Adhyaya 3

Verse 1

भीष्म उवाच । निर्गुणस्याप्रमेयस्य शुद्धस्याथ महात्मनः । कथं सर्गादिकर्त्तृत्वं ब्रह्मणो ह्युपपद्यते

ဘီရှ္မက ပြောသည်—ဂုဏ်မဲ့ (နိရ္ဂုဏ)၊ တိုင်းတာမရ၊ သန့်ရှင်း၍ မဟာအတ္တမန် ဖြစ်သော ဘြဟ္မန်အား ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ထိုနောက်ဆက်တွဲတို့၏ ကర్తာဟု မည်သို့ သင့်လျော်စွာ သတ်မှတ်နိုင်ပါသနည်း။

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । शक्तयः सर्वभावानामचिंत्या ज्ञानगोचराः । यत्ततो ब्रह्मणस्तास्तुसर्गाद्या भावशक्तयः

ပုလஸ္တျက ပြောသည်—ရှိသမျှ အရာတို့၏ သက္တိများသည် အတွေးမမီ (အချိန္တျ) သော်လည်း ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်နိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ ထိုအမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်မှပင် ထိုသက္တိများ ပေါ်ထွန်းလာသည်—ဖန်ဆင်းခြင်းမှ စတင်သော ဘာဝ-သက္တိများ ဖြစ်၏။

Verse 3

उत्पन्नः प्रोच्यते विद्वान्नित्य एवोपचारतः । निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम्

ပညာရှိတို့က သူကို ‘မွေးဖွားလာသည်’ ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ အမည်သုံးသဘော (ဥပစာ) သာ ဖြစ်သည်; အမှန်တကယ်တော့ သူသည် နိစ္စ ဖြစ်၏။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင် အချိန်တိုင်းတာချက်အရ သူ၏ အသက်ကာလကို နှစ်တစ်ရာဟု မှတ်သားထားသည်။

Verse 4

तत्पराख्यं परार्द्धं च तदर्द्धं परिकीर्त्तितम् । काष्ठा पंचदशाख्या ता निमेषा नृपसत्तम

ထိုအချိန်ယူနစ်ကို “တတ်ပရ” ဟု ခေါ်ကြပြီး “ပရာအာဓ” ဟုလည်း အမည်ပေးကြသည်၊ ထို့၏ တစ်ဝက်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာ ဆိုကြ၏။ အို မင်းမြတ်ကြီး၊ ကာෂ္ဌာ ၁၅ ခု ပေါင်းလျှင် နိမေෂ ၁ ဖြစ်၏။

Verse 5

काष्ठा स्त्रिंशत्कला त्रिंशत्कला मौहूर्त्तिको विधिः । तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्त्तैर्मानुषं स्मृतम्

ကလာ ၃၀ ခု ပေါင်းလျှင် ကာෂ္ဌာ ၁ ဖြစ်၏; ကလာ ၃၀ ခုသည်ပင် “မုဟူရတ” ဟု ခေါ်သော အတိုင်းအတာ ဖြစ်၏။ ထိုမုဟူရတ အရေအတွက်တူညီမှုဖြင့် လူတို့၏ အဟောရాత్ర (နေ့-ည) ကို သိမှတ်ကြ၏။

Verse 6

अहोरात्राणि तावंति मासः पक्षद्वयात्मकः । तैष्षड्भिरयनं वर्षमयने दक्षिणोत्तरे

အဟောရాత్ర အရေအတွက်တူညီသလောက် ပေါင်းလျှင် လတစ်လ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုလသည် ပက္ခ နှစ်ပိုင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။ ထိုကဲ့သို့ လ ၆ လဖြင့် အယန (နှစ်ဝက်) တစ်ခု ဖြစ်၏; ဒက္ခိဏနှင့် ဥတ္တရ အယန နှစ်ခု ပေါင်းလျှင် တစ်နှစ် ဖြစ်၏။

Verse 7

अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम्

ဒေဝတို့အတွက် နေ၏ ဒက္ခိဏာယန သည် သူတို့၏ ည ဖြစ်ပြီး၊ ဥတ္တရာယန သည် သူတို့၏ နေ့ ဖြစ်၏။ ဒိဗ္ဗနှစ် ထောင်ချီဖြင့် တိုင်းတာလျှင် ဤတို့ကို ကൃത၊ တ్రေတာ စသည့် ယုဂများဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 8

चतुर्युगं द्वादशभिस्तद्विभागं निबोध मे । चत्वारि त्रीणिद्वे चैकं कृतादिषु यथाक्रमम्

ငါ့ထံမှ စတုရယုဂ ကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲခြားထားပုံကို နားလည်လော့။ ကృత (သတ္တယ) ယုဂ မှ စ၍ အစဉ်လိုက် ၄၊ ၃၊ ၂၊ ၁ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

Verse 9

दिव्याब्दानां सहस्राणि युगेष्वाहुः पुराविदः । तत्प्रमाणैः शतैः संध्या पूर्वा तत्राभिधीयते

ရှေးဟောင်းဓမ္မပညာကို သိမြင်သော ရှင်ရသီတို့က ယုဂများသည် ဒေဝနှစ် ထောင်ပေါင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုတူညီသော မာနတော်ကို ရာနှုန်းဖြင့် တိုင်းတာလျှင် အရင်ကာလ စန္ဓျာ (saṃdhyā) အချိန်လည်း ထိုနေရာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 10

संध्यांशकश्च तत्तुल्यो युगस्यानंतरो हि यः । संध्यासंध्यांशयोरंतः कालो यो नृपसत्तम

ထို့ပြင် စန္ဓျာ-အံၡက (saṃdhyā-aṃśaka) ဟူသော “စန္ဓျာ၏ အစိတ်အပိုင်း” သည်လည်း ထိုအတိုင်းအတာနှင့် တူညီသည်။ ယုဂပြီးချင်း လိုက်လာသော အကြားကာလဖြစ်၍ စန္ဓျာနှင့် စန္ဓျာ-အံၡ အကြားရှိ အချိန်ကို ဆိုသည်၊ အရှင်မင်းမြတ်။

Verse 11

युगाख्यः स तु विज्ञेयः कृतत्रेतादिसंज्ञितः । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुर्युगम्

ထိုအရာကို ‘ယုဂ’ ဟု သိမှတ်ရမည်၊ ကృత (Kṛta)၊ တ్రေတா (Tretā) စသည့် အမည်များဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ကృత၊ တြေတာ၊ ဒွာပရ (Dvāpara) နှင့် ကလိ (Kali)—ဤလေးယုဂပေါင်းကို စတုရ်ယုဂ (caturyuga) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 12

प्रोच्यते तत्सहस्रं तु ब्रह्मणो दिवसं नृप । ब्रह्मणो दिवसे राजन्मनवश्च चतुर्दश

အရှင်မင်း၊ ထို (စတုရ်ယုဂ) တစ်ထောင်ပေါင်းကို ဘြဟ္မာ၏ တစ်နေ့ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာ၏ တစ်နေ့အတွင်း၌ မနု (Manu) ဆယ့်လေးပါး ရှိသည်ဟု ဆိုသည်၊ အရှင်မင်း။

Verse 13

भवंति परिमाणं च तेषां कालकृतं शृणु । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृप

အရှင်မင်း၊ သူတို့အတွက် ကာလက သတ်မှတ်ထားသော တည်တံ့ချိန်၏ အတိုင်းအတာကို နားထောင်ပါ။ စပ္တရ္ရှီ (Seven Ṛṣis)၊ ဒေဝများ၊ သက္ကရ (Śakra/အိန္ဒြ)၊ မနု (Manu) နှင့် မနု၏ သားများ ဖြစ်သည်။

Verse 14

एककाले हि सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । चतर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः

အမှန်တကယ်ပင် အရာအားလုံးသည် တစ်ချိန်တည်း၌ ဖန်ဆင်းခံရပြီး ယခင်ကကဲ့သို့ တစ်ချိန်တည်း၌ ပြန်လည်လျောကွယ်သွားသည်။ စတုရယုဂ၏ အရေအတွက်ကို ခုနှစ်ဆယ်တစ် (နှင့် အနည်းငယ်ပို) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 15

मन्वंतरं मनोः कालः सुरादीनां च पार्थिव । अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतः

အို မင်းကြီး၊ မန္ဝန္တရသည် မနု၏ ကာလဖြစ်သကဲ့သို့ ဒေဝတားတို့နှင့် အခြားသတ္တဝါတို့၏ ကာလလည်း ဖြစ်သည်။ ဒိဗ္ဗဂဏန်းအရ အနှစ်ရှစ်သိန်းဟု မှတ်သားထားသည်။

Verse 16

द्विपंचाशत्तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि च । त्रिंशत्कोट्यस्तु संपूर्णाः संख्याताः संख्यया नृप

ထို့အပြင် ငါးသောင်းနှစ်ထောင် ထပ်ရှိသေးသည်။ အို မင်းကြီး၊ စုစုပေါင်းပြည့်စုံသော အရေအတွက်မှာ ကုဋေသုံးဆယ် ဖြစ်သည်ဟု ဂဏန်းဖြင့် ရေတွက်ထားသည်။

Verse 17

सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतानि महामते । विंशतिश्च सहस्राणि कालोयमधिकं विना

အို မဟာမတေ၊ ဤကာလအတိုင်းအတာသည် နိယုတ ခြောက်ဆယ်ခုနှစ် နှင့် ထပ်၍ နှစ်သောင်း ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ထက်ပိုသော အပိုမရှိပါ။

Verse 18

मन्वंतरस्य संख्येयं मानुषैरिह वत्सरैः । चतुर्द्दशगुणो ह्येष कालो ब्राह्ममहः स्मृतम्

မန္ဝန္တရ၏ ကြာချိန်ကို ဤနေရာတွင် လူ့နှစ်များဖြင့် ရေတွက်ရမည်။ ထိုကာလကို ဆယ့်လေးဆ တိုးမြှင့်လျှင် ‘ဗြဟ္မာ၏ တစ်နေ့’ (ဘြာဟ္မ-မဟ) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 19

ब्राह्मो नैमित्तिको नाम तस्यांते प्रतिसंचरः । तदाहि दह्यते सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम्

ထိုပျက်သုဉ်းခြင်းကို «ဗြဟ္မာ» နှင့် «နိမိတ္တိက» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ၎င်း၏ အဆုံး၌ လောက၏ ပြန်လည်စုပ်ယူခြင်း (ပရတိသံချာရ) ဖြစ်ပေါ်၍ ဘူḥ၊ ဘုဝḥ စသည့် တြိလောက အလုံးစုံ မီးလောင်ပျက်စီးသွားသည်။

Verse 20

जनं प्रयांति तापार्त्ता महर्लोकनिवासिनः । एकार्णवे तु त्रैलोक्ये ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူပြင်းမှုကြောင့် ဒုက္ခရောက်သော မဟာရ္လောက နေထိုင်သူတို့သည် ဇနလောကသို့ သွားကြသည်။ တြိလောက အားလုံး တစ်ခုတည်းသော သမုဒ္ဒရာဖြစ်လာသောအခါ ဗြဟ္မန်ကို သိသူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဗြဟ္မာသည် ထိုနေရာ၌ပင် တည်ရှိနေသည်။

Verse 21

भोगिशय्यागतः शेते त्रैलोक्यग्रासबृंहितः । जनस्थैर्योगिभिर्द्देवश्चिंत्यमानो जगद्विभुः

သူသည် နဂါးအိပ်ရာ (ရှေရှ) ပေါ်၌ လဲလျောင်း၍ တြိလောကကို လုံးဝဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ အလွန်ကြီးမားနေသည်။ စကြဝဠာကို လွှမ်းမိုးသော အရှင် (ဇဂဒ္ဝိဘု) ကို လူသားတို့အနက် တည်ကြည်သော ယောဂီများက သမาธိဖြင့် စဉ်းစားတရားထိုင်ကြသည်။

Verse 22

तत्प्रमाणां हि तां रात्रिं तदंते सृजते पुनः । एवं तु ब्रह्मणो वर्षमेवं वर्षशतं च तत्

အမှန်တကယ် သူ၏ညသည် ထိုအတိုင်းအတာပင် (သူ၏နေ့နှင့်တူညီ) ဖြစ်ပြီး၊ ထိုညအဆုံး၌ သူသည် ထပ်မံ ဖန်ဆင်းတော်မူသည်။ ဤသို့ပင် ဗြဟ္မာ၏ တစ်နှစ်ကို ရေတွက်ကြပြီး၊ ဤသို့ပင် သူ၏ နှစ်တစ်ရာလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 23

शतं हि तस्य वर्षाणां परमायुर्महात्मनः । एकमस्य व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणोनघ

အမှန်တကယ် မဟာအတ္တမ ဗြဟ္မာ၏ အမြင့်ဆုံး အသက်တမ်းမှာ နှစ်တစ်ရာ ဖြစ်သည်။ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ထိုအထဲမှ တစ်ဝက် (ပရာအာဓ) သည် အလွန်ကာလကတည်းက ကုန်လွန်ပြီးပြီ။

Verse 24

तस्यान्तेभून्महाकल्पः पाद्म इत्यभिविश्रुतः । द्वितीयस्य परार्धस्य वर्तमानस्य वै नृप

ထိုကာလ၏အဆုံး၌၊ အရှင်မင်းကြီး၊ «ပဒ္မကလ္ပ» ဟုကျော်ကြားသော မဟာကလ္ပကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏—ဒုတိယ ပရာရဓ၏ လက်ရှိ နောက်ပိုင်းတစ်ဝက်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကလ္ပဖြစ်၏။

Verse 25

वाराह इति कल्पोयं प्रथमः परिकल्पितः । ब्रह्मा नारायणाख्योसौ कल्पादौ भगवान्यथा

ဤကလ္ပသည် ပထမကလ္ပဟု သတ်မှတ်ကြပြီး «ဝရာဟကလ္ပ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ကလ္ပအစ၌ «နာရာယဏ» ဟုလည်း ခေါ်သော ဘြဟ္မာသည် ဘဂဝန်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူ၏။

Verse 26

ससर्ज सर्वभूतानि तदाचक्ष्व महामुने । पुलस्त्य उवाच । प्रजाः ससर्ज भगवाननादिस्सर्वसंभवः

“အရှင်သည် သတ္တဝါအပေါင်းကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏—အို မဟာမုနိ၊ ထိုအကြောင်းကို ပြောပြပါ” ဟု မေးလေ၏။ ပုလတ္စျက ဆိုသည်—“အစမရှိသော၊ အရာအားလုံး၏ အရင်းမြစ်ဖြစ်သော ဘဂဝန်သည် ပရဇာတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏”။

Verse 27

अतीतकल्पावसाने निशासुप्तोत्थितः प्रभुः । सत्वोद्रिक्तस्तथा ब्रह्मा शून्यं लोकमवैक्षत

အတိတ်ကလ္ပ၏ အဆုံး၌၊ ညအိပ်ခြင်းမှ နိုးထလာသော အရှင် ဘြဟ္မာသည် စတ္တဝဂုဏ် အလွန်ထင်ရှားလျက်၊ လောကကို ဗလာအဖြစ် မြင်တော်မူ၏။

Verse 28

तोयान्तस्स महीं ज्ञात्वा निमग्नां वारिसंप्लवे । प्रविचिंत्य तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः

မဟာပရလယ ရေကြီးမှုအတွင်း မြေကြီးသည် ရေ၏ အနက်ဆုံးအထိ နစ်မြုပ်သွားကြောင်း သိမြင်လျက်၊ ပရဇာပတိသည် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ကယ်တင်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် ကယ်ဆယ်နည်းလမ်းကို စဉ်းစားတော်မူ၏။

Verse 29

विष्णुरूपं तदा ज्ञात्वा पृथ्वीं वोढुं स्वतेजसा । मत्स्यकूर्मादिकां चान्यां वाराहीं तनुमाविशत्

ထိုအခါ ဗိဿဏု၏ရုပ်သဏ္ဍာန်လိုအပ်ကြောင်း သိမြင်၍ မိမိ၏ သာသနာတော်တန်ခိုးဖြင့် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ရန်၊ ယခင် မత్సယနှင့် ကူရ္မ အဝတားများကဲ့သို့ အခြားကာယ—ဝရာဟ (ဝက်တော) ရုပ်—သို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။

Verse 30

वेदयज्ञमयं रूपमाश्रित्य जगतः स्थितौ । स्थितः स्थिरात्मा सर्वात्मा परमात्मा प्रजापतिः

ဗေဒနှင့် ယဇ္ဉာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ခံယူကာ လောက၏ တည်တံ့မှုအတွက် ပရဇာပတိသည် တည်ငြိမ်စိတ်ဖြင့် ကိန်းဝပ်တော်မူ၏—အလုံးစုံ၏ အတ္တ၊ အမြင့်ဆုံး အတ္တ (ပရမာတ္တ) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 31

प्रविवेशे तदा तोयं तोयाधारे धराधरः । निरीक्ष्य तं तदा देवी पातालतलमागतम्

ထို့နောက် တောင်တန်းကို ထမ်းဆောင်တော်မူသော သခင်သည် ရေထဲသို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏—ထိုရေသည်ပင် ရေများ၏ အထောက်အထားဖြစ်၏။ ပာတာလာအလွှာသို့ ရောက်လာသည်ကို မြင်သော် ဒေဝီသည် ကြည့်ရှုလေ၏။

Verse 32

तुष्टाव प्रणता भूत्वा भक्तिनम्रा वसुंधरा । पृथिव्युवाच । नमस्ते सर्वभूताय नमस्ते परमात्मने

ထို့နောက် ဘက္တိဖြင့် နိမ့်ချကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ဝသုန္ဓရာသည် ချီးမွမ်းတော်မူ၏။ ပෘထဝီက ဆိုသည်– “သတ္တဝါအလုံးစုံ၏ အဖြစ်တော်မူသော သခင်အား နမಸ್ಕာရ; ပရမာတ္တမန်တော်အား နမಸ್ಕာရ။”

Verse 33

मामुद्धरास्मादद्य त्वं त्वत्तोहं पूर्वमुत्थिता । परमात्मन्नमस्तेस्तु पुरुषात्मन्नमोस्तु ते

ယနေ့ ဤအခြေအနေမှ ကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်တော်မူပါ—ကျွန်ုပ်သည် အစဦး၌ သခင်ထံမှပင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့၏။ ဟေ ပရမာတ္တမန်၊ နမಸ್ಕာရရှိပါစေ; ဟေ ပုရုෂ-အတ္တ၊ နမಸ್ಕာရရှိပါစေ။

Verse 34

प्रधानव्यक्तरूपाय कालभूताय ते नमः । त्वं कर्त्तासर्वभूतानां त्वं पाता त्वं विनाशकृत्

ပဓာန (မူလပစ္စည်း) နှင့် ပေါ်ထွန်းသောလောက၏ရုပ်သဘောဖြစ်၍ ကာလ (အချိန်) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်လာသော အရှင်တော်အား နမಸ್ಕာရ။ သတ္တဝါအားလုံး၏ ဖန်ဆင်းရှင်လည်း သင်၊ ကာကွယ်ရှင်လည်း သင်၊ လယ (ပျက်သိမ်း) ကို ပြုသူလည်း သင်ပင်။

Verse 35

सर्गादौ यः परोब्रह्मा विष्णुरुद्रात्मरूपधृक् । भक्षयित्वा च सकलं जगत्येकार्णवीकृते

ဖန်ဆင်းခြင်းအစတွင် ဗိဿဏုနှင့် ရုဒြ၏ ရုပ်သဘောကို ဆောင်ယူသော ပရဗြဟ္မသည် အရာအားလုံးကို မျိုသိမ်းပြီး လောကတစ်လုံးလုံးကို တစ်ခုတည်းသော မဟာသမုဒ္ဒရာအဖြစ် ပြောင်းလဲစေ하였다။

Verse 36

शेषे त्वमेव गोविन्द चिन्त्यमानो मनीषिभिः । भवतो यत्परं रूपं तन्न जानाति कश्चन

အို ဂోవိန္ဒ၊ အဆုံးတွင် သင်တော်တစ်ပါးတည်းသာ ကျန်ရစ်၍ ပညာရှိတို့က စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သတိပြုကြသည်။ သင်တော်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရုပ်သဘောကို မည်သူမျှ အမှန်တကယ် မသိနိုင်။

Verse 37

अवतारेषु यद्रूपं तदर्चन्ति दिवौकसः । त्वामाराध्य परं ब्रह्म याता मुक्तिं मुमुक्षवः

သင်တော်၏ အဝတာရများတွင် သင်တော်ဆောင်ယူသော ရုပ်သဘောကို ဒေဝတားတို့က ပူဇော်ကြသည်။ အို ပရဗြဟ္မ၊ သင်တော်ကို အာရాధနာပြုလျှင် လွတ်မြောက်ခြင်းကို လိုလားသူတို့သည် မောက္ခကို ရရှိကြသည်။

Verse 38

वासुदेवमनाराध्य को हि मोक्षमवाप्स्यति । यद्रूपं मनसा ग्राह्यं यद्ग्राह्यं चक्षुरादिभिः

ဝါစုဒေဝကို မအာရాధနာဘဲ မည်သူက မောက္ခကို ရနိုင်မည်နည်း?—သင်တော်၏ ရုပ်သဘောသည် စိတ်ဖြင့် သိမြင်နိုင်သကဲ့သို့ မျက်စိနှင့် အခြားအင်္ဒြိယများဖြင့်လည်း ခံယူနိုင်သည်။

Verse 39

बुद्ध्या च यत्परिछेद्यं तद्रूपमखिलं तव । त्वन्मय्यहं त्वदाधारात्वत्सृष्टा त्वामुपाश्रिता

ဉာဏ်ဖြင့် အကန့်အသတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်အားလုံးသည် အရှင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တည်း။ ကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ အရှင်ကို အားထားလျက်၊ အရှင်က ဖန်ဆင်းထားလျက်၊ အရှင်ထံ၌သာ ခိုလှုံပါ၏။

Verse 40

माधवीमिति लोकोयमभिधत्ते ततो हि माम् । एवं संस्तूयमानस्तु पृथिव्या पृथिवीधरः

ထို့ကြောင့် ဤလောကသည် ကျွန်ုပ်ကို ‘မာဓဝီ’ ဟု ခေါ်ဆို၏။ ထိုသို့ မြေမိခင်၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရသဖြင့် တောင်ကိုထမ်းသူသည် ထိုနေရာ၌ပင် တည်နေ၏။

Verse 41

सामस्वरध्वनिः श्रीमान्जगर्ज परिघर्घरम् । ततः समुत्क्षिप्य धरां स्वदंष्ट्रया महावराहः स्फुटपद्मलोचनः । रसातलादुत्पलपत्रसन्निभः समुत्थितो नील इवाचलो महान्

သာမန်ဟိမ်းန်တေးသံကဲ့သို့ ဂုဏ်တော်ကြီးသော အသံဖြင့် သူသည် နက်ရှိုင်းစွာ ဂရုဏ်မြည်ဟောက်၏။ ထို့နောက် မဟာဝရာဟ—ကြည်လင်သော ပဒ္မမျက်လုံးရှိသူ—မိမိ၏ ဒံတံပေါ်၌ မြေကြီးကို မြှောက်တင်ကာ ရသာတလမှ ထွက်ပေါ်လာ၍ အပြာရောင် ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မှောင်မိုက်သဖြင့် အပြာရောင် တောင်ကြီးတစ်လုံးကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်၏။

Verse 42

उत्तिष्ठता तेन मुखानिलाहतं तदाप्लवांभो जनलोक संश्रयान् । सनंदनादीनपकल्मषान्मुनींश्चकार भूयोपि पवित्रतास्पदम्

သူ ထမြောက်လာစဉ် မျက်နှာမှ ထွက်သော အသက်လေက ရေလွှမ်းမိုးရေကို ထိခိုက်စေ၍ လှိုင်းထစေ၏။ ထို့ပြင် ဇနလောက၌ နေထိုင်သော အပြစ်ကင်းစင်ပြီးသား စနန္ဒန အစရှိသည့် မုနိတို့ကိုလည်း ထပ်မံ၍ သန့်ရှင်းမြတ်စွာ၏ အခြေခံနှင့် အရင်းအမြစ်အဖြစ် ပြန်လည် ဖြစ်စေ၏။

Verse 43

प्रयांति तोयानि खुराग्रविक्षते रसातलेऽधकृतशब्दसंततिः । बलाहकानां च तति स्तुतस्य श्वासानिलास्ता परितः प्रयाति

ခွာအဖျားတို့၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် မွှေထွေလာသော ရေများသည် ရသာတလသို့ စီးဆင်းသွား၍ ထိုနေရာတွင် မပြတ်မတောက် ဂရုဏ်မြည်သံ ဆက်တိုက် ထွက်ပေါ်၏။ ထို့ပြင် ချီးမွမ်းခံရသော ထိုအရှင်၏ အသက်လေများနှင့်အတူ မိုးတိမ်တန်းများသည် ပတ်လည်အနှံ့ လှုပ်ရှားသွားလာ၏။

Verse 44

उत्तिष्ठतस्तस्य जलार्द्रकुक्षेर्महावराहस्य महीं विदार्य । विधून्वतो वेदमयं शरीरं रोमांतरस्था मुनयो जुषंति

မဟာဝရာဟာသည် ဝမ်းဗိုက်မှာ ရေစိုစိုရှိလျက် မြေကြီးကို ခွဲဖောက်ကာ ထမြောက်လာပြီး၊ ဝေဒမယ ကိုယ်တော်ကို လှုပ်ခါသည့်အခါ၊ အရေပြားရောမပေါက်များအတွင်း နေထိုင်သော မုနိတို့သည် ဝမ်းမြောက်၍ ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြ၏။

Verse 45

जनेश्वराणां परमेश केशव प्रभुर्गदा शंखदरासिचक्रधृक् । प्रभूति नाश स्थिति हेतुरीश्वरस्त्वमेव नान्यत्परमं च यत्पदम्

အို အရှင်တို့၏ အရှင်၊ အို ကေရှဝ! ဂဒါ၊ သင်္ခ၊ မြားလေး၊ ဓားနှင့် စက္ကရကို ကိုင်ဆောင်သော အထက်မြတ်သော အုပ်စိုးရှင်မှာ သင်တော်တည်း။ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဣශ්ဝရလည်း သင်တော်တည်း; သင်ထက် မြင့်မားသော အခြားအရာမရှိ—အမြင့်ဆုံး အာရုံခံရာမှာ သင်၏ ခြေတော်ပင်။

Verse 46

पादेषु वेदास्तव यूपदंष्ट्रा दंतेषु यज्ञाः श्रुतयश्च वक्त्रे । हुताश जिह्वोसि तनूरुहाणि दर्भाः प्रभो यज्ञपुमांस्त्वमेव

သင်၏ ခြေတော်များတွင် ဝေဒများရှိ၏; သင်၏ အံတောင်များသည် ယူပတိုင်များဖြစ်၏။ သင်၏ သွားများတွင် ယဇ్ఞများရှိပြီး၊ သင်၏ မျက်နှာ၌ သြုတိတရားများ တည်ရှိ၏။ သင်၏ လျှာသည် ဟောမမီးဖြစ်၍၊ ကိုယ်တော်ရောမများသည် ဒರ್ಭာမြက်ဖြစ်၏။ အို प्रभု၊ ယဇ్ఞပုရုષမှာ သင်တော်တည်း။

Verse 47

द्यावापृथिव्योरतुलप्रभाव यदंतरं तद्वपुषा तवैव । व्याप्तं जगद्वापि समस्तमेतद्धिताय विश्वस्य विभो भवत्वम्

အို နှိုင်းယှဉ်မရသော ဂုဏ်တော်ရှိသည့် ဗိဘု! ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးအကြားရှိ အာကာသသည် သင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး၊ ဤလောကတစ်ခုလုံးလည်း သင်ဖြင့် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။ အို အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သူ၊ သင်၏ တည်ရှိမှုသည် ကမ္ဘာလောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဖြစ်ပါစေ။

Verse 48

परमात्मा त्वमेवैको नान्योस्ति जगतः पते

အို လောက၏ အရှင်၊ သင်တော်တည်းသာ ပရမာတ္မာ တစ်ပါးတည်းဖြစ်၏; သင်မှတပါး အခြားမရှိ။

Verse 49

तवैष महिमा येन व्याप्तमेतच्चराचरं । ज्ञानस्वरूपमखिलं जगदेतदबुद्धयः

ဤသည်ပင် သင်၏ မဟိမာတော်ဖြစ်၍ လှုပ်ရှားသည့်နှင့် မလှုပ်ရှားသည့် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ပြည့်နှံ့စေသည်။ သို့ရာတွင် မသိမြင်သူတို့သည် ဤလောကအလုံးစုံသည် အနှစ်သာရအားဖြင့် ဉာဏ်–သတိပညာ၏ သဘောတရားဖြစ်ကြောင်း မသိကြ။

Verse 50

अर्थस्वरूपं पश्यंतो भ्राम्यंते तमसः प्लवे । ये तु ज्ञानविदश्शुद्धचेतसस्तेऽखिलं जगत्

လောကီအရာဝတ္ထုတို့၏ အပြင်ပန်းသဏ္ဌာန်ကိုသာ ကြည့်သူတို့သည် အမှောင်၏ လှေတံတားပေါ်တွင် လှည့်လည်လွဲမှားကြသည်။ သို့သော် စစ်မှန်သော ဉာဏ်ကို သိသူ၊ စိတ်သန့်ရှင်းသူတို့သည် စကြဝဠာအလုံးစုံကို အမှန်အတိုင်း မြင်ကြသည်။

Verse 51

ज्ञानात्मकं प्रपश्यंति त्वद्रूपं परमेश्वर । प्रसीद सर्वभूतात्मन्भवाय जगतस्त्विमाम्

အို ပရမေရှဝရ၊ သူတို့သည် သင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဉာဏ်၏ အနှစ်သာရအဖြစ် မြင်ကြသည်။ အို သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တမ၊ ကရုဏာပြုတော်မူပါ—ဤလောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက် အကျိုးပြုအရင်းအမြစ် ဖြစ်တော်မူပါ။

Verse 52

उद्धरोर्वीममेयात्मन्निमग्नामब्जलोचन । सत्वोद्रिक्तोसि भगवन्गोविंद पृथिवीमिमाम्

အို တိုင်းတာမရသော အတ္တမ၊ ကြာပန်းမျက်စိရှိသော ဘုရားသခင်၊ နစ်မြုပ်သွားသော ဤမြေကြီးကို ကယ်တင်၍ မြှောက်တော်မူပါ။ အို ဘဂဝန် ဂိုဝိန္ဒ၊ သင်သည် သတ္တဝါဂုဏ် (sattva) ဖြင့် ပြည့်ဝ၏—ဤပृथဝီကို မြှောက်တော်မူပါ။

Verse 53

समुद्धर भवायेश कुरु सर्वजगद्धितं । एवं संस्तूयमानश्च परमात्मा महीधरः

“အို ဘဝ၏ အရှင်၊ (မြေကြီးကို) မြှောက်တော်မူ၍ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ အကျိုးကို ပြုတော်မူပါ။” ထိုသို့ ချီးမွမ်းခံရသောအခါ ပရမတ္တမ—မဟီဓရ၊ မြေကြီးကို ထမ်းဆောင်သူ—သည် ပြန်လည်မိန့်/ဆောင်ရွက်တော်မူ하였다။

Verse 54

उज्जहार क्षितिं क्षिप्रं न्यस्तवान्स महार्णवे । तस्योपरि जलौघेस्य महती नौरिवस्थिता

ထိုအခါ ဘုရားသည် မြေကြီးကို လျင်မြန်စွာ မြှောက်ယူ၍ မဟာသမုဒ္ဒရာအတွင်း ထားတော်မူ၏။ ထိုရေထုကြီးပေါ်တွင် မြေကြီးသည် သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းကဲ့သို့ မျောလျက် တည်နေ၏။

Verse 55

ततः क्षितिं समां कृत्वा पृथिव्यामचिनोद्गिरीन् । यथाविभागं भगवाननादिः पुरुषोत्तमः

ထို့နောက် မြေပြင်ကို ပြေပြစ်ညီညာစေပြီးနောက်၊ အစမရှိသော ဘဂဝန် ပုရုရှိုတ္တမသည် တောင်တန်းများကို မြေကြီးပေါ်တွင် တည်ဆောက်ကာ သင့်တော်ရာဒေသအလိုက် ခွဲဝေထားတော်မူ၏။

Verse 56

भूविभागं ततः कृत्वा सप्तद्वीपान्यथातथं । भूताद्यांश्चतुरोलोकान्पूर्ववत्समकल्पयत्

ထို့နောက် မြေကြီးကို အပိုင်းအခြား ခွဲဝေပြီး၊ သင့်တော်သလို ဒွီပ ခုနစ်ခုကို စီစဉ်တော်မူ၏။ ထို့ပြင် ယခင်ကဲ့သို့ ဘူလောကမှ စ၍ လောက လေးပါးကိုလည်း အစီအစဉ်တကျ တည်ထောင်တော်မူ၏။

Verse 57

ब्रह्मणे विष्णुना पूर्वमेतदेव प्रदर्शितं । तुष्टेन देवदेवेन त्वं देवः पुरुषोत्तमः

ယခင်က ဗိဿဏုသည် ဤအမှန်တရားကို ဘြဟ္မာအား ပြသခဲ့၏။ ထို့နောက် စိတ်ပျော်ရွှင်တော်မူသော ဒေဝဒေဝက “သင်သည် ဒေဝ၊ ပုရုရှိုတ္တမ” ဟု ကြေညာတော်မူ၏။

Verse 58

त्वया मया जगच्चेदं धार्यं पाल्यं च यत्नतः । येषां त्वसुरमुख्यानां वरो दत्तो मयाधुना

ဤဇဂတ်လောကကို သင်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အားထုတ်၍ ထိန်းသိမ်းကာ ကာကွယ်ရမည်။ အထူးသဖြင့် ယခုအခါ အဆုရ မျိုးခေါင်းဆောင်များအား ကျွန်ုပ်က ဝရပေးပြီးသားဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

Verse 59

देवानां हितकामेन हंतव्यास्ते त्वया विभो । अहं सृष्टिं करिष्यामि सा च पाल्या त्वया विभो

အို တန်ခိုးကြီးသော အရှင်၊ နတ်ဘုရားတို့၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ သင်သည် ၎င်းတို့ကို သတ်ဖြတ်ရမည်။ ငါသည် ဖန်ဆင်းခြင်းအမှုကို ပြုမည်ဖြစ်ပြီး ထိုဖန်ဆင်းခြင်းကို သင်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည် အို အရှင်။

Verse 60

एवमुक्तो गतो विष्णुर्देवादीनसृजद्विभुः । अबुद्धिपूर्वकस्तस्य प्रादुर्भूतस्तमोमयः

ဤသို့ ပြောကြားပြီးနောက် ဗိဿနိုးသည် ထွက်ခွာသွား၏။ တန်ခိုးကြီးသော အရှင်သည် နတ်ဘုရားများနှင့် အခြားသတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ကိုယ်တော်မှ အမှောင်ထု (တမား) သဘောတရားသည် ဦးစွာ ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 61

तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञकः । पंचधावस्थितः सर्गो ध्यायतस्तु महात्मनः

အမှောင်ထု၊ လှည့်စားမှု၊ ကြီးမားသော လှည့်စားမှု၊ မှောင်မိုက်ခြင်းနှင့် 'မျက်စိကွယ်ခြင်း' ဟုခေါ်သော အရာများ - ကြီးမြတ်သော ဝိညာဉ်ရှိသူသည် တရားထိုင်နေစဉ် ဖန်ဆင်းခြင်းသည် အပိုင်းငါးပိုင်းဖြင့် ပုံပေါ်လာသည်။

Verse 62

बहिरंतश्चाप्रकाशः संवृतात्मा नगात्मकः । मुख्यानागायतश्चोक्ता मुख्यसर्गस्ततस्त्वयं

အပြင်ရော အတွင်းပါ မထင်ရှားဘဲ၊ ၎င်း၏ အနှစ်သာရကို ဖုံးကွယ်ထားပြီး တောင်ကဲ့သို့ သဘောသဘာဝရှိသော ဤအရာကို အဓိက 'နာဂ-အာယတ' ဟုခေါ်သည်၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု နားလည်ရမည်။

Verse 63

तं दृष्ट्वा साधकं सर्गममन्यदपरं प्रभुः । तस्याभिध्यायतस्सर्गस्तिर्यक्स्रोतोभ्यवर्तत

ထိုဖန်ဆင်းခြင်းသည် ထိရောက်ပြီး အောင်မြင်သည်ကို မြင်သောအခါ အရှင်သည် အခြား (နောက်ထပ်) ဖန်ဆင်းခြင်းတစ်ခုကို ကြံစည်တော်မူ၏။ ကိုယ်တော် တွေးတောဆင်ခြင်လိုက်သောအခါ 'ရေပြင်ညီစမ်းချောင်း' (တိရစ္ဆာန်များ) ၏ သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းခြင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 64

यस्मात्तिर्यक्प्रवृत्तिः स्यात्तिर्यक्स्रोतस्ततः स्मृतः । पश्वादयस्ते विख्यातास्तमः प्राया ह्यवेदिनः

သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုသည် တည့်တည့်မဟုတ်ဘဲ အလျားလိုက် (တိရစ္ဆာန်သဘော) သို့ စီးဆင်းသဖြင့် ‘တိရျက်-စရောတစ်’ ဟု အမှတ်ရကြသည်—စီးကြောင်းသည် ဘေးဖက်သို့ စီးသောသူများ။ ထိုသူတို့သည် တိရစ္ဆာန်တို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားပြီး တမစ် (tamas) အမှောင်ဓာတ်က အများအားဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ ခွဲခြားသိမြင်မှု မရှိကြ။

Verse 65

उत्पथग्राहिणश्चैव ते ज्ञाने ज्ञानमानिनः । अहंकृतास्त्वहंमाना अष्टाविंशद्विधात्मकाः । अंतःप्रकाशास्ते सर्व आवृतास्ते परस्परम्

သူတို့သည် လမ်းမှား (ဥတ္ပထ) ကို လိုက်ကြပြီး၊ ဉာဏ်ပညာအရေး၌ပင် ကိုယ်ကို ဉာဏ်ရှိသူဟု ထင်မြင်ကြသည်။ အဟံကာရ (ego) ကြောင့် ဖန်တီးခံရ၍ အဟံမာနဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ အမျိုးအစား ၂၈ မျိုးရှိသည်။ အတွင်း၌ အလင်းရှိသော်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန် ဖုံးကွယ်နေကြသည်။

Verse 66

तमप्यसाधकं मत्वा ध्यायतोन्यस्ततोभवत् । ऊर्द्ध्वस्रोतस्तृतीयस्तु सात्विकोर्ध्वमवर्तत

ထိုအခြေအနေကိုပင် မအောင်မြင်စေသော (အသာဓက) ဟု သဘောထားကာ တရားထိုင်နေသူထံမှ ထပ်မံ အခြေအနေတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ တတိယအခြေအနေကို ‘ဦရ္ဓဝ-စရောတစ်’ ဟု ခေါ်ကြပြီး စာတ္တဝိက သဘောရှိကာ အထက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။

Verse 67

ते सुखप्रीतिबहुला बहिरंतरनावृताः । प्रकाशा बहिरंतश्च ऊर्द्ध्वस्रोतास्ततः स्मृताः

သူတို့သည် သုခနှင့် ပရီတိ (prīti) ဖြင့် ပြည့်ဝပြီး အပြင်နှင့် အတွင်း နှစ်ဖက်စလုံးတွင် အကာအကွယ်မရှိဘဲ မတားဆီးခံရ။ အတွင်းအပြင် တောက်ပလင်းလက်သဖြင့် ‘ဦရ္ဓဝ-စရောတစ်’—အထက်သို့ စီးသော စီးကြောင်း—ဟု အမှတ်ရကြသည်။

Verse 68

तुष्टात्मनस्तृतीयस्तु देवसर्गस्तु संस्मृतः । तस्मिन्सर्गे भवत्प्रीतिर्निष्पन्ने ब्रह्मणस्तदा

တတိယဖန်ဆင်းခြင်းကို ‘ဒေဝ-ဆာရ္ဂ’ ဟု အမှတ်ရကြသည်—ဒေဝတားတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်၍ ဘြဟ္မာ၏ တೃပ్తသော စိတ်မှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုဖန်ဆင်းခြင်း ပြီးစီးသည့်အခါ ထိုကာလ၌ပင် ဘြဟ္မာထံ ပရီတိ (prīti) သာယာဝမ်းမြောက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 69

ततोन्यं स तदा दध्यौ साधकं सर्गमुत्तमम् । असाधकांस्तुतान्ज्ञात्वा मुख्यसर्गादिसंभवान्

ထို့နောက် သူသည် အလွန်မြတ်၍ အကျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဖန်ဆင်းခြင်းနည်းလမ်းတစ်ရပ်ကို ထပ်မံစဉ်းစားသတိပြု하였다။ မူလဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် အစပိုင်းခွဲခြားမှုများမှ ပေါ်ထွန်းလာသော အရင်ရှိသတ္တဝါတို့ကို မအောင်မြင်သူများဟု သိမြင်ကာ၊ အခြားဖန်ဆင်းမှုလမ်းစဉ်ကို ဆုံးဖြတ်하였다။

Verse 70

तथाभिध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्ततः । प्रादुर्भूतस्तदाव्यक्तादर्वाक्स्रोतस्तु साधकः

ဤသို့ သစ္စာနှင့်ကိုက်ညီစွာ သတိစူးစိုက်၍ ဓ్యာနပြုနေစဉ်—သစ္စာဓ്യာနပြုသူအဖြစ်—ထိုအဝျက်တ (မထင်ရှားသောအခြေအနေ) မှ ‘အရဝါက်စရောတစ်’ ဟူသော အောင်မြင်ပြီး စာဓကသဘောရှိသူ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 71

यस्मादर्वाक्प्रवर्तंते ततोऽवाक्स्रोतसस्तु ते । ते च प्रकाशबहुलास्तमोद्रिक्ता रजोधिकाः

အောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကြသဖြင့် ထို့ကြောင့် ‘အဝါက်စရောတစ်’ ဟူ၍ အောက်သို့စီးသော စီးကြောင်းများဟု ခေါ်ကြသည်။ သူတို့သည် အလင်းရောင်ပြည့်ဝ၍ အမှောင် (တမော) နည်းကာ ရဇော (လှုပ်ရှားမှု) ပိုမိုလွန်ကဲသည်။

Verse 72

तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश्च कारिणः । प्रकाशा बहिरंतश्च मनुष्याः साधकाश्च ते

ထို့ကြောင့် ထိုလူသားတို့သည် ဒုက္ခများစွာခံစားရပြီး ကမ္မကို ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် သူတို့သည် အပြင်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံး အလင်းထွန်းလင်းကာ စစ်မှန်သော စာဓကများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 73

पंचमोनुग्रहः सर्गः स चतुर्द्धा व्यवस्थितः । विपर्ययेण सिद्ध्या च शक्त्या तुष्ट्या तथैव च

ပဉ္စမဖန်ဆင်းခြင်းသည် ‘အနုဂ္ရဟ’ ဟူသော ဒေဝကရုဏာဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လေးမျိုးခွဲ၍ စီမံထားသည်—ဝိပရျယ (အမြင်ပြောင်းပြန်/မှားယွင်းမှု), စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု), ရှက္တိ (စွမ်းအား), နှင့် တုஷ္ဋိ (စိတ်ကျေနပ်မှု)။

Verse 74

विवृत्तं वर्त्तमानं च ते न जानंति वै पुनः । भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्गः स उच्यते

သူတို့သည် အတိတ်က ပေါ်လွင်ခဲ့သမျှနှင့် ယခုလက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသမျှကို အမှန်တကယ် မသိကြ။ ဤသည်မှာ ဓာတ်များ (ဘူတ) မှ စ၍ သတ္တဝါအပေါင်း၏ “ဆဋ္ဌမ စರ್ಗ” ဟု ခေါ်သော ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 75

ते परिग्राहिणः सर्वे सविभागतरास्तु ते । चोदना जाप्यशीलाश्च ज्ञेया भूतादिकास्तु ते

သူတို့အားလုံးသည် ပူဇော်သက္ကာကို လက်ခံယူသူများဖြစ်၍ မိမိတို့၏ အပိုင်းအခြား (ဝေစု) များလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။ အမိန့်တော်၏ လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် လှုပ်ရှားကာ ဂျပ (တိတ်တိတ်ရွတ်ဖတ်) တွင် သစ္စာတည်—ဘူတတို့မှ စသော သတ္တဝါများဟု သိမှတ်ရမည်။

Verse 76

इत्येते कथिताः सर्गाः षडत्र नृपसत्तम । प्रथमो महतस्सर्गो द्वितीयो ब्रह्मणस्तु यः

ဤသို့ဖြင့်၊ အရှင်မင်းမြတ်၊ ဤနေရာ၌ စర్గ ခြောက်ပါးကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ ပထမသည် မဟတ် (Mahat) ၏ စర్గ ဖြစ်၍၊ ဒုတိယသည် ဘြဟ္မာနှင့် သက်ဆိုင်သော စర్గ ဖြစ်သည်။

Verse 77

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गोहि स स्मृतः । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गश्चैंद्रियकः स्मृतः

ဒုတိယ စర్గကို တန်မာတြ (သိမ်မွေ့ဓာတ်) များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုတည်းဟူသော ဘူတ-စర్గ—အကြမ်းဓာတ်များ ပေါ်ပေါက်ခြင်း—ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။ တတိယ စర్గကို ဝိုင်ကာရိက ဟု ခေါ်၍၊ အင်ဒြိယ (အာရုံခံ) များ၏ စర్గဟုလည်း သတိရကြသည်။

Verse 78

इत्येष प्राकृतः सर्गः संभूतो बुद्धिपूर्वकः । मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः

ဤသို့ ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) ကို ရှေ့တန်းထား၍ ပေါ်ပေါက်လာသော ဤပရကృత (ရုပ်ဝတ္ထု) စర్గ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထကို “မုခ္ယ စర్గ” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုတွင် စ္ထာဝရ—မလှုပ်မရှား သတ္တဝါများ—ကို အဓိကဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 79

तिर्यक्स्रोतश्च यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यस्स उच्यते । ततोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः

‘တိရျက်စရောတစ်’ ဟု ဆိုထားသော ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ‘တိရျဂ်ယိုးနိ’ ဟူ၍ ခေါ်ကြပြီး တိရစ္ဆာန်တို့၏ မွေးဖွားမှု ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အထက်သို့ စီးဆင်းသော သတ္တဝါများ (ဩဓ္ဓဝစရောတစ်) အတွင်း ဆဋ္ဌမ ဖန်ဆင်းခြင်းကို ‘ဒေဝသရ္ဂ’ ဟူ၍ မှတ်ယူကြပြီး၊ ဒေဝတော်တို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 80

ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः । अष्टमोनुग्रहः सर्गः सात्विकस्तामसस्तु सः

ထို့နောက် ‘ဝါက်စရောတစ်’ ဟူသော စကား၏ စီးကြောင်းတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ အဆိုပါ သတ္တမ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် လူသားဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌမ ဖန်ဆင်းခြင်းမှာ ‘အနုဂ္ရဟ’—ကရုဏာအာနုဘော်၏ ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်၍၊ စတ္တဝ သဘောလည်း ရှိသကဲ့သို့ တမသ သဘောလည်း ရှိသည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 81

पंचैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः । प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः

ဤဖန်ဆင်းခြင်းများအနက် ငါးမျိုးကို ‘ဝೈကృత’ (ဒုတိယ/ပြောင်းလဲ) ဟု ခေါ်ကြပြီး သုံးမျိုးကို ‘ပရာကృత’ (မူလ) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ပရာကృతနှင့် ဝൈကృతတို့ကို ပေါင်း၍ ရေတွက်ရာတွင် ‘ကောမာရ’ ဖန်ဆင်းခြင်းကို နဝမ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 82

एते तव समाख्याता नवसर्गाः प्रजापतेः । प्राकृता वैकृताश्चैव जगतो मूलहेतवः

ဤသို့ဖြင့်၊ ဟေ ပ္ရဇာပတိ၊ နဝဖန်ဆင်းခြင်းတို့ကို—ပရာကృత (ပရကృతိမှ ပေါ်ထွန်းသော) နှင့် ဝൈကృత (ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်သော) နှစ်မျိုးလုံး—သင့်အား ငါ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ထိုတို့သည် လောက၏ အမြစ်အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 83

सृजतो जगदीशस्य किमन्यच्छ्रोतुमर्हसि । भीष्म उवाच । संक्षेपात्कथिताः सर्गा देवादीनां गुरोस्तथा

“လောက၏ အရှင်သည် ဖန်ဆင်းနေစဉ်၌ သင်သည် ထပ်မံ၍ ဘာကို နားထောင်လိုသနည်း?” ဟု မေး၏။ ဘီရှ္မက ဆိုသည်—“အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဒေဝတော်တို့နှင့် အခြားတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းများကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ သူတို့၏ ဂုရု (ဆရာ) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြပြီးပြီ”။

Verse 84

विस्तराच्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो मुनिवरोत्तम । पुलस्त्य उवाच । कर्मभिर्भाविताः सर्वेकुशलाकुशलैस्तु ते

“အို မုနိအထွတ်အမြတ်၊ သင်ထံမှ အကြောင်းအရာကို အသေးစိတ် နားထောင်လိုပါသည်။” ပုလස්တျက ပြောသည်—“သတ္တဝါအားလုံးသည် ကံ(ကర్మ)ကြောင့် ပုံသဏ္ဍာန်ရသည်၊ ကုသလကံနှင့် အကုသလကံတို့ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 85

ख्यात्या तया ह्यनिर्मुक्ताः संहारे ह्युपसंहृताः । स्थावरान्तास्सुराद्यास्तु प्रजा राजंश्चतुर्विधाः

“အို မင်းကြီး၊ ထိုကမ္ဘာပေါ်ပေါ်ထင်ထင်ဖြစ်မှုမှ မလွတ်မြောက်သေးသဖြင့် ပရလယကာလတွင် အားလုံး ပြန်လည်စုစည်း၍ လျှော့ချခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ဒေဝတများမှ စ၍ အလှုပ်မလှုပ်သော သတ္တဝါများအဆုံးထိ စတုဗိဓ ပရဇာသည် ပရလယ၌ လီနသွားသည်။”

Verse 86

ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसाः स्मृताः । ततो देवासुरपितॄन्मानुषांस्तु चतुष्टयं

“ဗြဟ္မာသည် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းရာတွင် ‘မာနသ’ ဟု ခေါ်သော စိတ်မှပေါက်ဖွားသတ္တဝါများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုသူတို့မှ စတုဗိဓအုပ်စု—ဒေဝ၊ အသူရ၊ ပိတ္တೃ (ဘိုးဘွား) နှင့် လူ—တို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။”

Verse 87

सिसृक्षुरंभांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत् । मुक्तात्मनस्ततो जाता दुरात्मानः प्रजापतेः

“ဖန်ဆင်းလိုသော ဆန္ဒဖြင့် သူသည် ဤရေများကို မိမိ၏ အာတ္မန်နှင့် ချိတ်ဆက်ယိုက်နှောင်하였다။ အာတ္မန်လွတ်မြောက်သော ပရဇာပတိထံမှ ထို့နောက် ဒုရာတ္မာ သတ္တဝါများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။”

Verse 88

सिसृक्षोर्जघनात्पूर्वं जज्ञिरे त्वसुरास्ततः । तत्याज तां ततो दुष्टान्तमोमात्रात्मिकां तनुं

“ဖန်ဆင်းရှင်၏ ရှေ့ဘက်အင်္ဂါ ပေါ်ထွန်းမီကပင် အသူရတို့သည် သူ၏ နောက်ဘက်အင်္ဂါမှ မွေးဖွားလာသည်။ ထို့နောက် သူသည် ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်하였다—အကျင့်ဆိုးသဘောရှိ၍ တမစ် (အမှောင်) သာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်သည်။”

Verse 89

सा तु त्यक्ता तनुस्तेन राजेंद्राभूद्विभावरी । सिसृक्षुरन्यदेहस्थः प्रीतिमापुस्ततः सुराः

အို မင်းကြီး၊ သူသည် ထိုကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်သော် ထိုကိုယ်သည် ညဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် အခြားကိုယ်၌ တည်နေကာ ထပ်မံဖန်ဆင်းလိုသောအခါ ဒေဝတားတို့သည် ပီတိဖြင့် ပြည့်ဝကြ၏။

Verse 90

सत्वोद्रिक्ताः समुद्भूता मुखतो ब्रह्मणो नृप । त्यक्ता सापि तनुस्तेन सत्वप्रायमभूद्दिनं

အို နရပ၊ ဗြဟ္မာ၏ ပါးစပ်မှ စတ္တဝါဓာတ် အလွန်ထင်ရှားသော သတ္တဝါတို့ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူသည် ထိုကိုယ်ကိုလည်း စွန့်လွှတ်သော် နေ့သည် စတ္တဝါ—သန့်ရှင်းမှုနှင့် ကြည်လင်မှု—အဓိကဖြစ်လာ၏။

Verse 91

ततो हि बलिनो रात्रावसुरा देवतादि वा । सत्वमात्रात्मिकां चैव ततोन्यां जगृहे तनुम्

ထို့နောက် ညအခါ၌ အင်အားကြီးသော သတ္တဝါတို့—အဆုရဖြစ်စေ ဒေဝတားနှင့် အခြားတို့ဖြစ်စေ—စတ္တဝါသက်သက်၊ သန့်စင်ကြည်လင်မှုသာဖြစ်သော အခြားကိုယ်တစ်ခုကို ခံယူကြ၏။

Verse 92

पितृवन्मन्यमानस्य पितरस्तस्य जज्ञिरे । उत्ससर्ज पितॄन्कृत्वा ततस्तामपि स प्रभुः

သူသည် သူတို့ကို ဖခင်များကဲ့သို့ ထင်မှတ်သောအခါ သူထံမှ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ပိတೃတို့ကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ထိုအရှင်သည် သူမကိုလည်း ထပ်မံ ထုတ်လွှတ်တော်မူ၏။

Verse 93

सा चोत्सृष्टा भवत्संध्या दिननक्तांतरा स्थितिः । रजोमात्रात्मिकामन्यां जगृहे स तनुं ततः

ထုတ်လွှတ်ခံရသော ဆန္ဓျာ (မိုးလင်းမိုးချုပ်အလင်း) သည် နေ့နှင့်ညအကြား ဆုံချက်ဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် သူသည် ရဇဓာတ်အဓိက—လှုပ်ရှားမှုနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှု—ဖြစ်သော အခြားကိုယ်တစ်ခုကို ခံယူ၏။

Verse 94

रजोमात्रोत्कटा जाता मनुष्याः कुरुसत्तम । तामप्याशु स तत्याज तनुमाद्यां प्रजापतिः

အို ကုရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ လူသားတို့သည် ရဇသ် (စိတ်လှုပ်ရှားသော လိုလားမှု) တစ်မျိုးတည်း အလွန်လွှမ်းမိုးနေ၍ မွေးဖွားလာကြ၏။ ထို့နောက် ပရဇာပတိသည် မိမိ၏ ပထမဦးဆုံး ကိုယ်ရုပ်ကိုပင် လျင်မြန်စွာ စွန့်လွှတ်တော်မူ၏။

Verse 95

ज्योत्स्ना समभवच्चापि प्राक्संध्या याभिधीयते । ज्योत्स्नागमे तु बलिनो मनुष्याः पितरस्तथा

လမင်းအလင်းရောင်လည်း ပေါ်ထွန်းလာ၏—၎င်းကို ‘ပရာက်-ဆန္ဓျာ’ ဟူသော အစောပိုင်း ဆန္ဓျာဟု ခေါ်ကြ၏။ လအလင်းရောက်လာသော် လူသားတို့လည်း အင်အားပြည့်ဝလာကြပြီး ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့လည်း ထိုနည်းတူ အားကောင်းလာကြ၏။

Verse 96

राजेंद्र संध्यासमये तस्मात्ते प्रभवंति वै । ज्योत्स्ना रात्र्यहनी सन्ध्या चत्वार्येतानि वै विभोः

အို မင်းမြတ်ရေ၊ ဆန္ဓျာအချိန်၌ ထိုပရဘုရားထံမှ ဤအရာတို့သည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာ၏—လအလင်း၊ ညနှင့် နေ့၊ နှင့် ဆန္ဓျာ။ ဤလေးပါးသည် အရှင်၏ အပိုင်ဖြစ်၏။

Verse 97

ब्रह्मणस्तु शरीराणि त्रिगुणोपाश्रयाणि च । रजोमात्रात्मिकामेव ततोन्यां जगृहे तनुं

ဗြဟ္မာ၏ ကိုယ်ရုပ်တို့သည် တြိဂုဏ်ကို အခြေခံ၍ တည်ရှိကြ၏။ ထို့ကြောင့် သူသည် အခြားသော တနုတစ်ပါးကို ခံယူခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ရဇသ်သာလျှင် ပါဝင်သော ရုပ်သဘောဖြစ်၏။

Verse 98

ततः क्षुद्ब्रह्मणोजाता जज्ञे कोपस्तया कृतः । क्षुत्क्षामो ह्यंधकारे तु सोसृजद्भगवांस्ततः

ထို့နောက် ဗြဟ္မာမှ မွေးဖွားလာသော ဆာလောင်မှုမှ၊ ထိုဆာလောင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဒေါသလည်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အမှောင်ထဲ၌ ဆာလောင်မှုကြောင့် နာကျင်ကျပ်တည်းနေသော်၊ ဘဂဝန်သည် ထိုအခါ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုကို ထုတ်ဖော်တော်မူ၏။

Verse 99

विरूपा अत्तुकामास्ते समधावंत तं प्रभुम् । रक्षतामेष यैरुक्तं राक्षसास्ते ततोभवन्

ရုပ်ပုံပျက်ယွင်း၍ စားသောက်လိုစိတ်ပြင်းထန်သော သတ္တဝါတို့သည် ထိုသခင်ထံသို့ အလျင်အမြန် ပြေးဝင်လာကြ၏။ သခင်က “ကာကွယ်ကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူသော် ထိုခဏချင်း ရာක්ෂသ ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 100

ऊचुः खादाम इत्यन्ये ये ते यक्षास्तु तेभवन् । अतिभीतस्य तान्दृष्ट्वा केशाः शीर्यन्ति वेधसः

အချို့က “စားကြစို့” ဟု ဆိုကြသဖြင့် ထိုသူတို့သည် ယက္ခ ဖြစ်လာကြ၏။ ထိုသူတို့ကို မြင်သောအခါ ဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာသည် အလွန်ကြောက်လန့်၍ ဆံပင်များ ကျွတ်ကျလာ၏။

Verse 101

हीनाश्च शिरसो भूयः समारोहंति ते शिरः । सर्पणात्तेभवन्सर्पा हीनत्वादहयः स्मृताः

ခေါင်းဆုံးရှုံးခဲ့သူတို့သည် ထပ်မံ ခေါင်းပေါက်လာကြ၏။ လျှောလျှောလျားလျား သွားသဖြင့် “သရ္ပ” (မြွေ) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အနိမ့်ကျသည့် အခြေအနေကြောင့် “အဟယ” (မြွေ) ဟုလည်း မှတ်သားကြ၏။

Verse 102

ततः क्रुद्धेन वै स्रष्ट्रा क्रोधात्मानो विनिर्मिताः । वर्णेन कपिशेनोग्रा भूतास्ते पिशिताशिनः

ထို့နောက် ဖန်ဆင်းရှင်သည် ဒေါသထွက်လာသဖြင့် ဒေါသကို သဘာဝအဖြစ်ထားသော သတ္တဝါများကို ဖန်တီးပေါ်ထွန်းစေ၏။ အညိုဝါရောင်၊ ရက်စက်ကြမ်းတမ်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသည့် ထိုဘူတတို့သည် အသားစားသူများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 103

धयतो गां समुद्भूता गंधर्वास्तस्य तत्क्षणात् । पिबंतो जज्ञिरे वाचं गंधर्वास्तेन तेऽभवन्

သူသည် နွားနို့ကို သောက်နေစဉ်ပင် ထိုခဏချင်း ဂန္ဓဗ္ဗများ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ပြင် “ဝါချ်” (ဝါစ—ဝေါဟာရ/ဝဏ္ဏ) ကို သောက်လျက် မွေးဖွားသဖြင့် ‘ဂန္ဓဗ္ဗ’ ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 104

एतानि सृष्ट्वा भगवान्ब्रह्मा तच्छक्तिचोदितः । ततः स्वच्छंदतोऽन्यानि वयांसि वयसोऽसृजत्

ဤအရာတို့ကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက် မိမိ၏ သက္တိ (śakti) အားဖြင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော ဘဂဝန် ဘြဟ္မာသည် ထို့နောက် မိမိအလိုတော်အတိုင်း အမျိုးမျိုးသော ငှက်တော်များကို ထပ်မံဖန်ဆင်း하였다။

Verse 105

अवयो वक्षसश्चक्रे मुखतोजांश्च सृष्टवान् । सृष्टवानुदराद्गाश्च महिषांश्च प्रजापतिः

ပရဇာပတိသည် ရင်ဘတ်မှ သိုးကို ဖန်ဆင်း၍ ပါးစပ်မှ ဆိတ်ကို ဖန်ဆင်း하였다။ ဝမ်းဗိုက်မှ နွားနှင့် ကျွဲတို့ကိုလည်း ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 106

पद्भ्यां चाश्वान्स मातंगान्रासभान्गवयान्मृगान् । उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यंकूनन्याश्च जातयः

ထို့ပြင် ခြေထောက်တို့မှ မြင်း၊ ဆင်၊ မြည်း၊ ဂေါဝရ (တောနွား)၊ သမင်၊ ကုလားအုတ်၊ မြည်းမြင်း (mule)၊ နီလ္ဂိုင် (nilgai) နှင့် အခြားအမျိုးအစားများလည်း ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 107

ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे । त्रेतायुगमुखे ब्रह्मा कल्पस्यादौ नृपोत्तम

ထိုသတ္တဝါ၏ အမွှေးအမျှင်တို့မှ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များနှင့် အသီး၊ အမြစ်ပါသော အပင်တို့ ပေါ်ပေါက်လာ하였다။ အရှင်မင်းမြတ်ရေ၊ ကလ္ပ၏အစ၊ တ్రေတாယုဂ၏အစွန်း၌ ဘြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို စတင်하였다။

Verse 108

सृष्ट्वा पश्वोषधीस्सम्यक्युयोज स तदाध्वरे । गामजं महिषम्मेषमश्वाश्वतरगर्दभान्

တိရစ္ဆာန်များနှင့် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များကို စနစ်တကျ ဖန်ဆင်းပြီးနောက်၊ ထိုယဇ္ဉ၌ ၎င်းတို့ကို အသုံးချ하였다—နွား၊ ဆိတ်၊ ကျွဲ၊ သိုးထီး၊ မြင်း၊ မြည်းမြင်း (mule) နှင့် မြည်း။

Verse 109

एतान्ग्राम्यपशूनाहुरारण्यांश्च निबोधमे । श्वापदो द्विखुरो हस्ती वानरः पञ्चमः खगः

ဤတို့ကို အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များဟု ဆိုကြ၏။ ယခု ငါ့ထံမှ တောတွင်းရှိ တောရိုင်းတို့ကိုလည်း သိလော့—သားရဲမုဆိုး၊ ခွာနှစ်ခွာရှိသော တိရစ္ဆာန်၊ ဆင်၊ မျောက်နှင့် ပဉ္စမမှာ ငှက်ဖြစ်၏။

Verse 110

उष्ट्रकाः पशवष्षष्ठास्सप्तमास्तु सरीसृपाः । गायत्रं च ऋचश्चैव त्रिवृत्सोमं रथन्तरम्

ဥဋ္ဌ (အုတ်) သည် တိရစ္ဆာန်တို့အနက် ဆဋ္ဌမဖြစ်၍၊ စရီသృပ (တွားသွားသတ္တဝါ) သည် သတ္တမဖြစ်၏။ ထို့အတူ ဂါယတြ (သာမန်), ဋ္ဌ်စ (Ṛc) မန္တရများ, တ్రိဝෘတ် ဆိုမ-စတိုးတရ နှင့် ရထန္တရ (သာမန်) လည်း ရှိ၏။

Verse 111

अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात् । यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा

အမြတ်ဆုံးသော မုခမှ သူသည် ယဇ్ఞတို့အနက် အဂ္နိଷ္ဌိုမ ယဇ్ఞကို ပထမဦးစွာ ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ယဇုစ် မန္တရများ၊ တြိଷ္ဌုဘ် ချန်ဒ်၊ နှင့် ပဉ္စဒశ-စတိုးမ (၁၅ မျိုး ဂီတပုံစံ) ကိုလည်း ပြုလုပ်တော်မူ၏။

Verse 112

बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात् । सामानि जगतीच्छन्दः स्तोमं सप्तदशं तथा

တောင်ဘက် မုခမှ သူသည် ဘృဟတ်-သာမန်နှင့် ဥက္ထကို ထုတ်ဖော်ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် သာမန်ဂီတများ၊ ဇဂတီ ချန်ဒ်၊ နှင့် သပ္တဒသ-စတိုးမ (၁၇ မျိုး) ကိုလည်း ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 113

वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात् । एकविंशमथर्वाणमप्तोर्यामाणमेव च

အနောက်ဘက် မုခမှ သူသည် ဝိုင်ရူပ အတိရာတြ ပူဇော်ပွဲဗిధိကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ဧကဝိံశ (၂၁ မျိုး) အထර්ဝ-ရိတ—အပ္တိုရျာမ ပူဇော်ပွဲကိုလည်း အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 114

आनुष्टुभं सवैराजमुत्तरादसृजन्मुखात् । उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे

သူ၏ မြောက်ဘက်ပါးစပ်မှ အနုဋ္ဌုဗ် ချန်ဒ်နှင့် ဝိုင်ရာဇ သီချင်းကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် သူ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများမှ အမြင့်အနိမ့် မျိုးစုံသော သတ္တဝါတို့ မွေးဖွားလာ၏။

Verse 115

सुरासुरपितॄन्सृष्ट्वा मनुष्यांश्च प्रजापतिः । ततः पुनः ससर्जासौ स कल्पादौ पितामहः

ဒေဝတား၊ အဆုရ၊ ပိတೃများနှင့် လူသားတို့ကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက်၊ ပရဇာပတိ—ကလ္ပအစ၌ ပိတာမဟ—သည် ထပ်မံ၍ နောက်ထပ် ဖန်ဆင်းမှုကို ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 116

यक्षान्पिशाचान्गंधर्वांस्तथैवाप्सरसां गणान् । सिद्धकिन्नररक्षांसि सिंहान्पक्षिमृगोरगान्

ယက္ခ၊ ပိသာချ၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္စရာအဖွဲ့များ; သိဒ္ဓ၊ ကိန္နရနှင့် ရာက္ခသ; ခြင်္သေ့၊ ငှက်၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် မြွေများ။

Verse 117

अव्ययं च व्ययं चैव यदिदं स्थाणुजंगमम् । तत्ससर्ज तदा ब्रह्मा भगवानादिकृद्विभुः

ထိုအခါ ဘြဟ္မာ—ဘဂဝန်၊ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့သော မူလဖန်ဆင်းရှင်—သည် မပျက်မယွင်းနှင့် ပျက်ယွင်းသော၊ မလှုပ်မရှားနှင့် လှုပ်ရှားသော ဤလောကအလုံးစုံကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 118

तेषां ये यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे । तान्येव प्रतिपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः

ယခင်ဖန်ဆင်းမှု၌ သူတို့ လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သော ကမ္မများသည်၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်ဆင်းခံရသည့်အခါတိုင်း ထိုကမ္မတူတူကိုပင် ပြန်လည်ကျင့်သုံးကြ၏။

Verse 119

हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते

အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အဟിംသာ၊ နူးညံ့မှုနှင့် ကြမ်းတမ်းမှု၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ အမှန်နှင့် အမှားတို့အတွင်း—မိမိသဘောသဘာဝက ပြုစုပျိုးထောင်ထားသော စိတ်အနေအထားသို့ လူတို့သည် လှည့်ယွင်းသွားကြသည်; ထို့ကြောင့် ထိုအရာပင် သူတို့အတွက် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်လာသည်။

Verse 120

इंद्रियार्थेषु भूतेषु शरीरेषु च स प्रभुः । नानात्त्वं विनियोगं च धातैव व्यसृजत्स्वयं

ထိုအရှင်သည် ကိုယ်တိုင်ပင် ဓာတೃ (ထိန်းသိမ်းပေးသူ) အဖြစ်၊ အင်ဒြိယအာရုံဝတ္ထုများအတွင်း၊ ဓာတ်တရားများအတွင်း၊ နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများအတွင်း—ကွဲပြားမှုနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်ခွဲဝေမှုကို ကိုယ်တိုင် ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 121

नामरूपं च भूतानां कृत्यानां च प्रपंचनम् । वेदशब्देभ्य एवादौ देवादीनां चकार सः

အစဦး၌ ထိုအရှင်သည် ဝေဒ၏ သဒ္ဒါသံများကိုပင် အခြေခံ၍—သတ္တဝါတို့၏ အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ လုပ်ငန်းနှင့် ပူဇော်ပွဲအခမ်းအနားတို့၏ အသေးစိတ် စီမံကိန်းကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏; ထို့နောက် ဒေဝတားတို့နှင့် အခြားတို့ကိုလည်း ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 122

ऋषीणां नामधेयानि यथा वेदे श्रुतानि वै । यथानियोगं योग्यानि अन्येषामपि सोकरोत्

ဝေဒ၌ ကြားရသကဲ့သို့ပင် ထိုအရှင်သည် ရှိသီတို့၏ အမည်များကို သတ်မှတ်တော်မူ၏; ထို့ပြင် မိမိမိမိ၏ တာဝန်အပ်နှံချက်အတိုင်း အခြားသူတို့အတွက်လည်း သင့်လျော်ရာကို စီစဉ်တော်မူ၏။

Verse 123

यथर्तावृतुलिंगानि नानारूपाणि पर्यये । दृश्यंते तानितान्येव तथा भावा युगादिषु

ရာသီလက္ခဏာများသည် လှည့်ပတ်မှု ပြောင်းလဲသလို အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းပြီး ထိုလက္ခဏာတူများပင် ပြန်လည်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ယုဂများအစရှိသည့် ကာလအဆက်ဆက်တွင်လည်း အရှိတရား၏ အခြေအနေများသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 124

करोत्येवंविधां सृष्टिं कल्पादौ स पुनःपुनः । सिसृक्षुश्शक्तियुक्तोसौ सृज्य शक्तिप्रचोदितः

ကလ္ပတစ်ခါစီ၏ အစတွင် ထိုအရှင်သည် ဤသဘောတူသော ဖန်ဆင်းမှုကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။ ဖန်ဆင်းလိုသော အလိုတော်ဖြင့် သက္တိ(Śakti)နှင့် ပြည့်စုံကာ၊ ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ် ထိုသက္တိ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် စೃජန ပြုတော်မူ၏။

Verse 125

भीष्म उवाच । अर्वाक्स्रोतास्तु कथितो भवता यस्तु मानुषः । ब्रह्मन्विस्तरतो ब्रूहि ब्रह्मा तमसृजद्यथा

ဘီရှ္မက ပြော၏—သင်သည် လူကို ‘အရဝါက်-စရောတစ်’ ဟူ၍၊ စီးဆင်းမှုသည် အောက်သို့ လျှောဆင်းသောသူဟု ဆိုခဲ့၏။ အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဘြဟ္မာသည် ထိုသူကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် မိန့်ကြားပါ။

Verse 126

यथा सवर्णानसृजद्गुणांश्च स महामुने । यच्च तेषां स्मृतं कर्म विप्रादीनां तदुच्यताम्

အို မဟာမုနိ၊ သူသည် ဝဏ္ဏများကို ဂုဏ်များနှင့်အတူ မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်ကို မိန့်ကြားပါ။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏတို့မှ စ၍ ထုံးတမ်းစဉ်လာ၌ မှတ်မိထားသော သူတို့၏ ကర్తဝျ (တာဝန်) များကိုလည်း ကြေညာပါ။

Verse 127

पुलस्त्य उवाच । सत्वाभिध्यायिनः पूर्वं सिसृक्षोर्ब्रह्मणः प्रजाः । अजायंत कुरुश्रेष्ठ सत्वोद्रिक्ता मुखात्प्रजाः

ပုလတ္စျက ပြော၏—အို ကုရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဘြဟ္မာသည် ပထမဦးစွာ ဖန်ဆင်းလိုသော အလိုတော် ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ၊ ထွက်ပေါ်လာသော ပရဇာတို့သည် စတ္တဝ (sattva) သို့ လိုက်လျောသူများ ဖြစ်ကြ၏။ စတ္တဝ အလွန်ထင်ရှားသော သားစဉ်မြေးဆက်သည် သူ၏ ပါးစပ်မှ မွေးဖွားလာ၏။

Verse 128

वक्षसो रजसोद्रिक्तास्तथान्या ब्रह्मणोभवन् । रजसस्तमसश्चैव समुद्रिक्तास्तथोरुतः

ဘြဟ္မာ၏ ရင်ဘတ်မှ ရဇတ် (rajas) အလွန်ထင်ရှားသူများ အခြားတစ်စု ထွက်ပေါ်လာ၏။ ထို့နောက် သူ၏ ပေါင်မှ ရဇတ်နှင့် တမတ် (tamas) နှစ်ပါးလုံး ပြင်းထန်စွာ ရောနှောနေသူများ မွေးဖွားလာ၏။

Verse 129

पद्भ्यामन्याः प्रजा ब्रह्मा ससर्ज कुरुसत्तम । तमःप्रधानास्ताः सर्वाश्चातुर्वर्ण्यमिदं ततः

အို ကုရုမျိုး၏ အထူးမြတ်သူရေ၊ ဘြဟ္မာသည် မိမိ၏ ခြေတော်များမှ အခြားသော သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုသူတို့အားလုံးသည် တမစ်ဂုဏ် အလွန်ထင်ရှားကြပြီး၊ ထိုမှပင် ဤ စတုဝဏ္ဏ အစီအစဉ် ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 130

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च नृपसत्तम । पादोरुवक्षस्थलतो मुखतश्च समुद्गताः

အို မင်းမြတ်ကြီးရေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ နှင့် ရှူဒ္ဒရ တို့သည် အစဉ်လိုက် မျက်နှာတော်၊ ရင်ဘတ်၊ ပေါင်နှင့် ခြေတော်တို့မှ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။

Verse 131

यज्ञनिष्पत्तये सर्वमेतद्ब्रह्मा चकार ह । चातुर्वर्ण्यं महाराज यज्ञसाधनमुत्तमम्

ယဇ్ఞကို အောင်မြင်စွာ ပြီးစီးစေရန် ဘြဟ္မာသည် ဤအရာအားလုံးကို အမှန်တကယ် စီမံတည်ထောင်တော်မူ၏။ အို မဟာရာဇာ၊ စတုဝဏ္ဏသည် ယဇ్ఞကర్మကို ဆောင်ရွက်အောင်မြင်စေသော အမြတ်ဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်၏။

Verse 132

यज्ञेनाप्यायिता देवा वृष्ट्युत्सर्गेण मानवाः । आप्यायंते धर्मयज्ञा यतः कल्याणहेतवः

ယဇ్ఞဖြင့် ဒေဝတော်များ ပျော်ရွှင်ပူဇော်ခံကာ အားဖြည့်ခံရပြီး၊ မိုးရွာသွန်းခြင်းဖြင့် လူသားတို့လည်း အသက်ရှင်တည်တံ့ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မယဇ్ఞတို့ကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ရသည်၊ အကြောင်းမူကား ထိုယဇ్ఞတို့သည် ကောင်းကျိုးနှင့် မင်္ဂလာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သောကြောင့်။

Verse 133

निष्पद्यंते नरैस्ते तु सुकर्मनिरतैः सदा । विरुद्धाचरणापेतैः सद्भिः सन्मार्गगामिभिः

ဤအကျိုးရလဒ်တို့သည် အမြဲတမ်း ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ အားထုတ်နေသော လူတို့ကသာ ရရှိနိုင်သည်—မမှန်ကန်သော အကျင့်ကို စွန့်လွှတ်၍ သဒ္ဓမလမ်းကြောင်းကို လိုက်လျှောက်သော သုစရိုက်ရှိသူတို့က ဖြစ်၏။

Verse 134

स्वर्गापवर्गं मानुष्यात्प्राप्नुवंति नरा नृप । यच्चाभिरुचितं स्थानं तद्यांति मनुजा विभो

အို မင်းမြတ်၊ လူ့ဘဝဖြင့်ပင် လူတို့သည် သုဝဏ္ဏ (ကောင်းကင်) သို့မဟုတ် အပဝဂ္ဂ (မောက္ခ) ကို ရရှိနိုင်ကြ၏။ အို အရှင်ကြီး၊ လူတို့သည် မိမိတို့ အလွန်နှစ်သက်တောင့်တသော လောကဌာနသို့ပင် သွားရောက်ကြ၏။

Verse 135

प्रजास्ता ब्रह्मणा सृष्टाश्चातुर्वर्ण्यव्यवस्थितौ । सम्यक्शुद्धाः समाचारा चरणा नृपसत्तम

ထိုပြည်သူတို့ကို ဗြဟ္မာမင်းက ဖန်ဆင်း၍ စတုဝဏ္ဏ အစီအစဉ်အတိုင်း သင့်တော်စွာ တည်ထောင်ထား၏။ အို မင်းတို့အထွဋ်အမြတ်၊ သူတို့သည် အလွန်သန့်ရှင်း၍ အကျင့်ကောင်းကင့်ကွက်ပြီး မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်၌ တည်ကြ၏။

Verse 136

यथेच्छावासनिरताः सर्वबाधाविवर्जिताः । शुद्धांतःकरणाः शुद्धा धर्मानुष्ठाननिर्मलाः

မိမိစိတ်ကြိုက် ဆန္ဒဝါသနာ၌ နစ်မြုပ်နေသော်လည်း အနှောင့်အယှက်အားလုံးမှ ကင်းလွတ်ကြ၏။ အတွင်းစိတ်ကိရိယာ သန့်ရှင်း၍ ကိုယ်တိုင်လည်း သန့်စင်ကာ ဓမ္မအကျင့်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် မလွဲမသွေ သန့်ပြန့်လာကြ၏။

Verse 137

शुद्धे च तासां मनसि शुद्धांतःसंस्थिते हरौ । शुद्धज्ञानं प्रपश्यंति ब्रह्माख्यं येन तत्पदं

ထို့နောက် သူတို့၏ စိတ်သည် သန့်စင်လာ၍ သန့်ရှင်းသော အတွင်းအာရုံ၌ ဟရီ (ဘုရား) တည်ရှိသောအခါ၊ “ဗြဟ္မ” ဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းသိမြင်မှုကို မြင်တွေ့ကြပြီး ထိုသိမြင်မှုကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော ပဒကို ရောက်ကြ၏။

Verse 138

ततः कालात्मको योसौ विरिंचा वा स उच्यते । संसारपातमत्यर्थं घोरमल्पाल्पसारवत्

ထို့နောက် ကာလ (အချိန်) သဘောတရားဖြစ်သော ထိုသူကိုပင် ဝိရိဉ္စ (ဗြဟ္မာ) ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။ သံသရာထဲသို့ ကျဆင်းခြင်းသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ အနှစ်သာရ အနည်းငယ်သာရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 139

अधर्मबीजभूतं तत्तमोलोभसमुद्गतम् । प्रजासु तासु राजेंद्र रागादिक्रमसाधनम्

ထိုစိတ်လှုပ်ရှားမှုသည် အဓမ္မ၏ မျိုးစေ့ဖြစ်လာပြီး တမစ်(အမှောင်)နှင့် လောဘမှ ပေါ်ထွန်းသည်။ အို မင်းကြီး၊ ပြည်သူတို့အတွင်း၌ ထိုအရာသည် ရာဂ(ကပ်လှမ်းမှု) စသည့် ကိလေသာများ အစဉ်လိုက် တိုးပွားစေသော အကြောင်းကိရိယာ ဖြစ်လာသည်။

Verse 140

ततः सा सहजासिद्धिस्तेषां नातीव जायते । राजन्वश्यादयश्चान्याः सिद्धयोष्टौ भवंति याः

ထို့ကြောင့် သူတို့အတွင်း၌ သဘာဝတရားဖြစ်သော စဟဇ-စိဒ္ဓိ (innate perfection) သည် အလွန်ပြင်းထန်စွာ မပေါ်ထွန်းလာ။ အို မင်းကြီး၊ ဝရှျ (vaśya) စသည်တို့ကဲ့သို့ အခြားစိဒ္ဓိများလည်း ရှိပြီး၊ ထိုအရာတို့ကို အဋ္ဌ-စိဒ္ဓိ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 141

तासु क्षीणास्वशेषासु वर्द्धमाने च पातके । द्वंद्वाभिभवदुःखार्तास्ता भवंति ततः प्रजाः

ကောင်းမြတ်သောအခြေအနေများ အကုန်လုံး ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ပာပကံ တိုးပွားလာသောအခါ၊ သတ္တဝါများသည် မွေးဖွားလာကြသည်—ဒွန္ဒွ (ဆန့်ကျင်မှုအတွဲများ) ၏ အနိုင်ယူခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခဖြင့် နာကျင်ကြရသည်။

Verse 142

ततो दुर्गाणि ताश्चक्रुर्वार्क्षं पार्वतमौदकम् । धान्वनं च तथा दुर्गं पुरं खार्वटकादि यत्

ထို့နောက် သူတို့သည် ကာကွယ်ရေးခံတပ်များကို ဆောက်လုပ်ကြသည်—တောတွင်းခံတပ်၊ တောင်ပေါ်ခံတပ်၊ ရေကြားခံတပ်၊ သဲကန္တာရခံတပ်တို့ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် ခါర్వဋက (Khārvaṭaka) စသည့် မြို့များကိုလည်း တည်ထောင်ကြသည်။

Verse 143

गृहाणि च यथान्यायं तेषु चक्रुः पुरादिषु । शीततापादिबाधानां प्रशमाय महामते

ထို့ပြင် မဟာမတေ၊ မြို့များနှင့် အခြားနေရာချထားမှုများအတွင်း၌ စည်းကမ်းတကျ အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်ခြင်းသည် အအေး၊ အပူ စသည့် အနှောင့်အယှက်ဒုက္ခများကို သက်သာစေရန် ဖြစ်သည်။

Verse 144

प्रतिहारमिमं कृत्वा शीतादेस्ताः प्रजाः पुनः । वार्तोपायं ततश्चक्रुर्हस्तसिद्धिं च कर्मजाम्

ဤသို့ အအေးနှင့်တကွ အခြားအရာတို့မှ ကာကွယ်ရန် စီမံပြီးနောက် ထိုသတ္တဝါတို့သည် ပြန်လည်၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်းလမ်းများကို စီစဉ်ကာ အလုပ်မှ ပေါက်ဖွားသော လက်မှုကျွမ်းကျင်မှုကိုလည်း ရရှိ하였다။

Verse 145

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः । प्रियंगुकोविदाराश्च कोरदूषाः सचीनकाः

ဆန်နှင့် ယဝ (barley) တို့အပြင် ဂೋಧုမ (ဂျုံ)၊ အဏဝ (millet) နှင့် နှမ်း; ထို့ပြင် ပရိယင်ဂု သီးနှံ၊ ကိုဝိဒါရ၊ ကိုရဒူးရှာ နှင့် စချီနကာ—ဤသီးနှံမျိုးစုံတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။

Verse 146

माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः । अढकाश्चणकाश्चैव शणास्सप्तदश स्मृताः

မাষ (အူရဒ်)၊ မုဒ္ဂ (မုန့်)၊ မစူရ (lentil)၊ နိષ္ပာဝ (flat bean) နှင့် ကုလတ္ထ (horse-gram) တို့အပြင် အဓကာ၊ စဏက (chickpea) နှင့် ရှဏာ (hemp-seed) — ဤတို့ကို စုစုပေါင်း ဆယ့်ခုနစ်မျိုးဟု မှတ်သားထားသည်။

Verse 147

इत्येता ओषधीनां तु ग्राम्याणां जातयो नृप । ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्यावन्याश्चतुर्दश

အို မင်းကြီး၊ ဤသို့ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သော ဆေးပင်တို့၏ အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည်။ ယဇ္ဉာအတွက် သင့်တော်သော ဆေးပင်များနှင့် စိုက်ပျိုးသည့်အမျိုး၊ တောရိုင်းအမျိုးတို့ကို ပေါင်းလျှင် စုစုပေါင်း ဆယ့်လေးမျိုး ဖြစ်သည်။

Verse 148

व्रीहयः सयवा माषा गोधूमा अणवस्तिलाः । प्रियंगुसप्तमा ह्येता अष्टमास्तु कुलुत्थकाः

ဆန်၊ ယဝ (barley)၊ မाष (အူရဒ်)၊ ဂോധုမ (ဂျုံ)၊ အဏဝ (millet) နှင့် နှမ်း—ဤတို့အနက် ပရိယင်ဂုသည် ခုနစ်မြောက်ဖြစ်ပြီး၊ အဋ္ဌမမြောက်မှာ ကုလုတ္ထ (horse-gram) ဖြစ်သည်။

Verse 149

श्यामाकस्त्वथ नीवारो वर्तुलस्स गवेधुकः । अथ वेणुयवाः प्रोक्तास्तद्वन्मर्कटका नृप

ရှျာမာက၊ ထို့နောက် နီဝါရ; ဝတ္တုလ နှင့် ဂဝေဓုက; ထို့နောက် ဝေဏုယဝ—ဤအရာတို့ကို ဆိုခဲ့ပြီးပြီ; ထိုနည်းတူ မရကဋက (စပါးမျိုး) လည်း ရှိသည်၊ အို မင်းကြီး။

Verse 150

ग्राम्या वन्याः स्मृता ह्येता ओषध्यश्च चतुर्दश । यज्ञनिष्पत्तये तद्वत्तथासां हेतुरुत्तमः

ဤဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့ကို အိမ်မွေး (ရွာတွင်း) နှင့် တောရိုင်း ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်—စုစုပေါင်း ဆယ့်လေးမျိုး။ ထိုနည်းတူ ယဇ္ဉကိစ္စ အောင်မြင်စွာ ပြီးစီးရန် အထူးကောင်းမွန်သော အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 151

एताश्च सहयज्ञेन प्रजानां कारणं परम् । परापरविदः प्राज्ञास्ततो यज्ञान्वितन्वते

ဤအရာတို့သည် ယဇ္ဉနှင့်အတူ ပရဇာ (သားသမီး/ပြည်သူ) ပေါ်ပေါက်ခြင်း၏ အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမြင့်နှင့် အနိမ့် သဘောတရားတို့ကို သိမြင်သော ပညာရှိတို့သည် ယဇ္ဉကర్మကို ဆောင်ရွက်၍ ပိုမိုဖြန့်ကျက်ကြသည်။

Verse 152

अहन्यहन्यनुष्ठानं यज्ञानां पार्थिवोत्तम । उपकारकरं पुंसां क्रियमाणं फलार्थिनाम्

အို မင်းတို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံး၊ ယဇ္ဉကိစ္စကို နေ့စဉ်နေ့တိုင်း အနုဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် လူတို့အတွက် အကျိုးပြုသည်၊ အထူးသဖြင့် ကర్మ၏ အကျိုးဖလကို လိုလားသူတို့ ပြုလုပ်သောအခါ ဖြစ်သည်။

Verse 153

येषां चकालसृष्टोसौ पपाबिंदुर्महामते । मर्यादां स्थापयामास यथास्थानं यथागुणम्

အို မဟာမတေ၊ အချိန်ကာလအလိုက် သူဖန်ဆင်းခဲ့သော သတ္တဝါတို့အတွက် ထိုကဲ့သို့ အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သော ပရဇာပတိသည် မာရျာဒါ (စည်းကမ်းကန့်သတ်) နှင့် အစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့သည်—တစ်ဦးချင်း၏ နေရာနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအလိုက်။

Verse 154

वर्णानामाश्रमाणां च धर्मान्धर्मभृतांवर । लोकांश्च सर्ववर्णानां सम्यग्धर्मानुपालिनाम्

အို ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူ၊ ငါသည် ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမတို့၏ တာဝန်များကိုလည်းကောင်း၊ ဝဏ္ဏအားလုံးမှ မိမိဓမ္မကို မှန်ကန်စွာ လိုက်နာသူတို့ ရောက်ရှိသော လောကများကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြမည်။

Verse 155

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं तु पार्थिव । स्थानमैंद्रं क्षत्रियाणां सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनाम्

အို မင်းကြီး၊ ပရာဇာပတျယ အဘိဓာန်သော အဆင့်အတန်းသည် ဗြာဟ္မဏတို့၏ အနေအထားဟု ဆိုထား၏။ စစ်မြေပြင်၌ နောက်မဆုတ်သော က္ଷတ္တရိယတို့အတွက်မူ အိုင်န္ဒြ—အင်ဒြ၏ အနေအထား ဖြစ်၏။

Verse 156

वैश्यानाम्मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तिनाम् । गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचर्या सुवर्तिनाम्

မိမိ၏ သတ်မှတ်ထားသော စွဝဓမ္မကို လိုက်နာသော ဝိုင်ရှျယတို့အတွက် မာရုတ—ဝါယုဒေဝ၏ လောကသည် အနေအထားဖြစ်၏။ သင့်တော်သော အကျင့်သီလဖြင့် အမှုထမ်းပြုသော ရှူဒြအစုအဖွဲ့တို့အတွက်မူ အမှုထမ်းခြင်းအားဖြင့် ဂန္ဓဗ္ဗ လောကကို ရောက်နိုင်၏။

Verse 157

अष्टाशीतिसहस्राणां यतीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव गुरुवासिनाम्

အထက်သို့တက်မြင့်သော သန့်ရှင်းသည့် ဘြဟ္မစရိယကို ထိန်းသိမ်းသော ယတီ ၈၈,၀၀၀ အတွက် မှတ်သားထားသော အနေအထားသည်၊ ဂုရု၏ အနီး၌ နေထိုင်၍ ဆည်းကပ်အမှုထမ်းသူတို့၏ အနေအထားနှင့် တူညီပင် ဖြစ်၏။

Verse 158

सप्तर्षीणां च यत्स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् । प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्राह्मसंज्ञितम्

သတ္တရ္ဋိတို့၏ အနေအထားဟု မှတ်သားထားသော လောကသည် တောတွင်းနေထိုင်သူတို့၏ လောကပင် ဖြစ်၏။ ဂೃಹಸ್ಥတို့အတွက် ပရာဇာပတျယ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ နျာစင်—လောကကို စွန့်လွှတ်သူတို့အတွက်မူ ဘြာဟ္မ ဟု အမည်ပေးထား၏။

Verse 159

योगिनाममृतं स्थानं ब्रह्मणः परमं पदं । एकांतिनः सदोद्युक्ता ध्यायिनो योगिनो हि ये

ဤသည်မှာ ယောဂီတို့၏ မသေမပျက် အမတနိဝါသ ဖြစ်၍—ဗြဟ္မန်၏ အမြင့်ဆုံး ပဒ—တစ်စိတ်တစ်မနာ၊ အမြဲတမ်း ကြိုးပမ်းနေသော သမဓိပြု ယောဂီတို့က ရောက်ရှိတတ်သည်။

Verse 160

तेषां तत्परमं स्थानं यत्तत्पश्यंति सूरयः । गतागतानि वर्त्तंते चंद्रादित्यादयो ग्रहाः

ထိုသည်ပင် သူတို့၏ အမြင့်ဆုံး နိဝါသ—ပညာရှိတို့ မြင်တော်မူသော လောက ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ လ၊ နေ နှင့် အခြားဂြိုဟ်များသည် လာခြင်းသွားခြင်းနှင့်အတူ မိမိတို့၏ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက် လှည့်ပတ်နေကြသည်။

Verse 161

अद्यापि न निवर्तंते नारायणपरायणाः । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरव रौरवम्

ယနေ့တိုင်လည်း နာရာယဏကိုသာ အပြည့်အဝ အားကိုးသည့်သူတို့သည် ပြန်မလှည့်ကြ—တမိစ္စရ၊ အန္ဓတမိစ္စရ၊ မဟာရောရဝ သို့မဟုတ် ရောရဝ ဟူသော အခြေအနေများသို့ မရောက်ပြန်ကြ။

Verse 162

असिपत्रवनं घोरं कालसूत्रमवीचिमत् । विनिंदकानां वेदस्य यज्ञव्याघातकारिणाम्

ဝေဒကို ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်၍ ယဇ္ဉကို တားဆီးနှောင့်ယှက်သူတို့အတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် နရကများ ရှိသည်—အသိပတ္တရဝန၊ ကာလသုတ္တရ နှင့် အဝီချိ။

Verse 163

स्थानमेतत्समाख्यातं स्वधर्मत्यागिनश्च ये । ततोभिध्यायतस्तस्य जज्ञिरे मानसाः प्रजाः

ဤနေရာကို မိမိ၏ စွဝဓမ္မကို စွန့်ပစ်သူတို့၏ သွားရာအဖြစ် ကြေညာထားသည်။ ထို့နောက် သူ သမဓိပြုစဉ်၌ သူထံမှ စိတ်မှပေါက်ဖွားသော သတ္တဝါအစုအဝေးများ ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 164

तच्छरीरसमुत्पन्नैः कायस्थैः करणैः सह । क्षेत्रज्ञाः समवर्त्तंत गात्रेभ्यस्तस्य धीमतः

ထိုသူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိုယ်ကာယအင်္ဂါရပ်များနှင့် အာရုံခံအင်္ဂါ/ကရဏတို့နှင့်အတူ၊ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသော ထိုအတ္တ၏ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများမှ က్షೇತ್ರज्ञ (kṣetrajña) ဟူသော သိမြင်သတိရှိသော အတ္တဝိညာဉ်များ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ကိုယ်တွင်း၌ပင် တည်နေကြ၏။

Verse 165

ते सर्वे समवर्तंत ये मया प्रागुदाहृताः । देवाद्याः स्थावरां ताश्च त्रैगुण्यविषयेस्थिताः

ငါက အရင်က ဖော်ပြခဲ့သမျှ အားလုံးသည် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏—ဒေဝတားတို့မှ စ၍ မလှုပ်ရှားသော စ္ထာဝရသတ္တဝါတို့အထိ—သုံးဂုဏ် (တရိုင်ဂုဏ္ယ) ၏ အာရုံနယ်ပယ်အတွင်း၌ တည်ရှိလျက်။

Verse 166

एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च । यदास्य ताः प्रजाः सर्वानव्यवर्द्धंतधीमतः

ဤသို့ဖြင့် မလှုပ်ရှားသော စ္ထာဝရနှင့် လှုပ်ရှားသွားလာသော စရ သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဉာဏ်ပညာကြီးမားသော ထိုသူ၏ သားသမီးပရဇာအားလုံးသည် မတိုးပွားနိုင်၊ မပွားများနိုင်ခဲ့ကြ။

Verse 167

अथान्यान्मानसान्पुत्रान्सदृशानात्मनोऽसृजत् । भृगुं मां पुलहं चैव क्रतुमंगिरसं तथा

ထို့နောက် သူသည် မိမိနှင့်တူညီသော မနောမွေးသားများကို ထပ်မံဖန်ဆင်း၏—ဘೃဂု (Bhṛgu)၊ မရီချိ (Marīci)၊ ပုလဟ (Pulaha)၊ ကရတု (Kratu) နှင့် အင်္ဂိရသ (Aṅgiras) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 168

मरीचिं दक्षमत्रिं चवसिष्ठंचैवमानसान् । नवब्रह्माण इत्येतेपुराणे निश्चयं गताः

မရီချိ (Marīci)၊ ဒက္ခ (Dakṣa)၊ အတြီ (Atri)၊ ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) နှင့် မနောမွေးများ (Mānasas)—ပုရာဏများတွင် အတည်အကျပ် ဤတို့ကို ‘နဝဗြဟ္မာ’ ကိုးပါး၊ အစဉ်အလာပရဇာပတိများဟု သိမှတ်ထားကြသည်။

Verse 169

सनंदनादयो ये च पूर्वं सृष्टास्तु वेधसा । न ते लोकेष्वसज्जंत निरपेक्षाः प्रजासुते

အို ပရဇာပတိ၏ သားတော်၊ စနန္ဒန အစရှိသူတို့ကို အရင်က ဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းခဲ့သော်လည်း၊ သူတို့သည် လောကများ၌ မကပ်မိကြ; မမှီခိုဘဲ အလွန်ကင်းလွတ်စွာ နေထိုင်ကြ၏။

Verse 170

सर्वे ह्यागतविज्ञाना वीतरागा विमत्सराः । तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ महात्मनः

သူတို့အားလုံးသည် အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ကို ရရှိပြီး၊ ရာဂကင်း၍ မနာလိုမုန်းတီးမှုကင်းကြ၏။ ထိုသို့ မမှီခို မကပ်မိသော မဟာတ္မာများ ရှိနေသဖြင့် မဟာစိတ်ဓာတ်ရှင်သည် လောကဖန်ဆင်းခြင်းကို ဆက်လက်ပြု၏။

Verse 171

ब्रह्मणोभून्महान्क्रोधस्त्रैलोक्यदहन क्षमः । तस्य क्रोधात्समुद्भूतं ज्वालामालावदीपितम्

ထိုအခါ ဘြဟ္မာထံမှ သုံးလောကကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သော မဟာဒေါသ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုဒေါသမှ မီးလျှံပန်းမော်များဖြင့် ဝန်းရံသကဲ့သို့ တောက်လောင်သော အရာတစ်ခု ပေါက်ဖွားလာ၏။

Verse 172

ब्रह्मणस्तु तदा ज्योतिस्त्रैलोक्यमखिलं दहत् । भ्रकुटी कुटिलात्तस्य ललाटात्क्रोधदीपितात्

ထိုအခါ ဘြဟ္မာ၏ တေဇောဓာတ်သည် ပေါက်ကွဲတောက်လောင်၍ သုံးလောကလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေ၏။ ဒေါသဖြင့် တောက်ပနေသော လလတ်မှ၊ မျက်ခုံးကို ကွေးကောက်စွာ ချုံ့ထားသဖြင့် မီးရောင်တောက်ပမှု ထွက်ပေါ်လာ၏။

Verse 173

समुत्पन्नस्तदा रुद्रो मध्याह्नार्कसमप्रभः । अर्द्धनारीनरवपुः प्रचण्डोति शरीरवान्

ထို့နောက် ရုဒ္ဒရ ပေါ်ထွန်းလာ၍ နေ့လယ်နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၏။ ကိုယ်ရုပ်သည် အမျိုးသမီးတစ်ဝက် အမျိုးသားတစ်ဝက်ဖြစ်ပြီး ကြမ်းတမ်းခိုင်မာကာ အင်အားကြီးမားသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိ၏။

Verse 174

विभजात्मानमित्युक्त्वा तं ब्रह्मांतर्दधेः ततः । तथोक्तोसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाकरोत्

“မိမိကိုယ်ကို ခွဲခြားလော့” ဟု မိန့်တော်မူပြီးနောက် ဘြဟ္မာသည် အန္တရာဓာန်သွား၏။ ထိုအမိန့်အတိုင်း သူသည် နှစ်ပိုင်းဖြစ်ကာ မိန်းမသဘောနှင့် ယောက်ျားသဘောကို ခံယူ하였다။

Verse 175

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा च सः । सौम्यासौम्यैस्तथा रूपैः शांतैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः

ထိုအရှင်သည် ယောက်ျားသဘောကို ခွဲခြား၍ ဆယ်မျိုးလည်းကောင်း တစ်ရုပ်လည်းကောင်း ဖြစ်စေ၏။ ထို့အတူ နူးညံ့သောနှင့် မနူးညံ့သော သို့သော် ငြိမ်းချမ်းသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြင့် မိန်းမသဘောကိုလည်း ခွဲခြားတော်မူ၏။

Verse 176

बिभेद बहुधा चैव स्वरूपैरसितैः सितैः । ततो ब्रह्मा स्वयंभूतं पूर्वं स्वायंभुवं प्रभुम्

သူသည် အမဲရောင်နှင့် အဖြူရောင် စသည့် များစွာသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ခံယူကာ ဖန်ဆင်းမှုကို အမျိုးမျိုး ချဲ့ထွင်၏။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော အရှင်ကို—အရင်ဆုံး စွာယမ္ဘုဝ မနု၊ ပထမအုပ်စိုးရှင်—အဖြစ် ပေါ်ထွန်းစေ၏။

Verse 177

आत्मानमेव कृतवान्प्रजापत्ये मनुं नृप । शतरूपां च तां नारीं तपोनिर्द्धूतकल्मषाम्

အို မင်းကြီး၊ ဖန်ဆင်းရှင်သည် မိမိကိုယ်မှပင် ပရဇာပတိ မနုကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ တပသဖြင့် အညစ်အကြေးများ ပျောက်ကင်းသွားသော မိန်းမ သတရူပါကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့၏။

Verse 178

स्वायंभुवो मनुर्नाम पत्नीत्वे जगृहे प्रभुः । तस्माच्च पुरुषाद्देवी शतरूपा व्यजायत

စွာယမ္ဘုဝ မနုဟု အမည်ရှိသူသည် အရှင်ကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံယူ၏။ ထိုယောက်ျားမှပင် ဒေဝီ သတရူပါ မွေးဖွားလာ၏။

Verse 179

प्रियव्रतोत्तातनपाद प्रसूत्याकूति संज्ञितम् । ददौ प्रसूतिं दक्षाय आकूतिं रुचये पुरा

ပရိယဝြတနှင့် ဥတ္တာနပာဒတို့မှ မွေးဖွားသော သမီးနှစ်ဦးကို ပရသူတီနှင့် အာကူတီဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှေးကာလ၌ ပရသူတီကို ဒက္ခအား ပေးအပ်၍ အာကူတီကို ရုချိအား ပေးအပ်ခဲ့သည်။

Verse 180

प्रजापतिः स जग्राह तयोर्जज्ञे स दक्षिणः । पुत्रो यज्ञो महाभाग दंपत्योर्मिथुनं ततः

ထို ပရဇာပတိသည် သူမကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံယူ၏။ သူတို့နှစ်ဦးမှ ဒက္ခိဏာ မွေးဖွားလာသည်။ အို မဟာဘဂါ၊ ထို့နောက် ထိုဇနီးမောင်နှံမှ ယဇ္ဉ ဟူသော သားတော်တစ်ပါးလည်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 181

यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे । यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे मनौ

ယဇ္ဉ၏ ဇနီး ဒက္ခိဏာမှ သားတော် ဆယ့်နှစ်ပါး မွေးဖွားလာ၏။ စွာယံဘူဝ မနု၏ ယုဂ်ကာလ၌ သူတို့ကို “ယာမာ” ဟူသော ဒေဝတားများဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 182

प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्रो विंशतिं तथा । ससर्ज कन्यास्तासां तु सम्यङ्नामानि मे शृणु

ထို့အတူ ပရသူတီမှတဆင့် ဒက္ခသည် သမီးတော် နှစ်ဆယ့်လေးဦးကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ ယခု ငါထံမှ သူတို့၏ အမည်များကို အစဉ်လိုက် မှန်ကန်စွာ နားထောင်လော့။

Verse 183

श्रद्धा लक्ष्सीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जावपुः शांतिरृद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

ရှရဓာ၊ လက္ရှ္မီ၊ ဓြတိ၊ ပုဿ္တိ၊ တုဿ္တိ၊ မေဓာ နှင့် ကရိယာ; ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓိ၊ လဇ္ဇာ၊ ဝပု၊ ရှာန္တိ၊ ဣဒ္ဓိ နှင့် ကီရ္တိ—ဤတို့သည် ဂုဏ်တော် ဆယ့်သုံးပါး ဖြစ်၏။

Verse 184

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायिणीः प्रभुः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

ဇနီးများရရှိရန်အတွက် အရှင်ဓမ္မသည် ဒက္ခ၏ သမီးများကို လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုဇနီးများမှ အငယ်မ၏ ကျန်ရှိသော မျက်လုံးလှသော သမီးတစ်ဆယ်တစ်ယောက် မွေးဖွားလာ၏။

Verse 185

ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । सन्नतिश्चानसूया च ऊर्ज्जा स्वाहा स्वधा तथा

ချာတိ၊ သတ္တျာ၊ သမ္ဘူတိ၊ စမရတိ၊ ပရိတိ နှင့် ခ္ෂမာ; ထို့ပြင် စန္နတိ နှင့် အနသူယာ; ထို့အတူ ဦရ္ဇာ၊ စွာဟာ နှင့် စွဓာ။

Verse 186

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवांगिरा मुनिः । अहं च पुलहश्चैव क्रतुर्मुनिवरस्तथा

ဘೃဂု၊ ဘဝ၊ မရီချိ နှင့် မုနိ အင်္ဂိရာ; ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်၊ ပုလဟ နှင့် အထူးမြတ်သော မုနိ ကရတုလည်း—အမည်ဖော်ပြထားသည်။

Verse 187

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् । ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो राजसत्तम

အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဝဟ္နိ (အဂ္နိ) နှင့် ပိတရ်တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ချာတိမှစသော ကညာများကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံကြ၏၊ အရှင် မင်းမြတ်။

Verse 188

श्रद्धा कामं बलं लक्ष्मीर्नियमं धृतिरात्मजम् । संतोषं च तथा तुष्टिर्लोभं पुष्टिरसूयत

သူမသည် သားသမီးအဖြစ် သရဒ္ဓာ (ယုံကြည်ခြင်း) ကာမ (အလိုဆန္ဒ) ဘလ (အား) လက္ခ္မီ (စည်းစိမ်) နိယမ (ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု) နှင့် ဓြတိ (တည်ကြည်မှု) ကို မွေးဖွားစေ၏; ထို့အတူ သန္တောသ (ကျေနပ်မှု) တုဋ္ဌိ (ပျော်ရွှင်တည်ငြိမ်မှု) လောဘ (လောဘ) နှင့် ပုဋ္ဌိ (အာဟာရပြည့်ဝမှု) လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 189

मेधा श्रुतं क्रिया दण्डं नयं विनयमवे च । बोधं बुद्धिस्तथा लज्जा विनयं वपुरात्मजम्

ဉာဏ်ပညာ၊ ကြားသိသင်ယူသော ဗေဒသဘောတရား၊ မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်၊ စည်းကမ်းနှင့် အပြစ်ပေးခြင်း၊ မှန်ကန်သော မူဝါဒနှင့် နှိမ့်ချမှု; ထို့ပြင် နားလည်မှု၊ ခွဲခြားသိမြင်ဉာဏ်၊ ရှက်ကြောက်မှုနှင့် ကောင်းမွန်သော အကျင့်—ဤအရာတို့သည် မိမိ၏ စရိုက်နှင့် ကိုယ်တိုင်မှ မွေးဖွားသော သားသမီးအမှန် ဖြစ်သည်။

Verse 190

व्यवसायं प्रजज्ञे वै क्षेमं शान्तिरसूयत । सुखमृद्धिर्यशः कीर्तिरित्येते धर्मसूनवः

အမှန်တကယ်ပင် ဓမ္မမှ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ပေါ်ပေါက်လာ၏; ရှာန္တိမှ က్షေမ—လုံခြုံချမ်းသာမှု—မွေးဖွားလာ၏။ ပျော်ရွှင်မှု၊ စည်းစိမ်တိုးတက်မှု၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် ကီရ్తိ—ဤတို့သည် ဓမ္မ၏ သားတော်များဟု ဆိုကြသည်။

Verse 191

कामान्नंदी सुतं हर्षं धर्मपौत्रमसूयत । हिंसा भार्यात्वधर्मस्य तस्य जज्ञे तदानृतं

ကာမမှ နန္ဒီသည် ဟర్ష ဟူသော သားတော်ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုသူသည် ဓမ္မ၏ မြေးတော် ဖြစ်၏။ ထို့နောက် အဓမ္မ၏ ဇနီး ဟിംသာသည် အနೃತ—မုသာ—ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 192

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयं नरक एव च । माया च वेदना चैव मिथुनं द्वंद्वमेव च

ထို့ပြင် ကညာနှင့် နိကృతိ—လှည့်ဖြားမှု—ပေါ်ပေါက်လာ၏; ထိုနှစ်ပါးမှ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် နရကလည်း မွေးဖွားလာ၏။ ထို့အတူ မာယာနှင့် ဝေဒနာ၊ ထို့ပြင် မိထုန—အတွဲဖြစ်ခြင်း—နှင့် ဒွန္ဒွ—နှစ်ဖက်ကွဲခြင်း၏ သဘောတရား—လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 193

तयोर्जज्ञेथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् । वेदनायास्ततश्चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

ထိုနှစ်ပါးမှ အမှန်တကယ် မာယာနှင့် မృတျု—သတ္တဝါတို့၏ အသက်ကို လုယူသွားသူ—မွေးဖွားလာ၏။ ထို့ပြင် ဝေဒနာမှ ထပ်မံ၍ ဒုက္ခ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ရော်ရဝမှ ထွက်ပေါ်လာသည်။

Verse 194

मृत्योर्व्याधिजराशोक तृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे । दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

သေခြင်းမှ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ ထို့ပြင် တဏှာနှင့် ဒေါသလည်း မွေးဖွားလာသည်။ ဤအရာအားလုံးသည် ဒုက္ခသို့ ဆုံးမတတ်သောအရာများဟု မှတ်ယူကြပြီး အဓမ္မ၏ လက္ခဏာများဖြစ်သည်။

Verse 195

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा ते सर्वे ह्यूर्द्ध्वरेतसः । रौद्राण्येतानि रूपाणि ब्रह्मणो नृवरात्मज

သူတို့တွင် ဇနီးမရှိ၊ သားလည်းမရှိ။ အကြောင်းမှာ သူတို့အားလုံးသည် ဦර්ဓ္ဝရေတस्—ဗြဟ္မစာရီများဖြစ်၍ အသက်စေ့အင်အား (ဗီရျ) ကို အထက်သို့ ပြောင်းလဲထားကြသည်။ အို လူမြတ်၏သား၊ ဤတို့သည် ဘြဟ္မာ၏ ရော်ဒြ (ကြမ်းတမ်း) ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြစ်သည်။

Verse 196

नित्यं प्रलयहेतुत्वं जगतोस्य प्रयांति वै । रुद्रसर्गं प्रवक्ष्यामि यथा ब्रह्मा चकार हा

အမှန်တကယ်ပင် သူတို့က ဤလောကသည် အမြဲတမ်း ပရလယ (ပျက်လဲခြင်း) ၏ အကြောင်းရင်းသို့ ဦးတည်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယခု ငါသည် ရုဒြ၏ စೃષ્ટိ/မျိုးဆက်ကို ဘြဟ္မာက ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ဖော်ပြမည်။

Verse 197

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतं प्रध्यायतस्ततः । प्रादुरासीत्प्रभोरंके कुमारो नीललोहितः

ကလ္ပအစတွင် သခင်ဘုရားသည် မိမိနှင့်တူညီသော သားတော်တစ်ပါးကို သမาธိဖြင့် စဉ်းစားတော်မူရာ၊ ထိုအခါ သခင်ဘုရား၏ ပေါင်ပေါ်၌ လူငယ်သားတော်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်—နီလလိုဟိတ။

Verse 198

रुदन्वै सुस्वरं सोथ द्रवंश्च नृपसत्तम । किं रोदिषीति तं देवो रुदंतं प्रत्युवाच ह

ထို့နောက် အို မင်းမြတ်၊ သူသည် သံစဉ်ရှင်းလင်းသော အသံဖြင့် အော်ဟစ်ငိုကြွေးကာ တုန်လှုပ်လည်း ဖြစ်၏။ ငိုနေသောသူအား ဒေဝတော်က “အဘယ်ကြောင့် ငိုသနည်း” ဟု မေးတော်မူ၏။

Verse 199

नामधेहीति तं सोथ प्रत्युवाच प्रजापतिम् । रोदनाद्रुद्रनामासि मा रोदीर्धैर्यमावह

သူက “ကျွန်ုပ်အား နာမည်ပေးပါ” ဟုဆိုသော် ပရဇာပတိက ပြန်လည်မိန့်ကြားသည်—“မင်းရဲ့ ငိုကြွေးမှုကြောင့် မင်းကို ‘ရုဒြ’ ဟုခေါ်သည်; မငိုတော့နှင့်—တည်ငြိမ်မှုနှင့် သတ္တိကို စုဆောင်းလော့”

Verse 200

एवमुक्तः पुनस्सोथ सप्तकृत्वो रुरोद ह । ततोन्यानि ददौ तस्मै सप्तनामानि वै प्रभुः

ထိုသို့ မိန့်ကြားခံရပြီးနောက် သူသည် ထပ်မံ ခုနစ်ကြိမ် ငိုကြွေးလေ၏; ထို့နောက် အရှင်ဘုရားက သူ့အား အခြား နာမည် ခုနစ်ပါးကို ပေးသနားတော်မူ၏