Sarga 35
मारीचाश्रमगमनम् (Ravana’s Journey to Maricha’s Hermitage)
अरण्यकाण्ड
ဤစರ್ಗတွင် ရာဝဏသည် ရှူရ္ပဏခာ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် သတင်းတင်ပြချက်ကို ကြားပြီးနောက် ချက်ချင်းဒေါသတက်ခြင်းမှ ထွက်ကာ စီမံကိန်းတကျ လုပ်ဆောင်ရန်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ သူသည် မန္တရိများနှင့် တရားဝင် ခွဲကာ အကျိုးအပြစ်၊ အားသာအားနည်းတို့ကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီး လျှို့ဝှက်စွာ ယာနရှာလာသို့ သွားကာ ရထားကို မြင်းချည်စေဟု အမိန့်ပေးသည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် ရာဝဏ၏ မင်းမြတ်သော်လည်း ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ထင်ရှားစေသည်—ခေါင်းဆယ်လုံး၊ လက်နှစ်ဆယ်၊ ဖြူရောင် မင်းထီး၊ ယက်အမြီးပန်ကာ (ချော်ဝါ)၊ ရွှေနားကပ်နှင့် ဆန္ဒကာမအားဖြင့် လှုပ်ရှားသည့် ရထား—ကို မိုးတိမ်နှင့် မိုးကြိုးအလင်းတန်းတို့၏ ဥပမာများဖြင့် ဖော်ပြကာ မင်း၏ လှုပ်ရှားမှုကို အလေးပေးသည်။ ခရီးစဉ်သည် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တောတောင်များကို စူးစမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး ပင်လယ်ကမ်းဘေး တောင်တန်းများ၊ ကြာကန်များ၊ ယဇ်ပလ္လင်ရှိသော အာရှရမ်များ၊ သန့်ရှင်းမွှေးကြိုင်သော စန္ဒကူးနှင့် အဂရုတောများ၊ ကမ်းခြေပေါ်တွင် ခြောက်သွေ့နေသော မုတိများ၊ သင်္ခါးခွံ၊ ပုလဲကျောက် (ကော်ရယ်)၊ ရွှေငွေတောင်ပုံများနှင့် စပါးသီးနှံ၊ မိန်းမများ၊ စစ်တိရစ္ဆာန်များဖြင့် ကြွယ်ဝသော မြို့များကို တွေ့မြင်ရသည်။ ထို့ပြင် “သုဘဒြာ” ဟုခေါ်သော ဗညန်ပင်အကြောင်း ဒဏ္ဍာရီဆန်သော အမှတ်အသားတစ်ခုကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်—ဂရုဍသည် ဆင်နှင့် လိပ်ကို သယ်ဆောင်စဉ် အကိုင်းတစ်ကိုင်း ကျိုးသွား၍ ရှင်ရသီများကို ကယ်တင်ခဲ့ပြီး နောက်တွင် အိန္ဒြ၏ မဟာမဏ္ဍပ်မှ အမృతကို ယူဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပင်လယ်၏ အဝေးဘက်ကမ်းကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် ရာဝဏသည် တိတ်ဆိတ်သန့်ရှင်းသော အာရှရမ်သို့ ရောက်ကာ မာရီချကို တပသီအဖြစ် (သမင်အရေ၊ သစ်ခွံဝတ်၊ အစားအစာကို စည်းကမ်းတကျ) နေထိုင်နေသည်ကို တွေ့သည်။ မာရီချသည် ထုံးတမ်းအတိုင်း ဧည့်ခံကာ လင်္ကာ၏ အခြေအနေနှင့် ရာဝဏ၏ အရေးတကြီး ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးမြန်းသည်; ရာဝဏသည် မိမိအကြံအစည်ကို ပြောရန် ပြင်ဆင်သဖြင့် စర్గသည် အကြံပေးမှုနှင့် လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှု၏ အစွန်းတွင် အဆုံးသတ်သည်။
Shlokas
Verse 1
ततश्शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्।सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह।।।।
ထို့နောက် ရောမဟာရှဏ ဖြစ်စေသော ရှူရ္ပဏခာ၏ ပြောကြားချက်ကို ကြားသိပြီးနောက်၊ သူသည် အမတ်များထံ ခွင့်တောင်းကာ မိမိဆောင်ရွက်မည့် တာဝန်ကို စဉ်းစားသိမြင်လျက် ထွက်ခွာသွားသည်။
Verse 2
तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।।।
မိမိရှေ့တွင်ရှိသော ကိစ္စကို လိုက်လံစဉ်းစား၍ မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီးနောက် အပြစ်နှင့် အကျိုးကို ချိန်ထိုးကာ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်ကို တိုင်းတာသုံးသပ်하였다။ ထို့နောက် “ဤအရာကိုပင် လုပ်ရမည်” ဟု ကိုယ်တွင်း၌ အဆုံးအဖြတ်ချပြီး စိတ်ဓာတ်တည်ငြိမ်သော ဉာဏ်ဖြင့် လှပသော ယာဉ်ရုံသို့ သွား하였다။
Verse 3
तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।3.35.2।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।3.35.3।।
«ဤအရာကိုပင် လုပ်ဆောင်ရမည်» ဟု မိမိစိတ်၌ ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစွာ ချမှတ်ပြီးနောက်၊ ဆုံးဖြတ်ဉာဏ်တည်ကြည်သူသည် လှပသော ယာနရှာလာ (ရထားရုံ) သို့ သွား하였다။
Verse 4
यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नो राक्षसाधिपः।सूतं सञ्चोदयामास रथस्संयोज्यतामिति।।।।
ထို့နောက် ရက္ခသတို့၏အရှင်သည် လျှို့ဝှက်စွာ ရထားတင်ခန်းသို့ သွား၍ စာရഥိအား “ရထားကို ချိတ်ဆက်တပ်ဆင်လော့” ဟု အမိန့်ပေး하였다။
Verse 5
एवमुक्तः क्षेणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः।रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्।।।।
ထိုသို့ အမိန့်ရသော် လျင်မြန်သွက်လက်သော စာရഥိသည် မိမိအရှင်နှစ်သက်သလို အထူးကောင်းမွန်သော ရထားကို ချက်ချင်း ချိတ်ဆက်တပ်ဆင်하였다။
Verse 6
काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।।।
သူသည် စိတ်အလိုအတိုင်း သွားနိုင်သော ရတနာအလှဆင်ထားသည့် ရွှေရထားကို စီးနင်း하였다။ ထိုရထားကို ရွှေအလှဆင်တန်ဆာဝတ်ဆင်ထားသော ပိသာစမျက်နှာရှိ မြည်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထား၏။ မိုးတိမ်မုန်တိုင်းကဲ့သို့ ဂုဏ်သံကကွဲကွဲမြည်ဟုန်းသံနှင့်အတူ၊ ကုဗေရ၏ညီ ရက္ခသတို့၏အရှင် ရောင်ရမ်းတင့်တယ်သော ရာဝဏသည် မြစ်တို့၏အရှင်—သမုဒ္ဒရာ—ထံသို့ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 7
काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।3.35.6।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।3.35.7।।
သူသည် စိတ်အလိုအတိုင်း သွားနိုင်သော ရတနာအလှဆင်ထားသည့် ရွှေရထားကို စီးနင်း하였다။ ထိုရထားကို ရွှေအလှဆင်တန်ဆာဝတ်ဆင်ထားသော ပိသာစမျက်နှာရှိ မြည်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထား၏။ မိုးတိမ်မုန်တိုင်းကဲ့သို့ ဂုဏ်သံကကွဲကွဲမြည်ဟုန်းသံနှင့်အတူ၊ ကုဗေရ၏ညီ ရက္ခသတို့၏အရှင် ရောင်ရမ်းတင့်တယ်သော ရာဝဏသည် မြစ်တို့၏အရှင်—သမုဒ္ဒရာ—ထံသို့ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 8
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।।।
အဖြူရောင် ယက်အမြီးပန်ကာများနှင့် အဖြူရောင် ထီးတော်ကို ဆောင်ထားသော မျက်နှာဆယ်ပါး ရာဝဏ—ပွတ်တောက်သော ဝိုင်ဒူရျာကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မီးပူရွှေကွင်းနားကပ်များကို ဝတ်ဆင်ကာ—လည်ပင်းဆယ်ခု၊ လက်နှစ်ဆယ်ဖြင့် အလှအပ အပြည့်အစုံ တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ဒေဝတားတို့၏ ရန်သူ၊ မဟာမုနိတို့ကို သတ်သူ၊ တောင်မင်းကြီး၏ ထိပ်ဆယ်ထိပ်ကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။ ဆန္ဒအတိုင်း သွားနိုင်သော ရထားတော်ကို တက်စီးသော် ရက္ခသမင်းသည် မိုးကောင်းကင်၌ လျှပ်စီးဝိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံကာ ကြာငှက်တို့ လိုက်ပါသကဲ့သို့ မိုးတိမ်တစ်စင်းကဲ့သို့ တောက်ပလှပလေ၏။
Verse 9
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।
အဖြူရောင် ယက်အမြီးပန်ကာများနှင့် အဖြူရောင် ထီးတော်ကို ဆောင်ထားသော မျက်နှာဆယ်ပါး ရာဝဏ—ပွတ်တောက်သော ဝိုင်ဒူရျာကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မီးပူရွှေကွင်းနားကပ်များကို ဝတ်ဆင်ကာ—လည်ပင်းဆယ်ခု၊ လက်နှစ်ဆယ်ဖြင့် အလှအပ အပြည့်အစုံ တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ဒေဝတားတို့၏ ရန်သူ၊ မဟာမုနိတို့ကို သတ်သူ၊ တောင်မင်းကြီး၏ ထိပ်ဆယ်ထိပ်ကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။ ဆန္ဒအတိုင်း သွားနိုင်သော ရထားတော်ကို တက်စီးသော် ရက္ခသမင်းသည် မိုးကောင်းကင်၌ လျှပ်စီးဝိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံကာ ကြာငှက်တို့ လိုက်ပါသကဲ့သို့ မိုးတိမ်တစ်စင်းကဲ့သို့ တောက်ပလှပလေ၏။
Verse 10
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।
ဆန္ဒအတိုင်း သွားလာနိုင်သော ရထားကို စီးနင်းသဖြင့် ရာක්ෂသတို့၏ အရှင်သည် တောက်ပလင်းလက်လာ၏—မိုးကောင်းကင်၌ လျှပ်စီးဝိုင်းဝန်း၍ ကြာငှက်တို့နှင့်အတူရှိသော မိုးတိမ်ကဲ့သို့။
Verse 11
स शैलं सागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्।नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः।।।।
အင်အားကြီးသော သူရဲကောင်းသည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်ရှိ စိမ့်မြေဒေသအနီးက တောင်ကို ကြည့်ရှုလေ၏။ ထိုတောင်သည် ပန်းနှင့်အသီး အမျိုးမျိုးပေါက်သော သစ်ပင်များဖြင့် အနှံ့အပြား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပြန့်ကျဲနေသည်။
Verse 12
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिस्समन्ततः।विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिस्समावृतम्।।।।
အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် အေးမြ၍ မင်္ဂလာရှိသော ရေများဖြင့် ပြည့်နေသော ကြာကန်များက ဝန်းရံထားပြီး၊ ထို့ပြင် ဝေဒီ(ပူဇော်ရာ ယဇ္ဉာပလ္လင်) ပါရှိသော ကျယ်ဝန်းသည့် အာရှရမ်နေရာများလည်း ပတ်လည်တွင် တည်ရှိနေသည်။
Verse 13
कदल्याढकिसम्बाधं नारिकेलोपशोभितम्।सालैस्तालैस्तमालैश्च पुष्पितैस्तरुभिर्वृतम्।।।।
ထိုနေရာသည် ငှက်ပျောပင်များ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်၍ အုန်းပင်များကြောင့် အလှတရားတိုးပွားကာ၊ ပန်းပွင့်ဝေဆာသော သာလ၊ တာလ (ပလမ်) နှင့် တမာလ သစ်ပင်များက လေးဘက်လုံး ဝန်းရံထားလေသည်။
Verse 14
नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।।।
ထိုဒေသသည် နာဂ၊ စုပရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ နှင့် ကိန္နရတို့ အထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် စည်ကားလျက်ရှိပြီး၊ အဇ၊ ဝိုင်ခာနသ၊ မာဿ၊ ဝါလခိလျ နှင့် မရီစိပ စသည့် တပဿာဝင် အစဉ်အလာများမှ ပရမအရိရှီကြီးများကလည်း အလှဆင်ထားလေသည်။ အစားအစာ၌ အလွန်တင်းကျပ်သည့် စည်းကမ်းရှိ၍ ကာမကို အနိုင်ယူသူများ၊ စိဒ္ဓနှင့် စာရဏတို့ကြောင့် ထိုဒေသသည် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှုဖြင့် တောက်ပလေသည်။
Verse 15
नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।3.35.14।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।3.35.15।।
ထိုဒေသသည် နာဂ၊ စုပရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ နှင့် ကိန္နရတို့ အထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် စည်ကားလျက်ရှိပြီး၊ အဇ၊ ဝိုင်ခာနသ၊ မာဿ၊ ဝါလခိလျ နှင့် မရီစိပ စသည့် တပဿာဝင် အစဉ်အလာများမှ ပရမအရိရှီကြီးများကလည်း အလှဆင်ထားလေသည်။ အစားအစာ၌ အလွန်တင်းကျပ်သည့် စည်းကမ်းရှိ၍ ကာမကို အနိုင်ယူသူများ၊ စိဒ္ဓနှင့် စာရဏတို့ကြောင့် ထိုဒေသသည် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှုဖြင့် တောက်ပလေသည်။
Verse 16
दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्।क्रीडारतिविधिज्ञाभिरप्सरोभिस्सहस्रशः।।।।
ထိုနေရာသည် ရုပ်ရည်တော်ဝင်သည့် အပ్సရာများ အထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိပြီး၊ ကောင်းကင်ဘုံ၏ အလှဆင်အလင်္ကာနှင့် ပန်းကုံးများကို ဆင်ယင်ကာ၊ ကစားပွဲနှင့် ချစ်ရေးအနုပညာတို့ကို ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်လေသည်။
Verse 17
सेवितं देवपन्तीभिश्श्रीमतीभिश्श्रियाऽऽवृतम्।देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः।।।।
ထိုနေရာသည် သရဖူတောက်ပသည့် ဒေဝတားမဟေသီများ လာရောက်ဆည်းကပ်လေ့ရှိရာဖြစ်၍ သီရိသုခဖြင့် လွှမ်းခြုံနေပြီး၊ အမృతကို စားသောက်၍ အသက်ရှင်သော ဒေဝတားနှင့် ဒာနဝ အစုအဖွဲ့များလည်း လှည့်လည်သွားလာရာ ဖြစ်လေသည်။
Verse 18
हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैस्सम्प्रणादितम्।वैढूर्यप्रस्तरं रम्यं स्निग्धं सागरतेजसा।।।।
ထိုနေရာသည် ဟင်္သာ၊ ကရောဉ္စ ငှက်များနှင့် ပ္လဝ ငှက်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ စာရသ ငှက်တို့၏ အော်သံများကြောင့် တဝိုက်လုံး သံလွင်လွင်မြည်ဟည်းနေသည်။ ဝိုင်ဒူရျ သတ္တုကျောက်တန်းများ လှပစွာ ပျံ့နှံ့၍ ပင်လယ်၏ တောက်ပသော အလင်းရောင်ကြောင့် နူးညံ့စွာ တလက်လက်တောက်ပလေသည်။
Verse 19
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।।।
ရှေ့သို့ အလျင်အမြန် ဆက်လက်သွားရာတွင် ကုဗေရ၏ ညီဖြစ်သူသည် အရပ်အနှံ့၌ ဖြူဝင်းကျယ်ပြန့်သော ဝိမာနများကို မြင်တွေ့하였다။ ထိုဝိမာနများသည် တိဗ္ဗပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး တူရိယတီးဝိုင်းသံနှင့် သီချင်းသံတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဆန္ဒအတိုင်း သွားနိုင်သော ဝိမာနများသည် တပဿာဖြင့် အမြင့်လောကများကို အောင်မြင်သူတို့၏ ယာဉ်များဖြစ်ပြီး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာတို့ကိုလည်း သူမြင်တွေ့하였다။
Verse 20
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।3.35.19।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।3.35.20।।
ရှေ့သို့ အလျင်အမြန် ဆက်လက်သွားရာတွင် ကုဗေရ၏ ညီဖြစ်သူသည် အရပ်အနှံ့၌ ဖြူဝင်းကျယ်ပြန့်သော ဝိမာနများကို မြင်တွေ့하였다။ ထိုဝိမာနများသည် တိဗ္ဗပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး တူရိယတီးဝိုင်းသံနှင့် သီချင်းသံတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဆန္ဒအတိုင်း သွားနိုင်သော ဝိမာနများသည် တပဿာဖြင့် အမြင့်လောကများကို အောင်မြင်သူတို့၏ ယာဉ်များဖြစ်ပြီး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာတို့ကိုလည်း သူမြင်တွေ့하였다။
Verse 21
निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः।वनानि पश्यन्सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च।।।।
သူသည် အနံ့ရသာပြည့်ဝသော ရေစေးထွက်ယိုနေသည့် စန္ဒနပင်တောများကို ထောင်ပေါင်းများစွာ မြင်တွေ့하였다။ ထိုတောများသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ကြည်နူးဖွယ်ကောင်းကာ အနံ့ခံအာရုံကိုပင် တိမ်မြုပ်စွာ ကျေနပ်စေသည်။
Verse 22
अगरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च।तक्कोलानां च जात्यानां फलानां च सुगन्धिनाम्।।।।
သူသည် အဂုရု (aguru) သစ်ပင်အမျိုးကောင်းများ၏ တောအုပ်များနှင့် အပန်းဖြေ ဥယျာဉ်တောများကိုလည်း မြင်ရပြီး၊ မွှေးကြိုင်သော တက္ကောလ (takkola) သီးများနှင့် အနံ့သင်းသော ဇာတိ (jāti) အပင်ထွက်ပစ္စည်းများကိုပါ တွေ့မြင်하였다။
Verse 23
पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च।मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः।।।।
သူသည် တမာလ (tamāla) ပန်းများ၊ ငရုတ်ကောင်းပင်အုပ်စုများနှင့် ကမ်းခြေဘက်တွင် အခြောက်ခံထားသော မုတိ (ပုလဲ) အစုအဝေးများကို မြင်တွေ့하였다။
Verse 24
शङ्खानां प्रसरं चैव प्रवालनिचयं तथा।काञ्चनानि च शैलानि राजतानि च सर्वशः।।।।
သူသည် သင်္ခ (śaṅkha) ခွံများ ပြန့်ကျယ်စွာ ရှိနေခြင်း၊ ပရဝါလ (coral) အစုအဝေးများနှင့် နေရာတိုင်းတွင် တောင်ပုံတောင်တန်းသဖွယ် စုပုံများကို မြင်ရပြီး၊ အချို့မှာ ရွှေဖြစ်၍ အချို့မှာ ငွေဖြစ်하였다။
Verse 25
प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि ह्रदानि च।धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैश्शोभितानि च।।।।हस्त्यश्वरथगाढानि नगराण्यवलोकयन्।
သူသည် စိတ်ကိုဖမ်းစားသော ရေတံခွန်များနှင့် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ရေကန်များကို ဆက်လက်ကြည့်ရှု၍၊ ထို့ပြင် ဓနနှင့် သီးနှံအာဟာရဖြင့် ပြည့်စုံသော မြို့များကိုလည်း မြင်ရသည်—အထူးမြတ်သော မိန်းမရတနာတို့၏ အလှဖြင့် တင့်တယ်ကာ၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားတို့ဖြင့် ထူထပ်စည်ကားနေ하였다။
Verse 26
तं समं सर्वतस्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्।अनूपं सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्।।।।
သူသည် သမုဒ္ဒရာ၏ နောက်ရေဝင်ပင်လယ် (backwaters) ပြန့်ကျယ်နေသော ဒေသကို မြင်ရသည်—အရပ်ရပ်တွင် ပြေပြစ်ညီညာ၍ လှပကာ၊ ထိတွေ့လျှင် နူးညံ့သည့် လေညင်းများ လှုပ်ရှားနေပြီး၊ တရိဒိဝ (Tridiva) ကောင်းကင်ဘုံကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။
Verse 27
तत्रापश्यत्स मेघाभं न्यग्रोधमृषिभिर्वृतम्।।।।समन्ताद्यस्य ताश्शाखाश्शतयोजनमायताः।
ထိုနေရာ၌ မိုးတိမ်ရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော ညောင်ပင်တစ်ပင်ကို မြင်ရ၍ ရှင်ရသီတို့က ဝန်းရံနေကြသကဲ့သို့၊ ၎င်း၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနှံ့ မျက်ခွဲမောင်းများသည် ယောဇနာတစ်ရာအထိ ဖြန့်ကျက်နေ하였다။
Verse 28
यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्।।।।भक्षार्थं गरुडश्शाखामाजगाम महाबलः।
ထိုသစ်ပင်၏ မျက်ခွဲတစ်ခွဲသို့ ယခင်က မဟာဗလရှိသော ဂရုဍာသည် အစာစားရန် ရည်ရွယ်ကာ ဆင်တစ်ကောင်နှင့် ကိုယ်ထည်ကြီးမားသော လိပ်တစ်ကောင်ကို ယူဆောင်၍ လာခဲ့သည်။
Verse 29
तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः।।।।सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्ज च महाबलः।
ထိုအခါ ငှက်တို့၏အထွဋ်အမြတ် မဟာဗလရှိသော စုပဏ္ဏ (ဂရုဍာ) ၏ အလေးချိန်ကြောင့် ရွက်ပေါများသော မျက်ခွဲသည် ချက်ချင်းပင် ကျိုးပဲ့သွား하였다။
Verse 30
तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः।।।।अजा बभूवुर्धूम्राश्च सङ्गताः परमर्षयः।
ထိုနေရာ၌ မဟာရသီတို့ စုဝေးနေကြရာ—ဝೈခာနသ၊ မာသ၊ ဝာလခိလျ၊ မရီချိပ တို့အပြင် အဇာနှင့် ဓူမရ ဟူသော အထွဋ်အမြတ် ရသီများလည်း ပါဝင်ကြသည်။
Verse 31
तेषां दयार्थं गरुडस्तां शाखां शतयोजनाम्।।।।जगामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ।
သူတို့ကို ကရုဏာသနား၍ ဂရုဍသည် ယောဇနာတစ်ရာအလျားရှိသော အကိုင်းကို အလျင်အမြန် ဆောင်ယူသွားကာ ဆင်နှင့် လိပ် နှစ်ကောင်လုံးကိုလည်း အတူတကွ ခေါ်ဆောင်သွား하였다။
Verse 32
एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।।।
ဓမ္မသတ္တဝါဖြစ်သော ငှက်တို့အထက်မြတ် ဂရုဍသည် ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ရပ်ကာ ထိုအသားကို စားသောက်ပြီးနောက် အကိုင်းဖြင့် နိသာဒတို့၏ အရပ်ကို ဖျက်ဆီး하였다။ မဟာမုနိတို့ကို လွတ်မြောက်စေပြီးနောက် အဆုံးမဲ့သော ပီတိကို ရရှိ하였다။
Verse 33
एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।3.35.32।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।3.35.33।।
ဓမ္မသတ္တဝါဖြစ်သော ငှက်တို့အထက်မြတ် ဂရုဍသည် ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ရပ်ကာ ထိုအသားကို စားသောက်ပြီးနောက် အကိုင်းဖြင့် နိသာဒတို့၏ အရပ်ကို ဖျက်ဆီး하였다။ မဟာမုနိတို့ကို လွတ်မြောက်စေပြီးနောက် အဆုံးမဲ့သော ပီတိကို ရရှိ하였다။
Verse 34
स तेनैव प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः।अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान्मतिम्।।।।
ထိုပီတိတူညီသော အားဖြင့် သူ၏ဗီရိယသည် နှစ်ဆတိုးကာ ပညာရှိသူသည် အမရဖြစ်စေသော အမృతကို ယူဆောင်လာရန် စိတ်ကူးတည်ကြည်စွာ ချမှတ်하였다။
Verse 35
अयोजालानि निर्मथ्य भित्वा रत्नमयं गृहम्।महेन्द्रभवनाद्गुप्तमाजहारामृतं ततः।।।।
သူသည် သံကွန်ယက်များကို ချိုးဖျက်ကာ ရတနာဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အခန်းကို ဖောက်ဝင်ပြီးနောက် မဟိန္ဒြ (အိန္ဒြ) ၏ နန်းတော်မှ အမృతကို လျှို့ဝှက်စွာ ယူဆောင်ထုတ်လာ하였다။
Verse 36
तं महर्षिगणैर्जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्।नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः।।।।
ထိုအခါ ဓနဒါန (ကူဗေရ) ၏ ညီဖြစ်သော ရာဝဏသည် “သုဘဒ္ဒ” ဟု အမည်ရ နယဂ္ရောဓ (ဗညား) ပင်ကို မြင်တွေ့하였다။ ထိုပင်သည် မဟာရိရှီအစုအဝေးတို့ လာရောက်နေထိုင်လေ့ရှိပြီး စုပရဏ (ဂရုဍ) ချန်ထားသော အမှတ်လက္ခဏာဖြင့် ထင်ရှားနေ하였다။
Verse 37
तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः।ददर्शाश्रममेकान्ते रम्ये पुण्ये वनान्तरे।।।।
ထိုသူသည် သမုဒ္ဒရာ—မြစ်တို့၏အရှင်—၏ အဝေးဖက်ကမ်းသို့ ကူးလွန်ရောက်သော်၊ တောအတွင်းနက်ရှိုင်းရာ၌ တိတ်ဆိတ်သီးသန့်၊ လှပ၍ သန့်ရှင်းမြတ်သော အာရှရမ်တစ်ခုကို မြင်တွေ့하였다။
Verse 38
तत्र कृष्णाजिनधरं जटावल्कलधारिणम्।ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसाम्।।।।
ထိုနေရာ၌ မာရီချ ဟူသော ရက္ခသကို တွေ့မြင်လေ၏—အမဲရောင် သမင်အရေကို ဝတ်ဆင်၍ ဆံပင်ကို ဂျဋာအဖြစ် ချည်ထုံးထားကာ သစ်ခေါက်အဝတ်ကို ဆင်မြန်းပြီး အစားအစာကို တိုင်းတာကန့်သတ်၍ သုံးဆောင်နေသူဖြစ်၏။
Verse 39
स रावणस्समागम्य विधिवत्तेन रक्षसा।मारीचेनार्चितो राजा सर्वकामैरमानुषैः।।।।
ဘုရင် ရာဝဏ ရောက်လာသောအခါ ရက္ခသ မာရီချသည် ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း ကြိုဆိုကာ ဂုဏ်ပြုပူဇော်လေ၏။ ထို့နောက် လူသားထက်လွန်သော အပျော်အပါးနှင့် စည်းစိမ်များဖြင့် ဆန္ဒအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းပေးလေ၏။
Verse 40
तं स्वयं पूजयित्वा तु भोजनेनोदकेन च।अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्।।।।
ထိုသူကို မာရီချသည် ကိုယ်တိုင် အစားအစာနှင့် ရေဖြင့် ဧည့်ခံပူဇော်ပြီးနောက် အဓိပ္ပါယ်ရည်ရွယ်ချက်ပါသော စကားဖြင့် ပြောဆိုလေ၏။
Verse 41
कच्चित्सुकुशलं राजन्लङ्कायां राक्षसेश्वर।केनार्थेन पुनस्त्वं वै तूर्णमेवमिहागतः।।।।
“အရှင်မင်းကြီး၊ ရက္ခသတို့၏ အရှင်! လင်္ကာမြို့၌ အားလုံး ကောင်းမွန်ချမ်းသာပါစေ။ ထို့နောက် အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဤနေရာသို့ ထပ်မံလာရသနည်း၊ ထို့ပြင် အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ အလျင်အမြန် လာရသနည်း?”
Verse 42
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद्वाक्यकोविदः।।।।
မာရီချ၏စကားကို ကြားရသော် မဟာတေဇရှိ၍ စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ရာဝဏသည် ထို့နောက် ဤသို့သောစကားဖြင့် ပြန်လည်ဆို၏။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Ravana’s shift from emotional reaction to intentional strategy: he weighs strengths and weaknesses (balābala), decides on a course, and initiates a covert mission to recruit Maricha. Ethically, the text frames this as calculated adharma—planning harm through deception—contrasted with the surrounding imagery of disciplined ascetic life.
Two instructional contrasts emerge: (1) deliberation can serve either dharma or adharma depending on intent, demonstrating that “intelligence” is morally qualified by purpose; (2) the Garuda exemplum links power with compassion—strength becomes righteous when used to protect sages and restore order, not to exploit it.
Key landmarks include the sea-shore mountain belt and backwaters, lotus-laden ponds, sprawling hermitages with altars, fragrance-rich forests (sandalwood/aguru), and the Subhadra banyan tree associated with Garuda’s mythic act. Culturally, the sarga highlights āśrama institutions, regulated ascetic diets, and formal hospitality (ātithya) extended by Maricha.