Sarga 45

Verse 1

अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः।।।।

သစ္စာတရား၌တည်မြဲခြင်းဟူသော အင်အားမှန်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် မဟာသတ္တဝါ ရာမအား လူထုသည် သဒ္ဓါဖြင့်ချစ်ခင်လျက်၊ တောဝင်နေထိုင်ခြင်း (ဝနဝာသ) အတွက် ထွက်ခွာသွားသောအခါ သူ့နောက်သို့လိုက်ပါသွားကြသည်။

Verse 2

निवर्तितेऽपि च बलात्सुहृद्वर्गे च राजनि।नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम्।।।।

မင်းကြီးနှင့် မိတ်ဆွေဝိုင်းကို အင်အားဖြင့် ပြန်လှည့်စေခဲ့သော်လည်း ရာမနောက်လိုက်ခဲ့သူတို့သည် လုံးဝမပြန်ကြဘဲ ရာမ၏ ရထားနောက်သို့ ဆက်လက်လိုက်သွားကြသည်။

Verse 3

अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः।।।।

အယောဓျာတွင် နေထိုင်သော လူတို့အတွက် ကုသိုလ်ဂုဏ်ပြည့်စုံ၍ ဂုဏ်သတင်းကြီးမြတ်သော ရာမသည် လပြည့်လကဲ့သို့ ချစ်ခင်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်하였다။

Verse 4

स याच्यमानः काकुत्स्थः स्वाभिः प्रकृतिभिस्तदा।कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत।।।।

မိမိပြည်သူများက စိတ်ရင်းဖြင့် အလွန်အမင်း တောင်းပန်ကြသော်လည်း၊ ကာကုတ္သ္ထ မျိုးနွယ်ဝင် ရာမသည် အဖခင်၏ စကားကို သစ္စာတရားအဖြစ် တည်မြဲစေရန် ရည်ရွယ်ကာ တောသို့သာ ဆက်လက်ထွက်ခွာ하였다။

Verse 5

अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।उवाच रामः स्नेहेन ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव।।।।

ချစ်ခင်မေတ္တာဖြင့် သူတို့ကို လှမ်းကြည့်ကာ မျက်စိဖြင့်ပင် သောက်သုံးယူနေသကဲ့သို့၊ သီရိရာမသည် ထိုပြည်သူများအား မိမိ၏ သားသမီးများကို ပြောသကဲ့သို့ နူးညံ့စွာ မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 6

या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा निवेश्यताम्।।।।

“အယောဓျာမြို့သူမြို့သားတို့၊ ငါ့အပေါ်ထားသော ချစ်ခင်မှုနှင့် ဂုဏ်ပြုလေးစားမှုကို—ငါ့အတွက်ပင်—အထူးသဖြင့် ဘရတၱ၌ တင်မြှောက်ထားကြလော့။”

Verse 7

स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।करिष्यति यथावद्वः प्रियाणि च हितानि च।।।।

“ဘရတၱသည် ကောင်းမြတ်သော အကျင့်စရိုက်ရှိသူ၊ ကைகေယီ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို တိုးပွားစေသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် သင့်တို့အတွက် လိုက်လျောသင့်တော်စွာ၊ နှစ်သက်ဖွယ်လည်းကောင်း အကျိုးရှိအမှန်လည်းကောင်း ဖြစ်သောအရာများကို ဆောင်ရွက်ပေးလိမ့်မည်။”

Verse 8

ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः।।।।

အသက်အရွယ်ငယ်သော်လည်း ဉာဏ်ပညာ၌ ရင့်ကျက်သူ—နူးညံ့သော်လည်း သတ္တိနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကောင်းများ ပြည့်ဝသူ။ သူသည် သင်တို့အတွက် သင့်လျော်သော ကာကွယ်သူ ဖြစ်လာမည်၊ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖယ်ရှားပေးမည့်သူ ဖြစ်၏။

Verse 9

स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम्।।।।

သူသည် မင်းတော်၏ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ ယုဝရာဇာဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုထားသူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မင်း၏အမိန့်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရမည်—ငါပြုခဲ့သကဲ့သို့၊ စည်းကမ်းရှိသူတို့ ပြုသကဲ့သို့။

Verse 10

न च सन्तप्येद्यथा चासौ वनवासं गते मयि।महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया।।।।

ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရာကို ပြုလိုပါက၊ ငါ တောဝင်နေထိုင်ခြင်း (ဝနဝာသ) သို့ သွားပြီးနောက် မဟာရာဇာသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၌ မနစ်မြုပ်စေရန် အလျော်အစားဖြစ်အောင် စီမံလုပ်ဆောင်ပါ။

Verse 11

यथा यथा दाशरथि र्धर्म एवास्थितोऽभवत्।तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन्।।।।

ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမသည် ဓမ္မတရားတည်းဟူသော လမ်း၌ ပိုမိုတည်ကြည်လာသလောက်၊ ပြည်သူပြည်သားတို့သည် ရာမကို မိမိတို့၏ သခင်နှင့် မင်းအဖြစ် ပိုမိုတောင့်တလာကြသည်။

Verse 12

बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।चकर्षेव गुणैर्बद्ध्वा जनं पुरनिवासिनम्।।।।

လက္ခမဏ်နှင့်အတူ ရာမသည် မြို့သူမြို့သားတို့ကို—အကူအညီမဲ့၍ မျက်ရည်ဖုံးလွှမ်းနေသူတို့ကို—မိမိနောက်သို့ ဆွဲခေါ်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်၊ အလားတူ မိမိ၏ ဂုဏ်သီလများဖြင့် သူတို့ကို ခိုင်မြဲစွာ ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ပင်။

Verse 13

ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।वयः प्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः।।।।

ထိုဗြာဟ္မဏများသည်—ပညာဖြင့်လည်း၊ အသက်အရွယ်ဖြင့်လည်း၊ တပဿာ၏ အောဇာတန်ခိုးဖြင့်လည်း သုံးမျိုးလုံးအရ အိုမင်းလာသူများဖြစ်၍—အဝေးမှ ရပ်နေကာ အိုမင်းခြင်းကြောင့် ခေါင်းတုန်လှုပ်လျက် ဤစကားတို့ကို ပြောကြသည်။

Verse 14

वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरङ्गमाः।निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि।।।।

မြန်ဆန်သော မြင့်မြတ်သည့်မျိုးရိုးရှိ မြင်းတို့အို—ရာမကို သယ်ဆောင်နေကြသော်လည်း ပြန်လှည့်ကြလော့! ထပ်မသွားကြနှင့်; မိမိတို့၏ သခင်အတွက် ကောင်းကျိုးပြုကြလော့။

Verse 15

कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः।।।।

သတ္တဝါတို့တွင် နားရှိကြပြီး အထူးသဖြင့် မြင်းတို့သည် ကြားနိုင်စွမ်း အလွန်ထက်မြက်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ တောင်းပန်ချက်ကို နားလည်ပြီး ပြန်လှည့်ကြလော့။

Verse 16

धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद्वनम्।।।।

သူသည် ဓမ္မအတိုင်းနေထိုင်သူ၊ စိတ်နှလုံးသန့်ရှင်းသူ၊ သူရဲကောင်း၊ မင်္ဂလာသစ္စာကတိ၌ တည်ကြည်သူဖြစ်သည်။ သင်တို့၏ သခင်ကို ပြန်သယ်ဆောင်သင့်၏—မြို့မှ တောသို့ မသယ်ဆောင်သင့်။

Verse 17

एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह।।।।

ထိုသို့ ဝမ်းနည်းစွာ ငိုကြွေးနေသော အသက်ကြီးသော ဘြာဟ္မဏတို့ကို မြင်လျှင် ရာမသည် ချက်ချင်း ရထားမှ ဆင်းလာ하였다။

Verse 18

पद्भ्यामेव जगामाथ ससीत स्सहलक्ष्मणः।सन्निकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः।।।।

ထို့နောက် တောသို့သွားရန် အာရုံပြုထားသော ရာမမင်းသည် စီတာနှင့် လက္ခမဏတို့ကို ဘေးနားတွင်ပါစေ၍ ခြေလျင်ဖြင့်သာ ဆက်လက်သွားတော်မူ၏။ ခြေလှမ်းများကို တဖြည်းဖြည်း၊ နီးနီးကပ်ကပ် ချထားကာ သွားတော်မူ၏။

Verse 19

द्विजातींस्तु पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः।।।।

သို့သော် သီလဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုး၍ ကရုဏာမျက်စိရှိသော ရာမမင်းသည် ရထားစီးကာ ဆက်လက်သွားပြီး ထိုဒွိဇ ပုရောဟိတ်ဗြာဟ္မဏတို့ကို နောက်တွင် ခြေလျင်ဖြင့် ချန်ထားရန် မတတ်နိုင်ခဲ့။

Verse 20

गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तचेतसः।ऊचुः परमसन्तप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः।।।।

ရာမမင်း ဆက်လက်သွားတော်မူနေသည်ကို မြင်ကြသောအခါ စိတ်လှုပ်ရှားဝေဝါး၍ အလွန်စိတ်နာကျင်နေကြသည့် ဗြာဟ္မဏ ဒွိဇတို့က ရာမမင်းအား ဤစကားကို လျှောက်ထားကြ၏။

Verse 21

ब्राह्मण्यं सर्वमेतत्त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्यमी।।।।

အို ဗြာဟ္မဏတို့၏ အကျိုးပြုရှင်တော်၊ ဗြာဟ္မဏအစုအဝေးတစ်ရပ်လုံးသည် မင်းတော်ကို လိုက်ပါလာနေပါသည်။ ထို့ပြင် ဒွိဇတို့၏ ပခုံးပေါ်တွင် ထမ်းဆောင်ထားသော ဤသန့်ရှင်းသော အဂ္နိမီးများပင် မင်းတော်နောက်သို့ လိုက်လာကြပါသည်။

Verse 22

वाजपेयसमुत्थानि छत्राण्येतानि पश्य नः।पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये।।।।

ကျွန်ုပ်တို့၏ ဤအမိုးထီးများကို ကြည့်တော်မူပါ—ဝာဇပေယ ယဇ్ఞမှ ရရှိလာသော ထီးများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့နောက်မှ လိုက်လာနေကြပြီး မိုးရာသီကုန်ခါနီးက မိုးတိမ်များကဲ့သို့ ဖြစ်နေပါသည်။

Verse 23

अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसन्तापितस्य ते।एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयिकैः।।।।

သင်၌ ထီးမရှိ၍ နေရောင်ခြည်၏ အပူကင်ကာ ခံနေရသဖြင့်၊ ငါတို့သည် ဤဝါဇပေယ ယဇ်နှင့်ဆိုင်သော သန့်ရှင်းမြတ်သော ထီးများဖြင့် သင့်အား အရိပ်ပေးမည်။

Verse 24

या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी।।।।

ချစ်သားရေ၊ ငါတို့၏ စိတ်ဉာဏ်သည် အစဉ်တစိုက် ဝေဒမန်တရားတို့ကို လိုက်နာလာခဲ့သော်လည်း၊ ယခု သင့်အတွက်ကြောင့် တောဝါသ (वनवास) အကျင့်စည်းကမ်းကို လိုက်နာရန်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီ။

Verse 25

हृदयेष्वेव तिष्ठन्ति वेदा ये नः परं धनम्।वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः।।।।

ဝေဒများသည် ငါတို့၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဓနဖြစ်၍ နှလုံးသားထဲ၌ပင် တည်မြဲနေမည်။ ထို့ပြင် သစ္စာတရားဖြင့် အကျင့်စောင့်ရှောက်ခံရသော ငါတို့၏ ဇနီးများလည်း အိမ်တွင်ပင် နေထိုင်ကြမည်။

Verse 26

न पुनर्निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद्धर्मपथे स्थितम्।।।।

ထပ်မံဆုံးဖြတ်ရန် မလိုတော့ပါ; သင်နှင့်အတူ သွားမည်ဟူသော ငါတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် မပြောင်းလဲအောင် တည်ကြည်ပြီးသား။ သို့သော် သင်ကိုယ်တိုင် ဓမ္မကို မလေးစားလျှင် ဓမ္မလမ်းပေါ်တွင် ဘာက ဆက်လက်တည်မြဲနိုင်မည်နည်း။

Verse 27

याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः।।।।

ငါတို့သည် သင့်အား တောင်းပန်အပ်ပါသည်—ပြန်လှည့်ပါ—ဟင်္သာကဲ့သို့ ဖြူစင်သော ဆံပင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော ငါတို့၏ ခေါင်းများသည် သင့်ရှေ့၌ ငုံ့ကာ၊ အနိမ့်ချ အကျင့်ဖြင့် မြေပြင်သို့ လဲကျ၍ မြေမှုန့်ကပ်နေကြသည်။

Verse 28

बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने।।।।

ဤနေရာသို့ ရောက်လာသော ဗြာဟ္မဏများစွာက ယဇ္ဉပူဇာများကို စတင်ကျင်းပထားကြပြီ။ ချစ်လှစွာသော ကလေးရေ၊ ထိုပူဇာအခမ်းအနားတို့၏ ပြီးမြောက်ခြင်းသည် ယခု သင်ပြန်လာခြင်းပေါ် မူတည်နေသည်။

Verse 29

भक्तिमन्ति हि भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।याचमानेषु राम त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय।।।।

အို ရာမမြတ်၊ လှုပ်ရှားသည့်အရာများနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာများ အပါအဝင် သတ္တဝါအားလုံးသည် သင့်အပေါ် ဘက္တိရှိကြသည်။ သူတို့က မေတ္တာဖြင့် တောင်းပန်နေကြသဖြင့် သင်၏ ဘက္တများအပေါ် ပြန်လည်ဘက္တိကို ပြသပါ။

Verse 30

अनुगन्तुमशक्ता स्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः।।।।

လေ၏အင်အားကြောင့် မြှောက်တင်ခံရ၍ အရှိန်ပြင်းစွာ လှုပ်ယမ်းနေသော သစ်ပင်များသည် သင့်နောက်လိုက်လိုသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ သို့သော် အမြစ်များဖြင့် ချည်နှောင်ထားသဖြင့် မလိုက်နိုင်ကြရာ ငိုကြွေးသကဲ့သို့ မြည်တမ်းနေကြသည်။

Verse 31

निश्चेष्टाहारसञ्चारा वृक्षैकस्थानविष्ठिताः।पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम्।।।।

ငှက်များပင် အစာရှာဖွေခြင်းကို ရပ်တန့်ကာ သစ်ပင်ပေါ် တစ်နေရာတည်းတွင် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်နေကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာရှိသော သူ့အား တောင်းပန်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 32

एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम्।।।।

ဒွိဇာတိ ဗြာဟ္မဏတို့က ပြန်လှည့်လာပါဟု ငိုကြွေးအော်ဟစ်နေစဉ်၊ ထိုနေရာ၌ တမသာမြစ် ပေါ်ထွက်လာ၍ ရာဃဝ—သီရိရာမကို တားဆီးလိုသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။

Verse 33

ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद्विमुच्यश्रान्तान्हयान्सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गानचारयद्वै तमसाविदूरे।।।।

ထို့နောက် စုမန်ထရလည်း ရထားမှ ပင်ပန်းနေသော မြင်းများကို ဖြုတ်ချ၍ အမြန်ပင် လှိမ့်လှဲအနားယူစေ하였다။ ရေသောက်စေပြီး ကိုယ်အင်္ဂါများကို ရေနှင့်စိုပြေစေကာ တမသာမြစ်မှ မဝေးသောနေရာတွင် မြက်စားရန် လွှတ်ပေး하였다။