Adhyaya 13

Verse 1

सोमशर्मोवाच । लक्षणं ब्रह्मचर्यस्य तन्मे विस्तरतो वद । कीदृशं ब्रह्मचर्यं च यदि जानासि भामिनि

သောမရှර්မာက ဆို၏။ “ဗြဟ္မစရိယ၏ လက္ခဏာများကို ငါ့အား အသေးစိတ် ပြောကြားပါ။ သင်သိလျှင်၊ အလှတရားရှိသော မိန်းမရေ၊ ဗြဟ္မစရိယသည် မည်သို့သော အကျင့်ဖြစ်သည်ကိုလည်း ပြောပါ။”

Verse 2

नित्यं सत्ये रतिर्यस्य पुण्यात्मा तुष्टितां व्रजेत् । ऋतौ प्राप्ते व्रजेन्नारीं स्वीयां दोषविवर्जितः

အမြဲတမ်း သစ္စာ၌ ပျော်မွေ့သော ပုဏ္ဏာတ္မာသည် စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရရှိ၏။ သင့်တော်သော ရာသီ (ရတု) ရောက်လာသော် အပြစ်ကင်းစင်၍ မိမိ၏ ဇနီးထံသို့ ချဉ်းကပ်သင့်၏။

Verse 3

स्वकुलस्य सदाचारं कदानैव विमुंचति । एतदेव समाख्यातं गृहस्थस्य द्विजोत्तम

သူသည် မိမိမျိုးရိုး၏ သဒ္ဓါကျင့်ဝတ်ကောင်းကို မည်သည့်အခါမျှ မစွန့်လွှတ်ရ။ အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ ဤအရာကိုပင် ဂೃಹಸ್ಥအတွက် အဓိက စည်းကမ်းဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 4

ब्रह्मचर्यं मया प्रोक्तं गृहिणामुत्तमं किल । यतीनां तु प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ဂৃহိန်တို့အတွက် အထူးကောင်းမြတ်သော ဗြဟ္မစရိယကို ငါပြောပြီးပြီ။ ယခု ယတီ (သံဃာ/တပသီ) တို့အတွက် စည်းကမ်းကို ငါရှင်းပြမည်; ငါပြောသမျှကို နားထောင်လော့။

Verse 5

दमसत्यसमायुक्तः पापाद्भीतस्तु सर्वदा । भार्यासंगं वर्जयित्वा ध्यानज्ञानप्रतिष्ठितः

ဒမ (ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်မှု) နှင့် သစ္စာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အမြဲတမ်း အပြစ်ကို ကြောက်ရွံ့ကာ၊ ဇနီးနှင့် ဆက်နွယ်မှုအပေါ် အာသက်ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ ဓ్యာန်နှင့် ဉာဏ်၌ ခိုင်မြဲစွာ တည်နေ၏။

Verse 6

यतीनां ब्रह्मचर्यं च समाख्यातं तवाग्रतः । तप एव प्रवक्ष्यामि तन्मेनिगदतः शृणु

အရှင်မြတ်၊ သင်၏ရှေ့တော်၌ ယတီတို့၏ ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းသော သီလ) ကို ငါရှင်းပြပြီးသားဖြစ်သည်။ ယခု တပဿ (tapas) အကြောင်းကို သီးသန့်ဟောမည်၊ ငါဖော်ပြသကဲ့သို့ စိတ်နှလုံးတည်၍ နားထောင်လော့။

Verse 7

आचारेण प्रवर्तेत कामक्रोधविवर्जितः । प्राणिनामुपकाराय संस्थितौद्यमावृतः

သင့်တော်သော အကျင့်အကြံဖြင့် နေထိုင်၍ ကာမနှင့် ဒေါသကို ပယ်ရှားရမည်။ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၌ တည်ကြည်စွာ အမြဲပါဝင်နေရမည်။

Verse 8

तप एवं समाख्यातं सत्यमेवं वदाम्यहम् । परद्रव्येष्वलोलुप्त्वं परस्त्रीषु तथैव च

ဤသို့ပင် တပဿ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုလိုက်သည်—ဤသည်ကို ငါ အမှန်တရားအဖြစ် ဟောကြား၏။ သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို မလိုလားမတောင့်တခြင်း၊ ထို့အတူ သူတစ်ပါး၏ ဇနီးမယားအပေါ်လည်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း။

Verse 9

दृष्ट्वा मतिर्न यस्य स्यात्स सत्यः परिकीर्तितः । दानमेव प्रवक्ष्यामि येन जीवंति मानवाः

အမှန်တရားကို မြင်ပြီးနောက်၌ပင် ဉာဏ်မလှုပ်ရှားမယိမ်းယိုင်သူကို စစ်မှန်သူဟု ချီးမွမ်းကြသည်။ ယခု ငါသည် ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) ကိုသာ ဟောမည်—အဲဒီကြောင့် လူသားတို့ အသက်ရှင်နေကြသည်။

Verse 10

आत्मसौख्यं प्रतीच्छेद्यः स इहैव परत्र वा । अन्नस्यापि महादानं सुखस्यैव ध्रुवस्य वा

ဤလောက၌ဖြစ်စေ၊ ပရလောက၌ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ စစ်မှန်သော ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို လက်ခံ၍ လိုက်နာရမည်။ အစာအဟာရကို လှူဒါန်းသော မဟာဒါနပင်လျှင် အမှန်အားဖြင့် ချမ်းသာ၏ ဒါနဖြစ်ပြီး၊ သေချာတည်ငြိမ်သော ချမ်းသာကို ပေးသည်။

Verse 11

ग्रासमात्रं तथा देयं क्षुधार्ताय न संशयः । दत्ते सति महत्पुण्यममृतं सोश्नुते सदा

ဆာလောင်၍ ဒုက္ခရောက်သူအား တစ်ကိုက်တည်းပင် ပေးလှူသင့်သည်—သံသယမရှိ။ ပေးလှူသောအခါ မဟာကုသိုလ် ဖြစ်ပေါ်၍ အလှူရှင်သည် အမృత၊ မသေမပျက်သော အကျိုးကို အမြဲခံစားရသည်။

Verse 12

दिनेदिने प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तृणं शय्यां च वचनं गृहच्छायां सुशीतलाम्

နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း ပေးလှူသင့်သည်—ရိုးရိုးမြက်ပင်တောင်၊ အိပ်ရာ၊ နူးညံ့သောစကား၊ နှင့် ကိုယ့်အိမ်၏ အေးမြသောအရိပ်တောင် ပေးနိုင်သည်။

Verse 13

भूमिमापस्तथा चान्नं प्रियवाक्यमनुत्तमम् । आसनं वचनालापं कौटिल्येन विवर्जितम्

ဧည့်သည်အား နေရာတည်းခိုရန်၊ ရေ၊ အစာ ပေးပါ; အလွန်ချိုမြိန်၍ မြင့်မြတ်သော စကားကို ပြောပါ; ထိုင်ခုံပေး၍ စကားပြောပါ—ကောက်ကျစ်မှုနှင့် လှည့်စားမှုကင်းစင်စွာ။

Verse 14

आत्मनो जीवनार्थाय नित्यमेव करोति यः । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य एवं दानं ददाति यः

မိမိအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် နေ့စဉ်လုပ်ကိုင်သူသည်၊ ဒေဝတားတို့နှင့် ပိတೃ (ဘိုးဘွား) တို့ကို ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်ပြီးနောက် ဤသို့ အလှူဒါန ပေးလှူသူဖြစ်သည်။

Verse 15

इहैव मोदते सो वै परत्र हि तथैव च । अवंध्यं दिवसं यो वै दानाध्ययनकर्मभिः

သူသည် ဤလောက၌ပင် ပျော်ရွှင်ရသကဲ့သို့ ပရလောက၌လည်း ထိုနည်းတူပင်—အလှူဒါန၊ သာသနာစာပေ လေ့လာခြင်း (အဓျယန) နှင့် ဓမ္မကိစ္စများဖြင့် မိမိနေ့ရက်ကို အလဟဿ မဖြစ်စေသူ။

Verse 16

प्रकुर्यान्मानुषो भूत्वा स देवो नात्र संशयः । नियमं च प्रवक्ष्यामि धर्मसाधनमुत्तमम्

လူအဖြစ် မွေးဖွားပြီး ဤအကျင့်ကို ဆောင်ရွက်သူသည် သံသယမရှိဘဲ ဒေဝတသဘောသို့ ရောက်၏။ ယခု ငါသည် ဓမ္မကို ပြည့်စုံစေသော အမြင့်မြတ်ဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည့် နိယမ (စည်းကမ်းဝိနယ) ကို ဟောပြမည်။

Verse 17

देवानां ब्राह्मणानां च पूजास्वभिरतो हि यः । नित्यं नियमसंयुक्तो दानव्रतेषु सुव्रत

ဒေဝတများနှင့် ဗြာဟ္မဏများကို ပူဇော်ရာ၌ အမြဲစိတ်နှလုံးတည်နေသူ၊ နိယမနှင့် အစဉ်ပေါင်းစည်းနေသူ၊ ဒါနဝရတများ၌ မခွဲမခွာ တည်ကြည်သူ—ထိုသူသည် အလွန်ကောင်းမြတ်သော ဝရတကို ထမ်းဆောင်သူ ဖြစ်၏။

Verse 18

उपकारेषु पुण्येषु नियमोऽयं प्रकीर्तितः । क्षमारूपं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तम

ကူညီထောက်ပံ့ခြင်းဆိုင်ရာ ပုဏ္ဏကမ္မများအတွက် ဤနိယမကို ကြေညာပြီးပြီ။ ယခု ငါသည် ခ္ෂမာ—အပြစ်လွှတ်ခြင်း၏ သဘောတရားကို ဟောပြမည်၊ အကောင်းဆုံး ဒွိဇတို့ရေ နားထောင်ကြလော့။

Verse 19

पराक्रोशं हि संश्रुत्य ताडिते सति केनचित् । क्रोधं न चैव गच्छेत्तु ताडितो न हि ताडयेत्

ကြမ်းတမ်းသော ဆဲဆိုသံကို ကြားရသော်လည်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက်က ထိုးနှက်သော်လည်း၊ ဒေါသသို့ မကျရ; ထိုးနှက်ခံရသူသည် ပြန်လည်ထိုးနှက် မပြုသင့်။

Verse 20

सहिष्णुः स्यात्स धर्मात्मा नहि रागं प्रयाति च । समश्नाति परं सौख्यमिह चामुत्र वापि च

ဓမ္မစိတ်ရှိသူသည် သည်းခံတတ်ရမည်; ရာဂနှင့် အစွဲအလမ်းသို့ မကျရောက်။ ထိုသူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး သုခကို ခံစားရ၏—ဤလောက၌လည်းကောင်း၊ နောက်လောက၌လည်းကောင်း။

Verse 21

एवं क्षमा समाख्याता शौचमेवं वदाम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरे यो वै शुद्धो रागविवर्जितः

ဤသို့ ခ္ဩမာ (ခွင့်လွှတ်ခြင်း) ကို ရှင်းလင်းပြီးပြီ။ ယခု သော်ချ (သန့်ရှင်းမှု) ကို ငါဆိုမည်။ အပြင်ပန်းနှင့် အတွင်းစိတ် နှစ်ဖက်လုံး သန့်ရှင်း၍ ရာဂ (အလိုတဏှာ) နှင့် အလွန်ကပ်လျက်မှု ကင်းသူသာ စင်ကြယ်သူ အမှန်ဖြစ်သည်။

Verse 22

स्नानाचमनकैरेव व्यवहारेण वर्तते । शौचमेवं समाख्यातमहिंसां तु वदाम्यहम्

ရေချိုးခြင်း၊ အာချမန (ရေသောက်၍ သန့်စင်ခြင်း) နှင့် နေ့စဉ်အပြုအမူများတွင် သင့်တော်သော ကျင့်ဝတ်ဖြင့် သော်ချကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။ ဤသို့ သော်ချကို ဆိုပြီးပြီ; ယခု အဟിംသာ (မဟုတ်မတရား မထိခိုက်စေခြင်း) ကို ငါဆိုမည်။

Verse 23

तृणमपि विना कार्यञ्छेत्तव्यं न विजानता । अहिंसानिरतो भूयाद्यथात्मनि तथापरे

လိုအပ်ချက်မရှိဘဲ မြက်တစ်စည်းတောင် မဖြတ်သင့်ကြောင်း မသိဘဲ ပြုမိသူသည် အဟിംသာ၌ ပိုမိုတည်ကြည်ရမည်။ ကိုယ့်အပေါ်ကဲ့သို့ပင် အခြားသူများအပေါ်လည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်စေ။

Verse 24

शांतिमेव प्रक्ष्यामि शांत्या सुखं समश्नुते । शांतिरेव प्रकर्तव्या क्लेशान्नैव परित्यजेत्

ငါသည် ငြိမ်းချမ်းရေးကိုသာ ကြေညာမည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကြောင့်သာ စစ်မှန်သော သုခကို ခံစားရသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကိုသာ ပျိုးထောင်ရမည်—ကလေးရှ် (ဒုက္ခအနှောင့်အယှက်) များကြားတွင်ပင် မစွန့်လွှတ်ရ။

Verse 25

भूतवैरं विसृज्यैव मन एवं प्रकारयेत् । एवं शांतिः समाख्याता अस्तेयं तु वदाम्यहम्

သက်ရှိအရာအားလုံးအပေါ် ရန်ငြိုးကို စွန့်လွှတ်ပြီး စိတ်ကို ဤသို့ လေ့ကျင့်ရမည်။ ဤသို့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှင်းပြပြီးပြီ; ယခု အစတေးယ (မခိုးမယူခြင်း) ကို ငါဆိုမည်။

Verse 26

परस्वं नैव हर्तव्यं परजाया तथैव च । मनोभिर्वचनैः कायैर्मन एवं प्रकारयेत्

သူတစ်ပါး၏ဥစ္စာကို မည်သို့မျှ မခိုးယူရ၊ သူတစ်ပါး၏ဇနီး၏ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း မလွန်ကျူးရ။ စိတ်ကိုသင့်တော်စွာ ထိန်းကျောင်း၍ အတွေး၊ စကား၊ ကိုယ်ကာယအပြုအမူတို့တွင် ဤသဘောတရားအတိုင်း ဖြစ်စေရာ။

Verse 27

दममेव प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजसत्तम । दमनादिंद्रियाणां वै मनसोपि विकारिणः

အို ဒွိဇသတ္တမ၊ သင့်ရှေ့တွင် “ဒမ” ဟူသော ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှုကို ငါရှင်းပြမည်။ အင်ဒြိယများကို ထိန်းသိမ်းလျှင် ပြောင်းလဲလွယ်သော စိတ်တောင် ထိန်းနိုင်လာသည်။

Verse 28

औद्धत्यं नाशयेत्तेषां स चैतन्यो वशी तदा । शुश्रूषां तु प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रेषु यादृशी

အင်ဒြိယတို့၏ မာနထောင်လွှားမှုကို ဖျက်ဆီးရမည်။ ထိုအခါ သတိရှိ၍ ကိုယ်တိုင်ထိန်းနိုင်သောသူသည် မိမိကိုယ်ကို မိမိအုပ်စိုးသူ ဖြစ်လာသည်။ ယခု ဓမ္မရှာစတြာများတွင် ဆိုထားသကဲ့သို့ “ရှုရှရူရှာ” (လေးစားစွာ စေတနာဖြင့် ဝန်ဆောင်မှု) ကို ငါရှင်းပြမည်။

Verse 29

पूर्वाचार्यैर्यथा प्रोक्ता तामेवं प्रवदाम्यहम् । वाचा देहेन मनसा गुरुकार्यं प्रसाधयेत्

ရှေးအာချာရျများ ပြောကြားခဲ့သကဲ့သို့ ငါလည်း ထိုအတိုင်း ကြေညာသည်။ စကားဖြင့်၊ ကိုယ်ဖြင့်၊ စိတ်ဖြင့် ဂုရု၏တာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေရာ။

Verse 30

जायतेऽनुग्रहो यत्र शुश्रूषा सा निगद्यते । सांगो धर्मः समाख्यातस्तवाग्रे द्विजसत्तम

အနုဂြဟ (ကရုဏာကောင်းချီး) ပေါ်ပေါက်စေသော ဝန်ဆောင်မှုကို “ရှုရှရူရှာ” ဟု ခေါ်သည်။ အို ဒွိဇသတ္တမ၊ ဓမ္မကို ၎င်း၏ အထောက်အကူနှင့် အကျင့်အဖော်များနှင့်တကွ သင့်ရှေ့တွင် ငါရှင်းပြပြီးပြီ။

Verse 31

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि श्रोतुमिच्छसि यत्पते । ईदृशे चापि धर्मे तु वर्तते यो नरः सदा

အရှင်၊ နားထောင်လိုပါက ထပ်မံပြောပါမည်—ဤသို့သော ဓမ္မ၌ အမြဲတည်ကြည်စွာ ရပ်တည်နေသော လူအကြောင်း။

Verse 32

संसारे तस्य संभूतिः पुनरेव न जायते । स्वर्गं गच्छति धर्मेण सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ဤသံသရာလောက၌ ထိုသူသည် ထပ်မံမမွေးဖွားတော့။ ဓမ္မ၏အာနုභာဝဖြင့် သူသည် သုဝဏ္ဏဘုံ(စွဝဂ္ဂ)သို့ သွား၏—ဤသည် အမှန်တရား၊ အမှန်တရားဟု ငါဆို၏။

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ धर्ममेव व्रजस्व हि । सर्वं हि प्राप्यते कांत यदसाध्यं महीतले

ဤသို့ သိပြီးနောက်၊ မဟာပညာရှိရေ၊ ဓမ္မသို့သာ အမှန်တကယ် ချဉ်းကပ်လော့။ ချစ်သူရေ၊ အရာအားလုံး ရနိုင်သည်—မြေပြင်ပေါ်၌ မရနိုင်သော အရာရှိသလော။

Verse 34

धर्मप्रसादतस्तस्मात्कुरु वाक्यं ममैव हि । भार्यायास्तुवचः श्रुत्वा सोमशर्मा सुबुद्धिमान्

ထို့ကြောင့် ဓမ္မ၏ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ငါ့စကားအတိုင်းပင် လုပ်လော့။ ဇနီး၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ပညာကောင်းသော ဆိုမရှာမာသည် (ထိုစကားကို) လက်ခံ하였다။

Verse 35

पुनः प्रोवाच तां भार्यां सुमनां धर्मवादिनीम्

ထို့နောက် သူသည် ဓမ္မကို ဟောပြောတတ်သော ဇနီး စုမနာအား ထပ်မံ၍ ပြောဆို하였다။