HomeRamayanaBala KandaSarga 73Shloka 9
Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

त्रिसप्ततितमः सर्गः (Sarga 73): Mithilā Vivāha

Kanyādāna and the Fourfold Marriage Rites

युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितै:।भ्रातृभिस्सहितो राम: कृतकौतुकमंगल:।।।।वसिष्ठं पुरत: कृत्वा महर्षीनपरानपि।पितु स्समीपमाश्रित्य तस्थौ भ्रातृभिरावृत:।।।।

yukte muhūrte vijaye sarvābharaṇabhūṣitaiḥ | bhrātṛbhiḥ sahito rāmaḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ ||

vasiṣṭhaṃ purataḥ kṛtvā maharṣīn aparān api | pituḥ samīpam āśritya tasthau bhrātṛbhir āvṛtaḥ ||

အောင်မြင်ခြင်း၏ မင်္ဂလာမုဟူရတ် ‘ဝိဇယ’ အချိန်တော်တွင် မင်္ဂလာကြိုတင်အခမ်းအနားများ ပြီးစီးပြီးနောက်၊ အလှဆင်အလုံးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ရာမသည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ မင်္ဂလာကောင်းမှုများ ပြည့်စုံလျက် ရှေ့သို့ တိုးတက်လာ하였다။ ဘဂဝန် ဝသိဋ္ဌ နှင့် အခြား မဟာရိရှီများကို ရှေ့တန်းထားကာ၊ ဖခင်၏ ရှေ့မှောက်သို့ ချဉ်းကပ်ပြီး ညီအစ်ကိုများ ဝိုင်းရံလျက် ရပ်တည်하였다။

vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (वसिष्ठ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
bhagavānvenerable
bhagavān:
Karta (कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootbhagavat (भगवत् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; honorific adjective to Vasiṣṭha
etyahaving approached
etya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rooti (इ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्), ‘having come/approached’
vaidehamVaideha (Janaka)
vaideham:
Karma (कर्म) (object of ‘etya/abravīt’)
TypeNoun
Rootvaideha (वैदेह प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; refers to King Janaka
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; pronoun used for ‘this (speech)’
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
FormLaṅ lakāra (imperfect), Parasmaipada; Prathama puruṣa, Ekavacana
rājāking
rājā:
Karta (कर्ता) (subject of ‘abhikāṅkṣate’)
TypeNoun
Rootrājan (राजन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
daśarathaḥDaśaratha
daśarathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaśaratha (दशरथ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; apposition to ‘rājā’
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (राजन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (vocative/सम्बोधन), Ekavacana
kṛtakautukamaṅgalaiḥwith (sons) who have done the auspicious rites
kṛtakautukamaṅgalaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootkṛta + kautuka + maṅgala (कृत + कौतुक + मङ्गल प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; Tatpuruṣa; qualifies ‘putraiḥ’ (sons who have performed rites)
putraiḥwith sons
putraiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootputra (पुत्र प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
naravaraO best of men
naravara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnaravara (नरवर प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Karmadhāraya: ‘naraḥ eva varaḥ’ = best among men
śreṣṭhaO excellent
śreṣṭha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (श्रेष्ठ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; adjective to ‘naravara’
dātāramthe giver (of the bride)
dātāram:
Karma (कर्म) (object of ‘abhikāṅkṣate’)
TypeNoun
Rootdātṛ (दातृ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
abhikāṅkṣateawaits/desires
abhikāṅkṣate:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√kāṅkṣ (अभि + काङ्क्ष् धातु)
FormLaṭ lakāra (present), Ātmanepada; Prathama puruṣa, Ekavacana

With the necessary auspicious rites preparatory to marriage performed at an auspicious moment, Vijaya, and keeping Vasishta and other maharshis in the forefront, Rama accompanied by his brothers adorned with ornaments of every kind came into his father's presence.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
B
Bharata
Ś
Śatrughna
D
Daśaratha
V
Vasiṣṭha

FAQs

Maryādā and dharma are enacted through proper rite, timing, and deference: the princes proceed under the guidance of sages and in the presence of their father, honoring social and spiritual order.

Wedding preparations are complete; at the appointed auspicious time, Rāma and his brothers formally approach Daśaratha, with Vasiṣṭha and other seers leading.

Rāma’s discipline and reverence—moving within prescribed ritual order and honoring elders and teachers.