HomeRamayanaBala KandaSarga 7Shloka 20
Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

अमात्य-गुणवर्णनम्

The Virtues of Daśaratha’s Ministers and the Order of Governance

अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन् ।प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मान्परिवर्जयन् ।।1.7.19।। विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यस्सत्यसङ्गर: ।स तत्र पुरुषव्याघ्रश्शशास पृथिवीमिमाम् ।।1.7.20।।

avekṣamāṇaś cāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan |

prajānāṃ pālanaṃ kurvann adharmān parivarjayan ||

viśrutas triṣu lokeṣu vadānyaḥ satyasaṅgaraḥ |

sa tatra puruṣavyāghraḥ śaśāsa pṛthivīm imām ||

သူသည် သံတမန်နှင့် စုံထောက်တို့ဖြင့် စောင့်ကြည့်ကာ ပြည်သူကို ကာကွယ်ပေး၍ ဓမ္မဖြင့် ပြည်သူကို ပျော်ရွှင်စေပြီး အဓမ္မကို ရှောင်ကြဉ်하였다။ လောကသုံးပါး၌ စေတနာကောင်းသော ဒါနရှင်၊ သစ္စာ၌ မတုန်မလှုပ်သူဟု ကျော်ကြားပြီး၊ လူတို့အနက် ကျားတော်တူသော မင်းသည် အယောဓျာ၌ ဤမြေပြင်ကို ရာဇဓမ္မအတိုင်း အုပ်ချုပ်하였다။

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निश्चिताम्firm/decided
निश्चिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि-चित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √चि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying मतिम्)
मतिम्intention/mind
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having done
यष्टव्यम्should be sacrificed
यष्टव्यम्:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeVerb
Root√यज् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (ought to be done)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
बुद्धिमान्wise
बुद्धिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; मतुप्-प्रत्ययान्त
मन्त्रिभिःwith ministers
मन्त्रिभिः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सह/करण
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like: with)
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि = 'धर्मः आत्मा यस्य'
सर्वैःby all
सर्वैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying कृतात्मभिः)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: indeed/just)
कृतात्मभिःby self-controlled (ones)
कृतात्मभिः:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootकृत-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहि = 'कृतः आत्मा (संयतः) येषाम्'
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इदम्this (command)
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; कर्म (what was said)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
सुमन्त्रम्Sumantra
सुमन्त्रम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसुमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (addressee)
मन्त्रिसत्तमम्best of ministers
मन्त्रिसत्तमम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootमन्त्रि-सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying सुमन्त्रम्)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्रम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: quickly)
आनयbring
आनय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√नी (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
मेfor me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic) = मम/मह्यम्; अत्र चतुर्थ्यर्थे (for me)
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying गुरून्)
गुरून्elders/preceptors
गुरून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (those)
सपुरोहितान्together with priests
सपुरोहितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस-पुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying गुरून्)

Accompanied by the ministers who were devoted to his welfare, adept in counselling, skilful, capable and loyal towards him, the king acquired glory like the rising Sun with luminous rays.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē saptamassarga: ৷৷Thus ends the seventh sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

D
Daśaratha
T
three worlds (trailokya)
E
earth (pṛthivī)

FAQs

A king’s dharma is protective and moral: he must safeguard subjects (pālana), promote righteous living (dharmeṇa rañjayan), and actively avoid adharma; satya (truth) is presented as a binding vow of leadership.

The narration praises Daśaratha’s rule—his surveillance for security, his commitment to righteous administration, and his fame for generosity and truth.

Satyaniṣṭhā (steadfastness in truth) coupled with protective governance and the rejection of adharma.