HomeRamayanaBala KandaSarga 60Shloka 26
Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुङ्गव: ।अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिक: सर्वदेवता:।।।।

teṣāṁ tad-vacanaṁ śrutvā devānāṁ muni-puṅgavaḥ |

abravīt su-mahad-vākyaṁ kauśikaḥ sarva-devatāḥ || 1.60.26 ||

ဒေဝတားတို့၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ကောသိကသည် ဒေဝတားအပေါင်းတို့အား အလွန်အရေးကြီးသော မဟာဝါစကို မိန့်ကြား하였다။

स-शरीरस्यof (him) with body
स-शरीरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + शरीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव (with body), विशेषण (of त्रिशङ्कोः)
भद्रम्welfare/prosperity
भद्रम्:
Prayojana (प्रयोजन/benediction)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग (benedictive noun)
वःto you (all)
वः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; here dative sense 'to you'
त्रिशङ्कोःof Triśaṅku
त्रिशङ्कोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भूपतेःof the king
भूपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
आरोहणम्ascent
आरोहणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ-रुह् (धातु) → आरोहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिज्ञायhaving promised
प्रतिज्ञाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्रति-ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अनृतम्falsehood
अनृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कर्तुम्to do/make
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
उत्सहेI am able/willing
उत्सहे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्सह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

The son of Kushika (Viswamitra), the pre-eminent ascetic heard the gods and said these praiseworthy words:

V
Viśvāmitra (Kauśika)
D
devas

FAQs

Dharma is upheld through responsible speech: a sage’s reply is ‘weighty’ because it concerns truth, vows, and cosmic consequences.

After being petitioned to stop, Viśvāmitra prepares to justify his actions before the deities.

Moral authority rooted in tapas and clarity of resolve.