Sarga 16

Verse 1

वसतस्तस्य तु सुखं राघवस्य महात्मनः।शरद्व्यपाये हेमन्तऋतुरिष्टः प्रवर्तत।।।।

မဟာသတ္တိရှိသော ရာဃဝ (ရာမ) သည် ထိုနေရာ၌ သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်နေစဉ်၊ ရှရဒ်ရာသီ ကုန်လွန်၍ ချစ်မြတ်နိုးရာ ဟေမန္တ—အစောပိုင်း ဆောင်းရာသီ—စတင်လာ၏။

Verse 2

स कदाचित्प्रभातायां शर्वर्यां रघुनन्दनः।प्रययावभिषेकार्थं रम्यां गोदावरीं नदीम्।।।।

တစ်ခါတစ်ရံ ညသည် မိုးလင်းသို့ ပြောင်းလဲလာချိန်တွင်၊ ရဂုဝంశ၏ ပျော်ရွှင်ခြင်းဖြစ်သော ရာမသည် မနက်ခင်း သန့်စင်ရေချိုး (အဘိသေက) ပြုရန် လှပသော ဂోదာဝရီ မြစ်သို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 3

प्रह्वः कलशहस्तस्तं सीतया सह वीर्यवान्।पृष्ठतोऽनुव्रजन्भ्राता सौमित्रिरिदमब्रवीत्।।।।

ရေကလသ (ရေခွက်အိုး) ကို လက်တွင်ကိုင်ကာ အနည်းငယ် ကိုင်းညွတ်လျက် သီတာနှင့်အတူ သွားနေသော ရာမ၏နောက်မှ လိုက်ပါလာသည့် သတ္တိရှင်ညီတော် လက္ခမဏက ဤသို့ ဆို၏။

Verse 4

अयं स कालः सम्प्राप्तः प्रियो यस्ते प्रियंवद।अलङ्कृत इवाभाति येन संवत्सरः शुभः।।।।

ချိုမြိန်စကားပြောသူရေ၊ သင်ချစ်မြတ်နိုးသော ရာသီကာလသည် ယခုရောက်လာပြီ။ ထိုရာသီကြောင့် မင်္ဂလာရှိသော တစ်နှစ်တာသည် အသစ်တင်အလှဆင်ထားသကဲ့သို့ တောက်ပလှသည်။

Verse 5

नीहारपरुषो लोकः पृथिवी सस्यशालिनी।जलान्यनुपभोग्यानि सुभगो हव्यवाहनः।।।।

လူတို့သည် မြူနှင်း၏ အေးစိမ့်ထိုးနှက်မှုကို ခံစားကြရသည်။ မြေပြင်သည် စိုက်ပျိုးသီးနှံများဖြင့် ပြည့်ဝလှသည်။ ရေတို့သည် အသုံးပြုရန် မနှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်လာပြီး၊ မီး—ဟဗျဝာဟန—သည် အထူးသဖြင့် သာယာနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်လာသည်။

Verse 6

नवाग्रयणपूजाभिरभ्यर्च्य पितृदेवताः।कृताग्रयणकाः काले सन्तो विगतकल्मषाः।।।।

သစ်သီးနှံအသစ်၏ ပထမပူဇာ (အာဂြယဏ) ဖြင့် ပိတೃဒေဝတာများနှင့် ဒေဝတာတို့ကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်ကာ၊ အချိန်တော်မီ အာဂြယဏကို ဆောင်ရွက်သော သဒ္ဓါရှိသူတို့သည် အပြစ်အနာအဆာမှ ကင်းစင်သန့်ရှင်းလာကြသည်။

Verse 7

प्राज्यकामा जनपदास्सम्पन्नतरगोरसाः।विचरन्ति महीपाला यात्रास्था विजिगीषवः।।।।

ကျေးလက်ပြည်သူတို့သည် လိုအင်ဆန္ဒများ ပြည့်စုံ၍ နို့နှင့် ဂီ (ghee) အပါအဝင် နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းများ ပေါများသဖြင့် ဤကာလ၌ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြသည်။ အောင်ပွဲကို မျှော်လင့်သော မင်းများလည်း စစ်ခရီးထွက်၍ လှုပ်ရှားကြသည်။

Verse 8

सेवमाने दृढं सूर्ये दिशमन्तक सेविताम्।विहीनतिलकेव स्त्री नोत्तरा दिक्प्रकाशते।।।।

နေမင်းသည် မရဏ၏အရှင် ယမမင်း စောင့်ရှောက်သည့် တောင်ဘက်သို့ တည်ကြည်စွာ သွားရောက်နေသကဲ့သို့၊ သူမရှိသော မြောက်ဘက်သည် မတောက်ပတော့ဘဲ နဖူးတီလက မရှိသည့် မိန်းမကဲ့သို့ ထင်ရှားမလာ။

Verse 9

प्रकृत्या हिमकोशाढ्यो दूरसूर्यश्च साम्प्रतम्।यथार्थनामा सुव्यक्तं हिमवान्हिमवान्गिरिः।।।।

ယခုအခါ သဘာဝအတိုင်း တောင်စောင်းများတွင် နှင်းထူထဲစွာ စုဆောင်းလျက်ရှိပြီး နေမင်းသည် အဝေးကဲ့သို့ ထင်ရသဖြင့် “နှင်းရှိသူ” ဟူသော အမည်နှင့်တကွ ကိုက်ညီစွာ ဟိမဝန်တောင်သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်နေ၏။

Verse 10

अत्यन्तसुखसञ्चारा मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखाः।दिवसास्सुभगादित्याश्चायासलिलदुर्भगाः।।।।

နေ့ရက်များသည် သွားလာလှုပ်ရှားရန် အလွန်ပင် သာယာလာ၍၊ နေ့လယ်တောင် လေထိတွေ့မှုက သက်သာစေ၏။ နေရောင်လည်း သဘောကောင်းသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း၊ အအေးကြောင့် အရိပ်နှင့် ရေသည် မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်နေ၏။

Verse 11

मृदुसूर्यास्सनीहाराः पटुशीतास्समारुताः।शून्यारण्या हिमध्वस्ता दिवसा भान्तिसाम्प्रतम्।।।।

ယခုအခါ နေ့ရက်များသည် နှင်းခဲထိသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ နေရောင်သည် နူးညံ့၍ နှင်းရည်ထူထပ်ကာ၊ လေတိုက်သဖြင့် အအေးသည် မုန်တိုင်းကဲ့သို့ စူးရှလာပြီး၊ တောအုပ်များလည်း တိတ်ဆိတ်လွန်း၍ လွတ်လပ်ဗလာဟန် ပေါ်နေ၏။

Verse 12

निवृत्ताकाशशयनाः पुष्यनीता हिमारुणाः।शीता वृद्धतरायामास्त्रियामा यान्ति साम्प्रतम्।।।।

ယခုအခါ လူတို့သည် မိုးကောင်းကင်အောက်တွင် အိပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်ကြ၏။ ပုရှျယ (Puṣya) လက နီးကပ်လာသဖြင့် ညများသည် ပို၍ အေးမြလာကာ နှင်းခဲကြောင့် နီညိုရောင်သန်းပြီး၊ သုံးယာမတိုင်အောင် ပိုရှည်လျားလာ၏။

Verse 13

रविसङ्क्रान्तसौभाग्य स्तुषारारुणमण्डलः।निश्श्वासान्ध इवादर्शन्छन्द्रमा न प्रकाशते।।।।

နေ၏တောက်ပမှု လျော့နည်း၍ နှင်းခဲကြောင့် နေဝိုင်းသည် နီမြန်းလာသကဲ့သို့၊ လမင်းသည် မရှင်းလင်းစွာ မတောက်ပနိုင်—အသက်ရှူအငွေ့ကြောင့် မျက်နှာပြင်မဲမိုက်သွားသော မှန်ကဲ့သို့။

Verse 14

ज्योत्स्न तुषारमलिना पौर्णमास्यां न राजते।सीतेव चातपश्यामा लक्ष्यते न तु शोभते।।।।

လပြည့်ညတွင်ပင် နှင်းခဲစွန်းထင်းသော လရောင်သည် မတောက်ပနိုင်; မြင်ရသော်လည်း မလှပမပြောင်—နေရောင်အပူ၏ကြမ်းတမ်းမှုကြောင့် မဲညိုသွားသကဲ့သို့ စီတာမယ်တော်ကဲ့သို့။

Verse 15

प्रकृत्या शीतलस्पर्शो हिमविद्धश्च साम्प्रतम्।प्रवाति पश्चिमो वायुः काले द्विगुणशीतलः।।।।

အနောက်လေသည် သဘာဝအားဖြင့် ထိတွေ့လျှင် အေးမြသော်လည်း ယခုနှင်းခဲထိခိုက်လာ၍ ဤကာလ၌ အေးချမ်းမှု နှစ်ဆဖြင့် လေတိုက်လာသည်။

Verse 16

बाष्पच्छन्नान्यरण्यानि यवगोधूमवन्ति च।शोभन्तेऽभ्युदिते सूर्ये नद्भि क्रौञ्चसारसैः।।।।

နှင်းရည်ဖုံးလွှမ်းနေသော တောအုပ်များနှင့် မုယောနှင့် ဂျုံပင်များစိုက်ပျိုးကြွယ်ဝသော လယ်ကွင်းများသည် နေထွက်လာသည့်အခါ လှပတင့်တယ်လာပြီး၊ ကရောဉ္စငှက်များနှင့် ကြိုးငှက်များ၏ သာယာသောအော်သံများလည်း ကြားရသည်။

Verse 17

खर्जूरपुष्पाकृतिभिश्शिरोभिः पूर्णतण्डुलैः।शोभन्ते किञ्चिदानम्राश्शालयः कनकप्रभाः।।।।

ရွှေရောင်တောက်ပသော ဆာလီဆန်လယ်ကွင်းများသည် အလွန်လှပတင့်တယ်၏; ချိုင့်ခေါင်းများသည် ချိုင့်ပန်းပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ အစေ့အနှံတင့်တယ်စွာ ပြည့်နှက်ကာ အလေးချိန်ကြောင့် အနည်းငယ် ငုံ့ကျနေသည်။

Verse 18

मयूखैरुपसर्पद्भिर्हिमनीहारसंवृतैः।दूरमभ्युदितस्सूर्यश्शशाङ्क इव लक्ष्यते।।।।

မိုးကောင်းကင်အနားသို့ အဝေးကနေ ထွက်ပေါ်လာသော နေမင်းသည်၊ ရှည်လျားလာသော ရောင်ခြည်များကို နှင်းခဲနှင့် နှင်းရည်က ဖုံးလွှမ်းထားသဖြင့် လမင်းကဲ့သို့ မြင်ရသည်။

Verse 19

अग्राह्यवीर्यः पूर्वाह्णे मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखः।संरक्तः किञ्चिदापाण्डुरातपश्शोभते क्षितौ।।।।

မနက်ပိုင်းတွင် နေမင်း၏ အပူအားကို မခက်မခဲသာ ခံစားရပြီး၊ နေ့လယ်ရောက်သော် ထိတွေ့လျှင် သက်သာနွေးထွေးကာ၊ မြေပြင်ပေါ် နေရောင်သည် နီညိုနူးညံ့၍ ဖြူဖျော့သွားသည့် အရိပ်အနည်းငယ်ပါဝင်ကာ လှပတောက်ပနေသည်။

Verse 20

अवश्यायनिपातेन किञ्चित्प्रक्लिन्नशाद्वला।वनानां शोभते भूमिर्निविष्टतरुणातपा।।।।

နှင်းရည်ကျသဖြင့် မြက်ခင်းမြေပြင်သည် အနည်းငယ်စိုစွတ်လာပြီး၊ တောအုပ်၏ မြေပြင်သည် နေမင်းအသစ်ထွက်လာသော နူးညံ့သည့် နေရောင်အပူနည်းနည်းသာ စိမ့်ဝင်နေသဖြင့် လှပတင့်တယ်နေသည်။

Verse 21

स्पृशंस्तु विमलं शीतमुदकं द्विरदस्सुखम्।अत्यन्ततृषितो वन्यः प्रतिसंहरते करम्।।।।

တောဆင်သည် ရေငတ်လွန်စွာဖြစ်သော်လည်း သန့်ရှင်း၍ အေးမြသော ရေကို နှာခေါင်းဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ထိတွေ့သည်; သို့ရာတွင် အေးလွန်းသဖြင့် မခံနိုင်ကာ ချက်ချင်း နှာခေါင်းကို ပြန်လည်ဆုတ်ယူလိုက်သည်။

Verse 22

एते हि समुपासीना विहगा जलचारिणः।नावगाहन्ति सलिलमप्रगल्भा इवाहवम्।।।।

ရေငှက်တို့သည် အနီးကပ် စုဝေးထိုင်နေကြသော်လည်း ရေထဲသို့ မငုပ်ဆင်းကြ—စစ်မြေပြင်သို့ မဝင်ရဲသော ကြောက်ရွံ့သည့် စစ်သူရဲတို့ကဲ့သို့ပင်။

Verse 23

अवश्यायतमोनद्धा नीहारतमसाऽवृताः।प्रसुप्ता इव लक्ष्यन्ते विपुष्पा वनराजयः।।।।

ယခု ပန်းမပွင့်တော့သော တောတန်းများသည် အိပ်ပျော်နေသကဲ့သို့ မြင်ရ၏—နှင်းရည်၏ မဲမှောင်မှုဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ မြူခိုးအမှောင်ကာရံထားသည်။

Verse 24

बाष्पसञ्छन्नसलिला रुतविज्ञेयसारसाः।हिमार्द्रवालुकैस्तीरैस्सरितो भान्ति साम्प्रतम्।।।।

ယခု မြစ်များသည် ရေမျက်နှာပြင်ကို အငွေ့ဖုံးလွှမ်းထားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏; ဟင်္သာတို့၏ အော်သံကြောင့်သာ ခွဲခြားသိနိုင်ပြီး၊ နှင်းခဲကြောင့် စိုစွတ်နေသော သဲကမ်းပါးများလည်း ထင်ရှားသည်။

Verse 25

तुषारपतनाच्चैव मृदुत्वाद्भास्करस्य च।शैत्यादगाग्रस्थमपि प्रायेण रसवज्जलम्।।।।

နှင်းခဲကျခြင်း၊ နေမင်း၏ နူးညံ့သက်သာခြင်းနှင့် အအေးဓာတ်ကြောင့် တောင်ထိပ်မှ စီးဆင်းလာသော ရေတောင်မှ အများအားဖြင့် အရသာချိုမြိန်မှု ကင်းလွတ်သွားသည်။

Verse 26

जराजर्जरितैः पद्मैशशीर्णकेसरकर्णिकैः।नालषेर्हिमध्वस्सैर्न भन्ति कमलाकराः।।।।

ကြာကန်များသည် မတောက်ပတော့ပေ—ကြာပန်းများသည် အိုမင်း၍ ပျက်ယွင်းကာ အမျှင်နှင့် အလယ်ပိုင်းတို့ ခြောက်သွေ့ညှိုးနွမ်းပြီး တံတောင်သာ ကျန်ရစ်သည်; နှင်းခဲက ဖျက်ဆီးထားသည်။

Verse 27

अस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रः काले दुःखसमन्वितः।तपश्चरति धर्मात्मा त्वद्भक्त्या भरतः पुरे।।।।

ဤကာလ၌ လူတို့အနက် ကျားသဖွယ် ရဲရင့်သော ဓမ္မသတ္တဝါ ဘရတသည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဖိစီးလျက် သင့်အပေါ် ဘက္တိကြောင့် မြို့တော်၌ တပသ (အကျင့်တရား) ကို ကျင့်ဆောင်နေမည်။

Verse 28

त्यक्त्वा राज्यं च मानं च भोगांश्च विविधान्बहून्।तपस्स्वी नियताहारश्शेते शीते महीतले।।।।

နန်းစံ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အမျိုးမျိုးသော အာရုံပျော်ရွှင်မှုများကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက်၊ တပသီတော်—အစားအစာကို ထိန်းချုပ်သူ—အအေးထဲ၌ မြေပြင်တင်ပေါ်တွင် အိပ်လျက်ရှိ၏။

Verse 29

सोऽपि वेलामिमां नूनमभिषेकार्थमुद्यतः।वृतः प्रकृतिभिर्नित्यं प्रयाति सरयूं नदीम्।।।।

ဤအချိန်တည်းမှာပင်၊ အမှန်တကယ် သူလည်း—အဘိသေက (သန့်ရှင်းသော ရေချိုးပူဇော်ပွဲ) အတွက် ရည်ရွယ်၍—နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့ ဝိုင်းရံလျက် နေ့စဉ် ဆရယုမြစ်သို့ သွားရောက်၏။

Verse 30

अत्यन्तसुखसंवृद्धस्सुकुमारस्सुखोचितः।कथं न्वपररात्रेषु सरयूमवगाहते।।।।

အလွန်အမင်း သက်သာချမ်းသာမှုထဲတွင် ကြီးပြင်းလာ၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့ကာ အဆင်ပြေမှုနှင့်သာ သင့်တော်သူ ဘရတသည် အအေးလွန်သော မိုးမလင်းမီ ညနောက်ပိုင်း၌ ဆရယုမြစ်ထဲ ဆင်း၍ ရေချိုးနိုင်မည်နည်း။

Verse 31

पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान्।धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः।।।।प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः।सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः।।।।

ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော သူရဲကောင်း၊ အသားအရေညိုမည်း၍ ခါးသေးကာ မဟာဂုဏ်ရှိသူ; ဓမ္မကိုသိသူ၊ သစ္စာပြောသူ၊ အရှက်အကြောက်နှင့် စည်းကမ်းရှိသူ၊ အင်ဒြိယကို အနိုင်ယူသူ; ချစ်ခင်စကားပြောသူ၊ ချိုမြိန်နူးညံ့သော အပြောအဆိုရှိသူ၊ လက်မောင်းရှည်၍ ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူ—သူသည် အမျိုးမျိုးသော အာရုံပျော်ရွှင်မှုများကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ အရိယာတော်၊ သင့်ထံသို့ စိတ်ဝိညာဉ်အလုံးစုံဖြင့် အားကိုးဆည်းကပ်ထား၏။

Verse 32

पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान्।धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः।।3.16.31।।प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः।सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः।।3.16.32।।

ဤဂါထာသည် မူလဖော်ပြချက်ကို ထပ်မံချီးမွမ်းပြန်ဆိုသည်။ ဘရတသည် သူရဲကောင်း၊ ကြာရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးတော်ရှိ၍ အမဲရောင်သဏ္ဌာန်လှပ၊ ကြီးမြတ်သော်လည်း အလွန်နှိမ့်ချ၊ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထားသူ၊ ဓမ္မကို သိမြင်၍ သစ္စာစကားပြောသူ ဖြစ်သည်။ စကားချိုမြိန်နူးညံ့၊ လက်တော်ရှည်၍ ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူလည်း ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော လောကီအပျော်အပါးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ မင်းထံသို့သာ စိတ်နှလုံးအလုံးစုံဖြင့် အားကိုးအပ်နှံထားသည်။

Verse 33

जितस्स्वर्गस्तव भ्रात्रा भरतेन महात्मना।वनस्थमपि तापस्ये यस्त्वामनुविधीयते।।।।

မင်း၏ မဟာစိတ်ရှိသောညီ ဘရတသည် ကောင်းကင်ဘုံကို ရရှိပြီးသားဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူ မင်းသည် တောအတွင်းနေထိုင်သော်လည်း တပဿာလမ်းကို လိုက်နာနေသကဲ့သို့၊ သူလည်း ထိုအကျင့်တပဿာဘဝကို သစ္စာရှိစွာ မင်းနောက်လိုက်၍ လိုက်နာနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 34

न पित्र्यमनुवर्तन्ते मातृकं द्विपदा इति।ख्यातो लोकप्रवादोऽयं भरतेनान्यथा कृतः।।।।

လောကတွင် “လူတို့သည် မိခင်၏လမ်းကိုသာ လိုက်ကြ၍ ဖခင်၏လမ်းကို မလိုက်ကြ” ဟူသော နာမည်ကြီးစကားရှိသည်။ သို့သော် ဘရတသည် ထိုစကားကို ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး ဖခင်၏ ဓမ္မတရားလမ်းကိုပင် ထောက်ခံလိုက်နာကာ ထိန်းသိမ်းပြသ하였다။

Verse 35

भर्ता दशरथो यस्यास्साधुश्च भरतस्सुतः।कथं नु साऽम्बा कैकेयी तादृशी क्रूरशीलिनी।।।।

ခင်ပွန်းသည် ဒသရထမင်းကြီးကဲ့သို့ သာဓုသဘောရှိသူ ဖြစ်ပြီး၊ သားသည် ဘရတကဲ့သို့ မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းသူ ဖြစ်သော်လည်း၊ မိခင် ကေကေယီသည် မည်သို့နည်းဖြင့် ထိုမျှ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သဘောရှိနိုင်ပါမည်နည်း။

Verse 36

इत्येवं लक्ष्मणे वाक्यं स्नेहाद्ब्रुवति धार्मिके।परिवादं जनन्यास्तमसहन्राघवोऽब्रवीत्।।।।

ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသော လက္ခမဏသည် ချစ်ခင်စိတ်ကြောင့် ထိုသို့ ပြောဆိုသော်၊ ရာဃဝ (ရာမ) သည် မိခင်အပေါ် အပြစ်တင်စကားကို မခံနိုင်သဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 37

स तेऽम्बा मध्यमा तात गर्हितव्या कथञ्चन।तामेवेक्ष्वाकुनाथस्य भरतस्य कथां कुरु।।।।

ချစ်သူရေ၊ သူမသည် သင်တို့(ကျွန်ုပ်တို့)၏ ဒုတိယမိခင်ဖြစ်သည်။ မည်သို့မျှ မပြစ်တင် မစော်ကားရ။ ထိုအစား အိက္ခ္ဝာကူဝంశ၏ အရှင် ဘရတ၏ အကြောင်းကို ပြောလော့။

Verse 38

निश्चिताऽपि हि मे बुद्धिर्वनवासे दृढव्रता।भरतस्नेहसन्तप्ता बालिशीक्रियते पुनः।।।।

တောတွင်နေထိုင်မည်ဟူသော အကြံအမြင်သည် သေချာတည်ငြိမ်ပြီး ဝရတသည်လည်း ခိုင်မာသော်လည်း၊ ဘရတအပေါ် ချစ်ခင်မှု၏ အပူတောက်လောင်မှုက အတွင်း၌တင်းတိပ်ကာ ငါ့စိတ်ကို ထပ်မံ ကလေးငယ်ကဲ့သို့ ယိမ်းယိုင်စေသည်။

Verse 39

संस्मराम्यस्य वाक्यानि प्रियाणि मधुराणि च।हृद्यान्यमृतकल्पानि मनःप्रह्लादनानि च।।।।

သူ၏စကားများကို ငါမကြာခဏ ပြန်လည်သတိရနေသည်—ချစ်ခင်ဖွယ်လည်းကောင်း ချိုမြိန်လည်းကောင်း၊ နှလုံးသားကို သက်သာစေ၍ အမృతတော်ကဲ့သို့၊ စိတ်ကိုလည်း ပျော်ရွှင်စေသည်။

Verse 40

कदान्वहं समेष्यामि भरतेन महात्मना।शत्रुघ्नेन च वीरेण त्वया च रघुनन्दन।।।।

အဘယ်အခါတွင် ငါသည် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရမည်နည်း—မဟာစိတ်ရှိသော ဘရတနှင့်၊ သူရဲကောင်း သတ္တရုဃ္ဏနှင့်၊ ထို့ပြင် ရဃုဝంశ၏ အားရစရာဖြစ်သော သင်နှင့်လည်း။

Verse 41

इत्येवं विलपंस्तत्र प्राप्य गोदावरीं नदीम्।चक्रेऽभिषेकं काकुत्स्थस्सानुजस्सह सीतया।।।।

ဤသို့ ထိုနေရာ၌ ဝမ်းနည်းညည်းတွားလျက် ကာကုတ္သ္ထ (ရာမ) သည် ဂోదာဝရီမြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီး၊ စီတာနှင့်အတူ၊ ညီတော်နှင့်အတူ သန့်စင်ရေချိုး အဘိသေကကိစ္စကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 42

तर्पयित्वाऽथ सलिलैस्ते पितृ़न्दैवतानि च।स्तुवन्ति स्मोदितं सूर्यं देवताश्च समाहिताः।।।।

ထို့နောက် ရေဖြင့် ပူဇော်အပ်နှံကာ ပိတೃဘုရားများနှင့် ဒေဝတားတို့ကို တရ্পဏပြု၍ စိတ်တည်ငြိမ်စွာ နေထွက်လာသော သုရိယဘုရားကို ချီးမွမ်းကြ၏။ ဒေဝတားတို့လည်း ညီညွတ်စွာ သတိပြု၍ ရပ်တည်နေကြ၏။

Verse 43

कृताभिषेकस्सरराज रामः सीताद्वितीयस्सह लक्ष्मणेन।कृताभिषेको गिरिराजपुत्र्या रुद्रस्सनन्दी भगवानिवेशः।।।।

အဘိသေက (သန့်စင်ရေချိုးပူဇော်) ပြီးစီးသော် ရာမသည် လူတို့အတွင်း ရာဇာတော်အဖြစ် တောက်ပစွာ ရပ်တည်၍ စီတာကို ဘေး၌ထားကာ လက္ခမဏနှင့်အတူရှိ၏။ ထိုတောက်ပမှုသည် နန္ဒီနှင့် တောင်မင်း၏သမီး (ပါဝတီ) တို့နှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းသော ဘဂဝန် ရုဒ္ဒရကဲ့သို့ ဖြစ်၏။