင်လမ်းကြောင်းများကို ဗိဿနု၏ မဟာခြေလှမ်းနှင့် ဆက်စပ်သည့် ကာလပညာရပ်ဆန်သော ရုပ်ပုံဖြင့် ဖော်ပြကာ တောင်တန်း၊ တောအုပ်၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေ၊ ဂူများ၊ မြစ်များ၊ အာရှရမ်များ စသည့် နေရာအနှံ့အပြားကို စာရင်းပြုဖော်ညွှန်းသည်။ ဟနုမာန်သည် ထိုအမိန့်ကို အကောင်အထည်ဖော်၍ အရပ်တိုင်းသို့ စွမ်းရည်ရှိသော အဖွဲ့များကို စေလွှတ်ပြီး၊ ဝါနရတို့သည် ရာဇဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် သီရိရာမ၏ ကိစ္စကို ထမ်းဆောင်ရမည့် ဓမ္မတာကြောင့် ကိစ္ကိန္ဓာသို့ လျင်မြန်စွာ စုဝေးလာကြသည်။ ထို့ပြင် ဟိမဝတ်တောင်အကြောင်း ဖော်ပြသည့် အပိုင်းတစ်ခုတွင် အတိတ်က မဟေශ්ဝရ ယဇ္ဉာကို သတိရစေပြီး ဟဝိစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော သစ်သီး၊ အမြစ်၊ ဆေးပင်တို့ကို ပူဇော်သကာအဖြစ် စုဆောင်းကြသည်ဟု ဆိုသည်။ စုဝေးလာသော ခေါင်းဆောင်များသည် ထိုလက်ဆောင်များကို သုဂ္ရీవထံ ဆက်ကပ်ကာ အရပ်အားလုံးကို လုံလောက်စွာ စီမံပြီးကြောင်း တင်ပြကြသဖြင့် သုဂ္ရీవသည် ကျေနပ်စွာ လက်ခံကာ ဝါနရတပ် စုစည်းရေး ပြီးစီးခြင်းဖြင့် သရဂ၌ အဆုံးသတ်သည်။
Shlokas
Verse 1
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना।हनूमन्तं स्थितं पार्श्वे सचिवन्त्विदमब्रवीत्।।।।
မဟာသတ္တိရှိသော လက္ခမဏက ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့်၊ စုဂရీవသည် မိမိဘေး၌ ရပ်နေသော အမတ် ဟနုမာန်အား ဤစကားတို့ကို မိန့်ဆို하였다။
Verse 2
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।।।
မြေကြီးတစ်လျှောက်ရှိ ဝါနရအားလုံးကို ချက်ချင်း စုဝေးစေပါ—မဟေန္ဒြ၊ ဟိမဝတ်၊ ဝိန္ဓျ၊ ကైలాస တောင်ထိပ်များ၌ နေထိုင်သူတို့၊ မန္ဒရတောင်နှင့် တောင်ငါးလုံးအနက် အဖြူရောင်ထိပ်၌ ရပ်တည်သူတို့၊ သမုဒ္ဒရာကမ်းနား၌ တောက်ပနေသော တောင်တန်းများနှင့် အနောက်ဘက်ဒిశ၌ ရှိသူတို့၊ စန္ဓျာမိုးတိမ်ကဲ့သို့ မြင်ရသော ‘အာဒိတျဘဝန’ ဟူသော တောင်၌ နေသူတို့၊ ကြောက်မက်ဖွယ် ပဒ္မာတာလ သစ်တော၌ ခိုလှုံနေသော ဟရိပုင်္ဂဝတို့၊ အညနာတောင်၌ နေထိုင်၍ ကာဇလမိုးတိမ်ကဲ့သို့ မည်းနက်ကာ ဆင်တန်ခိုးတူ အင်အားကြီးသူတို့၊ မနဿီလာ ဂူအိမ်များ၌ နေထိုင်၍ ရွှေရောင်တောက်ပသူတို့၊ မေရုတောင်ဘေး၌ ရှိသူတို့နှင့် ဓူမရဂိရိ၌ အခြေချသူတို့၊ နုနယ်သော နေမင်းရောင်ကဲ့သို့ နီရဲသော မဟာရုဏတောင်၌ နေထိုင်၍ မိုင်ရေယ မద్యం သောက်ကာ ကြောက်မက်ဖွယ် အလျင်မြန်သူတို့၊ ထို့ပြင် အနံ့သင်းသော ကျယ်ဝန်းလှပသည့် သစ်တောကြီးများနှင့် တပသီတို့၏ သာယာသော အာရှရမ်အနီးအနား၌ နေသူတို့။ အုပ်စုအုပ်စုကို အမြန်ဆုံး ခေါ်ဆောင်လာစေ၍ သမ၊ ဒါန စသည့် နည်းလမ်းအားလုံးကို သုံးကာ ဝါနရတို့ကို မနှောင့်နှေးဘဲ စေလွှတ်လော့။
Verse 3
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်နှင့် အနောက်ဘက်ဦးတည်ရာတွင်ပါ နေထိုင်ကြသော၊ နေထွက်သစ်၏ အရောင်ကဲ့သို့ အရပ်ရပ်တွင် တောက်ပနေသည့် တောင်တန်းများပေါ်က ဝါနရတပ်စုတို့ထံ သတင်းပို့စေ။
Verse 4
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
ညနေမိုးတိမ်ရောင်နှင့်တူသော အာဒိတျဘဝန အမည်ရှိ တောင်ပေါ်၌ နေထိုင်သော ဝါနရသူရဲကောင်းအထူးတို့ကိုလည်း ခေါ်ယူလော့။ ထို့ပြင် ကြောက်မက်ဖွယ် ပဒ္မာတာလ သစ်တော၌ ခိုလှုံနေသူတို့ကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်လော့။
Verse 5
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
အဉ္ဇန တောင်ပေါ်၌ နေထိုင်သော မျောက်စစ်သည်တို့ကိုလည်း ခေါ်ယူလော့—မိုးမုန်တိုင်းတိမ်ကဲ့သို့ မည်းမှောင်၍ အင်အားမှာ ဆင်ကြီးတို့နှင့်တူလှ၏။
Verse 6
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
မနဿိလာ၏ ဂူအတွင်း နေထိုင်သော ရွှေရောင်တောက်ပသည့် ဝါနရတို့ကိုလည်း ခေါ်ယူလော့။ ထို့ပြင် မေရုတောင်ဘက်ခြမ်း၌ နေထိုင်သူတို့နှင့် ဓူမဂိရိ တောင်ပေါ်၌ ခိုလှုံနေသူတို့ကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်လော့။
Verse 7
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
မဟာရုဏ တောင်ပေါ်၌ ရှိသော လျင်မြန်သည့် မျောက်စစ်သည်တို့ကိုလည်း ခေါ်ယူလော့—တက်စဥ် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ပျားရည်ရော မိုင်ရေယ သောက်ကြပြီး ကြောက်မက်ဖွယ် အရှိန်ဖြင့် လှုပ်ရှားကြ၏။
Verse 8
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
ကျယ်ဝန်း၍ လှပသန့်ရှင်းကာ မွှေးကြိုင်သော တောကြီးများတွင် နေထိုင်သော ဝါနရတို့ကိုလည်း ခေါ်ယူစေ၊ ထို့ပြင် တပသီရသီတို့၏ သာယာသော အာရှရမ်အနီး၊ တောအစွန်းအနားဒေသများတွင် အရပ်ရပ်ပတ်လည် နေထိုင်သူတို့ကိုလည်း ခေါ်ယူစေ။
Verse 9
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।4.37.2।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।4.37.3।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।4.37.4।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।4.37.5।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।4.37.6।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।4.37.7।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।4.37.8।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।4.37.9।।
သူတို့အားလုံးကို—တစ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မကျန်—မြန်မြန်ဆန်ဆန် ခေါ်ယူလာစေ၊ မြေပြင်တစ်လျှောက်ရှိ ဝါနရအားလုံးကိုပင်။ သဘောတူညီစေသော စကားလှုံ့ဆော်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပေးခြင်း စသည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးအားလုံးဖြင့် ချက်ချင်း သတင်းပို့စေ၍ ဝါနရတို့ကို ထွက်ခွာစေ။
Verse 10
प्रेषिताः प्रथमं ये च मयादूता महाजवाः।त्वरणार्थं तु भूयस्त्वं हरीन् सम्प्रेषयापरान्।।।।
အရင်ဆုံး ငါစေလွှတ်ခဲ့သော အလွန်လျင်မြန်သည့် သံတမန်တို့သည် ထွက်ခွာသွားပြီးပြီ။ သို့သော် အမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေရန် နောက်ထပ် ဝါနရတပ်များကိုလည်း ထပ်မံစေလွှတ်လော့။
Verse 11
ये प्रसक्ताश्च कामेषु दीर्घसूत्राश्च वानराः।इहाऽनयस्व तान् सर्वान् शीघ्रं तु मम शासनात्।।।।
ငါ၏ အမိန့်အတိုင်း ချက်ချင်း ဒီကို ခေါ်လာလော့—ကာမအာရုံ၌ မျောနေသူ ဝါနရများနှင့် အမြဲနှေးကွေး၍ အလုပ်ရွှေ့ဆိုင်းတတ်သူ ဝါနရများ အားလုံးကို။
Verse 12
अहोभिर्दशभिर्ये च नागच्छन्ति ममाज्ञया।हन्तव्यास्ते दुरात्मानो राजशासनदूषकाः।।।।
ထို့ပြင် ငါ၏ အမိန့်ကို နာခံ၍ ဆယ်ရက်အတွင်း မလာသူတို့—စိတ်ယုတ်မာ၍ မင်း၏ အမိန့်ကို ဖျက်ဆီးညစ်ညမ်းစေသူတို့—ကို သတ်ဒဏ်ပေးရမည်။
Verse 13
शतान्यथ सहस्राणां कोट्यश्च मम शासनात्।प्रयान्तु कपिसिंहानां दिशो मम मते स्थिताः।।।।
ငါ၏ အမိန့်အတိုင်း ငါ၏ ဆန္ဒ၌ တည်ကြည်နေသော စိန့်ကဲ့သို့ သတ္တိရှိသည့် ကပိသူရဲများသည် ရာချီ၊ ထောင်ချီ၊ ကောဋိချီ အရေအတွက်ဖြင့် အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ခွာကြစေ။
Verse 14
मेघपर्वतसङ्काशाश्छादयन्त इवाम्बरम्।घोररूपाः कपिश्रेष्ठा यान्तु मच्छासनादितः।।।।
မိုးတိမ်နှင့် တောင်တန်းကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဝါနရအထက်မြတ်တို့သည် မိုးကောင်းကင်ကို ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့၊ ငါ၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ဤနေရာမှ ထွက်ခွာကြစေ။
Verse 15
ते गतिज्ञा गतिं ज्ञात्वा पृथिव्यां सर्ववानराः।आनयन्तु हरीन् सर्वांस्त्वरिता शसनान्मम।।4.37.15।।
လမ်းကြောင်းနှင့် လှုပ်ရှားပုံကို သိကျွမ်းသော မြေပြင်တစ်လျှောက်ရှိ ဝါနရအားလုံးတို့သည် ငါ၏ အမိန့်တော်အောက်တွင် အလျင်အမြန် တပ်စုအားလုံးကို စုစည်း၍ ခေါ်ဆောင်လာကြစေ။
Verse 16
तस्य वानर राजस्य श्रुत्वा वायुसुतो वचः।दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान्प्रेषयामास वानरान्।।।।
ဝါနရဘုရင်၏ စကားတော်ကို ကြားသိပြီးနောက် လေသမားတော်၏ သား ဟနုမာန်သည် အားမာန်ပြည့်ဝသော ဝါနရတို့ကို အရပ်ရပ်သို့ စေလွှတ်하였다။
Verse 17
ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्रिज्योतिरध्वगाः।प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस्तत्क्षणेन वै।।।।
ဘုရင်က စေလွှတ်သဖြင့် ဟရိဝါနရတို့သည် ခဏချင်းပင် ထွက်ခွာကြ၍၊ ငှက်တို့၏ လမ်းကြောင်းနှင့် ကောင်းကင်၏ တိမ်မြင့်အလင်းရောင်တို့ကို လိုက်ကာ—ဗိဿနု၏ ခြေလှမ်းဖြင့် တိုင်းထွာထားသကဲ့သို့သော အာကာသလမ်းကို သွားကြ하였다။
Verse 18
ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु च सरस्सु च।वानरा वानरान्सर्वान्रामहेतोरचोदयन्।।।।
ပင်လယ်ကမ်း၊ တောင်တန်း၊ တောအုပ်နှင့် ရေကန်တို့အတွင်း၌ ထိုဝါနရတို့သည် ရာမ၏ အမှုတော်အတွက် နေရာတိုင်းရှိ ဝါနရအားလုံးကို လှုံ့ဆော်၍ ခေါ်ယူကြ하였다။
Verse 19
मृत्युकालोपमस्याऽज्ञां राजराजस्य वानराः।सुग्रीवस्याययु श्श्रुत्वा सुग्रीवभयदर्शिनः।।।।
မရဏကာလကဲ့သို့ အာဏာကြီးမားသော ရာဇာတို့၏ရာဇာ စုဂရీవ၏ အမိန့်ကို ကြားသိသဖြင့်၊ ဝါနရတို့သည် ချက်ချင်း ရောက်လာကြ၏။ စုဂရീവ၏ အမျက်တော်ကို ကြောက်ရွံ့မည်ဟု ကြိုတင်မြင်သိကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 20
ततस्तेऽञ्जनसङ्काशा गिरेस्तस्मान्महाजवाः।तिस्रः कोट्यः प्लवङ्गानां निर्ययुर्यत्र राघवः।।।।
ထို့နောက် ထိုတောင်မှ ကာဇလကဲ့သို့ မည်းနက်၍ အလွန်လျင်မြန်သော ဝါနရ သုံးကုဋိသည် ရာဃဝ (ရာမ) ရှိရာသို့ တဟုန်ထိုး ထွက်ခွာကြ၏။
Verse 21
अस्तं गच्छति यत्रार्कस्तस्मिन्गिरिवरे स्थिताः।सन्तप्त हेममहाभासस्तस्मात्कोट्यो दश च्युताः।।।।
နေဝင်ရာဒေသရှိ ထိုအထူးကောင်းမြတ်သော တောင်မှ ပူလောင်ရည်ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပသော ဝါနရ တစ်ဆယ်ကုဋိသည် ထွက်ခွာလာကြ၏။
Verse 22
कैलासशिखरेभ्यश्च सिंहकेसरवर्चसाम्।ततः कोटिसहस्राणि वानराणामुपागमन्।।।।
ထို့နောက် ကైలాసတောင်ထိပ်များမှ စင်္ဟာ၏ လည်မွေးကဲ့သို့ တောက်ပသော ဝါနရအစုအဝေးကြီးများသည် သန်းပေါင်းများစွာအပေါင်းများစွာဖြင့် ရောက်လာကြ၏။
Verse 23
फलमूलेन जीवन्तो हिमवन्तमुपाश्रिताः।तेषां कोटिसहस्राणां सहस्रं समवर्तत।।।।
အသီးနှင့် အမြစ်တို့ကိုသာ စားသောက်၍ အသက်မွေးကာ ဟိမဝန္တတောင်တန်းကို အားကိုးခိုလှုံနေကြသူများ—သူတို့၏ အလွန်မဟာအစုအဝေး (ကောဋိပေါင်းများစွာ) ထဲမှ ထပ်မံ တစ်ထောင်သည် စည်းတန်းတကျ အဆင်သင့် ရပ်တည်နေ하였다။
Verse 24
अङ्गारकसमानानां भीमानां भीमकर्मणाम्।विन्ध्याद्वानरकोटीनां सहस्राण्यपतन्द्रुतम्।।।।
ဝိန္ဓျတောင်မှ ဝါနရအစုအဝေး ကောဋိပေါင်းများစွာကို ထပ်တိုး၍ ထောင်ပေါင်းများစွာ—ရုပ်သဏ္ဌာန်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ်၊ လုပ်ရပ်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ်၊ မီးအင်္ဂါရကဲ့သို့ တောက်လောင်နေကြသဖြင့်—ချက်ချင်း လျင်မြန်စွာ ဆင်းသက်လာကြ하였다။
Verse 25
क्षीरोदवेलानिलयास्तमालवनवासिनः।नारिकेलाशनाश्चैव तेषां सङ्ख्या न विद्यते।।।।
နို့ပင်လယ် (ခ္စီရောဒ) ၏ ကမ်းခြေများတွင် နေထိုင်၍ တမာလပင်တောများ၌ အိမ်ရာတည်ကာ အုန်းသီးကို အာဟာရအဖြစ် စားသုံးကြသူများ—သူတို့၏ အရေအတွက်ကို မည်သူမျှ မတွက်နိုင်ခဲ့။
Verse 26
वनेभ्यो गह्वरेभ्यश्च सरिद्भ्यश्च महाजवा।आगच्छद्वानरी सेना पिबन्तीव दिवाकरम्।।।।
တောများမှလည်းကောင်း၊ ဂူအတွင်းများမှလည်းကောင်း၊ မြစ်ကမ်းများမှလည်းကောင်း လျင်မြန်သန်မာသော ဝါနရစစ်တပ်သည် တိုးဝင်လာခဲ့သည်—အလွန်ကြီးမားလှသဖြင့် နေမင်းကိုပင် သောက်သုံးမတတ် ထင်ရလေသည်။
Verse 27
ये तु त्वरयितुं याता वानरास्सर्ववानरान्।ते वीरा हिमवच्छैलं ददृशुस्तं महाद्रुमम्।।।।
သို့ရာတွင် ဝါနရအစုအဝေးအားလုံးကို အမြန်တင်စေရန် ထွက်သွားသော ဝီရဝါနရတို့သည် ဟိမဝန္တ—မဟာတောင်ကြီးကို—မဟာသစ်ပင်တစ်ပင်ကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ကြ하였다။
Verse 28
तस्मिन्गिरिवरे रम्ये यज्ञो माहेश्वरः पुरा।सर्वदेवमनस्तोषो बभौ दिव्यो मनोहरः।।।।
ထိုလှပ၍ အထူးမြတ်သော တောင်တန်းပေါ်၌ ရှေးကာလတုန်းက မဟေရှ္ဝရ (ရှီဝ) အား အပ်နှံပူဇော်သည့် ယဇ္ဉာတော်တစ်ရပ်ကို ကျင်းပခဲ့ရာ၊ ထိုယဇ္ဉာသည် သာယာလှပသော တိဗ္ဗသဘောဖြင့် နတ်တို့အားလုံး၏ စိတ်ကို ပီတိဖြင့် ပြည့်စေ하였다။
Verse 29
अन्ननिष्यन्दजातानि मूलानि च फलानि च।अमृतास्वादकल्पानि ददृशुस्तत्र वानराः।।।।
ထိုနေရာ၌ ဝါနရတို့သည် ယဇ္ဉာအာဟာရ၏ စီးဆင်းထွက်လာမှုမှ ပေါက်ဖွားလာသော အမြစ်များနှင့် အသီးများကို မြင်ကြရပြီး၊ အရသာမှာ အမရိတ (နက်တာ) ကဲ့သို့ ချိုမြိန်하였다။
Verse 30
तदन्नसम्भवं दिव्यं फलमूलं मनोहरम्।यः कश्चित्सकृदश्नाति मासं भवति तर्पितः।।।।
ထိုပူဇော်အပ်နှံခြင်းမှ ပေါက်ဖွားလာသော တိဗ္ဗသဘောရှိ၍ စိတ်ကိုနှစ်သက်စေသော အသီးနှင့် အမြစ်တို့ကို မည်သူမဆို တစ်ကြိမ်သာ စားသော်လည်း တစ်လပတ်လုံး အားရကျေနပ်၍ ပြည့်ဝနေမည်။
Verse 31
तानि मूलानि दिव्यानि फलानि च फलाशनाः।औषधानि च दिव्यानि जगृहुर्हरियूथपाः।।।।
အသီးကိုသာ အစာအဖြစ် စားသုံးနေကျသော ဟရိယုထပ (ဝါနရခေါင်းဆောင်) တို့သည် ထိုတိဗ္ဗအမြစ်များနှင့် အသီးများကို စုဆောင်းယူကြပြီး၊ တိဗ္ဗဆေးဖက်ဝင် အပင်များကိုလည်း ယူဆောင်ကြ하였다။
Verse 32
तस्माच्च यज्ञायतनात्पुष्पाणि सुरभीणि च।आनिन्युर्वानरा गत्वा सुग्रीवप्रियकारणात्।।।।
ထို့ကြောင့် ယဇ္ဉပူဇာအရပ်မှ ဝန်နရတို့သည် သွားရောက်၍ မွှေးကြိုင်သော ပန်းများကိုပါ ယူဆောင်လာကာ သုဂရီဝကို ပျော်ရွှင်စေလိုကြ၏။
Verse 33
ते तु सर्वे हरिवराः पृथिव्यां सर्ववानरान्।सञ्चोदयित्वा त्वरिता यूथानां जग्मुरग्रतः।।।।
ထို့နောက် ဝန်နရခေါင်းဆောင်အထူးမြတ်တို့သည် မြေပြင်တစ်လျှောက်ရှိ ဝန်နရအားလုံးကို လှုံ့ဆော်စည်းရုံးကာ မိမိတို့တပ်စုများ၏ ရှေ့တန်းမှ အလျင်အမြန် ချီတက်သွားကြ၏။
Verse 34
ते तु तेन मुहूर्तेन यूथपाश्शीघ्रगामिनः।किष्किन्धां त्वरया प्राप्ता स्सुग्रीवो यत्र वानरः।।।।
အချိန်တိုတောင်းလှသော ခဏအတွင်းပင် လျင်မြန်သွက်လက်သော တပ်စုခေါင်းဆောင်တို့သည် အလျင်အမြန် ကိစ္ကိန္ဓာသို့ ရောက်ရှိကြပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ဝန်နရတို့၏ အရှင် သုဂရီဝ ရှိနေ၏။
Verse 35
ते गृहीत्वौषधीस्सर्वाः फलमूलं च वानराः।तं प्रतिग्राहयामासुर्वचनं चेदमब्रुवन्।।।।
ဝန်နရတို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်အမျိုးမျိုးနှင့် အသီးအနှံ၊ အမြစ်များကို စုဆောင်းယူကာ သုဂရီဝထံ ဆက်ကပ်ပြီး ဤသို့ ဆိုကြ၏။
Verse 36
सर्वे परिगताश्शैलास्समुद्राश्च वनानि च।पृथिव्यां वानरास्सर्वे शासनादुपयान्ति ते।।4.37.36।।
“တောင်တန်းများ၊ သမုဒ္ဒရာများနှင့် တောအုပ်များအားလုံးကို ကျွန်ုပ်တို့ လှည့်လည်ရှာဖွေပြီးပြီ။ ယခု မြေပြင်ပေါ်ရှိ ဝန်နရအားလုံးသည် သင်၏ အမိန့်တော်ကြောင့် လာရောက်နေကြပါသည်။”
Verse 37
एवं श्रुत्वा ततो हृष्ट स्सुग्रीवः प्लवगाधिपः।प्रतिजग्राह तत्प्रतीतस्तेषां सर्वमुपायनम्।।।।
ဤသို့ကြားသော် မျောက်တို့၏အရှင် စုဂရီဝသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်လေ၏။ သူတို့၏အစီရင်ခံချက်ကို ယုံကြည်နှစ်သက်သဖြင့် ယူဆောင်လာသော ပူဇော်လက်ဆောင် အားလုံးကို အပြည့်အဝ လက်ခံတော်မူ၏။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Sugriva’s transition from delayed obligation to enforceable rajadharma: he mandates universal attendance, explicitly includes negligent groups, and prescribes punitive measures for disobedience—framing mission duty as a binding ethical-legal order.
The chapter teaches that righteous objectives require disciplined execution: dharma is not only intention but also timely action, organizational clarity, and accountability—implemented through measured means (sama–dana) and, where necessary, sanction.
A wide ‘digital map’ of vanara habitats is enumerated—Mahendra, Himavan, Vindhya, Kailasa, Mandara, Meru, Dhumragiri, Maharuna, Padmatala, Anjana, Manashila caves—along with cultural memory of a Maheshvara-yajna on Himavat and the cosmological marker of Vishnupada (the sky-path).