Shloka 10
कामाश्रम
प्रवेशः / Entry into Kāma’s Hermitage at the Sarayū–Gaṅgā Confluence
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधै:।तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्।।।।कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गगणम्।धर्षयामास दुर्मेधा हुङ्कृतश्च महात्मना।।।।
kandarpo mūrtimān āsīt kāma ity ucyate budhaiḥ |
tapasyantam iha sthāṇuṁ niyamena samāhitam || 1.23.10 ||
kṛtodvāhaṁ tu deveśaṁ gacchantaṁ samarudgagaṇam |
dharṣayāmāsa durmedhā huṅkṛtaś ca mahātmanā || 1.23.11 ||
ဤနေရာ၌ ကန္ဒർပသည် တစ်ခါက ကိုယ်ထင်ရှား၍ နေထိုင်ခဲ့ဖူးပြီး ပညာရှိတို့က သူကို ‘ကာမ’ ဟု ခေါ်ကြ၏။ ဤနေရာ၌ပင် ဒေဝတို့၏အရှင် သ္ဌာဏု (ရှီဝ) သည် နိယမဖြင့် တင်းကျပ်စွာ တပသျာကျင့်၍ စိတ်တည်ငြိမ်နေစဉ်—အသစ်လက်ထပ်သော မဟေသီနှင့်အတူ—အကြံမကောင်းသော ကာမသည် မာရုတ်တပ်စုနှင့်အတူ ဖြတ်သန်းသွားရာတွင် ရိုင်းစိုင်းစွာ ရ扰နှောင့်ယှက်လေ၏။ ထိုအခါ မဟာတမားသော အရှင်သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဟုန်ကာသံကို ထုတ်လွှင့်တော်မူ၏။
When the night turned into day-break, the eminent ascetic Viswamitra, addressing the descendants of Kakutstha (Rama and Lakshmana) who were lying on a bed of leaves said:
FAQs
Dharma as restraint and reverence: desire (kāma) becomes destructive when it violates tapas and disrespects the sacred; discipline protects truth and spiritual order.
Viśvāmitra begins a local sacred-history: Kāma/Kandarpa offends Śiva during his austerity, prompting Śiva’s fierce response.
Śiva’s unwavering tapas (self-mastery) contrasted with Kāma’s lack of discernment—highlighting the Ramayana’s esteem for self-control.