Sarga 55
चित्रकूटमार्गोपदेशः — Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing
अयोध्याकाण्ड
ဘာရဒ္ဝါဇ မုနိ၏ အာရှရမ်၌ တစ်ညနားပြီးနောက် ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် ဂါရဝပြု၍ နမസ്കာရတင်ကြသည်။ မုနိက စိတ္ရကူဋသို့ သွားရာလမ်းကို တိတိကျကျ ညွှန်ပြသည်—ဂင်္ဂါ–ယမုနာ ဆုံရာသို့ ရောက်ပြီးနောက် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသော ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်ကမ်းတလျှောက် လိုက်သွားကာ ရှေးဟောင်း ဖြတ်ကူးရာနေရာကို ရှာ၍ ဖောင်တည်ဆောက်ပြီး ကူးရမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် စိဒ္ဓတို့၏ အနီးကပ်တည်ရှိမှုရှိသည်ဟု ယုံကြည်သော နျဂ္ရောဓ (ဗန်ယန်/ညောင်) သစ်ပင်ကြီးကိုလည်း ညွှန်ပြကာ ထိုနေရာတွင် စီတာက မင်္ဂလာအာဟွာန်နှင့် ဆုတောင်းပတ္ထနာ ပြုရန် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ညွှန်ကြားချက်များသည် ချက်ချင်း လက်တွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် သစ်တုံးများကို ချည်နှောင်၍ ဖောင်ကြီးတည်ဆောက်ကာ အပေါ်တွင် ဝါးကို ဖြန့်ခင်းပြီး ဥရှီရ (uśīra) မြက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ကြသည်။ လက္ခမဏက စီတာအတွက် သက်တောင့်သက်သာ ထိုင်ခုံကို ပြင်ဆင်ပြီး ရာမက ရှက်ရွံ့နေသော စီတာကို ကူညီကာ ဖောင်ပေါ်တင်သည်။ ထို့နောက် အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်း၊ ကိရိယာများနှင့် လက်နက်များကိုလည်း စနစ်တကျ တင်ထားသည်။ မြစ်အလယ်တွင် စီတာက မြစ်ကို နမസ്കာရပြု၍ လုံခြုံစွာ ကူးနိုင်ပြီး နောင်တစ်နေ့ ပြန်လာနိုင်ပါက ပူဇော်ကန်တော့မည်ဟု သစ္စာကတိပြုကာ အားလုံးသည် တောင်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ကြသည်။ ကူးပြီးနောက် စီတာသည် ညောင်ပင်ကို ပတ်လည်လှည့်၍ ရာမ၏ သစ္စာကတိ ပြည့်စုံစေရန်နှင့် ကောသလျာ၊ စုမိတ္ရာတို့နှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့နိုင်ရန် ဆုတောင်းသည်။ ရာမက လက္ခမဏအား စီတာနှင့်အတူ ရှေ့က လျှောက်စေ၍ သစ်ပင်ပန်းမန်အကြောင်း စီတာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အမိန့်တော်မူပြီး မိမိသည် လက်နက်ကိုင်ကာ နောက်မှ လိုက်မည်ဟု ဆိုသည်။ စာဂါ၏ အဆုံးတွင် စီတာသည် ယမုနာ၏ အလှအပကို နှစ်သက်ကြည်နူးကာ ညီအစ်ကိုတို့သည် တောထဲမှ အစာအဟာရကို ရှာဖွေပြီး မြစ်ကမ်းနားတွင် သင့်တော်သော နေထိုင်ရာကို ရွေးချယ်ကြသည်—ဓမ္မ၊ ပူဇော်ရေးအမူအရာနှင့် လမ်းညွှန်တိကျမှုတို့ ပေါင်းစည်းသည့် ခရီးလမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။
Shlokas
Verse 1
उषित्वा रजनीं तत्र राजपुत्रावरिन्दमौ।महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तं गिरिं प्रति।।।।
ထိုနေရာ၌ တစ်ညအိပ်နားပြီးနောက် ရန်သူကိုနှိမ်နင်းနိုင်သော မင်းသားနှစ်ပါးသည် မဟာရသီအား ဦးညွှတ်ဝတ်ပြုကာ ထိုတောင် (စိတ္တရကူဋ) သို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။
Verse 2
तेषां चैव स्वस्त्ययनं महर्षि स्स चकार ह।प्रस्थितांश्चैव तान्प्रेक्ष्य पिता पुत्रानिवान्वगात्।।।।
မဟာရိရှီသည် သူတို့၏ခရီးစဉ် အေးချမ်းကောင်းမွန်စေရန် မင်္ဂလာကောင်းချီးပေး하였다။ ထို့နောက် သူတို့ထွက်ခွာသွားသည်ကို မြင်လျှင်၊ ဖခင်က မိမိသားတို့နောက်လိုက်သကဲ့သို့ သူလည်း လိုက်ပါသွား하였다။
Verse 3
ततः प्रचक्रमे वक्तुं वचनं स महामुनिः।भरद्वाजो महातेजा रामं सत्यपराक्रमम्।।।।
ထို့နောက် တပသ္စွမ်းအားဖြင့် တောက်ပသော မဟာမုနိ ဘရဒ္ဝါဇသည် သစ္စာပေါ်အခြေခံသော ဝီရသတ္တိရှိသည့် ရာမအား စကားတော်ဖြင့် မိန့်ကြားရန် စတင်လေ၏။
Verse 4
गङ्गायमुनयो स्सन्धिमासाद्य मनुजर्षभौ।कालिन्दीमनुगच्छेतां नदीं पश्चान्मुखाश्रिताम्।।।।
ဂင်္ဂါနှင့် ယမုနာတို့၏ ဆုံရာသို့ ရောက်ပြီးနောက်၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဤနေရာ၌ အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသော ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်တလျှောက် ဆက်လက်လိုက်ပါ။
Verse 5
अथाऽसाद्य तु कालिन्दी शीघ्रस्रोतसमापगाम्।तस्यास्तीर्थं प्रचलितं पुराणं प्रेक्ष्य राघवौ।।।।तत्र यूयं प्लवं कृत्वा तरतांशुमतीं नदीम्।
ထို့နောက် စီးဆင်းမြန်သော ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်သို့ ရောက်လျှင်၊ ကမ်းနား၌ ရှေးဟောင်း၍ လူသွားလူလာများသော ဖြတ်ကူးရာ (တီရ္ထ) ကို မြင်ရလိမ့်မည်။ ထိုနေရာ၌ ဖောင်တစ်စင်း ပြုလုပ်ကာ နေမင်း၏ သမီး အံရှုမတီ မြစ်ကို ကူးလွန်ကြလော့။
Verse 6
ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तं हरितच्छदम्।।।।विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम्।तस्मै सीताञ्जलिं कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषश्शिवाः।।।।
ထို့နောက် အရွက်စိမ်းစိုထူထပ်သော နျဂ္ရောဓ (ဗညား/ဘန်ယန်) သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်သို့ ရောက်လျှင်—သစ်ပင်များစွာနှင့်အတူ ကြီးထွား၍ အရိပ်အုံထူသဖြင့် မည်းညိုကာ စိဒ္ဓများက လာရောက်ကာကွယ်ကူညီသည့်နေရာဖြစ်၏။ စီတာသည် ထိုသစ်ပင်အား လက်အုပ်ချီ (အဉ္ဇလိ) ပြု၍ မင်္ဂလာကောင်းသော ဆုတောင်းမေတ္တာများကို ပူဇော်တောင်းခံသင့်၏။
Verse 7
ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तं हरितच्छदम्।।2.55.6।।विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम्।तस्मै सीताञ्जलिं कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषश्शिवाः।।2.55.7।।
ထို့နောက် ထိုနျဂ္ရောဓ (ဗညား/ဘန်ယန်) သစ်ပင်ကြီးသို့ ရောက်လျှင်—အရွက်စိမ်းစိုထူထပ်၍ အရိပ်အုံကြောင့် မည်းညိုကာ စိဒ္ဓများ လာရောက်နေထိုင်ကာ ကောင်းချီးပေးသည့်နေရာဖြစ်သဖြင့်—စီတာသည် လက်အုပ်ချီ (အဉ္ဇလိ) ပြု၍ မင်္ဂလာကောင်းသော ဆုတောင်းများကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 8
समासाद्य तु तं वृक्षं वसेद्वातिक्रमेत वा।क्रोशमात्रं ततो गत्वा नीलं द्रक्ष्यथ काननम्।।।।पलाशबदरीमिश्रं रम्यं वंशैश्च यामुनैः।
ထိုသစ်ပင်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ နားနိုင်သကဲ့သို့ ဆက်လက်သွားလည်း ရ၏။ ထိုမှ တစ်ကရိုးရှ (krośa) ခန့် သွားလျှင် အပြာမည်းရောင်သဏ္ဌာန် လှပသော တောအုပ်ကို မြင်ရမည်။ ထိုတော၌ ပလာရှ (palāśa) နှင့် ဘဒရီ (badarī) သစ်ပင်များ ရောနှောကာ ယမုနာကမ်းဘက် ဝါးတောများလည်း ရှိ၏။
Verse 9
स पन्थाश्चित्रकूटस्य गत स्सुबहुशो मया।।।।रम्यो मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विवर्जितः।
ဤလမ်းသည် စိတြကူဋ (Citrakūṭa) သို့ သွားရာလမ်းပင် ဖြစ်၏။ ငါသည် ဤလမ်းကို အကြိမ်ကြိမ် လျှောက်ခဲ့ပြီးပြီ။ လမ်းသည် သာယာလှပ၍ ခြေချရလွယ်ကူသကဲ့သို့ တောမီးအန္တရာယ်မှလည်း ကင်းလွတ်၏။
Verse 10
इति पन्थानमावेद्य महर्षिस्सन्यवर्तत।।।।अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः।
ဤသို့ လမ်းကြောင်းကို ရှင်းပြပြီးနောက် မဟာရသီသည် ပြန်လှည့်သွား၏။ ရာမသည် “ထိုသို့ပင်” ဟု ဆိုကာ ဦးညွှတ်ဝတ်ပြုပြီး ထိုရှင်မဟာရသီအား ပြန်လည်သွားရန် တောင်းပန်하였다။
Verse 11
उपावृत्ते मुनौ तस्मिन्रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकम्पते।
ထိုမုနိသည် ပြန်လှည့်သွားပြီးနောက် ရာမသည် လက္ခမဏအား “အို စောမိတ္ရီ၊ မုနိက ငါတို့ကို ကရုဏာပြုသဖြင့် ငါတို့သည် အမှန်တကယ် ကုသိုလ်ပြည့်ဝသူများပင်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 12
इति तौ पुरुषव्याघ्रौ मन्त्रयित्वा मनस्विनौ।सीतामेवाग्रतः कृत्वा कालिन्दीं जग्मतुर्नदीम्।।।।
ထို့နောက် စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သော “လူတို့အကြား ကျား” နှစ်ပါးသည် အပြန်အလှန် တိုင်ပင်ကြပြီး စီတာကို ရှေ့တန်းတွင်ထားကာ ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်သို့ သွားကြ၏။
Verse 13
अथाऽसाद्य तु कालिन्दीं शीघ्रस्रोतोवहां नदीम्।चिन्तामापेदिरे सर्वे नदीजलतितीर्षवः।।।।
ထို့နောက် စီးဆင်းမြန်သော ကာလိန္ဒီမြစ်သို့ ရောက်သောအခါ ရေကိုကူးဖြတ်လိုသူ အားလုံးသည် အကြံအမြင်ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ကြ၏။
Verse 14
तौ काष्ठसङ्घातमथो चक्रतु स्सुमहाप्लवम्।शुष्कैर्वंशै स्समास्तीर्णमुशीरैश्च समावृतम्।।।।
ထို့နောက် သူတို့နှစ်ပါးသည် သစ်တုံးများကို ချည်နှောင်ကာ အလွန်ကြီးမားသော ဖောင်တစ်စင်းကို ပြုလုပ်ပြီး အပေါ်တွင် ခြောက်သွေ့သော ဝါးများကို ခင်းကာ မွှေးရနံ့ရှိသော ဥရှီရ မြက်မြစ်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ခဲ့ကြ၏။
Verse 15
ततो वेतसशाखाश्च जम्बूशाखाश्च वीर्यवान्।चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीताया स्सुखमासनम्।।।।
ထို့နောက် သတ္တိရှိသော လက္ခမဏသည် ဝက်တစ်ပင်၏ ခက်ခွဲများနှင့် ဇမ္ဗူပင်၏ ခက်ခွဲများကို ဖြတ်တောက်ကာ စီတာအတွက် သက်တောင့်သက်သာ ထိုင်ခုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ပေး၏။
Verse 16
तत्र श्रियमिवाचिन्त्यां रामो दाशरथिः प्रियाम्।ईषत्संलज्जमानां तामध्यारोपयतप्लवम्।।।।
ထိုနေရာ၌ ဒသရထ၏သား ရာမသည် မိမိချစ်မြတ်နိုးသော စီတာကို—ဖော်ပြမကုန်နိုင်သော သီရိတော်ဖြင့် သီရိ(လက္ခမီ)ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သောသူမကို—အနည်းငယ် ရှက်သွေးသွေးဖြင့် ရှေ့တိုးလာစဉ် ပျော့ပျောင်းစွာ ဖောင်ပေါ်သို့ တင်ပေး하였다။
Verse 17
पार्श्वे च तत्र वैदेह्या वसने भूषणानि च।प्लवे कठिनकाजं च रामश्चक्रे सहायुधैः।।।।
ထို့နောက် ဖောင်ပေါ်၌ ဝိုင်ဒေဟီ၏ဘေးတွင် ရာမသည် အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ထား၍၊ ထို့ပြင် လက်တံတုတ်(လင်ဂစ်)နှင့် ခြင်းတောင်းတစ်လုံးကိုလည်း၊ မိမိတို့၏ လက်နက်များနှင့်အတူ စီစဉ်ထား하였다။
Verse 18
आरोप्य प्रथमं सीतां सङ्घाटं परिगृह्य तौ।तत प्रतेरतुर्यत्तौ वीरौ दशरथात्मजौ।।।।
သူတို့သည် စီတာကို အရင်ဆုံး ဖောင်ပေါ်သို့ တင်ပေးပြီး ဖောင်ကို မတ်မတ်ခိုင်ခိုင် ကိုင်ထား하였다။ ထို့နောက် ဒသရထ၏ သားတော် ဝီရဘုရားနှစ်ပါးသည် သတိကြီးစွာဖြင့် ကူးဖြတ်သွား하였다။
Verse 19
कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम्।।।।यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम्।।।।
စီတာသည် ကာလိန္ဒီ(ယမုနာ)၏ အလယ်ရေစီးသို့ ရောက်သောအခါ မြစ်ဒေဝီကို ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ဆိုသည်—“မင်္ဂလာရှိပါစေ၊ အို ဒေဝီ။ ငါသည် သင်ကို ကူးလျက်ရှိ၏—ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်း၏ ဗြတ(သစ္စာကတိ/နဇာ) ပြည့်စုံပါစေ။ ရာမသည် အိက္ရှဝါကူဝంశက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော အယောဓျာမြို့သို့ ဘေးကင်းစွာ ပြန်လာသောအခါ၊ ငါသည် သင်ကို နွားတစ်ထောင်နှင့် ဆုရာအိုးတစ်ရာဖြင့် ပူဇော်မည်။”
Verse 20
कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम्।।2.55.19।।यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम्।।2.56.20।।
ထို့နောက် အရောင်အဆင်းလှပသော စီတာသည် ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) ကို လက်အုပ်ချီ၍ ဆုတောင်းနေဆဲဖြစ်ကာ တောင်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာ하였다။
Verse 21
कालिन्दी मथ सीता तु याचमाना कृताञ्जलिः।तीरमेवाभिसम्प्राप्ता दक्षिणं वरवर्णिनी।।।।
ထို့နောက် အရောင်အဆင်းလှပသော စီတာသည် ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) ကို လက်အုပ်ချီ၍ ဆုတောင်းနေဆဲဖြစ်ကာ တောင်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာ하였다။
Verse 22
तत प्लवेनांशुमतीं शीघ्रगामूर्मिमालिनीम्।तीरजै र्बहुभिर्वृक्षै स्सन्तेरुर्यमुनां नदीम्।।।।
ထို့နောက် သူတို့သည် လှေတံတား (ပလဝ) ဖြင့် နေရောင်ဘုရား၏ သမီး ယမုနာမြစ်ကို ကူးလျှောက်ကြသည်။ မြစ်ရေသည် လျင်မြန်စွာစီးဆင်း၍ လှိုင်းတန်းများက ပန်းကုံးကဲ့သို့ တန်းစီနေပြီး ကမ်းနားတစ်လျှောက် သစ်ပင်များစွာ ထူထပ်လျက်ရှိသည်။
Verse 23
ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात्।श्यामं न्यग्रोध मासेदु श्शीतलं हरितच्छदम्।।।।
ကူးပြီးနောက် သူတို့သည် လှေတံတားကို ထားခဲ့ကာ ယမုနာကမ်းဘေး တောအုပ်မှ ထွက်ခွာ၍ အရိပ်မည်းမည်းရှိသော ညညရောဓ (ဗညန်) သစ်ပင်ကြီးထံ ရောက်လာကြသည်။ ထိုသစ်ပင်သည် အေးမြ၍ စိမ်းလန်းသော အရွက်များ ထူထပ်လျက်ရှိသည်။
Verse 24
न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत्।नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम्।।।।कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम्।इति सीताऽञ्जलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम्।।।।
ထိုညညရောဓသစ်ပင်ကြီးအနီးသို့ ရောက်သော် ဝိုင်ဒေဟီက ဆိုသည်—“အို မဟာသစ်ပင်ကြီး၊ သင့်အား နမസ്കာရပါ၏။ ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်း၏ ဝရတ (သစ္စာကတိနှင့် သာသနာကျင့်စဉ်) ပြည့်စုံပါစေ။ ကောသလျာနှင့် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော စုမိတ္ရာကိုလည်း ထပ်မံမြင်တွေ့ခွင့် ရပါစေ” ဟု။ ထို့နောက် စီတာသည် လက်အုပ်ချီကာ ထိုတော၏ အရှင်သစ်ပင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ပရဒက္ခိဏာ လှည့်လည်하였다။
Verse 25
न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत्।नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम्।।2.55.24।।कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम्।इति सीताऽञ्जलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम्।।2.55.25।।
ထိုညဂ္ရောဓ (ဗညန်) သစ်ပင်ကြီးအနီးသို့ ရောက်သွားသော ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) သည် “အို မဟာသစ်ပင်ကြီး၊ သင့်အား နမස්ကာရပါ၏။ ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းသည် မိမိ၏ ဝရတ (သစ္စာကတိ/နဇာ) ကို ပြည့်စုံစေပါစေ၊ ကောသလျာနှင့် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော စုမိတ္ရာကိုလည်း ပြန်လည်တွေ့မြင်ခွင့် ရပါစေ” ဟု ဆုတောင်းပြောကြား하였다။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် စီတာသည် ဘက္တိဖြင့် လက်အုပ်ချီကာ သစ်ပင်အရှင်ကြီးကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ ဂါရဝပြု하였다။
Verse 26
अवलोक्य तत स्सीतामायाचन्तीमनिन्दिताम्।दयितां च विधेयां च रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।
ထို့နောက် ရာမသည် အပြစ်ကင်းစင်၍ ချစ်မြတ်နိုးရသော၊ နာခံတတ်သော စီတာက ဆုတောင်းကာ ကောင်းချီးတောင်းနေသည်ကို မြင်သဖြင့် လက္ခမဏကို မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 27
सीतामादाय गच्छत्वमग्रतो भरतानुज।पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सायुधो द्विपदां वर।।।।
အို လက္ခ္မဏာ၊ ဘရတ၏ညီ၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ စီတာကိုခေါ်ယူ၍ ရှေ့မှသွားလော့။ ငါသည် လက်နက်ကိုင်လျက် နောက်မှလိုက်မည်။
Verse 28
यद्यत्फलं प्रार्थयते पुष्पं वा जनकात्मजा।तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्राऽस्या रमते मनः।।।।
ဇနက၏သမီးက မည်သည့်အသီး သို့မဟုတ် ပန်းကိုမဆို တောင်းလျှင် ထိုအရာကိုပင် ပေးလော့။ ဝိုင်ဒေဟီ၏နှလုံးကို ပျော်ရွှင်စေသမျှကို ပေးအပ်လော့။
Verse 29
गच्छतोऽस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा।मातङ्गयोर्मध्यगता शुभा नागवधूरिव।।।।
သူတို့သွားလာစဉ် ဇနက၏သမီးသည် နှစ်ဦးအကြားတွင် လျှောက်လာ၏။ မင်္ဂလာရှိလျက်၊ ဆင်ထီးမြတ်တစ်ကောင်က ဆင်ထီးနှစ်ကောင်အကြား လျှောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 30
एकैकं पादपं गुल्मं लतां वा पुष्पशालिनीम्।अदृष्टपूर्वां पश्यन्ती रामं पप्रच्छ साऽबला।।।।
နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မိန်းမတော်သည် မမြင်ဖူးသေးသော သစ်ပင်တစ်ပင်ပြီးတစ်ပင်၊ ချုံပင်များနှင့် ပန်းပွင့်ဝေဆာသော လျားပင်များကို မြင်တိုင်း ရာမအား ထိုအကြောင်းများကို မကြာခဏ မေးမြန်းလေ၏။
Verse 31
रमणीयान्बहुविधान्पादपान्कुसुमोत्कटान्।सीतावचनसंरब्ध आनयामास लक्ष्मणः।।।।
စီတာ၏ ဝစနာကြောင့် စိတ်အားထက်သန်လာသော လက္ခမဏသည် ပန်းများထူထပ်စွာ ပွင့်လန်း၍ လှပသည့် သစ်ပင်အမျိုးမျိုးကို များစွာ ယူဆောင်လာ하였다။
Verse 32
विचित्रवालुकजलां हंससारसनादिताम्।रेमे जनकराजस्य सुता प्रेक्ष्य तदा नदीम्।।।।
ထို့နောက် ဇနကမင်း၏ သမီးတော်သည် ထိုမြစ်ကို ကြည့်ရှုလျက်—ရေပြင်နှင့် သဲကမ်းလှပ၍ ဟင်္သာနှင့် ကြာငှက်တို့၏ အသံများ ပဲ့တင်ထပ်နေသဖြင့်—အလွန်ပီတိဖြစ်၍ ရွှင်လန်း하였다။
Verse 33
क्रोशमात्रं ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।बहून्मेध्यान्मृगान्हत्वा चेरतुर्यमुनावने।।।।
ထိုနေရာမှ ကရိုးရှတစ်ခန့် သွားပြီးနောက် ညီအစ်ကို ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် ယဇ္ဉာအတွက် သင့်တော်သည့် သန့်ရှင်းသော သမင်များကို များစွာ သတ်ပြီး ယမုနာတောအတွင်း၌ စားသုံး하였다။
Verse 34
विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते शुभे वने वानरवारणायुते।समं नदीवप्रमुपेत्य सम्मतं निवास माजग्मु रदीनदर्शनाः।।।।
ထိုကောင်းမြတ်လှပသော တောအုပ်၌ များစွာ လှည့်လည်ကာ—မော်ရ်ငှက်အုပ်တို့၏ အသံများ ပဲ့တင်၍ မျောက်နှင့် ဆင်တို့ ပြည့်နှက်နေသည့်အခါ—သူတို့သည် မြစ်ကမ်းရိုးတန်းပြေပြစ်သို့ ရောက်ပြီး နေထိုင်ရန် သင့်တော်သော နေရာကို ရွေးချယ်하였다၊ စိတ်ဓာတ်မတုန်လှုပ်ဘဲ။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the disciplined execution of exile-wayfinding: accepting the sage’s counsel, ensuring Sītā’s safety in a hazardous river crossing, and organizing movement order (Lakṣmaṇa leading with Sītā, Rāma following armed) as a practical expression of protective dharma.
Guidance (upadeśa) from a realized sage is to be received with humility and enacted with care; gratitude is expressed through obeisance, and nature is approached as sacred—river and tree become moral witnesses to vows, safety, and righteous return.
Key landmarks include the Gaṅgā–Yamunā confluence, the westward course of Kālindī (Yamunā), an ancient tīrtha/ford used for crossing, and a siddha-associated nyagrodha (banyan) where Sītā performs circumambulation and prayer before the party continues toward Citrakūṭa.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.