Adhyaya 66

Verse 1

ययातिरुवाच । पापात्पतति कायोयं धर्माच्च शृणु मातले । विशेषं न च पश्यामि पुण्यस्यापि महीतले

ယယာတီက ပြောသည်– “ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အပြစ်ကြောင့် လဲကျသည်—ဓမ္မကြောင့်ပင်လည်း ဖြစ်တတ်၏; နားထောင်လော့ မာတလီ။ ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် ကုသိုလ်၌ပင် ထူးခြားသော ခွဲခြားချက်ကို မမြင်ရ”။

Verse 2

पुनः प्रजायते कायो यथा हि पतनं पुरा । कथमुत्पद्यते देहस्तन्मे विस्तरतो वद

ယခင်က လဲကျမှုရှိခဲ့သကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ထပ်မံ မွေးဖွားလာသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသနည်း? ထိုအကြောင်းကို အသေးစိတ် ပြောပါ။

Verse 3

मातलिरुवाच । अथ नारकिणां पुंसामधर्मादेव केवलात् । क्षणमात्रेण भूतेभ्यः शरीरमुपजायते

မာတလီက ပြောသည်– “ယခု နရက၌ ရောက်နေသော လူတို့အတွက် ကိုယ်ခန္ဓာသည် အဓမ္မမှသာ ပေါ်ပေါက်လာသည်; ခဏတစ်လောက်အတွင်းပင် ဓာတ်တရားများမှ ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏”။

Verse 4

तद्वद्धर्मेण चैकेन देवानामौपपादिकम् । सद्यः प्रजायते दिव्यं शरीरं भूतसारतः

ထိုနည်းတူ၊ ဓမ္မ၏ လုပ်ရပ်တစ်ရပ်တည်းကြောင့် နတ်တို့နှင့် သင့်လျော်သော ဒိဗ္ဗကိုယ်တော်သည် ချက်ချင်းပင် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဓာတ်အနှစ်သာရမှ ဖွဲ့စည်းထားသည်။

Verse 5

कर्मणा व्यतिमिश्रेण यच्छरीरं महात्मनाम् । तद्रूपपरिणामेन विज्ञेयं हि चतुर्विधम्

မဟာတ္မာတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ကမ္မများ ရောနှောမှုကြောင့် ပုံဖော်လာသဖြင့်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲမှုအလိုက် လေးမျိုးဟု သိမြင်ရမည်။

Verse 6

उद्भिज्जाः स्थावरा ज्ञेयास्तृणगुल्मादि रूपिणः । कृमिकीटपतंगाद्याः स्वेदजानामदेहिनः

အပင်ပေါက်ကာ မွေးဖွားသော (ဥဒ္ဘိဇ္ဇ) သတ္တဝါတို့သည် လှုပ်ရှားမရသော တည်ငြိမ်သတ္တဝါများဖြစ်၍ မြက်ပင်၊ ချုံပင် စသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ဆောင်သည်။ ပိုး၊ ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျားပိုး စသည့်တို့ကိုမူ ချွေးမှ မွေးဖွားသော (ဆွေဒဇ) ကိုယ်ရှိသတ္တဝါများဟု သိရမည်။

Verse 7

अंडजाः पक्षिणः सर्वे सर्पा नक्राश्च भूपते । जरायुजाश्च विज्ञेया मानुषाश्च चतुष्पदाः

အို မင်းကြီး၊ ငှက်အပေါင်းတို့သည် ဥမှ မွေးဖွားသော (အဏ္ဍဇ) ဖြစ်ကြသည်။ မြွေများနှင့် မကရ (မိကျောင်း) တို့လည်း အဏ္ဍဇပင် ဖြစ်သည်။ သားအိမ်မှ မွေးဖွားသော (ဇရာယုဇ) ဟူသည်မှာ လူနှင့် လေးခြေသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြောင်း သိရမည်။

Verse 8

तत्र सिक्ता जलैर्भूमिर्रक्ते उष्मविपाचिता । वायुना धम्यमाना च क्षेत्रे बीजं प्रपद्यते

ထိုနေရာ၌ ရေဖြင့် စိုစွတ်လာသော မြေသည် အနီရောင်မြေထဲ၌ အပူကြောင့် ရင့်မှည့်ကာ လေဖြင့် လှုပ်ခတ်ပေးခံရသဖြင့် လယ်ကွင်းဖြစ်လာပြီး မျိုးစေ့သည် ထိုကွင်း၌ ကပ်တည်၍ ပွားမြောက်ကာ အသီးပွင့်ရသည်။

Verse 9

यथा उप्तानि बीजानि संसिक्तान्यंभसा पुनः । उपगम्य मृदुत्वं च मूलभावं व्रजंति च

မျိုးစေ့များကို စိုက်ပျိုးထားသကဲ့သို့၊ ရေဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ စိုစွတ်စေသော် နူးညံ့လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် အမြစ်ချသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။

Verse 10

तन्मूलादंकुरोत्पत्तिरंकुरात्पर्णसंभवः । पर्णान्नालं ततः कांडं कांडाच्च प्रभवः पुनः

အမြစ်မှ အညှောက် ပေါက်ဖွားလာသည်၊ အညှောက်မှ ရွက်များ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရွက်မှ တံတား၊ ထို့နောက် တံခွန်(တံတောင်) ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုတံခွန်မှ ပြန်လည်၍ တိုးပွားမှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 11

प्रभवाच्च भवेत्क्षीरं क्षीरात्तंदुलसंभवः । तंदुलाच्च ततः पक्वा भवंत्योषधयस्तथा

ပရဘဝမှ နို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်၊ နို့မှ ဆန်(တန်ဒုလ) ပေါက်ဖွားသည်။ ထိုဆန်ကို ချက်၍ ကျက်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုနည်းတူ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 12

यवाद्याः शालिपर्यंताः श्रेष्ठाः सप्तदश स्मृताः । ओषध्यः फलसाराढ्याः शेषा क्षुद्रा प्रःकीर्तिताः

ယဝ(ဘားလီ) မှ စ၍ ရှာလီ(ဆန်) အထိ သာလွန်ကောင်းမြတ်သော သီးနှံ ၁၇ မျိုးဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များသည် အသီး၏ အနှစ်သာရဖြင့် ပြည့်ဝပြီး၊ ကျန်သမျှကို သေးငယ်နိမ့်ပါးသော အမျိုးဟု ဆိုကြသည်။

Verse 13

एता लूना मर्दिताश्च मुनिभिः पूर्वसंस्कृताः । शूर्पोलूखलपात्राद्यैः स्थालिकोदकवह्निभिः

ဤအရာများကို ဖြတ်တောက်၍ ကြိတ်နှိပ်ကာ၊ မုနိများက အရင်ကတည်းက သန့်စင်ပြုပြင်၍ ပြင်ဆင်ထားကြသည်—စပါးလှန်တောင်း(စိန့်), အိုခလ်နှင့် မုဆယ်, အိုးအခွက်ပန်းကန် စသဖြင့်၊ ထို့ပြင် အိုးကြီး၊ ရေ နှင့် မီးတို့ဖြင့်။

Verse 14

षड्विधा हि स्वभेदेन परिणामं व्रजंति ताः । अन्योन्यरससंयोगादनेकस्वादतां गताः

အမှန်တကယ်ပင်၊ မိမိတို့၏ကွဲပြားမှုအလိုက် ထိုအရာတို့သည် ခြောက်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ ထို့ပြင် အရသာတို့ အပြန်အလှန် ရောနှောပေါင်းစည်းခြင်းကြောင့် အရသာအမျိုးမျိုး များစွာကို ရရှိလာကြသည်။

Verse 15

भक्ष्यं भोज्यं पेयलेह्यं चोष्यं खाद्यं च भूपते । तासां भेदाः षडंगाश्च मधुराद्याश्च षड्गुणाः

အို မင်းကြီး၊ အာဟာရသည် ခြောက်မျိုးရှိသည်—(၁) ဘက္ရှျ (ကိုက်ဝါးရသော) (၂) ဘောဇျ (အစာအဖြစ် စားသုံးရသော) (၃) ပေယ (သောက်ရသော) (၄) လေဟျ (လျှာဖြင့် လိမ်းလျက် စားရသော) (၅) ချိုးရှျ (စုပ်ယူရသော) နှင့် (၆) ခာဒျ (ကိုက်ကာ စားရသော)။ ထိုအမျိုးအစားတို့တွင် ခြောက်ခွဲခြားမှုရှိသကဲ့သို့၊ ချိုမြိန်မှုမှ စ၍ အရသာခြောက်ပါးလည်း ရှိသည်။

Verse 16

तदन्नं पिंडकवलैर्ग्रासैर्भुक्तं च देहिभिः । अन्नमूलाशये सर्वप्राणान्स्थापयति क्रमात्

ထိုအစာကို ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့က အလုံးအခဲနှင့် တစ်လုတ်တစ်လုတ် စားသုံးကြသော်၊ အစာကို အခြေခံသော အာရှယ (အစာချေစနစ်) အတွင်း၌ ပရాణအားလုံးကို တဖြည်းဖြည်း တည်ထောင်၍ ထိန်းသိမ်းပေးသည်။

Verse 17

अपक्वं भुक्तमाहारं स वायुः कुरुते द्विधा । संप्रविश्यान्नमध्ये च पक्वं कृत्वा पृथग्गुणम्

မချက်မပြုတ်သေးသကဲ့သို့ မချေမပျက်သေးသော အစာကို ထိုဝါယု (အစာချေ လေဓာတ်) သည် နှစ်ပိုင်းခွဲသည်။ အစာအလယ်သို့ ဝင်ရောက်ကာ ချက်ပေးပြီး၊ ၎င်း၏ ကွဲပြားသော ဂုဏ်သတ္တိအလိုက် သီးခြားခွဲထုတ်သည်။

Verse 18

अग्नेरूर्ध्वं जलं स्थाप्य तदन्नं च जलोपरि । जलस्याधः स्वयं प्राणः स्थित्वाग्निं धमते शनैः

မီး၏အပေါ်တွင် ရေကိုထား၍၊ ထိုရေပေါ်တွင် အစာကိုတင်ထားသော်၊ ရေအောက်တွင် ပရాణကိုယ်တိုင် တည်နေကာ မီးကို တဖြည်းဖြည်း နူးညံ့စွာ လေဖြင့် ပန်ကာကဲ့သို့ ဖူးပေးသည်။

Verse 19

वायुना धम्यमानोग्निरत्युष्णं कुरुते जलम् । तदन्नमुष्णयोगेन समंतात्पच्यते पुनः

လေဖြင့်ဖောင်းထိုးခံရသော မီးသည် ရေကို အလွန်ပူစေ၏။ ထို့နောက် အစာသည် အပူနှင့်ထိတွေ့၍ အရပ်ရပ်မှ ပြန်လည်ချက်ပြုတ်သကဲ့သို့ ပေါက်ကွဲစွာကျက်၏။

Verse 20

द्विधा भवति तत्पक्वं पृथक्किट्टं पृथग्रसः । मलैर्द्वादशभिः किट्टं भिन्नं देहाद्बहिर्व्रजेत्

အစာသည် အစာချေပြီးနောက် နှစ်မျိုးဖြစ်၏—ကိဋ္ဋ (အညစ်အကြေး) သီးသန့်၊ ရသ (အာဟာရရည်) သီးသန့်။ မလအမျိုးတစ်ဆယ်နှစ်ပါးဖြင့် ခွဲခြားသော ကိဋ္ဋသည် ကိုယ်ခန္ဓာမှ ခွာ၍ ပြင်ပသို့ ထွက်သွား၏။

Verse 21

कर्णाक्षि नासिका जिह्वा दंतोष्ठ प्रजनं गुदा । मलान्स्रवेदथ स्वेदो विण्मूत्रं द्वादश स्मृताः

နား၊ မျက်စိ၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ သွားနှင့်နှုတ်ခမ်း၊ မျိုးပွားအင်္ဂါနှင့် ဂုဒ္ဒ—ထိုအပေါက်များမှ စီးထွက်သော မလများ၊ ထို့ပြင် ချွေး၊ ဝမ်း၊ ဆီး—ဤတို့ကို တစ်ဆယ်နှစ်ပါးဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 22

हृत्पद्मे प्रतिबद्धाश्च सर्वनाड्यः समंततः । तासां मुखेषु तं सूक्ष्मं प्राणः स्थापयते रसम्

နှလုံးပဒ္မအတွင်း၌ နာဍီအားလုံးသည် အရပ်ရပ်မှ ချိတ်ဆက်ကပ်လျက်ရှိ၏။ ထိုနာဍီတို့၏ ပါးစပ်အပေါက်များတွင် ပရာဏသည် ထိုသိမ်မွေ့သော ရသကို တည်စေ၏။

Verse 23

रसेन तेन ता नाडीः प्राणः पूरयते पुनः । संतर्पयंति ता नाड्यः पूर्णा देहं समंततः

ထိုရသဖြင့်ပင် ပရာဏသည် နာဍီတို့ကို ထပ်မံဖြည့်တင်း၏။ နာဍီတို့ ပြည့်စုံသော် အရပ်ရပ်မှ ကိုယ်ခန္ဓာကို အပြည့်အဝ အာဟာရပေး၍ ပံ့ပိုးလျက်ရှိ၏။

Verse 24

ततः स नाडीमध्यस्थः शारीरेणोष्मणा रसः । पच्यते पच्यमानश्च भवेत्पाकद्वयं पुनः

ထို့နောက် နာဍီများ၏ အလယ်၌ တည်နေသော ကိုယ်ခန္ဓာရည်ဓာတ်သည် ကိုယ်၏ အပူဓာတ်ကြောင့် “ချက်ပြုတ်” ခံရ၏။ ချက်ပြုတ်နေစဉ်၌လည်း ထပ်မံ၍ အစာချေမှု အဆင့်နှစ်ထပ်သော ပကွဲမှုသို့ ရောက်လေသည်။

Verse 25

त्वङ्मांसास्थि मज्जा मेदो रुधिरं च प्रजायते । रक्ताल्लोमानि मांसं च केशाः स्नायुश्च मांसतः

အရေပြားမှ အသား၊ အရိုး၊ အရိုးမြစ် (မဇ္ဇာ)၊ အဆီနှင့် သွေးတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သွေးမှ ကိုယ်ခန္ဓာအမွှေးများ ပေါ်လာ၍၊ အသားမှ ခေါင်းဆံပင်နှင့် ကြောတန်းများ (စနာယု) လည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 26

स्नायोर्मज्जा तथास्थीनि वसा मज्जास्थिसंभवा । मज्जाकारेण वैकल्यं शुक्रं च प्रसवात्मकम्

ကြောတန်းများ (စနာယု) မှ အရိုးမြစ် (မဇ္ဇာ) ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ အရိုးလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်ပေါ်သည်။ အရိုးမြစ်နှင့် အရိုးမှ အဆီ (ဝသာ) မွေးဖွားလာသည်။ အရိုးမြစ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်ဖွဲ့စည်းမှု ချို့ယွင်းလျှင် မျိုးပွားသဘောရှိသော သုက္ကရ (သုက်) လည်း ချို့ယွင်းသွားသည်။

Verse 27

इति द्वादश शान्तस्य परिणामाः प्रकीर्तिताः । शुक्रं तस्य परीणामः शुक्राद्देहस्य संभवः

ဤသို့ စိတ်ငြိမ်သက်လာသော (အာဟာရရည်) ၏ ပြောင်းလဲမှု ဆယ့်နှစ်ပါးကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးပြောင်းလဲမှုမှာ သုက္ကရ (သုက်) ဖြစ်ပြီး၊ သုက္ကရမှပင် ကိုယ်ခန္ဓာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 28

ऋतुकाले यदा शुक्रं निर्दोषं योनिसंस्थितम् । तदा तद्वायुसंसृष्टं स्त्रीरक्तेनैकतां व्रजेत्

ရတုကာလ (မျိုးပွားရာကာလ) တွင် အပြစ်ကင်းသော သုက္ကရ (သုက်) သည် ယောနီ/သားအိမ်၌ တည်နေသော်၊ ထိုအခါ ၎င်းသည် ပရာဏဝါယုနှင့် ရောနှောကာ မိန်းမ၏ သွေးနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 29

विसर्गकाले शुक्रस्य जीवः कारणसंयुतः । नित्यं प्रविशते योनिं कर्मभिः स्वैर्नियंत्रितः

သုက္ကရ ထုတ်လွှတ်ချိန်၌ အကြောင်းအရင်းများနှင့် ပေါင်းစည်းသော ဇီဝအတ္တမာသည် မိမိကမ္မ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အမြဲတမ်း သားအိမ်သို့ ဝင်ရောက်သည်။

Verse 30

शुक्रस्य सह रक्तस्य एकाहात्कललं भवेत् । पंचरात्रेण कलले बुद्बुदत्वं ततो भवेत्

သုက္ကရနှင့် သွေး ပေါင်းစည်းရာမှ တစ်ရက်အတွင်း ‘ကလလ’ ဟုခေါ်သော ပျော့ပျောင်းစေးကပ်သော အစုအဝေး ဖြစ်လာသည်။ ငါးညကြာသော် ထိုကလလသည် ‘ဗုဒ္ဗုဒ’ ကဲ့သို့ ဖောင်းပွပုံသို့ ပြောင်းလဲသည်။

Verse 31

मांसत्वं मासमात्रेण पंचधा जायते पुनः । ग्रीवा शिरश्च स्कंधश्च पृष्ठवंशस्तथोदरम्

တစ်လအတွင်းပင် အသားဖြစ်သည့်အခြေအနေသည် ငါးမျိုးခွဲ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်—လည်ပင်း၊ ခေါင်း၊ ပခုံး၊ ကျောရိုးတန်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်။

Verse 32

पाणीपादौ तथा पार्श्वौ कटिर्गात्रं तथैव च । मासद्वयेन पर्वाणि क्रमशः संभवंति च

ထို့အတူ လက်နှင့်ခြေ၊ ဘေးဖက်များ၊ ခါးနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် နှစ်လစီ အကွာအဝေးဖြင့် အစဉ်လိုက် အဆစ်အမြစ်နှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 33

त्रिभिर्मासैः प्रजायंते शतशोंकुरसंधयः । मासैश्चतुर्भिर्जायंते अंगुल्यादि यथाक्रमम्

သုံးလအတွင်း အဆစ်အမြစ်နှင့် အညှို့ပေါက်သကဲ့သို့သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများသည် ရာချီဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လေးလမြောက်သော် လက်ချောင်းစသည်တို့ကို အစဉ်လိုက် ဖွဲ့စည်းလာသည်။

Verse 34

मुखं नासा च कर्णौ च मासैर्जायंति पंचभिः । दंतपंक्तिस्तथा जिह्वा जायते तु नखाः पुनः

ငါးလအတွင်း ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းနှင့် နားတို့ ပေါ်ပေါက်ဖွဲ့စည်းလာသည်။ ထို့နောက် သွားတန်းနှင့် လျှာ ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး၊ ထို့နောက်တွင် လက်သည်းခြေသည်းများလည်း ထပ်မံပေါ်လာသည်။

Verse 35

कर्णयोश्च भवेच्छिद्रं षण्मासाभ्यंतरे पुनः । पायुर्मेढ्रमुपस्थं च शिश्नश्चाप्युपजायते

ခြောက်လအတွင်း နားတွင် အပေါက်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် အနောက်ပေါက်၊ အဏ္ဍကောෂ၊ ခါးခွင်/ပေါင်ခြံဒေသနှင့် လိင်အင်္ဂါလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 36

संधयो ये च गात्रेषु मासैर्जायंति सप्तभिः । अंगप्रत्यंगसंपूर्णं शिरः केशसमन्वितम्

ခုနှစ်လမြောက်တွင် ကိုယ်အင်္ဂါများရှိ အဆစ်အမြစ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့ပြင် ခေါင်းသည် အင်္ဂါကြီးငယ် အစုံအလင် ပြည့်စုံကာ ဆံပင်ဖြင့် တန်ဆာဆင်လာသည်။

Verse 37

विभक्तावयवस्पष्टं पुनर्मासाष्टमे भवेत् । पंचात्मक समायुक्तः परिपक्वः स तिष्ठति

ရှစ်လမြောက်လာသောအခါ ကိုယ်အင်္ဂါများသည် ခွဲခြားထင်ရှားလာသည်။ ဓာတ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၍ ပိုမိုရင့်ကျက်ကာ တည်ငြိမ်စွာ ရှိနေသည်။

Verse 38

मातुराहारवीर्येण षड्विधेन रसेन च । नाभिसूत्रनिबद्धेन वर्द्धते स दिनेदिने

မိခင်၏ အာဟာရအင်အားကို—အရသာခြောက်မျိုးအားဖြင့်—ရရှိကာ၊ နာဘီကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားသဖြင့် သန္ဓေကလေးသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကြီးထွားလာသည်။

Verse 39

ततः स्मृतिं लभेज्जीवः संपूर्णोस्मिञ्छरीरके । सुखं दुःखं विजानाति निद्रां स्वप्नं पुराकृतम्

ထို့နောက် ဇီဝအတ္တမသည် မှတ်ဉာဏ်ကို ပြန်လည်ရရှိ၍ ဤကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပြည့်စုံစွာ တည်ရှိလာသည်။ ထိုသူသည် သုခနှင့် ဒုက္ခကို သိမြင်ပြီး အတိတ်က ကမ္မ၏ အကျိုးကြောင့် အိပ်စက်ခြင်းနှင့် အိပ်မက်ကိုလည်း ခံစားရသည်။

Verse 40

मृतश्चाहं पुनर्जातो जातश्चाहं पुनर्मृतः । नानायोनिसहस्राणि मया दृष्टान्यनेकधा

ကျွန်ုပ်သည် သေပြီး ပြန်လည်မွေးဖွားခဲ့သည်၊ မွေးဖွားပြီးနောက်လည်း ထပ်မံသေခဲ့သည်။ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ယောနီပေါင်းထောင်ချီ—မွေးဖွားပုံစံအမျိုးမျိုး—ကို ကျွန်ုပ် မြင်တွေ့ခဲ့သည်။

Verse 41

अधुना जातमात्रोहं प्राप्तसंस्कार एव च । ततः श्रेयः करिष्यामि येन गर्भे न संभवः

ယခု ကျွန်ုပ်သည် မွေးဖွားခါစဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သံစ్కာရ (အခမ်းအနားသန့်စင်မှု) များကိုလည်း ရရှိပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ် အကျိုးမြတ်သော ရှ్రేయစ်ကို ဆောင်ရွက်မည်—ထပ်မံ ဂರ್ಭသို့ မဝင်ရအောင်။

Verse 42

गर्भस्थश्चिंतयत्येवमहं गर्भाद्विनिःसृतः । अध्येष्यामि परं ज्ञानं संसारविनिवर्तकम्

ဂರ್ಭအတွင်းရှိစဉ် သူသည် ဤသို့ စဉ်းစားတတ်သည်—“ငါ ဂರ್ಭမှ ထွက်လာသောအခါ သံသာရမှ ပြန်လှည့်စေသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဉာဏ်ပညာကို လေ့လာမည်” ဟု။

Verse 43

अवश्यं गर्भदुःखेन महता परिपीडितः । जीवः कर्मवशादास्ते मोक्षोपायं विचिंतयेत्

ဂರ್ಭနေထိုင်ရသည့် ဒုက္ခကြီးကြောင့် မလွဲမသွေ အလွန်ပင် ဖိစီးခံရသော ဇီဝအတ္တမသည် ကမ္မ၏ အာဏာအောက်၌ နေထိုင်ရသည်။ ထို့ကြောင့် မောက္ခသို့ ရောက်ရန် နည်းလမ်းကို စဉ်းစားဆင်ခြင်သင့်သည်။

Verse 44

यथा गिरिवराक्रांतः कश्चिद्दुःखेन तिष्ठति । तथा जरायुणा देही दुःखं तिष्ठति दुःखितः

တောင်ကြီးတစ်လုံးအောက်မှာ ဖိနှိပ်ခံရသူက ဒုက္ခနဲ့သာ ရပ်တည်နေရသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါသည် မိခင်ဝမ်းအမြှေး (jarāyu) ၏ဖိအားကြောင့် ဒုက္ခထဲတွင်ပင် နာကျင်စွာ တည်နေ၏။

Verse 45

पतितः सागरे यद्वद्दुःखमास्ते समाकुलः । गर्भोदकेन सिक्तांगस्तथास्ते व्याकुलात्मकः

ပင်လယ်ထဲကျသွားသူက စိတ်လှုပ်ရှား၍ ဒုက္ခထဲတွင် နေရသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော အတ္တ—အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ဝမ်းရေဖြင့် စိုစွတ်နေသဖြင့်—အတွင်းစိတ်မငြိမ်မသက်ဖြင့် တည်နေ၏။

Verse 46

लोहकुंभे यथा न्यस्तः पच्यते कश्चिदग्निना । गर्भकुंभे तथाक्षिप्तः पच्यते जठराग्निना

သံအိုးထဲ ထည့်ထားသူကို မီးဖြင့် ချက်ပြုတ်သကဲ့သို့၊ ဝမ်းအိုးထဲသို့ ပစ်ချခံရသော သတ္တဝါသည် ဗိုက်မီး (jatharāgni) ဖြင့် ချက်ပြုတ်ခံရ၏။

Verse 47

सूचीभिरग्निवर्णाभिर्भिन्नगात्रो निरंतरम् । यद्दुःखं जायते तस्य तद्गर्भेष्टगुणं भवेत्

မီးရောင်ကဲ့သို့သော အပ်ချွန်များဖြင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်းကို မပြတ်မလပ် ထိုးဖောက်ခံရလျှင် ဖြစ်ပေါ်သော ဒုက္ခသည် ဝမ်းအတွင်း၌ ရှစ်ဆ တိုးပွားလာ၏။

Verse 48

गर्भवासात्परं वासं कष्टं नैवास्ति कुत्रचित् । देहिनां दुःखमतुलं सुघोरमपि संकटम्

ဝမ်းအတွင်းနေထိုင်ခြင်းထက် ပိုမိုခက်ခဲသော နေရာမရှိ။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွက် ထိုဒုက္ခသည် နှိုင်းယှဉ်မရ—အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်တစ်ရပ်ဖြစ်၏။

Verse 49

इत्येतद्गर्भदुःखं हि प्राणिनां परिकीर्तितम् । चरस्थिराणां सर्वेषामात्मगर्भानुरूपतः

ဤသို့ပင် သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ဝန်အတွင်း ဒုက္ခကို ဖော်ပြပြီးပြီ—လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအားလုံးအတွက်—တစ်ဦးချင်း၏ ကိုယ်ဝန်အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသကဲ့သို့။

Verse 50

गर्भात्कोटिगुणापीडा योनियंत्रनिपीडनात् । संमूर्च्छितस्य जायेत जायमानस्य देहिनः

မွေးဖွားချိန်တွင် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် ယောနီ၏ တင်းကျပ်စေသော ယန္တရားကြောင့် ဖိနှိပ်နာကျင်မှုကို ခံရသဖြင့် ကိုယ်ဝန်အတွင်းဒုက္ခထက် သန်းပေါင်းများစွာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး မွေးလာသူသည် မူးမေ့သွားတတ်သည်။

Verse 51

इक्षुवत्पीड्यमानस्य पापमुद्गरपेषणात् । गर्भान्निष्क्रममाणस्य प्रबलैः सूतिवायुभिः

သူသည် ကြံကဲ့သို့ ဖိနှိပ်ခံရ၍—အတိတ်အပြစ်၏ တူဖြင့် ကြိတ်နှိပ်ခံသကဲ့သို့—မွေးဖွားခြင်း၏ အားကြီးသော လေများကြောင့် ကိုယ်ဝန်မှ အပြင်သို့ ထုတ်ပစ်ခံရသည်။

Verse 52

जायते सुमहद्दुःखं परित्राणं न विंदति । यंत्रेण पीड्यमानाः स्युर्निःसाराश्च यथेक्षवः

ဒုက္ခကြီးမားစွာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကယ်တင်ရာ မတွေ့နိုင်; ယန္တရားဖြင့် ဖိနှိပ်ခံရသဖြင့် အနှစ်သာရကုန်ခမ်းသကဲ့သို့—ကြံကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။

Verse 53

तथा शरीरं योनिस्थं पात्यते यंत्रपीडनात् । अस्थिमद्वर्तुलाकारं स्नायुबंधनवेष्टितम्

ထိုနည်းတူ ကိုယ်ဝန်အတွင်းရှိ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ယန္တရား၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် အောက်သို့ တွန်းချခံရသည်—အရိုးများဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ဝိုင်းဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ ကြောချည်များဖြင့် ပတ်လည်ချုပ်နှောင်ထားသည်။

Verse 54

रक्तमांसवसालिप्तं विण्मूत्रद्रव्यभाजनम् । केशलोमनखच्छन्नं रोगायतनमुत्तमम्

သွေး၊ အသားနှင့် အဆီတို့ဖြင့် လိမ်းကပ်နေ၍ မစင်နှင့် ဆီးကို ထည့်ထားသကဲ့သို့သော အိုးတစ်လုံး; ဆံပင်၊ ကိုယ်ရေမွှေးနှင့် လက်သည်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်း—ဤကိုယ်သည် အမှန်တကယ် ရောဂါတို့၏ အကောင်းဆုံး နေရာတည်ရာ ဖြစ်၏။

Verse 55

वदनैकमहाद्वारं गवाक्षाष्टकभूषितम् । ओष्ठद्वयकपाटं तु दंतजिह्वागलान्वितम्

ပါးစပ်သည် မဟာတံခါးတစ်ခုတည်းဖြစ်၍ ‘ပြတင်းပေါက်’ ရှစ်ပေါက်ဖြင့် အလှဆင်ထားသည်; နှုတ်ခမ်းနှစ်ဖက်သည် တံခါးရွက်များဖြစ်ပြီး သွား၊ လျှာနှင့် လည်ချောင်းတို့ပါဝင်သည်။

Verse 56

नाडीस्वेदप्रवाहं च कफपित्तपरिप्लुतम् । जराशोकसमाविष्टं कालवक्त्रानलेस्थितम्

၎င်းသည် နာဋီကြောများ၏ စီးဆင်းမှုနှင့် ချွေးရေဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ချွဲနှင့် အသည်းရည်တို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသည်; အိုမင်းခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းတို့က ဖမ်းဆီးထားပြီး ကာလ (မရဏ) ၏ ပါးစပ်အတွင်း မီးတွင် တည်ရှိသည်။

Verse 57

कामक्रोधसमाक्रांतं श्वसनैश्चोपमर्दितम् । भोगतृष्णातुरं गूढं रागद्वेष वशानुगम्

ကာမနှင့် က্ৰောဓတို့က လွှမ်းမိုးကာ အသက်ရှူသံများ၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်သည်; အပျော်အပါးအပေါ် တဏှာကြောင့် ဒုက္ခရောက်၍ အတွင်း၌ လျှို့ဝှက်နေကာ ရာဂနှင့် ဒွေသ၏ အာဏာအောက်သို့ လိုက်နာသည်။

Verse 58

सवर्णितांगप्रत्यंगं जरायु परिवेष्टितम् । संकटेनाविविक्तेन योनिमार्गेण निर्गतम्

အင်္ဂါနှင့် အင်္ဂါခွဲများ အပြည့်အစုံ ဖွဲ့စည်းပြီး၊ သန္ဓေကာလအမြှေး (jarāyu) ဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်ထားသည်; ကျပ်တည်း၍ မဖွင့်ကျယ်သေးသော မွေးဖွားလမ်းကြောင်းမှ ဒုက္ခအလယ်၌ ထွက်ပေါ်လာသည်။

Verse 59

विण्मूत्ररक्तसिक्तांगं षट्कौशिकसमुद्भवम् । अस्थिपंजरसंघातं ज्ञेयमस्मिन्कलेवरे

ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့သည် မစင်၊ ဆီးနှင့် သွေးတို့ဖြင့် လိမ်းပတ်နေ၏။ ၎င်းသည် ကိုးရှ (kośa) ခြောက်ပါးမှ ပေါ်ပေါက်လာပြီး အရိုးပင်္ဂါးတစ်စုသာ ဖြစ်ကြောင်း သိပါ။

Verse 60

शतत्रयं शताधिकं पंचपेशी शतानि च । सार्धाभिस्तिसृभिश्छन्नं समंताद्रोमकोटिभिः

ဤကိုယ်တွင် အရိုး ၃၀၁ ခုနှင့် ကြွက်သား ၅၀၀ ခု ရှိ၏။ ထို့ပြင် အရပ်ရပ်၌ ဆံ/မွှေး သုံးကုဋေခွဲဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။

Verse 61

शरीरं स्थूलसूक्ष्माभिर्दृश्यादृश्याभिरंततः । एताभिर्मांसनाडीभिः कोटिभिस्तत्समन्वितम्

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အတွင်းအပြင် အမျိုးမျိုးသော မာန်နှင့် နူးညံ့သည့်၊ မြင်ရသည့်နှင့် မမြင်ရသည့် မာန်နာဒီ (nāḍī) များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိပြီး မရေတွက်နိုင်သော ကုဋေကုဋေဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။

Verse 62

प्रस्वेदमशुचिं ताभिरंतरस्थं च तेन हि । द्वात्रिंशद्दशनाः प्रोक्ता विंशतिश्च नखाः स्मृताः

ချွေးသည် အရှုချိ (မသန့်) ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် ကိုယ်အတွင်းရှိအရာများလည်း မသန့်ဟု ဆို၏။ ထို့ကြောင့် သွား ၃၂ ချောင်းရှိသည်ဟု ပြောကြပြီး လက်သည်း/ခြေသည်း ၂၀ ခုဟု မှတ်သားကြ၏။

Verse 63

पित्तस्य कुडवं ज्ञेयं कफस्यार्धाढकं तथा । वसायाश्च पलाः पंच तदर्धं फलकस्य च

သိပါ—ပိတ္တ (pitta) ၏ ပမာဏသည် ကုဍဝ (kuḍava) တစ်ခု၊ ကဖ (kapha) သည် အာဍ္ဍက (āḍhaka) တစ်ဝက် ဖြစ်၏။ ဝသာ (vasā) သည် ပလ (pala) ငါး၊ ဖလက (phalaka) သည် ထို၏ တစ်ဝက် ဖြစ်၏။

Verse 64

पंचार्बुद पला ज्ञेयाः पलानि दश मेदसः । पलत्रयं महारक्तं मज्जा रक्ताच्चतुर्गुणा

သိမှတ်ကြလော့—အဆီ (မေဒ) သည် ပလ ဆယ် ဖြစ်၏; သွေးကြီးသည် ပလ သုံး ဖြစ်၏; အရိုးမြစ် (မဇ္ဇာ) သည် သွေး၏ လေးဆ ဖြစ်သည်ဟု—ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတိုင်းအတာများဟူ၍ ဆိုထား၏။

Verse 65

शुक्रार्धकुडवं ज्ञेयं तदर्धं देहिनां बलम् । मांसस्य चैकं पिंडेन पलसाहस्रमुच्यते

သိမှတ်ကြလော့—သုက္ကရ (သုက္ခ) ၏ အတိုင်းအတာမှာ ကုဋဝ တစ်ဝက် ဖြစ်၏; ထို၏ တစ်ဝက်ကို ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အင်အားဟု ခေါ်၏။ ထို့ပြင် အသားတစ်တုံးကို ပလ တစ်ထောင်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 66

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृमातृतीर्थ । माहात्म्ये षट्षष्टितमोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် မြတ်စွာသော သီရိပဒ္မပုရာဏ၏ ဘူမိခဏ္ဍ၌၊ ဝေနောပాఖ్యာန်အတွင်း ပါဝင်သော ပိတೃမాతృတီရ္ထ မဟာတ္မ្យ အကြောင်း အခန်း ခြောက်ဆယ်ခြောက် ပြီးဆုံး၏။

Verse 67

अशुद्धं च विशुद्धस्य कर्मबंधविनिर्मितम् । शुक्रशोणितसंयोगाद्देहः संजायते क्वचित्

သန့်ရှင်းသူအတွက်ပင် ကမ္မချည်နှောင်မှုကြောင့် ဖန်တီးထားသော မသန့်ရှင်းသည့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် တစ်ခါတစ်ရံ ပေါ်ပေါက်တတ်၏; အကြောင်းမှာ သုက္ကရနှင့် သွေး (ရှိုဏိတ) ပေါင်းစည်းရာမှ ကိုယ်သည် တစ်ခါတစ်ရံ မွေးဖွားလာသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 68

नित्यं विण्मूत्रसंयुक्तस्तेनायमशुचिः स्मृतः । यथा वै विष्ठया पूर्णः शुचिः सांतर्बहिर्घटः

ကိုယ်ခန္ဓာသည် အမြဲတမ်း မစင်နှင့် ဆီးတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် ထို့ကြောင့် မသန့်ရှင်းဟု မှတ်ယူကြ၏; အပြင်ဘက်ကို လျှော်သန့်စင်ထားသော အိုးတစ်လုံးပင် အတွင်း၌ မစင်ဖြင့် ပြည့်နေပါက အတွင်းဘက်၌ သန့်ရှင်းမဟုတ်သကဲ့သို့။

Verse 69

शौचेन शोध्यमानोपि देहोयमशुचिर्भवेत् । यं प्राप्यातिपवित्राणि पंचगव्य हवींषि च

သန့်ရှင်းမှုအကျင့်များဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို သန့်စင်နေသော်လည်း ဤကိုယ်သည် မသန့်ရှင်းပင် ဖြစ်နေတတ်သည်; သို့ရာတွင် ထိုဘုရားကို ရောက်ရှိလျှင် အလွန်သန့်စင်စေသော ပဉ္စဂဗျနှင့် ယဇ్ఞ၏ ဟဝိစ်ပူဇာတော်များပင် အမှန်တကယ် ပဝါနသန့်ရှင်းလာသည်။

Verse 70

अशुचित्वं प्रयांत्याशु देहोयमशुचिस्ततः । हृद्यान्यप्यन्नपानानि यं प्राप्य सुरभीणि च

မသန့်ရှင်းမှုသည် လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွန်းလာသည်၊ အကြောင်းမှာ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် မူလကတည်းက မသန့်ရှင်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်; နှလုံးပျော်စေသော အစားအစာနှင့် သောက်စရာများပင်၊ အနံ့သာရှိသည့်အရာများပင်၊ ဤကိုယ်ထဲသို့ ရောက်လျှင် နံ့ဆိုးသို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။

Verse 71

अशुचित्वं प्रयांत्याशु कोऽन्य स्यादशुचिस्ततः । हे जनाः किं न पश्यध्वं यन्निर्याति दिनेदिने

မသန့်ရှင်းမှုသည် လျင်မြန်စွာ ရောက်လာသည်—ထို့ကြောင့် ဘယ်သူကို သန့်ရှင်းသူဟု ခေါ်နိုင်မည်နည်း? ဟေ လူတို့၊ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ထွက်ပေါ်နေသည့်အရာကို မမြင်ကြသလော။

Verse 72

देहानुगो मलः पूतिस्तदाधारः कथं शुचिः । देहः संशोध्यमानोपि पंचगव्यकुशांबुभिः

အညစ်အကြေးနှင့် နံ့ဆိုးသည် ကိုယ်ခန္ဓာနောက်လိုက်ဖြစ်နေသည်; ထိုအရာတို့၏ အခြေခံအထောက်အထားဖြစ်သော ကိုယ်သည် မည်သို့ သန့်ရှင်းနိုင်မည်နည်း? ပဉ္စဂဗျနှင့် ကုရှာမြက်ဖြင့် ပဝါနစေထားသော ရေဖြင့် ကိုယ်ကို သန့်စင်နေသော်လည်း (အမြစ်မသန့်ရှင်းမှု မပျောက်ကင်း)။

Verse 73

घृष्यमाण इवांगारो निर्मलत्वं न गच्छति । स्रोतांसि यस्य सततं प्रवहंति गिरेरिव

မီးလောင်နေသော မီးခဲကို ပွတ်တိုက်သော်လည်း မသန့်ကင်းသကဲ့သို့၊ အတွင်းစိတ်၏ စီးဆင်းမှုများသည် အမြဲတမ်း တောင်ရေကြီးကဲ့သို့ လှိုင်းလှိုင်းဆက်လက် စီးနေသူသည် သန့်ရှင်းမှုကို မရောက်နိုင်။

Verse 74

कफमूत्राद्यमशुचिः स देहः शुध्यते कथम् । सर्वाशुचिनिधानस्य शरीरस्य न विद्यते

ချွဲ၊ ဆီး စသည့် အညစ်အကြေးများဖြင့် မသန့်ရှင်းသော ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် မည်သို့ကာလမဆို သန့်ရှင်းနိုင်မည်နည်း။ အညစ်အကြေးအပေါင်း၏ သိုလှောင်ရာဖြစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာ၌ စစ်မှန်သော သန့်ရှင်းမှု မရှိပေ။

Verse 75

शुचिरेकप्रदेशोपि शुचिर्न स्यादृतेऽपि वा । दिवा वा यदि वा रात्रौ मृत्तोयैः शोध्यते करः

အင်္ဂါတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ သန့်ရှင်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း သင့်တော်သော သန့်စင်မှုမရှိလျှင် စစ်မှန်သော သန့်ရှင်းမှု မဖြစ်နိုင်။ နေ့ဖြစ်စေ ညဖြစ်စေ လက်ကို မြေမှုန့်နှင့် ရေဖြင့် သန့်စင်ကြသည်။

Verse 76

तथापि शुचिभाङ्नस्यान्न विरज्यंति ते नराः । कायोयमग्र्यधूपाद्यैर्यत्नेनापि सुसंस्कृतः

သို့သော်လည်း အပြင်ပန်းသန့်ရှင်းမှုသာဖြင့် လူတို့သည် အတွင်းစိတ်၌ ဝိရာဂျ (ကာမကိလေသမှ ကင်းလွတ်ခြင်း) မဖြစ်လာကြ။ ဤကိုယ်ခန္ဓာကို အကောင်းဆုံး သုပ် (ဓూప)၊ အနံ့သာ စသည်တို့ဖြင့် အားထုတ်၍ လှပအောင် ပြုပြင်ထားသော်လည်း၊ ကိုယ်တိုင်က ဝိရာဂျကို မပေးနိုင်; စစ်မှန်သော စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် အတွင်းပိုင်း विवेक (သိမြင်ခွဲခြားမှု) တွင် အမြစ်တည်သည်။

Verse 77

न जहाति स्वभावं हि श्वपुच्छमिव नामितम् । तथा जात्यैव कृष्णोर्णा न शुक्ला जातु जायते

လူသည် မိမိ၏ မွေးရာပါ သဘာဝကို မစွန့်လွှတ်နိုင်—ခွေးအမြီးကို ကွေးအောင်ချိုးထားသော်လည်း မူလသဘောကို မစွန့်သကဲ့သို့။ ထို့အတူ မွေးရာပါ အနက်ရောင် သိုးမွှေးသည် အဖြူရောင်အဖြစ် မည်သည့်အခါမျှ မမွေးဖွားနိုင်။

Verse 78

संशोध्यमानापि तथा भवेन्मूर्तिर्न निर्मला । जिघ्रन्नपि स्वदुर्गंधं पश्यन्नपि मलं स्वकम्

ထို့အတူ သန့်စင်နေသော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ၏ ရုပ်ကာယသည် စစ်မှန်စွာ မသန့်မလင်းနိုင်—မိမိ၏ အနံ့ဆိုးကို ရှူနံ့ရသော်လည်း၊ မိမိ၏ အညစ်အကြေးကို မြင်ရသော်လည်း။

Verse 79

न विरज्यति लोकोऽयं पीडयन्नपि नासिकाम् । अहो मोहस्य माहात्म्यं येन व्यामोहितं जगत्

ဤလောကသည် နှာခေါင်းကိုညှစ်သကဲ့သို့ နှိပ်စက်ခံရသော်လည်း ဝိရာဂ (ကာမကင်းခြင်း) မပေါ်ပေါက်။ အို—မောဟ (မောဟာ) ၏အာနုဘော်ကြောင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံး မျက်ကန်းမူးမောနေ၏။

Verse 80

जिघ्रन्पश्यन्स्वकान्दोषान्कायस्य न विरज्यते । स्वदेहस्य विगंधेन विरज्येत न यो नरः

သူသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အနံ့ဆိုးသော ချို့ယွင်းချက်များကို နံ့ခံမြင်တွေ့နေရသော်လည်း ဝိရာဂ မဖြစ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အနံ့ဆိုးမှတောင် မကင်းလွတ်နိုင်သူ—မောဟ၌ မည်မျှမူးမောနေသနည်း။

Verse 81

विरागकारणं तस्य किमन्यदुपदिश्यते । सर्वमेव जगत्पूतं देहमेवाशुचिः परम्

သူ၏ ဝိရာဂ ဖြစ်စေမည့် အကြောင်းတရားကို အခြားဘာကို ထပ်မံညွှန်ပြရမည်နည်း။ အမှန်တကယ် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး သန့်ရှင်း၏; အလွန်အမင်း မသန့်ရှင်းသည်ကား ဤကိုယ်ခန္ဓာတည်း။

Verse 82

यन्मलावयवस्पर्शाच्छुचिरप्यशुचिर्भवेत् । गंधलेपापनोदाय शौचं देहस्य कीर्तितम्

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အညစ်အကြေးပါသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ထိတွေ့လျှင် သန့်ရှင်းသူတောင် မသန့်ရှင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သန့်စင်ခြင်း (śauca) ကို အနံ့ဆိုးနှင့် အညစ်အကြေးလိမ်းကပ်မှု ဖယ်ရှားခြင်းဟု ဆိုထားသည်။

Verse 83

द्वयस्यापगमात्पश्चाद्भावशुद्ध्या विशुद्ध्यति । गंगातोयेन सर्वेण मृद्भारैर्गात्रलेपनैः

ဒွိတ (နှစ်မျိုးခွဲခြားမှု) ပျောက်ကွယ်ပြီးနောက် အတွင်းစိတ်၏ ဘာဝသန့်ရှင်းမှုကြောင့် လူသည် အလွန်သန့်စင်လာသည်။ ထိုနည်းတူ ဂင်္ဂါရေ အမျိုးမျိုးဖြင့်လည်းကောင်း၊ သန့်မြေကို အလေးအနက်များစွာဖြင့် ကိုယ်အင်္ဂါများပေါ် လိမ်းခြယ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း သန့်စင်ခြင်း ရရှိသည်။

Verse 84

मर्त्यो दुर्गंधदेहोसौ भावदुष्टो न शुध्यति । तीर्थस्नानैस्तपोभिश्च दुष्टात्मा न च शुध्यति

ကိုယ်ခန္ဓာအနံ့ဆိုး၍ အတွင်းစိတ်အလိုတရား ပျက်စီးနေသော လူမortal သည် သန့်ရှင်းမလာ။ တီရ္ထ၌ ရေချိုးခြင်းနှင့် တပဿာပြုခြင်းဖြင့်ပင် ဒုစရိုက်စိတ်ရှိသူ မသန့်ရှင်း။

Verse 85

स्वमूर्तिः क्षालिता तीर्थे न शुद्धिमधिगच्छति । अंतर्भावप्रदुष्टस्य विशतोपि हुताशनम्

တီရ္ထ၌ ကိုယ်ကို ဆေးကြောသော်လည်း သန့်ရှင်းမှု မရနိုင်။ အတွင်းစိတ်အလိုတရား မသန့်သူသည် မီးထဲဝင်သော်လည်း မသန့်ရှင်းပဲ ရှိနေသည်။

Verse 86

न स्वर्गो नापवर्गश्च देहनिर्दहनं परम् । भावशुद्धिः परं शौचं प्रमाणं सर्वकर्मसु

ကောင်းကင်ဘုံလည်း မဟုတ်၊ အပဝဂ္ဂ (မောက္ခ) လည်း မဟုတ် အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်။ အမြတ်ဆုံး “လောင်ကျွမ်းခြင်း” သည် ကိုယ်ခန္ဓာအဟံကာရကို လောင်ကျွမ်းပယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စိတ်ရည်ရွယ်ချက် သန့်ရှင်းမှုသည် အမြင့်ဆုံးသန့်စင်မှု이며 ကမ္မအားလုံး၏ စံနှုန်းဖြစ်သည်။

Verse 87

अन्यथा लिंग्यते कांता भावेन दुहितान्यथा । मनसा भिद्यते वृत्तिरभिन्नेष्वपि वस्तुषु

အတွင်းစိတ်သဘောထား ပြောင်းလဲသော် ချစ်သူမကို တစ်မျိုးမြင်၍ သမီးကို တစ်မျိုးမြင်သည်။ စိတ်၏ဝတ္တိသည် မကွဲပြားသည့်အရာများပင် ခွဲခြားမြင်စေသည်။

Verse 88

अन्यथैव सती पुत्रं चिंतयेदन्यथा पतिम् । यथायथा स्वभावस्य महाभाग उदाहृतम्

မဟာဘဂ္ဂရေ၊ သီလရှိသော ဇနီးသည် သားကို တစ်မျိုးစဉ်းစား၍ ခင်ပွန်းကို တစ်မျိုးစဉ်းစားသည်။ တစ်ဦးချင်း၏ သဘာဝအလိုက် ထိုသို့ပင် ဟောကြားထားသကဲ့သို့။

Verse 89

परिष्वक्तोपि यद्भार्यां भावहीनां न कारयेत् । नाद्याद्विविधमन्नाद्यं रस्यानि सुरभीणि च

ယောက်ျားသည် မိမိဇနီးကို ဖက်ထားသော်လည်း မေတ္တာဘဝကင်းမဲ့လျှင် မပေါင်းသင်းမဆက်ဆံသင့်။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော အစားအစာများ၊ အရသာကောင်း၍ အနံ့သင်းသင်း ဆွဲဆောင်သော ဟင်းလျာများကိုလည်း မစားသင့်။

Verse 90

अभावेन नरस्तस्माद्भावः सर्वत्र कारणम् । चित्तं शोधय यत्नेन किमन्यैर्बाह्यशोधनैः

ထို့ကြောင့် လူသည် အတွင်းဘဝအလိုအလျောက်ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ဘဝသည် အရာအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ကြိုးစား၍ စိတ်ကို သန့်စင်လော့—အပြင်ပန်းသန့်စင်မှုများသာဖြင့် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။

Verse 91

भावतः शुचिशुद्धात्मा स्वर्गं मोक्षं च विंदति । ज्ञानामलांभसा पुंसः सवैराग्यमृदापुनः

မှန်ကန်သော အတွင်းဘဝကြောင့် သန့်ရှင်း၍ စိတ်သန့်သူသည် ကောင်းကင်ဘုံနှင့် မောက္ခ နှစ်ပါးလုံးကို ရရှိသည်။ မလွဲမသွေ သန့်စင်သော ဉာဏ်ရေ နှင့် ဝိရာဂျ (ကာမကင်းခြင်း) ၏ နူးညံ့သော မြေသည် လူကို ထပ်မံ သန့်စင်၍ တည်ငြိမ်စေသည်။

Verse 92

अविद्या रागविण्मूत्र लेपो नश्येद्विशोधनैः । एवमेतच्छरीरं हि निसर्गादशुचिं विदुः

အဝိဒ္ဓာ၏ အလွှာ—ရာဂ (လိုလားမှု)၊ မစင်နှင့် ဆီးတို့ပါဝင်သည့် အညစ်အကြေး—ကို သန့်စင်ခြင်းများဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ သို့သော် ပညာရှိတို့သည် ဤကိုယ်ခန္ဓာကို သဘာဝအရ အညစ်အကြေးရှိသည်ဟု သိကြသည်။

Verse 93

विद्यादसार निःसारं कदलीसारसन्निभम् । ज्ञात्वैवं दोषवद्देहं यः प्राज्ञः शिथिली भवेत्

အနှစ်သာရမရှိသော ပညာသည် အလွတ်အပေါက်—ငှက်ပျောပင်တံ၏ အတွင်းသားကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟု သိလော့။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် အပြစ်အနာအဆာများပြည့်နေသည်ဟု သိမြင်သော ပညာရှိသည် ဝိရာဂျဖြစ်၍ ကင်းလွတ်သွားသည်။

Verse 94

सोतिक्रामति संसारं दृढग्राहोवतिष्ठति । एवमेतन्महाकष्टं जन्मदुःखं प्रकीर्तितम्

ဤသို့ဖြင့် သတ္တဝါသည် သံသရာကို ကျော်လွန်ကာ ခိုင်မာသော သန္နိဋ္ဌာန်ဖြင့် တည်ကြည်စွာ နေထိုင်နိုင်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် မွေးဖွားခြင်း၌ ပါဝင်သော မဟာဒုက္ခကို ကြေညာထားသည်။

Verse 95

पुंसामज्ञानदोषेण नानाकर्मवशेन च । गर्भस्थस्य मतिर्यासीत्सा जातस्य प्रणश्यति

လူတို့၏ အဝိဇ္ဇာအပြစ်ကြောင့်လည်း၊ ကမ္မမျိုးစုံ၏ အာဏာအောက်တွင်လည်း၊ ဗိုက်အတွင်းရှိစဉ် ရှိခဲ့သော နားလည်မှုသည် မွေးဖွားပြီးချိန်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 96

सुमूर्च्छितस्य दुःखेन योनियंत्रनिपीडनात् । बाह्येन वायुना चास्य मोहसंगेन देहिनाम्

ဒုက္ခကြောင့် မူးမေ့သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ မိခင်ဝမ်းအတွင်း၏ ကျဉ်းကျပ်ဖိနှိပ်မှုကြောင့် နာကျင်ရ၊ ပြင်ပလေတိုက်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ရ၊ မောဟနှင့် ပေါင်းသင်းမှုကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသဖြင့်—ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့သည် ဤသို့ ဆင်းရဲခံရသည်။

Verse 97

स्पृष्टमात्रस्य घोरेण ज्वरः समुपजायते । तेन ज्वरेण महता महामोहः प्रजायते

ထိုကြောက်မက်ဖွယ်အရာကို ထိမိသက်သက်ဖြင့်ပင် ချက်ချင်း ဖျားနာမှု ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုဖျားနာမှုကြီးကြောင့် မဟာမောဟလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 98

संमूढस्य स्मृतिभ्रंशः शीघ्रं संजायते पुनः । स्मृतिभ्रंशात्ततस्तस्य पूर्वकर्मवशेन च

မောဟဖြင့် မူးမေ့နေသူ၌ မှတ်ဉာဏ်ပျက်ယွင်းခြင်းသည် ထပ်မံ၍ လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုမှတ်ဉာဏ်ပျက်ယွင်းမှုမှလည်း အတိတ်ကမ္မ၏ အာဏာအောက်တွင် နောက်ဆက်တွဲအကျိုးများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 99

रतिः संजायते तस्य जंतोस्तत्रैव जन्मनि । रक्तो मूढश्च लोकोयमकार्ये संप्रवर्त्तते

ထိုတစ်ဘဝတည်း၌ပင် ထိုသတ္တဝါ၌ ရာဂနှင့် အလိုဆန္ဒ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤလောကသည် မောဟနှင့် မျက်ကွယ်မိုက်မဲ၍ မလုပ်သင့်သော အမှုများသို့ လှုပ်ရှားသွားလေသည်။

Verse 100

न चात्मानं विजानाति न परं न च दैवतम् । न शृणोति परं श्रेयः सचक्षुरपि नेक्षते

သူသည် မိမိ၏ အာတ္မန်ကို မသိ၊ ပရမတတ္တဝကို မသိ၊ ဒေဝတကိုပင် မသိ။ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို မနားထောင်၊ မျက်စိရှိသော်လည်း အမှန်တကယ် မမြင်နိုင်။

Verse 101

समे पथि शनैर्गच्छन्स्खलतीव पदेपदे । सत्यां बुद्धौ न जानाति बोध्यमानो बुधैरपि

လမ်းပြေပြစ်ရာတွင် ဖြည်းဖြည်းလျှောက်သော်လည်း ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် တိုက်မိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မိမိ ‘အမှန်’ ဟုထင်သော ဗုဒ္ဓိ၌ တင်းကျပ်စွာကပ်လျက်၊ ပညာရှိတို့ သင်ကြားပေးသော်လည်း မနားလည်။

Verse 102

संसारे क्लिश्यते तेन नरो लोभवशानुगः । गर्भस्मृतेरभावे च शास्त्रमुक्तं शिवेन च

ထို့ကြောင့် သံသရာ၌ လောဘ၏အာဏာကိုလိုက်သော လူသည် ဒုက္ခကလိသဖြစ်ရသည်။ ထို့ပြင် ဂರ್ಭအတွင်းမှ မှတ်ဉာဏ်မရှိသဖြင့် ဤသင်ခန်းစာကို သာස්တရ၌ ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှိဝကလည်း မိန့်ကြားထားသည်။

Verse 103

तद्दुःखकथनार्थाय स्वर्गमोक्षप्रसाधकम् । येन तस्मिञ्छिवे ज्ञाते धर्मकामार्थसाधने

ထိုဒုက္ခကို ဖော်ပြရန်အတွက်၊ ကောင်းကင်ဘုံနှင့် မောက္ခကို ဆောင်ရွက်ပေးသော နည်းလမ်းကို ငါဆိုမည်။ ထိုမင်္ဂလာရှိသော ရှိဝတတ္တဝကို သိမြင်လျှင် ဓမ္မ၊ ကာမ၊ အර්ထ ကို ပြည့်စုံစေသော အထောက်အကူများ ရရှိသည်။

Verse 104

न कुर्वंत्यात्मनः श्रेयस्तदत्र महदद्भुतम् । अव्यक्तेंद्रियबुद्धित्वाद्बाल्येदुःखं महत्पुनः

သူတို့သည် မိမိအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသော ကောင်းကျိုးကို မရှာမဖွေကြ—ဤနေရာ၌ အလွန်အံ့ဩဖွယ်ကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ အင်ဒြိယနှင့် ဉာဏ်ပညာ မထင်ရှားသေးသဖြင့် ကလေးဘဝသည် ထပ်မံ၍ ကြီးမားသော ဒုက္ခကို ယူဆောင်လာသည်။

Verse 105

इच्छन्नपि न शक्नोति वक्तुं कर्तुं न सत्कृती । दंतजन्ममहद्दुःखं लौल्येन वायुना तथा

လိုချင်သော်လည်း စကားမပြောနိုင်၊ လုပ်လည်းမလုပ်နိုင်; သီလရှိသူတောင် မလေးစားခံရ။ ထို့အတူ သွားပေါက်လာရာမှ ဖြစ်သော ကြီးမားသည့် နာကျင်မှုသည် မငြိမ်မသက်မှုနှင့် လေဓာတ် (ဝါယု) လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 106

बालरोगैश्च विविधैः पीडाबालग्रहैरपि । तृड्बुभुक्षा परीतांगः क्वचित्तिष्ठति गच्छति

ကလေးဘဝရောဂါအမျိုးမျိုးကြောင့် နှိပ်စက်ခံရပြီး၊ ကလေးကိုဖမ်းဆီးသည့် ဝိညာဉ်များ (ဘားလ-ဂြဟ) ကြောင့်လည်း နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ ဆာလောင်မှုနှင့် ဗိုက်ဆာမှုက လွှမ်းမိုးထားသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် တခါတရံ ရပ်တည်နေပြီး တခါတရံ လှည့်လည်သွားလာသည်။

Verse 107

विण्मूत्रभक्षणाद्यं च मोहाद्बालः समाचरेत् । कौमारः कर्णवेधेन मातापित्रोश्च ताडनैः

မောဟကြောင့် ကလေးသည် အညစ်အကြေးနှင့် ဆီးကို စားသကဲ့သို့သော အပြုအမူများကိုပါ လုပ်မိတတ်သည်။ ထို့ပြင် ကလေးငယ်အရွယ်တွင် နားဖောက်ခြင်းနှင့် မိဘတို့၏ ရိုက်နှက်ဆုံးမခြင်းကြောင့်လည်း ဒုက္ခခံရသည်။

Verse 108

अक्षराध्ययनाद्यैश्च दुःखं गुर्वादिशासनात् । प्रमत्तेंद्रियवृत्तेश्च कामरागप्रपीडिनः

ကာမနှင့် ရာဂကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ သူတို့သည် ဒုက္ခကို ခံစားရသည်—အက္ခရာသင်ယူခြင်းနှင့် အခြားပညာသင်ကြားမှုများကြောင့်၊ ဆရာနှင့် အကြီးအကဲတို့၏ စည်းကမ်းသတ်မှတ်မှုကြောင့်၊ ထို့ပြင် မပေါ့မပါး အင်ဒြိယလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 109

रोगार्दितस्य सततं कुतः सौख्यं हि यौवने । ईर्ष्यासु महद्दुःखं मोहाद्दुःखं प्रजायते

ရောဂါဒဏ်ကို အမြဲခံနေရသူအတွက်၊ လူငယ်အရွယ်၌ပင် သုခသည် ဘယ်ကရနိုင်မည်နည်း။ မနာလိုမှု၌ ဒုက္ခကြီးရှိပြီး၊ မောဟမှ ဒုက္ခပေါက်ဖွားသည်။

Verse 110

तत्रस्यात्कुपितस्यैव रागो दुःखाय केवलम् । रात्रौ न विंदते निद्रा कामाग्नि परिखेदितः

ထိုအခြေအနေ၌ ဒေါသထွက်ပြီးသူ၏ ရာဂသည် ဒုက္ခအတွက်သာ ဖြစ်သည်။ ကာမမီးက လောင်ကျွမ်းနှိပ်စက်သဖြင့် ညအခါ အိပ်မပျော်နိုင်။

Verse 111

दिवा वापि कुतः सौख्यमर्थोपार्जनचिंतया । स्त्रीष्वायासितदेहस्य ये पुंसः शुक्रबिंदवः

ဥစ္စာရှာဖွေရန် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် စိတ်မငြိမ်လျှင် နေ့ခင်းတောင် သုခဘယ်ကရမည်နည်း။ မိန်းမတို့၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို ပင်ပန်းစေသော ယောက်ျား၏ သုက္ကရဗိန္ဒုများသည် ထိုနေရာ၌ အလဟဿ ပျက်စီးကုန်သည်။

Verse 112

न ते सुखाय मंतव्याः स्वेदजा इव बिंदवः । कृमिभिस्ताड्यमानस्य कुष्ठिनः पामरस्य च

ထိုဗိန္ဒုများကို သုခပေးသည်ဟု မထင်ရ—ချွေးစက်များကဲ့သို့သာ—ပိုးကောင်များက ကိုက်ခဲနှိပ်စက်နေသော ဆင်းရဲကူဋ္ဌရောဂါရှင်အတွက်။

Verse 113

कंडूयनाग्नितापेन यत्सुखं स्त्रीषु तद्विदुः । यादृशं मन्यते सौख्यमर्थोपार्जनचिंतया

စတ్రీတို့၌ တွေ့သည်ဟု ဆိုသော ‘သုခ’ သည် ယားယံမီးပူကို ခြစ်ကာ ရသည့် ခဏတာ သက်သာမှုနှင့် တူကြောင်း ပညာရှိတို့ ဆိုကြသည်။ ဥစ္စာရှာဖွေရန် စိုးရိမ်ပူပန်နေစဉ် လူက ထင်မြင်သော သုခလည်း ထိုသဘောတူ၏။

Verse 114

तादृशं स्त्रीषु मंतव्यमधिकं नैव विद्यते । मर्त्यस्य वेदना सैव यां विना चित्तनिर्वृतिः

မိန်းမတို့နှင့် ဆိုင်သောအရာ၌ ထိုအတွေ့အကြုံထက် သာလွန်သောအရာ မရှိဟု သိမြင်ရမည်။ မရဏသတ္တဝါအတွက် စိတ်မငြိမ်းချမ်းနိုင်စေသော အကြောင်းဖြစ်သည့် ထိုဝေဒနာပင် ဖြစ်၏။

Verse 115

ततोन्योन्यं पुरा प्राप्तमंते सैवान्यथा भवेत् । तदेवं जरया ग्रस्तमामया व्यपिनप्रियम्

ထို့ကြောင့် ရှေးကာလ၌ နှစ်ဦးအပြန်အလှန် ရရှိခဲ့သည့်အရာသည် အဆုံးတွင် အခြားသဘောသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထိုသို့ပင် ချစ်မြတ်နိုးရာသည် အိုမင်းခြင်းက ဖိနှိပ်ကာ ရောဂါများက လွှမ်းမိုးသွား၏။

Verse 116

अपूर्ववत्समात्मानं जरया परिपीडितम् । यः पश्यन्न विरज्येत कोन्यस्तस्मादचेतनः

မိမိကိုယ်ကို အိုမင်းခြင်းကြောင့် ပျက်စီးနာကျင်နေသည်ကို မြင်လျက်နှင့်ပင် ဝိရာဂျ (ကင်းလွတ်စိတ်) မဖြစ်သူထက် ပို၍ မသိမသာသူ အခြားမည်သူရှိမည်နည်း။

Verse 117

जराभिभूतोपि जंतुः पत्नीपुत्रादिबांधवैः । अशक्तत्वाद्दुराचारैर्भृत्यैश्च परिभूयते

အိုမင်းခြင်းက လွှမ်းမိုးထားသော သတ္တဝါသည်ပင် အားမရှိသဖြင့် ဇနီး၊ သားသမီးနှင့် ဆွေမျိုးများကလည်းကောင်း၊ အကျင့်ဆိုးသော အလုပ်သမား/ကျွန်များကလည်းကောင်း အရှက်ခွဲနှိမ့်ချခံရ၏။

Verse 118

न धर्ममर्थं कामं च मोक्षं च जरयायुतः । शक्तः साधयितुं तस्माद्युवा धर्मं समाचरेत्

အိုမင်းခြင်း၏ ဘာရကို ထမ်းထားသူသည် ဓမ္မ၊ အර්ထ၊ ကာမ နှင့် မောက္ခကိုပင် ဆောင်ရွက်အောင်မြင်စေနိုင်ခြင်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် လူငယ်အရွယ်၌ပင် ဓမ္မကို ကြိုးစား၍ ကျင့်သုံးရမည်။

Verse 119

वातपित्तकफादीनां वैषम्यं व्याधिरुच्यते । वातादीनां समूहेन देहोयं परिकीर्तितः

ဝါတ၊ ပိတ္တ၊ ကဖ အစရှိသော ဒိုးရှများ မညီမျှခြင်းကို ရောဂါဟု ခေါ်သည်။ အမှန်တကယ် ဤကိုယ်သည် ဝါတ စသည့် ဒိုးရှတို့၏ စုပေါင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 120

तस्माद्व्याधिमयं ज्ञेयं शरीरमिदमात्मनः । वाताद्यव्यतिरिक्तत्वाद्व्याधीनां पंजरस्य च

ထို့ကြောင့် အတ္တ၏ ဤကိုယ်ကို ရောဂါမယ ဖြစ်သည်ဟု သိမြင်ရမည်။ ဝါတ စသည့် ဒိုးရှများနှင့် မခွဲမခြား ဖြစ်သဖြင့်၊ ရောဂါတို့အတွက် လှောင်အိမ်ကဲ့သို့လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 121

रोगैर्नानाविधैर्याति देही दुःखान्यनेकधा । तानि च स्वात्मवेद्यानि किमन्यत्कथयाम्यहम्

ရောဂါအမျိုးမျိုးကြောင့် ပင်ပန်းနှိပ်စက်ခံရသော ကိုယ်ရှိသူသည် မရေတွက်နိုင်သည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ဒုက္ခများကို ခံစားရသည်။ ထိုဒုက္ခတို့ကို ကိုယ်တိုင်ပင် သိနိုင်သည်—ငါက အခြားဘာကို ပြောရမည်နည်း။

Verse 122

एकोत्तरं मृत्युशतमस्मिन्देहे प्रतिष्ठितम् । तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषाश्चागंतवः स्मृताः

ဤကိုယ်တွင် သေခြင်း ၁၀၁ မျိုး တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအထဲမှ တစ်မျိုးသည် ကာလ (အချိန်) နှင့် ဆက်စပ်၍ သတ်မှတ်ထားသော သေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ကျန်သည်များကို အပြင်ဘက်အကြောင်းရင်းကြောင့် မတော်တဆ ရောက်လာသော သေခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 123

ये त्विहागंतवः प्रोक्तास्ते प्रशाम्यंति भेषजैः । जपहोमप्रदानैश्च कालमृत्युर्न शाम्यति

ဤလောက၌ အပြင်ဘက်မှ ရောက်လာသော ရောဂါများဟု ဆိုထားသည့်အရာများသည် ဆေးဝါးဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဂျပ (မန္တရရွတ်)၊ ဟိုးမ (မီးပူဇော်) နှင့် ဒါန (လှူဒါန်း) တို့ဖြင့်လည်းကောင်း သက်သာစေနိုင်သည်။ သို့သော် ကာလသေ (အချိန်သတ်မှတ်သေခြင်း) ကို မတားဆီးနိုင်။

Verse 124

यदि वापमृत्युर्न स्याद्विषास्वादादशंकितः । न चात्ति पुरुषस्तस्मादपमृत्योर्बिभेति सः

အကယ်၍ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းဟူသော အရာမရှိခဲ့လျှင် လူသည် အဆိပ်ကို မကြောက်ဘဲ မြည်းစမ်းလိမ့်မည်။ သို့သော် မစားသဖြင့် အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းကို ကြောက်ရွံ့သည်။

Verse 125

विविधा व्याधयस्तत्र सर्पाद्याः प्राणिनस्तथा । विषाणि चाभिचाराश्च मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम्

ထိုနေရာ၌ ရောဂါမျိုးစုံ၊ မြွေစသည့် သတ္တဝါများ၊ အဆိပ်များနှင့် အဘိချာရ (မကောင်းမနာ မန္တရား/မိုက်မဲသော မန္တ) တို့သည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွက် သေမင်းသို့ ဝင်ပေါက်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 126

पीडितं सर्वरोगाद्यैरपि धन्वंतरिः स्वयम् । स्वस्थीकर्तुं न शक्नोति कालप्राप्तं न चान्यथा

ကံသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ရောက်လာသော် ရောဂါအမျိုးမျိုးကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်သူကို ဓန္ဝန္တရီ ကိုယ်တိုင်ပင် ကျန်းမာအောင် မပြန်လည်စေနိုင်၊ အခြားနည်းလည်း မဖြစ်နိုင်။

Verse 127

नौषधं न तपो दानं न माता न च बांधवाः । शक्नुवंति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम्

ဆေးဝါးမဟုတ်၊ တပဿာမဟုတ်၊ ဒါနမဟုတ်၊ မိခင်နှင့် ဆွေမျိုးများပင် မဟုတ်—ကာလ (အချိန်) ကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရသူကို ကာကွယ်မပေးနိုင်ကြ။

Verse 128

रसायन तपो जाप्ययोगसिद्धैर्महात्मभिः । अवांतरितशांतिः स्यात्कालमृत्युमवाप्नुयात्

မဟာတ္မများ၏ ပြည့်စုံသော စည်းကမ်းကျင့်စဉ်များ—ရသာယန (အသက်တိုးပွားရေး)၊ တပဿာ၊ မန္တရားဇပ်၊ နှင့် ယောဂသိဒ္ဓိ—တို့အားဖြင့် မပြတ်တောက်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိကာ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းကိုပင် ကျော်လွန်နိုင်သည်။

Verse 129

जायते योनिकीटेषु मृतः कर्मवशात्पुनः । देहभेदेन यः पश्येद्वियोगं कर्मसंक्षयात्

ကံ၏အာဏာကြောင့် သေသူသည် ထပ်မံ၍ မိခင်ဝမ်းမှ မွေးဖွားသော သတ္တဝါများနှင့် ပိုးမွှားတို့အတွင်း ပြန်လည်မွေးဖွား၏။ သို့သော် ကိုယ်ခန္ဓာတို့၏ ကွာခြားမှုကို ခွဲခြားသိမြင်၍ ကံကုန်ခမ်းခြင်းကြောင့် ကိုယ်တည်ရှိမှုမှ ခွာခြားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မြင်သူသည် အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ကို ရ၏။

Verse 130

मरणं तद्विनिर्दिष्टं न नाशः परमार्थतः । महातमः प्रविष्टस्य छिद्यमानेषु मर्मसु

ဤအရာကိုပင် “သေခြင်း” ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားအရ ၎င်းသည် ပျက်စီးသွားခြင်း မဟုတ်။ မဟာအမှောင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီးသူ၏ အသက်အရေးပါသော မာမ (vital points) များ ဖြတ်တောက်ခံရချိန်—ထိုအခြေအနေကို သေခြင်းဟု ခေါ်သည်။

Verse 131

यद्दुःखं मरणे जंतोर्न तस्येहोपमा क्वचित् । हा तात मातः कांतेति क्रंदत्येवं सुदुःखितः

သေချိန်၌ သတ္တဝါခံစားရသော ဒုက္ခသည် ဤလောကတွင် မည်သည့်အရာနှင့်မျှ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်။ အလွန်နာကျင်ဝမ်းနည်း၍ “အို အဖေ! အို အမေ! အို ချစ်သူ!” ဟု ထပ်ထပ်အော်ဟစ်ငိုကြွေးလျက် ရှိုက်ကြီးတငင် ဖြစ်၏။

Verse 132

मंडूक इव सर्पेण ग्रस्यते मृत्युना जगत् । बांधवैः स परित्यक्तः प्रियैश्च परिवारितः

ဖားကို မြွေက မျိုသကဲ့သို့ မရဏသည် လောကကို မျိုလျက်ရှိ၏။ လူသည် မိမိချစ်ခင်သူများ ဝိုင်းရံနေသော်လည်း ဆွေမျိုးဘန်ဓဝတို့က စွန့်ပစ်သွားတတ်၏။

Verse 133

निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च मुखेन परिशुष्यता । खट्वायां परिवृत्तो हि मुह्यते च मुहुर्मुहुः

သူသည် ရှည်လျား၍ ပူနွေးသော အသက်ရှူထုတ်မှုများ ပြု၏; ပါးစပ်လည်း ခြောက်သွေ့လာ၏။ အိပ်ရာပေါ်တွင် လှန်လှောင့်နေပြီး မကြာခဏ မောဟ-မ भ्रमထဲသို့ ထပ်ထပ်ကျရောက်၏။

Verse 134

संमूढः क्षिपतेत्यर्थं हस्तपादावितस्ततः । खट्वातो वांछते भूमिं भूमेः खट्वां पुनर्महीम्

အလွန်အမင်း မောဟဖြစ်၍ စိတ်လှုပ်ရှားကာ လက်ခြေများကို လှန်ပစ်လှုပ်ရှားသည်။ အိပ်ရာပေါ်မှ မြေပြင်ကို တောင့်တပြီး၊ မြေပြင်မှ ပြန်လည် အိပ်ရာကို တောင့်တကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေသည်။

Verse 135

विवशस्त्यक्तलज्जश्च मूत्रविष्ठानुलेपितः । याचमानश्च सलिलं शुष्ककंठोष्ठतालुकः

အကူအညီမဲ့၍ အရှက်ကင်းသွားကာ ဆီးနှင့် မစင်တို့ လိမ်းကျံနေပြီး ရေကို တောင်းပန်သည်—လည်ချောင်း၊ နှုတ်ခမ်းနှင့် ပါးစပ်အမိုးတို့ ခြောက်သွေ့ကာ ပူလောင်နေသည်။

Verse 136

चिंतयानः स्ववित्तानि कस्यैतानि मृते मयि । यमदूतैर्नीयमानः कालपाशेन कर्षितः

သူက “ငါသေသွားလျှင် ငါ့ပစ္စည်းဥစ္စာတွေ ဘယ်သူ့အပိုင် ဖြစ်မလဲ” ဟု စဉ်းစားနေစဉ်၊ ယမဒూతတို့က ခေါ်ဆောင်သွားပြီး ကာလ၏ ကြိုးပတ်ဖြင့် ဆွဲငင်ခံရသည်။

Verse 137

म्रियते पश्यतामेवं गलो घुरुघुरायते । जीवस्तृणजलौकेव देहाद्देहं विशेत्क्रमात्

ဤသို့ လူများကြည့်နေစဉ်ပင် သေဆုံးသွားပြီး လည်ချောင်းမှ ဂွရုဂွရု အသံထွက်သည်။ ဇီဝသည် မြက်နှင့်ရေပေါ်က လိပ်ပြာကောင်ကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ပြောင်းလဲသည်။

Verse 138

प्राप्नोत्युत्तरमंगं च देहं त्यजति पूर्वकम् । मरणात्प्रार्थनाद्दुःखमधिकं हि विवेकिनाम्

သူသည် အထက်မြင့်သော အခြေအနေကို ရရှိသော်လည်း အရင်ဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ရသည်။ ဉာဏ်ရှိသူတို့အတွက် တောင်းပန်အော်ဟစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခသည် သေခြင်းဒုက္ခထက်ပင် ပိုမိုကြီးမားသည်။

Verse 139

क्षणिकं मरणे दुःखमनंतं प्रार्थनाकृतम् । जगतां पतिरर्थित्वाद्विष्णुर्वामनतां गतः

သေခြင်းအခါ၏ ဒုက္ခသည် ခဏတာသာ ဖြစ်၏၊ သို့သော် ဆုတောင်းပန်ကြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အကျိုးသည် အဆုံးမရှိ။ ထို့ကြောင့် လောကတို့၏ အရှင် ဗိဿဏုသည် အပန်ကြားခံရသဖြင့် ဝာမန ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူတော်မူ၏။

Verse 140

अधिकः कोपरस्तस्माद्यो न यास्यति लाघवम् । ज्ञातं मयेदमधुना मृत्योर्भवति यद्गुरुः

ထို့ကြောင့် နှိမ့်ချမှုသို့ မလာသူ၏ အမျက်သည် ပို၍ ပြင်းထန်လာ၏။ ယခု ငါသည် ထင်ရှားစွာ သိမြင်ပြီ—မရဏကိုတောင် ဆရာဖြစ်စေသော သဘောတရားရှိသည်။

Verse 141

न परं प्रार्थयेद्भूयस्तृष्णालाघवकारणम् । आदौ दुःखं तथा मध्ये दुःखमंते च दारुणम्

တဏှာကို ပေါ့ပါးစေရန်ဟုဆိုကာ ထပ်မံ၍ များများ မပန်ကြားသင့်။ အကြောင်းမူကား အစတွင် ဒုက္ခ၊ အလယ်တွင် ဒုက္ခ၊ အဆုံးတွင်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ် ဒုက္ခကို ယူဆောင်လာသည်။

Verse 142

निसर्गात्सर्वभूतानामिति दुःख परंपरा । वर्तमानान्यतीतानि दुःखान्येतानि यानि तु

သတ္တဝါအားလုံး၏ ဖြစ်တည်မှုသဘာဝမှပင် ဒုက္ခ၏ မပြတ်မတောက် ဆက်စပ်စဉ်ဆက် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ယခုရှိသော ဒုက္ခများနှင့် အတိတ်က ဒုက္ခများလည်း ထိုဒုက္ခများပင် ဖြစ်သည်။

Verse 143

न नरः शोचयेज्जन्म न विरज्यति तेन वै । अत्याहारान्महद्दुःखमल्पाहारात्तदंतरम्

လူသည် မိမိ၏ မွေးဖွားခြင်းကို မငိုကြွေးသင့်၊ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ဝိရာဂျ်သို့လည်း မလှည့်သင့်။ အလွန်အကျွံ စားသောက်ခြင်းမှ ဒုက္ခကြီး ဖြစ်၏; အနည်းငယ် စားသောက်ခြင်းမှ ဒုက္ခသည် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပါးသည်။

Verse 144

त्रुटते भोजने कंठो भोजने च कुतः सुखम् । क्षुधा हि सर्वरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः

စားသောက်နေစဉ် လည်ချောင်းက တစ်ခါတစ်ရံ တင်ကျပ်တတ်၏; ထိုအခါ စားခြင်း၌ ပျော်ရွှင်မှု ဘယ်မှာရှိမည်နည်း။ အကြောင်းမူကား ဆာလောင်ခြင်းကို ရောဂါအားလုံးအနက် အမြင့်ဆုံးသော ဝေဒနာဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 145

सच्छांतौषधलेपेन क्षणमात्रं प्रशाम्यति । क्षुद्व्याधि वेदना तीव्रा निःशेषबलकृंतनी

တကယ်တမ်း သက်သာစေသော ဆေးလိမ်းဖြင့် လိမ်းလျှင်လည်း ခဏတာသာ ငြိမ်းသက်သည်; သို့သော် ဆာလောင်ရောဂါ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဒနာသည် အင်အားအားလုံးကို မကျန်အောင် ဖြတ်တောက်ပစ်သည်။

Verse 146

तयाभिभूतो म्रियते यथान्यैर्व्याधिभिर्नरः । तद्रसेपि हि किं सौख्यं जिह्वाग्रपरिवर्तिनि

၎င်း၏ အာဏာအောက်တွင် လူသည် အခြားရောဂါများကဲ့သို့ပင် သေဆုံးတတ်၏။ ထို၏ အရသာထဲတွင်ပင် ဘာပျော်ရွှင်မှုရှိမည်နည်း၊ လျှာထိပ်ပေါ်တွင်သာ ခဏလေး လှုပ်ရှားပြောင်းလဲသွားသည့်အခါ?

Verse 147

तत्क्षणादर्धकालेन कंठं प्राप्य निवर्तते । इति क्षुद्व्याधितप्तानामन्नमोषधवत्स्मृतम्

ချက်ချင်း—ခဏတစ်ဝက်အတွင်း—လည်ချောင်းသို့ ရောက်ပြီး ပြန်လှည့်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဆာလောင်ရောဂါကြောင့် ပူလောင်နေသူတို့အတွက် အစာကို ဆေးကဲ့သို့ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 148

न तत्सुखाय मंतव्यं परमार्थेन पंडितैः । मृतोपमश्च यः शेते सर्वकार्यविवर्जितः

ပညာရှိတို့သည် ပရမာတ္ထအရ ထိုအရာကို ပျော်ရွှင်မှုဟု မယူဆသင့်—လူတစ်ယောက်သည် သေသူကဲ့သို့ လဲလျောင်း၍ တာဝန်နှင့် လုပ်ငန်းအားလုံးကို စွန့်ပစ်နေသည့်အခါ။

Verse 149

तत्रापि च कुतः सौख्यं तमसा चोदितात्मनः । प्रबोधेपि कुतः सौख्यं कार्येषूपहतात्मनः

ထိုနေရာ၌ပင် တမස් (အမှောင်မိုက်မှု) က မနောကို မောင်းနှင်နေသူအတွက် သုခသည် ဘယ်က ရနိုင်မည်နည်း။ ထို့ပြင် နိုးထလာပြီးနောက်တောင် လောကီကိစ္စများကြောင့် အတ္တမန် ပင်ပန်းထိခိုက်နေသူအတွက် သုခသည် ဘယ်က ရနိုင်မည်နည်း။

Verse 150

कृषिवाणिज्यसेवाद्य गोरक्षादि परश्रमैः । प्रातर्मूत्रपुरीषाभ्यां मध्याह्ने क्षुत्पिपासया

လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဝန်ဆောင်မှု စသည့် အပြင်းအထန်ပင်ပန်းမှုများနှင့်၊ နွားထိန်းခြင်း စသည့် မောပန်းစေသော ကိစ္စများကြောင့်—မနက်ခင်းတွင် ဆီးနှင့် မစင်ထုတ်ရခြင်းကြောင့်၊ မွန်းတည့်တွင် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် (သတ္တဝါတို့ ပင်ပန်းနာကျင်ရသည်)။

Verse 151

तृप्ताः काम्येन बाध्यंते निद्रया निशि जंतवः । अर्थस्योपार्जने दुःखं दुःखमर्जितरक्षणे

တင်းတိမ်နေသူပင် ဆန္ဒကာမနာကြောင့် ချုပ်နှောင်ခံရဆဲဖြစ်သည်။ ညအခါတွင် သတ္တဝါတို့ကို အိပ်ငိုက်ခြင်းက လွှမ်းမိုးသည်။ ဥစ္စာရယူရာတွင် ဒုက္ခရှိပြီး၊ ရရှိပြီးသားဥစ္စာကို ကာကွယ်ရာတွင်လည်း ဒုက္ခရှိသည်။

Verse 152

नाशे दुःखं व्यये दुःखमर्थस्यैव कुतः सुखम् । चौरेभ्यः सलिलेभ्योग्नेः स्वजनात्पार्थिवादपि

ဥစ္စာ ပျက်စီးသွားလျှင် ဒုက္ခ၊ သုံးစွဲသွားလျှင်လည်း ဒုက္ခ—ထို့ကြောင့် ဥစ္စာ၌ သုခသည် ဘယ်မှာရှိမည်နည်း။ ၎င်းသည် သူခိုးများ၊ ရေဘေး၊ မီးဘေးတို့မှသာမက ကိုယ့်ဆွေမျိုးများထံမှပင်၊ ထို့ပြင် မင်းအာဏာထံမှပင် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည်။

Verse 153

भयमर्थवतां नित्यं मृत्योर्देहभृतामिव । खे यथा पक्षिभिर्मांसं भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि

ဥစ္စာရှိသူတို့အတွက် ကြောက်ရွံ့မှုသည် အမြဲတမ်းရှိသည်—ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့၏ သေမင်းကြောက်ရွံ့မှုကဲ့သို့။ မိုးကောင်းကင်၌ ငှက်တို့က အသားကို စားသကဲ့သို့၊ မြေပြင်၌လည်း တိရစ္ဆာန်ရိုင်းတို့က ကိုက်စားသကဲ့သို့ပင်။

Verse 154

जले च भक्ष्यते मत्स्यैस्तथा सर्वत्र वित्तवान् । विमोहयंति संपत्सु वारयंति विपत्सु च

ရေထဲ၌ သူသည် ငါးတို့၏ အစာဖြစ်ရသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ငွေကြေးရှိသူသည် နေရာတိုင်း၌ ချည်နှောင်ခံရ၏—စည်းစိမ်ရှိချိန်၌ မောဟဖြစ်၍၊ ဒုက္ခရောက်ချိန်၌ တားဆီးခံရ၏။

Verse 155

खेदयंत्यर्जने काले कदार्थाः स्युः सुखावहाः । प्रागर्थपतिरुद्विग्नः पश्चात्सर्वार्थनिःस्पृहः

အနည်းငယ်သော ဥစ္စာသည် ဘယ်လိုပင် ပျော်ရွှင်မှုကို ဆောင်နိုင်မည်နည်း၊ ရယူသည့်အချိန်ကတည်းက ပင်ပန်းဒုက္ခပေးနေသော်? အရင်က ဥစ္စာရှာသူအဖြစ် စိတ်လှုပ်ရှားပူပန်; နောက်မှတော့ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးအပေါ် မလိုလားမတောင့်တတော့။

Verse 156

तयोरर्थपतिर्दुःखी सुखी मन्येर्विरक्तधीः । वसंतग्रीष्मतापेन दारुणं वर्षपर्वसु

ဤနှစ်ဦးအနက် ဥစ္စာပိုင်ရှင်သည် ဒုက္ခရောက်၏; ငါသည် ကပ်လျက်မှုကင်းသော ဗိရဂ္ဂဉာဏ်ရှိသူကိုသာ ပျော်ရွှင်သူဟု ထင်၏။ နွေဦးနှင့် နွေရာသီ၏ အပူသည် ကြမ်းတမ်း၍ မိုးရာသီ၏ အလှည့်အပြောင်းများလည်း ထိုနည်းတူ ပြင်းထန်၏။

Verse 157

वातातपेन वृष्ट्या च कालेप्येवं कुतः सुखम् । विवाहविस्तरे दुःखं तद्गर्भोद्वहने पुनः

လေ၊ နေရောင်တို့၏ ထိုးနှက်မှုကို ခံရ၍ မိုးရေဖြင့် စိုစွတ်—ရာသီတော်တန်ချိန်၌ပင်—ပျော်ရွှင်မှု ဘယ်ကရမည်နည်း။ မင်္ဂလာပွဲ၏ အကျယ်အဝန်းတွင် ဒုက္ခရှိပြီး၊ ထို့နောက် ကိုယ်ဝန်ကို ဆောင်ရွက်၍ သယ်ဆောင်ရခြင်း၌လည်း ထပ်မံဒုက္ခရှိ၏။

Verse 158

सूतिवैषम्यदुःखैश्च दुखं विष्ठादिकर्मभिः । दन्ताक्षिरोगे पुत्रस्य हा कष्टं किं करोम्यहम्

“မညီမညာသော မွေးဖွားခြင်း၏ နာကျင်မှုကြောင့် ငါသည် ပင်ပန်းဒုက္ခရောက်၏၊ အညစ်အကြေးနှင့် ဆက်စပ်သော အလုပ်များကြောင့်လည်း ဒုက္ခရောက်၏။ ယခု ငါ့သားသည် သွားနှင့် မျက်စိရောဂါများ ခံစားနေရ—အို၊ မည်မျှခက်ခဲပါသနည်း! ငါ ဘာလုပ်ရမည်နည်း?”

Verse 159

गावो नष्टाः कृषिर्भग्ना भार्या च प्रपलायिता । अमी प्राघूर्णिकाः प्राप्ता भयं मे शंसिनो गृहान्

ကျွန်ုပ်၏ နွားများ ပျောက်ဆုံးသွား၍ လယ်ယာလုပ်ငန်း ပျက်စီးကာ ဇနီးလည်း ထွက်ပြေးသွားသည်။ ယခုမူ လှည့်လည်သွားလာသော လူဆိုးများက အိမ်သို့ ရောက်လာပြီး ကျွန်ုပ်အတွက် ကြောက်ရွံ့မှုကို ကြိုတင်ဟောကြားနေသည်။

Verse 160

बालापत्या च मे भार्या कः करिष्यति रंधनम् । विवाहकाले कन्यायाः कीदृशश्च वरो भवेत्

ကျွန်ုပ်၏ ဇနီးသည် မျိုးနွယ်ငယ်ရွယ်သေးပြီး ကလေးငယ်တစ်ယောက်လည်း ရှိသည်—ချက်ပြုတ်မည်သူရှိမည်နည်း။ ထို့ပြင် သမီး၏ မင်္ဂလာအခါတွင် သတို့သားသည် မည်သို့သောသူ ဖြစ်သင့်သနည်း။

Verse 161

एतच्चिंताभिभूतानां कुतः सौख्यं कुटुंबिनाम्

ဤသို့သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် ဖိစီးခံရသော အိမ်ထောင်ရှင်တို့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုသည် ဘယ်ကနေ ရနိုင်မည်နည်း။

Verse 162

कुटुंबचिंताकुलितस्य पुंसः श्रुतं च शीलं च गुणाश्च सर्वे । अपक्वकुंभे निहिता इवापः प्रयांति देहेन समं विनाशनम्

အိမ်ထောင်ရေးအပူပန်မှုကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားနေသော လူ၏ အကြားသိသော ဓမ္မဗဟုသုတ၊ သီလနှင့် အကျင့်ကောင်းဂုဏ်တရားတို့သည်—မီးမဖုတ်သေးသော မြေခွက်ထဲရှိ ရေကဲ့သို့—ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်အတူ ပျက်စီးသွားကြသည်။

Verse 163

राज्येपि हि कुतः सौख्यं संधिविग्रहचिंतया । पुत्रादपि भयं यत्र तत्र सौख्यं हि कीदृशम्

မင်းအဖြစ်ရှိသော်လည်း သဘောတူညီမှုနှင့် စစ်ပွဲအပူပန်မှုတို့ကိုသာ စဉ်းစားနေရလျှင် ပျော်ရွှင်မှုသည် ဘယ်မှာရှိမည်နည်း။ ကိုယ့်သားထံမှတောင် ကြောက်ရွံ့ရသောနေရာ၌ ပျော်ရွှင်မှုသည် မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 164

स्वजातीयाद्भयं प्रायः सर्वेषामेव देहिनाम् । एकद्रव्याभिलाषित्वाच्छुनामिव परस्परम्

ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအများစုတွင် ကြောက်ရွံ့မှုသည် မိမိအမျိုးအစားတူသူတို့ထံမှပင် ဖြစ်တတ်သည်။ တူညီသောအရာကို လိုလားသဖြင့် ခွေးများကဲ့သို့ အချင်းချင်း ရန်ပြုကြသည်။

Verse 165

न प्रविश्य वनं कश्चिन्नृपः ख्यातोस्ति भूतले । निखिलं यस्तिरस्कृत्य सुखं तिष्ठति निर्भयः

ဤမြေပြင်၌ တောထဲမဝင်ဘဲ နာမည်ကြီးသည့် မင်းမရှိ။ အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်၍ တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်သူသည် ကြောက်မက်ခြင်းကင်း၍ သက်သာချမ်းသာနေ၏။

Verse 166

युद्धे बाहुसहस्रं हि पातयामास भूतले । श्रीमतः कार्तवीर्यस्य ऋषिपुत्रः प्रतापवान्

စစ်ပွဲတွင် ထက်မြက်သော ရှိပုတ্ৰသည် ဂုဏ်သရေရှိ ကာတ္တဝီရ္ယ၏ လက်တစ်ထောင်ကို မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျစေ하였다။

Verse 167

ऋषिपुत्रस्य रामस्य रामो दशरथात्मजः । जघान वीर्यमतुलमूर्ध्वगं सुमहात्मनः

ဒသရထ၏သား ရာမသည် ရှိပုတ্ৰ ရာမ (ပရရှုရာမ) ၏ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော သတ္တိကို ချိုးဖျက်ခဲ့သည်—သူသည် မဟာအတ္တမနှင့် မြင့်မြတ်သူဖြစ်သော်လည်း။

Verse 168

जरासंधेन रामस्य तेजसा नाशितं यशः । जरासंधस्य भीमेन तस्यापि पवनात्मजः

ဇရာသန္ဓ၏ တေဇောဓာတ်ကြောင့် ရာမ၏ ယশသ် မျက်နှာဖုံးခံရ၏။ ဇရာသန္ဓ၏ ယশသ် ကို ဘီမက ဖျောက်ဖျက်၏။ ထိုဘီမ၏ ယশသ် ကိုလည်း လေ၏သား (ဟနုမာန်) က ထပ်မံလွှမ်းမိုး၏။

Verse 169

हनुमानपि सूर्येण विक्षिप्तः पतितः क्षितौ । निवातकवचान्सर्वदानवान्बलदर्पितान्

ဟနုမာန်လည်း နေမင်း၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် လွှင့်ပစ်ခံကာ မြေပြင်သို့ ကျရောက်လေ၏—မဖောက်ထွင်းနိုင်သော ကာကွယ်အင်္ကျီဝတ်၍ အင်အားမာနဖြင့် မူးယစ်နေသော ဒာနဝတို့အားလုံးကို ရင်ဆိုင်သူပင်။

Verse 170

हतवानर्जुनः श्रीमान्गोपालैः स विनिर्जितः । सूर्यः प्रतापयुक्तोऽपि मेघैः संछाद्यते क्वचित्

ရန်သူသတ်သူ အရ်ဇုန်မင်းမြတ်တော်တောင် ဂိုပါလာ (နွားထိန်း) တို့ကြောင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့၏။ နေမင်းသည် တန်ခိုးတောက်ပသော်လည်း တခါတရံ မိုးတိမ်တို့က ဖုံးလွှမ်းတတ်၏။

Verse 171

क्षिप्यते वायुना मेघो वायोर्वीर्यं नगैर्जितम् । दह्यंते वह्निना शैलाः स वह्निः शाम्यते जलैः

မိုးတိမ်သည် လေကြောင့် မောင်းနှင်ခံရသော်လည်း လေ၏အင်အားကို တောင်တန်းတို့က တားဆီးတတ်၏။ တောင်များကို မီးက လောင်ကျွမ်းစေသော်လည်း ထိုမီးပင် ရေကြောင့် ငြိမ်းသက်သွား၏။

Verse 172

तज्जलं शोष्यते सूर्यैस्ते सूर्याः सह वारिणा । त्रैलोक्येन समस्ताश्च नश्यंति ब्रह्मणो दिने

ထိုရေသည် နေများကြောင့် ခြောက်သွေ့သွား၏။ ထိုနေများပင် ရေများနှင့်အတူ—အမှန်တကယ် သုံးလောကလုံးစုံ—ဗြဟ္မာ၏နေ့ အဆုံးသတ်ရာတွင် ပျက်စီးလေ၏။

Verse 173

ब्रह्मापि त्रिदशैः सार्धमुपसंह्रियते पुनः । परार्धद्वयकालांते शिवेन परमात्मना

ဗြဟ္မာတော်ပင် နတ်တို့နှင့်အတူ ထပ်မံ၍ ပျက်လျက်ခြင်း (ပရလယ) ထဲသို့ စုဆောင်းခံရ၏—ကာလ ပရာအာဓ နှစ်ခု၏ အဆုံးတွင်—ပရမအတ္တမန် ရှိဝတော်ကြောင့်။

Verse 174

एवं नैवास्ति संसारे यच्च सर्वोत्तमं बलम् । विहायैकं जगन्नाथं परमात्मानमव्ययम्

ဤလောက၌ အမှန်တကယ် အမြင့်ဆုံးသော အင်အားဟူ၍ မရှိ—ကမ္ဘာလောက၏ အရှင် “ဇဂန္နာထ” အဖျက်မရသော ပရမာတ္မာ တစ်ပါးတည်းမှတပါး။

Verse 175

ज्ञात्वा सातिशयं सर्वमतिमानं विवर्जयेत् । एवंभूते जगत्यस्मिन्कः सुरः पंडितोपि वा

အထက်မြတ်မှုသည် နှိုင်းယှဉ်သဘောသာ ဖြစ်ကြောင်း သိပြီးနောက်၊ ကိုယ့်ဉာဏ်ပညာအပေါ် မာနအမျိုးမျိုးကို စွန့်လွှတ်သင့်သည်။ ဤကဲ့သို့သော လောက၌ မည်သူက အမှန်တကယ် ထူးခြားနိုင်မည်နည်း—ဒေဝတားဖြစ်စေ ပဏ္ဍိတဖြစ်စေ?

Verse 176

न ह्यस्ति सर्ववित्कश्चिन्न वा मूर्खोपि सर्वतः । यावद्यस्तु विजानाति तावत्तत्र स पंडितः

ဘယ်သူမျှ အရာအားလုံးကို သိမြင်သူ မဟုတ်သကဲ့သို့၊ ဘယ်သူမျှ အရာအားလုံးတွင် လုံးဝ မိုက်မဲသူလည်း မဟုတ်။ အမှန်တကယ် နားလည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ ထိုကိစ္စ၌ သူသည် ပဏ္ဍိတ ဖြစ်သည်။

Verse 177

समाधाने तु सर्वत्र प्रभावः सदृशः स्मृतः । वित्तस्यातिशयत्वेन प्रभावः कस्यचित्क्वचित्

ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အများအားဖြင့် နေရာတိုင်းတွင် တူညီသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ငွေကြေးအလွန်အကျွံရှိခြင်းကြောင့် အချို့သူတို့၏ သြဇာအာဏာသည် အချို့နေရာများတွင် ပိုမိုကြီးမားလာသည်။

Verse 178

दानवैर्निर्जिता देवास्ते दैवैर्निजिताः पुनः । इत्यन्योन्यं श्रितो लोको भाग्यैर्जयपराजयैः

ဒေဝတားတို့သည် ဒာနဝတို့၏ အနိုင်ယူခြင်းကို ခံရပြီး၊ ထိုဒာနဝတို့ကိုလည်း ဒေဝတားတို့က ပြန်လည် အနိုင်ယူကြသည်။ ထို့ကြောင့် လောကသည် ကံကြမ္မာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အနိုင်အရှုံးများနှင့် အပြန်အလှန် မှီခိုမှုအပေါ် တည်ရှိနေသည်။

Verse 179

एवं वस्त्रयुगं राज्ञां प्रस्थमात्रांबुभोजनम् । यानं शय्यासनं चैव शेषं दुःखाय केवलम्

ဤသို့ပင် မင်းများအတွက် အဝတ်အစား နှစ်ထည်တစ်စုံနှင့် “ပရස්ထ” အတိုင်းအတာမျှ အစာသာ လုံလောက်၏။ ရထား၊ အိပ်ရာ၊ ထိုင်ခုံတို့—ဤထက်ပိုသမျှသည် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းသာ ဖြစ်၏။

Verse 180

सप्तमे चापि भवने खट्वामात्र परिग्रहः । उदकुंभसहस्रेभ्यः क्लेशायास प्रविस्तरः

အိမ်တော် ခုနှစ်မြောက်၌ပင် ပိုင်ဆိုင်ရာသည် ရိုးရိုးအိပ်ရာတစ်လုံးသာ ဖြစ်၏။ ရေခွက်/ရေအိုး ထောင်ပေါင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ထိုအရာတောင် ပင်ပန်းခက်ခဲမှု၏ အကျယ်အဝန်း ဖြစ်လာ၏။

Verse 181

प्रत्यूषे तूर्यनिर्घोषः समं पुरनिवासिभिः । राज्येभिमानमात्रं हि ममेदं वाद्यते गृहे

မိုးလင်းခါနီး၌ မြို့သူမြို့သားတို့နှင့်အတူ တူရိယာသံကြီး မြည်ဟည်း၏။ အကြောင်းမှာ ငါ့အိမ်၌ ထိုသံကို မင်းအာဏာအပေါ် အဟင်္ကာရ ပြသခြင်းအတွက်သာ တီးခတ်ကြသဖြင့် ဖြစ်၏။

Verse 182

सर्वमाभरणं भारः सर्वमालेपनं मलम् । सर्वं प्रलपितं गीतं नृत्यमुन्मत्तचेष्टितम्

အလှဆင်အဆင်တန်ဆာ အားလုံးသည် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး၊ ကိုယ်လိမ်းကိုယ်ပတ် အားလုံးသည် အညစ်အကြေး။ စကားပေါများအားလုံးကို သီချင်းဟု ထင်မှတ်ကြပြီး၊ အကသည် မူးမေ့ရူးသွပ်သူ၏ အပြုအမူ ဖြစ်၏။

Verse 183

इत्येवं राज्यसंभोगैः कुतः सौख्यं विचारतः । नृपाणां विग्रहे चिंता वान्योन्यविजिगीषया

ဤသို့ ရာဇသုခများကို စဉ်းစားသုံးသပ်လျှင် ပျော်ရွှင်မှုသည် ဘယ်မှ ရနိုင်မည်နည်း။ မင်းများအတွက် စစ်ပွဲအခါ၌ အပြန်အလှန် အနိုင်ယူလိုသော ဆန္ဒကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုသာ ရှိ၏။

Verse 184

प्रायेण श्रीमदालेपान्नहुषाद्या महानृपाः । स्वर्गं प्राप्ता निपतिताः कः श्रिया विंदते सुखम्

အများအားဖြင့် နဟုရှာ စသည့် မဟာဘုရင်တို့သည် သီရိသုခ စည်းစိမ်၏ တောက်ပမှုကြောင့် မူးမောလှုပ်ရှားကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်သော်လည်း ထိုမှ ပြန်လဲကျကြသည်။ ကံကောင်းခြင်းနှင့် စည်းစိမ်သာဖြင့် တည်မြဲသော သုခကို မည်သူ ရနိုင်မည်နည်း။

Verse 185

स्वर्गेपि च कुतः सौख्यं दृष्ट्वा दीप्तां परश्रियम् । उपर्युपरि देवानामन्योन्यातिशयस्थिताम्

ကောင်းကင်ဘုံ၌ပင် သုခသည် ဘယ်ကလာမည်နည်း၊ အခြားသူ၏ တောက်လောင်သော အထက်မြတ်သီရိကို မြင်ရသဖြင့်—ဒေဝတားတို့သည် အချင်းချင်းအပေါ်အပေါ် တက်လှမ်းကာ တစ်ဦးက တစ်ဦးကို ကျော်လွန်နေကြသည့်နေရာ၌။

Verse 186

नरैः पुण्यफलं स्वर्गे मूलच्छेदेन भुज्यते । न चान्यत्क्रियते कर्म सोऽत्र दोषः सुदारुणः

လူတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ ကုသိုလ်၏ အကျိုးကို အမြစ်တိုင်အောင် ကုန်ခန်းသည့်အထိသာ ခံစားရပြီး၊ ထိုနေရာ၌ နောက်ထပ် ကမ္မအသစ် မပြုကြ။ ဤအရာ၌ ဤသည်ပင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အပြစ်အနာတရ ဖြစ်သည်။

Verse 187

छिन्नमूलतरुर्यद्वद्दिवसैः पतति क्षितौ । पुण्यस्य संक्षयात्तद्वन्निपतंति दिवौकसः

အမြစ်ဖြတ်ခံထားသော သစ်ပင်သည် ရက်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် မြေပြင်သို့ လဲကျသကဲ့သို့၊ ကုသိုလ်ကုန်ခန်းသည့်အခါ ကောင်းကင်ဘုံနေသူတို့လည်း ကျဆင်းကြသည်။

Verse 188

सुखाभिलाषनिष्ठानां सुखभोगादि संप्लवैः । अकस्मात्पतितं दुःखं कष्टं स्वर्गेदिवौकसाम्

သုခကိုသာ လိုလားတောင့်တသူတို့အတွက် သုခခံစားမှုတို့၏ လှိုင်းလုံးကြီးအတွင်း၌ပင် ဒုက္ခသည် ရုတ်တရက် လဲကျလာခြင်းက အလွန်ခက်ခဲနာကျင်သည်—ကောင်းကင်ဘုံနေသူတို့အတွက်တောင်။

Verse 189

इति स्वर्गेऽपि देवानां नास्ति सौख्यं विचारतः । क्षयश्च विषयासिद्धौ स्वर्गे भोगाय कर्मणाम्

ဤသို့ စဉ်းစားကြည့်လျှင် သုဝဏ္ဏ (svarga) တွင်ပင် ဒေဝတားတို့အတွက် စစ်မှန်သော သုခ မရှိ; အပျော်အပါး၏ အရာဝတ္ထု မပြည့်စုံသော် သုဝဏ္ဏဘောဂအတွက် ပြုသော ကမ္မ၏ ပုဏ္ဏ (puṇya) လည်း ကုန်ခန်းသွားသည်။

Verse 190

तत्र दुःखं महत्कष्टं नरकाग्निषु देहिनाम् । घोरैश्च विविधैर्भावैर्वाङ्मनः काय संभवैः

ထိုနေရာ၌ နရကမီးများအတွင်း ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့သည် အလွန်ကြီးမားသော ဒုက္ခနှင့် ခက်ခဲသော ကလေးရှ်ကို ခံစားရသည်; ဝါစ၊ မန၊ ကာယမှ ပေါ်ထွက်သော ကြောက်မက်ဖွယ် အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေများက သူတို့ကို နှိပ်စက်သည်။

Verse 191

कुठारच्छेदनं तीव्रं वल्कलानां च तक्षणम् । पर्णशाखाफलानां च पातश्चंडेन वायुना

ထိုနေရာ၌ ပုဆိန်ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ခုတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် သစ်ခွံ ခွာခြင်းတို့ ဖြစ်၏; ရွက်၊ ကိုင်းခက်၊ အသီးတို့လည်း ကြမ်းတမ်းသော လေပြင်းကြောင့် ကျဆင်းသွားကြသည်။

Verse 192

उन्मूलनान्नदीभिश्च गजैरन्यैश्च देहिभिः । दावाग्निहिमशोषैश्च दुःखं स्थावरजातिषु

မရွေ့လျားသော သတ္တဝါမျိုး—သစ်ပင်၊ အပင်တို့တွင်—မြစ်ရေကြောင့် အမြစ်ပြုတ်ခြင်း၊ ဆင်နှင့် အခြားကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့ကြောင့်၊ ထို့ပြင် တောမီး၊ နှင်းခဲနှင့် ခြောက်သွေ့သော အပူကြောင့်လည်း ဒုက္ခရှိသည်။

Verse 193

तद्वद्भुजंगसर्पाणां क्रोधे दुःखं च दारुणम् । दुष्टानां घातनं लोके पाशेन च निबंधनम्

ထိုနည်းတူ မြွေမျိုး (bhujanga) နှင့် မြွေတို့တွင် အမျက်ထွက်လာသော် ဒုက္ခသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏; လောက၌လည်း မကောင်းသူတို့ကို သတ်ဖြတ်ကြပြီး ကြိုးကွင်း (pāśa) ဖြင့် ချည်နှောင်ကြသည်။

Verse 194

अकस्माज्जन्ममरणं कीटानां च मुहुर्मुहुः । सरीसृपनिकायानामेवं दुःखान्यनेकधा

ပိုးမွှားတို့အတွက် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းသည် ရုတ်တရက်ပင် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လျှောလျှောလျားလျား သတ္တဝါအစုအဝေးတို့လည်း ဤသို့ပင် အမျိုးမျိုးသော ဒုက္ခများကို ခံစားရသည်။

Verse 195

पशूनामात्मशमनं दंडताडनमेव च । नासावेधेन संत्रासः प्रतोदेन सुताडनम्

တိရစ္ဆာန်တို့ကို ‘နှိမ့်ချ’ ရန် တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်ကြသည်။ နှာခေါင်းကို ဖောက်ထိုးခြင်းကြောင့် ကြောက်ရွံ့မှု ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ မောင်းတံ/ချွန်တံ (goad) ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိုးရိုက်ကြသည်။

Verse 196

वेत्रकाष्ठादिनिगडैरंकुशेनांगबंधनम् । भावेन मनसा क्लेशैर्भिक्षा युवादिपीडनम्

ဝါး၊ သစ်သား စသည့်အရာများဖြင့် ပြုလုပ်သော ချည်နှောင်ကိရိယာများနှင့် ချွန်ချိတ် (အင်ကူရှ) ဖြင့် ကိုယ်အင်္ဂါများကို ချည်နှောင်ကြသည်။ ထို့ပြင် စိတ်ကို ဝေဒနာကလေးရှ်ဖြင့် ညှဉ်းဆဲကာ အလှူတောင်းစားရန် အတင်းအကျပ်လုပ်စေပြီး၊ လူငယ်တို့နှင့် အခြားသူတို့ကိုလည်း ဖိနှိပ်ကြသည်။

Verse 197

आत्मयूथवियोगैश्च बलान्नयनबंधने । पशूनां संति कायानामेवं दुःखान्यनेकशः

ကိုယ့်အုပ်စု/အစုအဝေးမှ ခွဲခွာခံရခြင်းနှင့် အင်အားဖြင့် ဆွဲခေါ်သွားကာ ချည်နှောင်ထားခြင်းကြောင့်၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတိရစ္ဆာန်တို့သည် ဤသို့ အမျိုးမျိုးသော ဒုက္ခများကို ခံရသည်။

Verse 198

वर्षाशीतातपाद्दुःखं सुकष्टं ग्रहपक्षिणाम् । क्लेशमानाति कायानामेवं दुःखान्यनेकधा

မိုး၊ အအေးနှင့် နေရောင်အပူပြင်းထန်မှုကြောင့် ဒုက္ခ ဖြစ်ပေါ်လာသည်—သတ္တဝါနှင့် ငှက်တို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲသော ကလေးရှ်တည်း။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့သည် အမျိုးမျိုးသောနည်းလမ်းများဖြင့် ပင်ပန်းနာကျင်မှုနှင့် ညှဉ်းဆဲမှုကို ခံရသည်။

Verse 199

गर्भवासे महद्दुःखं जन्मदुःखं तथा नृणाम् । सुबाल्यदुःखं चाज्ञानं कौमारे गुरुशासनम्

လူသားတို့အတွက် မိခင်ဝမ်းအတွင်း နေရခြင်းသည် ဒုက္ခကြီး이며 မွေးဖွားချိန်တွင်လည်း ဒုက္ခရှိ၏။ ကလေးဘဝအစတွင် မသိမှုကြောင့် ပင်ပန်းကျပ်တည်းပြီး၊ ကလေးကြီးဘဝတွင် ဆရာ၏ စည်းကမ်းသွန်သင်မှုကို ခံရ၏။

Verse 200

यौवने कामरागाभ्यां दुःखं चैवेर्ष्यया पुनः । कृषिवाणिज्यसेवाद्यैर्गोरक्षादिक कर्मभिः

ယောဝနအရွယ်တွင် ကာမနှင့် ရာဂကြောင့် ဒုက္ခရပြီး၊ ထပ်မံ၍ မနာလိုစိတ်ကြောင့်လည်း ဒုက္ခရ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း စသည့်အလုပ်များနှင့် နွားထိန်းခြင်းစသော အလုပ်ပင်ပန်းမှုများကြောင့်လည်း ကျပ်တည်းရ၏။