Aranya Kanda Sarga 17 - Valmiki Ramayana | Burmese | Vedapath

Valmiki

Aranya KandaSarga 1730 Verses

Sarga 17

शूर्पणखाया आगमनम् — Surpanakha Approaches Rama

अरण्यकाण्ड

ဂోదာဝရီမြစ်တွင် ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် သီရိရာမသည် သီတာနှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်အတူ အာရှရမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ သစ်ရွက်မိုးတဲအိမ်ထဲ ဝင်မီ နံနက်ပိုင်း နိစ္စကမ္မနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုများကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရာဝဏ၏ အစ်မဖြစ်သော ရှူရပဏခာသည် မတော်တဆ ရောက်လာပြီး သီတာနှင့်အတူ ထိုင်နေသော ရာမကို မြင်သဖြင့် ကာမစိတ်ဖြင့် မောဟလွန်ကဲကာ ချစ်မက်သွားသည်။ ဝါလ္မီကီသည် ရာမ၏ မင်္ဂလာသဘောရှိသော အလှအပ၊ ယောဝနနှင့် တည်ငြိမ်သိမ်မွေ့သော အကျင့်အကြံကို ရှူရပဏခာ၏ ပုံပျက်ပန်းပျက်၊ ကာမအလိုဆန္ဒကြောင့် လှုပ်ရှားသော သဘောထားနှင့် တန်းတူဖော်ပြကာ သီလနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်မှုကို ထင်ရှားစေသည်။ ရှူရပဏခာက တပသီကဲ့သို့ မြင်ရသော်လည်း လေးကိုင်ထားသော ယောကျာ်းတစ်ဦးသည် ရက္ခသများ လှုပ်ရှားနေသော တောတွင်း၌ မိမိဇနီးနှင့်အတူ အဘယ်ကြောင့် နေထိုင်သနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ရာမက အာရှရမ်အတွင်းနှင့် မိန်းမရှေ့တွင် မမှန်ကန်သော စကားကို မပြောသင့်ကြောင်း၊ မုသားသည် မိမိအတွက် လုံးဝ မလက်ခံနိုင်ကြောင်း တိတိကျကျ ဖြေကြားသည်။ ထို့နောက် မိမိကို ဒဿရထ၏ အကြီးဆုံးသားဟု မိတ်ဆက်ကာ လက္ခမဏနှင့် သီတာကိုလည်း မိတ်ဆက်ပြီး တောနေထိုင်ခြင်းသည် ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာခြင်းနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ထို့ပြင် ရာမက သူမ၏ အမည်နှင့် အတ္တလက္ခဏာကို မေးသော် ရှူရပဏခာသည် မိမိအမည်၊ ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော အစွမ်းနှင့် တစ်ယောက်တည်း ကြောက်မက်ဖွယ် လှည့်လည်နေထိုင်ကြောင်း ပြောကာ ညီအစ်ကိုများဖြစ်သည့် ရာဝဏ၊ ကုမ္ဘကရဏ၊ ဝိဘီရှဏ၊ ခရ နှင့် ဒူရှဏတို့ကို ရေတွက်ပြသည်။ ထို့နောက် သီတာကို အပြစ်တင်ကာ ရာမနှင့် လက်ထပ်ရန် တောင်းဆိုပြီး အကြမ်းဖက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်သည်။ စာရဂ၏ အဆုံးတွင် ရာမ၏ တည်ငြိမ်၍ စကားကျွမ်းကျင်သော တုံ့ပြန်ချက် စတင်ပေါ်ထွက်လာကာ နောက်တစ်ဆင့် ဓမ္မဆိုင်ရာ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုအတွက် အခြေခံကို ခင်းပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

कृताभिषेको रामस्तु सीता सौमित्रिरेव च।तस्माद्गोदावरीतीरात्ततो जग्मुस्वमाश्रमम्।।।।

အဘိသေကပြီးနောက် ရာမသည် စီတာနှင့် ဆောမိတ္တရီ (လက္ခမဏ) တို့နှင့်အတူ ဂోదာဝရီမြစ်ကမ်းမှ ထွက်ခွာကာ မိမိတို့၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်လည်သွားရောက်ကြ၏။

Verse 2

आश्रमं तमुपागम्य राघवस्सह लक्ष्मणः।कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालामुपागमत्।।।।

အာရှရမ်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ရာဃဝသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ နံနက်ပိုင်းအလယ်ခါအထိ ဆောင်ရွက်ရသော နိတျတကမ္မများကို ပြုလုပ်ကာ ရွက်မိုးတဲငယ်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။

Verse 3

उवास सुखितस्तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः।।।।

မဟာရသီတို့၏ ပူဇာဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံယူလျက် ရာမသည် ထိုနေရာ၌ သက်သာချမ်းမြေ့စွာ နေထိုင်ပြီး၊ ညီတော် လက္ခမဏနှင့်အတူ အမျိုးမျိုးသော စကားဝိုင်းများကို ဆွေးနွေးပြောဆိုလေ၏။

Verse 4

स रामः पर्णशालायामासीनस्सह सीतया।विरराज महाबाहुश्चित्रया चन्द्रमाः इव।।।।

လက်မောင်းကြီးမားသန်မာသော ရာမသည် စီတာနှင့်အတူ ရွက်မိုးတဲအတွင်း ထိုင်နေရာ၌၊ စိတြာကြယ်စုဘေးက လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်လေ၏။

Verse 5

तदाऽऽसीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः।तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया।।।।

ထိုအခါ ရာမသည် ထိုနေရာ၌ ထိုင်လျက် စကားဝိုင်း၌ စိတ်နှလုံးစွဲလမ်းနေစဉ်၊ မတော်တဆ ရက္ခသီမတစ်ဦးက ထိုဒေသသို့ ရောက်လာလေ၏။

Verse 6

सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य राक्षसः।भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम्।।।।

ထိုသူမသည် ဒဿဂီရိ၏ နှမဖြစ်သော သုပ္ပနခါ ဖြစ်၏။ ရာမမင်းသားထံ ချဉ်းကပ်၍ နတ်ဒေဝါကဲ့သို့သော သူ့ကို မြင်လေ၏။

Verse 7

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।।।

ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ရင်အုပ်၊ ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်လုံး၊ ကာမဒေဝကဲ့သို့ တင့်တယ်သော ရာမမင်းသားကို မြင်လျှင် ဘီလူးမသည် တပ်မက်ခြင်းဖြင့် တွေဝေသွား၏။

Verse 8

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।3.17.7।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।3.17.8।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।3.17.9।।

Verse 9

Verse 10

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी।विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।।।।प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा।तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।।।।न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना।शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।

ရာမသည် မျက်နှာလှပသော်လည်း သူမသည် မျက်နှာဆိုးရွား၏။ ရာမသည် ခါးသေးသော်လည်း သူမသည် ဝမ်းကြီး၏။ ရာမ၏ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသော်လည်း သူမ၏ မျက်လုံးပုံပျက်၏။ ရာမ၏ ဆံပင်လှပသော်လည်း သူမ၏ ဆံပင်သည် ကြေးနီနီရောင်။ ရာမသည် ရုပ်သွင်ပြေပြစ်နှစ်သက်ဖွယ်သော်လည်း သူမသည် ရွံရှာဖွယ်။ ရာမ၏ အသံချိုမြိန်သော်လည်း သူမ၏ အသံသည် ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်။ ရာမသည် လူငယ်သော်လည်း သူမသည် အလွန်အိုမင်း၏။ ရာမသည် ယဉ်ကျေးတည်ကြည်သော်လည်း သူမသည် ပြောင်းပြန်ပြောဆို၏။ ရာမသည် တရားမျှတစွာ ကျင့်ကြံသော်လည်း သူမသည် အလွန်ဆိုးယုတ်၏။ ကိုယ်ခန္ဓာကာမရမ္မက်ကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရသော ရာක්ෂသီမသည် ရာမအား စကားဆိုလေ၏။

Verse 11

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी।विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।।3.17.10।।प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा।तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।।3.17.11।।न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना।शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।3.17.12।।

ဆံပင်ကို ဂျဋာချည်ကာ တပသီရုပ်ဖြင့်ရှိသော်လည်း ဇနီးနှင့်အတူ လေးနှင့်မြားကို ကိုင်ဆောင်၍—ရက္ခသတို့ လှုပ်ရှားနေသော ဤဒေသသို့ မည်သို့ ရောက်လာသနည်း။ သင်လာရသည့် ရည်ရွယ်ချက်ကား အဘယ်နည်း။ အမှန်တရားကို ပြောကြားသင့်၏။

Verse 12

ရက္ခသမိန်းမ ရှူရ္ပဏခာက ဤသို့ မေးမြန်းသဖြင့် ရန်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသူ ရာမသည် စိတ်ရိုးသားတည့်မတ်မှုကြောင့် အရာအားလုံးကို စတင်ဖော်ပြလေ၏။

Verse 13

जटी तापसरूपेण सभार्यश्शरचापधृत्।आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम्।।।।किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि।

Verse 14

एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परन्तपः।।।।ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे।

Verse 15

अनृतं न हि रामस्य कदाचिदपि सम्मतम्।।।।विशेषेणाऽश्रमस्थस्य समीपे स्त्रीजनस्य च।

ရာမအတွက် မုသားစကားသည် မည်သည့်အခါမျှ မလက်ခံနိုင်သောအရာ—အထူးသဖြင့် အာရှရမ်၌ နေထိုင်စဉ်နှင့် ထို့ထက်ပို၍ မိန်းမတို့ရှေ့တွင် ဖြစ်၏။

Verse 16

आसीद्धशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः।।।।तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैश्श्रुतः।

အတိတ်ကာလ၌ ဒသရထဟု အမည်ရသော မင်းတပါးရှိ၍ ဒေဝတို့ကဲ့သို့ အင်အားတန်ခိုးကြီး၏။ ငါသည် ထိုမင်း၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး လူတို့အကြား “ရာမ” ဟူသောနာမဖြင့် ကျော်ကြား၏။

Verse 17

भ्राताऽयं लक्ष्मणो नाम यवीयान्मामनुव्रतः।।।।इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता।

ဤသူသည် ငါ၏ညီငယ် လက္ခမဏ ဟူသောအမည်ရှိ၍ ငါ့နောက်သို့ သစ္စာရှိစွာ လိုက်ပါသူဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဤအမျိုးသမီးသည် ငါ၏ဇနီး ဝိုင်ဒေဟီ ဖြစ်ပြီး “စီတာ” ဟူသောနာမဖြင့် ထင်ရှား၏။

Verse 18

नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर्मातुश्च यन्त्रितः।।।।धर्मार्थं धर्मकाङ्क्षी च वनं वस्तुमिहागतः।

နရိန္ဒ မင်းကြီးဖြစ်သော အဖခမည်းတော်၏ အမိန့်နှင့် မိခင်၏ အမိန့်တို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ချုပ်နှောင်ခံရသကဲ့သို့ လိုက်နာရ၏။ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းလိုသော စိတ်ဖြင့်၊ ဓမ္မအတွက်ပင် ဤတော၌ နေထိုင်ရန် အကျွန်ုပ်လာရောက်ခဲ့၏။

Verse 19

त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा।।।।त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे।

သို့သော် အကျွန်ုပ်သည် သင်ကို သိလို၏—သင်သည် မည်သူ၏သူနည်း၊ သင်သည် မည်သူနည်း။ သင်၏ ကိုယ်အင်္ဂါများ လှပပေမယ့် အကျွန်ုပ်အမြင်တွင် သင်သည် ရက္ခသီမ မဟုတ်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 20

इह वा किंनिमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वत:।।।।साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता।

“ဤနေရာသို့ မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် လာရောက်သနည်း၊ အမှန်တကယ် ပြောကြားလော့” ဟု မေးသော်၊ ထိုစကားကို ကြားပြီး ကာမဆန္ဒကြောင့် ပူလောင်နေသော ရက္ခသမိန်းမက ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 21

श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम। ।।अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी।अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा।।।।

“အို ရာမ၊ နားထောင်ပါလော့၊ ငါ၏စကားကို အဓိပ္ပါယ်အမှန်အတိုင်း ပြောမည်။ ငါသည် ‘ရှူရ္ပဏခာ’ ဟူသော အမည်ရှိ၍ စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲနိုင်သော ရက္ခသမိန်းမ ဖြစ်သည်။”

Verse 22

श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम। 3.17.21।।अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी।अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा।।3.17.22।।

ငါသည် တစ်ယောက်တည်း ဤတောအုပ်၌ လှည့်လည်သွားလာ၍ အားလုံးအတွက် ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ဖြစ်နေသည်။

Verse 23

रावणो नाम मे भ्राता बलीयान्राक्षसेश्वरः।वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः।।।।

ငါ၏အစ်ကိုသည် ‘ရာဝဏ’ ဟူသောအမည်ရှိ၍ အင်အားကြီးမားသော ရက္ခသတို့၏ အရှင်၊ သူရဲကောင်း၊ ဝိශ්ရဝသ၏ သား ဖြစ်သည်—သူ၏နာမည်က သင်၏နားထဲသို့ ရောက်ဖူးပါက။

Verse 24

प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः।विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः।।।।प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ।

ကುಂಬ္ဘကර්ဏလည်း ငါ၏အစ်ကိုဖြစ်၍ အင်အားမဟာကြီးကာ အမြဲတမ်း အိပ်မောနက်ရှိုင်းခြင်း၌ နစ်မြုပ်နေတတ်သည်။ သို့ရာတွင် ဝိဘီရှဏသည် ဓမ္မစိတ်ရှိသူဖြစ်၍ ရက္ခသဆန်သော အပြုအမူ မပြုတတ်။ ထို့ပြင် စစ်မြေပြင်၌ ငါ၏အစ်ကိုများ ခရ နှင့် ဒူရှဏ တို့သည် သတ္တိဗလကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားကြသည်။

Verse 25

तानहं समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्वदर्शनात्।।।।समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम्।

အို ရာမ၊ သင်ကို ပထမဆုံးမြင်မြင်ချင်းပင် အခြားအရာအားလုံးကို လျစ်လျူရှု၍ ငါသည် စိတ်အာရုံတည်ကြည်စွာ သင်ထံသို့ လာရောက်ခဲ့၏။ အို ပုရုရှောတ္တမ၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော သင်ကို ငါ၏ ခင်ပွန်းအဖြစ် ရှာဖွေလာခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 26

अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी।।।।चिराय भव मे भर्ता सीतया किं करिष्यसि।

ငါသည် အာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံ၍ ကိုယ်စိတ်လိုရာသို့ သွားလာနိုင်သူ ဖြစ်၏။ အချိန်ရှည်ကြာ ငါ၏ ခင်ပွန်း ဖြစ်ပါလော့။ စီတာနှင့်ပတ်သက်၍ သင်သည် ဘာကို ပြုမည်နည်း?

Verse 27

विकृता च विरूपा च न चेयं सदृशी तव।।।।अहमेवानुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम्।

ဤမိန်းမသည် ရုပ်ဆိုး၍ သင်နှင့် မတန်ပါ။ ငါသာလျှင် သင်နှင့် တန်ပါ၏။ ငါ့ကို သင့်ဇနီးအဖြစ် ကြည့်ရှုပါလော့။

Verse 28

इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।।।।अनेन ते सह भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम्।

ဤရုပ်ဆိုး၍ ဝမ်းဗိုက်ပူသော မိန်းမယုတ်ကို သင့်ညီနှင့်တကွ ငါစားပစ်မည်။

Verse 29

ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च।।।।पश्यन्सह मया कान्त दण्डकान्विचरिष्यसि।

ထို့နောက် အို ချစ်သူ၊ သင်သည် ငါနှင့်အတူ ဒဏ္ဍကတောအုပ်၌ တောင်ထွတ်များနှင့် တောအမျိုးမျိုးကို ကြည့်ရှုလျက် လှည့်လည်ရလတ္တံ့။

Verse 30

इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम्।।।।इदं वचनमारेभे वक्तुं वाक्यविशारदः।

ဤသို့ ပြောဆိုခံရသော် ကာကုတ္သ္ထ (ရာမ) သည် မူးယစ်စေသော မျက်လုံးရှိသော မိန်းမကို ပြုံးလျက်ကြည့်ပြီး၊ စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သဖြင့် ဤစကားများကို စတင်မိန့်ကြား하였다။

Frequently Asked Questions

What specific ethical dilemma or action is presented in this Sarga?

The sarga presents the confrontation between dharmic speech-conduct and predatory desire: Surpanakha’s lust and threats press toward coercion, while Rama’s action is to respond transparently and within ashrama norms, refusing deceit and maintaining composure despite provocation.

What is the philosophical takeaway (Upadesha) of this chapter's dialogue?

A central upadesha is the discipline of satya: Rama states that untruth is never acceptable—especially in a hermitage and before a woman—implying that ethical speech is not situational convenience but a stable vow that sustains social and spiritual order.

Which geographical or cultural landmarks are highlighted here?

Geographically, the Godavari riverbank and the Dandaka forest frame the episode; culturally, the ashrama setting, the parnashala dwelling, and the paurvahnika (forenoon) rites establish a ritual-ethical landscape against which Surpanakha’s disruptive entry is measured.