HomeRamayanaBala KandaSarga 72Shloka 23
Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

वैवाहिकसंबन्ध

निश्चयः / Fixing the Mithila–Ayodhya Marital Alliance

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्सा: कांस्यदोहना:।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ:।।।।वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दन:।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सल:।।।।

suvarṇaśṛṅgāḥ sampannāḥ savatsāḥ kāṃsyadohanāḥ | gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || vittam anyac ca subahu dvijebhyo raghunandanaḥ | dadau godānam uddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ ||

လူတို့အတွင်း အုဿဘကဲ့သို့ အမြတ်ဆုံးသောသူ၊ ရဃုဝంశ၏ အလှပဆုံးအပျော်အပါးဖြစ်သူ၊ သားတော်တို့ကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသူသည် သားတော်တို့၏ နာမတော်များကို ရည်ညွှန်း၍ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များထံ နွားလေးသိန်းကို ဂိုဒာနအဖြစ် လှူဒါန်း하였다။ ထိုနွားများသည် နွားကလေးများနှင့်အတူ ပြည့်စုံ၍ ချိုများကို ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး နို့ညှစ်ရန် ကြေးဝါအိုးများပါရှိသည်; ထို့ပြင် ဘြာဟ္မဏများအား အခြားသော ဥစ္စာဓနကိုလည်း အလွန်ပေါများစွာ ပေးအပ်하였다။

suvarṇa-śṛṅgāḥgolden-horned
suvarṇa-śṛṅgāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsuvarṇa (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); कर्मधारय: 'suvarṇāni śṛṅgāṇi yeṣām' (golden-horned)
sampannāḥwell-endowed / prosperous
sampannāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√pad (सम्+पद् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (Plural)
savatsāḥwith calves
savatsāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + vatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (Plural); उपपद-तत्पुरुष: 'vatsaiḥ saha' = with calves
kāṃsya-dohanāḥhaving bronze milking-vessels
kāṃsya-dohanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāṃsya (प्रातिपदिक) + dohana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष: 'kāṃsyena dohanaṃ yeṣām' (having bronze milking-vessels)
gavāmof cows
gavām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (Plural)
śata-sahasrāṇihundred-thousands
śata-sahasrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc 1st/2nd), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष
catvārifour
catvāri:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatvāri (प्रातिपदिक/संख्या)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc 1st/2nd), बहुवचन (Plural); संख्या-विशेषण (numeral adjective)
puruṣa-ṛṣabhaḥbull among men (best of men)
puruṣa-ṛṣabhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: 'puruṣāṇām ṛṣabhaḥ'
vittamwealth
vittam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (Singular)
anyatother
anyat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (Singular); 'vittam' इत्यस्य विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
subahuvery much / abundant
subahu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + bahu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (Singular); कर्मधारय: 'ati-bahu' = very much/abundant; 'vittam' इत्यस्य विशेषणम्
dvijebhyaḥto the twice-born (brahmins)
dvijebhyaḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), चतुर्थी (Dat/4th), बहुवचन (Plural)
raghu-nandanaḥdescendant/joy of Raghu (Daśaratha)
raghu-nandanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootraghu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: 'raghoḥ nandanaḥ'
dadaugave
dadau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धा॒तु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम पुरुष (3rd), एकवचन (Singular)
go-dānamgift of cows
go-dānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक) + dāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: 'gavāṃ dānam'
uddiśyahaving designated / with reference to
uddiśya:
Kriyā-sahakārī (क्रियासहकारी)
TypeVerb
Rootud-√diś (उद्+दिश् धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप् (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव
putrāṇāmof (his) sons
putrāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (Plural)
putra-vatsalaḥaffectionate to his sons
putra-vatsalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootputra (प्रातिपदिक) + vatsala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'putreṣu vatsalaḥ' (affectionate towards sons)

Great among men and affectionate towards his children, (king Dasaratha), the delight of the Raghus donated in the name of his sons' donates to the brahmins four hundred thousand cows. They were capable of abundance of milk. Their horns were plaited with gold. They were accompanied by calves. With them were given away bellmetal vessels for keeping milk and innumerable valuables.

D
Daśaratha (Raghunandana)
R
Raghu dynasty
B
brāhmaṇas (dvija)
C
cows (go)
G
gold (suvarṇa)

FAQs

Dāna with integrity: gifts are described as complete and dignified (healthy cows, calves, proper vessels), highlighting that dharmic giving includes quality, not mere quantity.

The text elaborates the scale and auspicious specifications of Daśaratha’s go-dāna performed in connection with his sons’ welfare and rites.

Putravātsalya (parental affection) joined with generosity: Daśaratha’s love for his sons expresses itself through righteous charity and careful ritual propriety.