Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 69, Shloka 1

भरतस्य दुःस्वप्नदर्शनम्

Bharata’s Ominous Dream

यामेव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम्।भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टोऽयमप्रियः।।।।

yām eva rātriṃ te dūtāḥ praviśanti sma tāṃ purīm | bharatenāpi tāṃ rātriṃ svapno dṛṣṭo 'yam apriyaḥ || 2.69.1 ||

ထိုတမန်များ မြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်လာသော အတူတူညတွင်ပင် ဘရတလည်း ထိုည၌ မနှစ်သက်ဖွယ်၊ စိတ်ကိုညှိုးနွမ်းစေသော အိပ်မက်တစ်ခုကို မြင်ခဲ့သည်။

yāmwhich (night)
yām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यद् (relative) विशेषणम् (rātrim)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis particle/अवधारणाव्यय)
rātrimnight
rātrim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of 'entered' / time-accusative)
tethose
te:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (dūtāḥ)
dūtāḥmessengers
dūtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
praviśantiwere entering
praviśanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-viś (धातु)
Formलट् (Present) used with स्म = भूतार्थ (past sense), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
sma(past marker)
sma:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formस्म (past-marker particle/भूतार्थक निपात)
tāmthat
tām:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (purīm)
purīmcity
purīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of entering)
bharatenaby Bharata
bharatena:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ-करणभावे (agent in passive construction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि (also/even particle)
tāmthat
tām:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (rātrim)
rātrimnight
rātrim:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालाधिकरणे द्वितीया (time-accusative)
svapnaḥdream
svapnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvapna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्ता (subject in passive)
dṛṣṭaḥwas seen
dṛṣṭaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛṣṭa (कृदन्त; √dṛś धातु, क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive: 'was seen')
ayamthis
ayam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (svapnaḥ)
apriyaḥdistressing/unpleasant
apriyaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roota-priya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (svapnaḥ)

On the very night the messengers were entering the city, Bharata had a distressing dream.

B
Bharata
D
dūta (messengers)

FAQs

Dharma-oriented narratives often mark moral crises with omens; the verse signals that unseen consequences follow unrighteous upheaval, urging vigilance and truth-seeking.

As the envoys arrive, Bharata experiences a troubling dream that foreshadows the calamity in Ayodhyā.

Sensitivity of conscience—Bharata is portrayed as inwardly responsive to impending adharma and sorrow.