Adhyaya 12

Verse 1

सुमनोवाच । ऋणसंबंधिनं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । ऋणं यस्य गृहीत्वा यः प्रयाति मरणं किल

စုမနာက ပြောသည်– “မင်း၏ရှေ့မှောက်၌ အကြွေးနှင့် ဆက်နွယ်သော သားအကြောင်းကို ငါရှင်းပြမည်။ အခြားသူ၏ ချေးငွေကို ယူပြီးနောက် အမှန်တကယ် သေခြင်းသို့ သွားသည့် အမှုဖြစ်သည်။”

Verse 2

अर्थदाता सुतो भूत्वा भ्राता चाथ पिता प्रिया । मित्ररूपेण वर्त्तेत अतिदुष्टः सदैव सः

သူသည် ငွေကြေးပေးကူညီသော သားအဖြစ်၊ ညီအစ်ကိုအဖြစ်၊ ချစ်ခင်ရသော ဖခင်အဖြစ်တောင် ဖြစ်လာကာ မိတ်ဆွေသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပြုမူတတ်သော်လည်း၊ အမြဲတမ်း အလွန်ယုတ်မာသူ ဖြစ်နေသည်။

Verse 3

गुणं नैव प्रपश्येत स क्रूरो निष्ठुराकृतिः । जल्पते निष्ठुरं वाक्यं सदैव स्वजनेषु च

သူသည် ကောင်းမှုဂုဏ်ကို လုံးဝမမြင်တတ်; သဘာဝအားဖြင့် ကြမ်းတမ်း၍ နှလုံးသားခဲမာသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် အမြဲတမ်း ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောတတ်ပြီး—အထူးသဖြင့် ကိုယ့်မိသားစုနှင့် ကိုယ့်လူမျိုးအပေါ် ပို၍ ထိုသို့ပြုသည်။

Verse 4

मिष्टंमिष्टं समश्नाति भोगान्भुंजति नित्यशः । द्यूतकर्मरतो नित्यं चौरकर्मणि सस्पृहः

သူသည် အရသာချိုမြိန်သော အစားအစာများကို ထပ်ခါထပ်ခါ စားသောက်၍ အမြဲတမ်း ကာမသုခ၌ မူးယစ်နေသည်။ လောင်းကစား၌ နित्य ရတနေပြီး လောဘကြောင့် ခိုးယူမှုအလုပ်များသို့ ဆွဲငင်ခံရသည်။

Verse 5

गृहद्रव्यं बलाद्भुंक्ते वार्यमाणः स कुप्यति । पितरं मातरं चैव कुत्सते च दिनेदिने

သူသည် အိမ်ထောင်၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို အင်အားသုံး၍ သုံးစွဲစားသောက်သည်။ တားမြစ်လျှင် ဒေါသထွက်သည်။ ထို့ပြင် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း အဖနှင့် အမိကိုပါ အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည်။

Verse 6

द्रावकस्त्रासकश्चैव बहुनिष्ठुरजल्पकः । एवं भुक्त्वाथ तद्द्रव्यं सुखेन परितिष्ठति

သူသည် ငွေကြေးကို အတင်းအကျပ်ယူဆောင်သူ၊ ခြိမ်းခြောက်သူ၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားများ များစွာပြောသူဖြစ်သည်။ ထိုမတရားရရှိသော ဥစ္စာကို ခံစားပြီးနောက် သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်သည်။

Verse 7

जातकर्मादिभिर्बाल्ये द्रव्यं गृह्णाति दारुणः । पुनर्विवाहसंबंधान्नानाभेदैरनेकधा

ကလေးဘဝ၌ပင် ထိုကြမ်းကြုတ်သူသည် မွေးဖွားပွဲစသည့် သာသနာရေးအခမ်းအနားများကို အကြောင်းပြ၍ ဥစ္စာကို သိမ်းယူတတ်သည်။ ထို့ပြင် ပြန်လည်လက်ထပ်မှုဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများမှတစ်ဆင့် လှည့်ကွက်မျိုးစုံဖြင့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးလုပ်ဆောင်သည်။

Verse 8

एवं संजायते द्रव्यमेवमेतद्ददात्यपि । गृहक्षेत्रादिकं सर्वं ममैव हि न संशयः

ဤသို့ ဥစ္စာသည် စုဆောင်းလာသည်။ ထို့ပြင် ဒါနပေးလှူပြီးနောက်တောင် စိတ်ထဲတွင် “ဤအိမ်၊ ဤလယ်မြေ စသည်တို့ အားလုံးသည် ငါ့ပိုင်သာ—သံသယမရှိ” ဟူ၍ပင် ထင်မြင်နေသည်။

Verse 9

पितरं मातरं चैव हिनस्त्येव दिनेदिने । सुखंडैर्मुशलैश्चैव सर्वघातैः सुदारुणैः

နေ့စဉ်နေ့တိုင်း သူသည် အဖနှင့် အမိကိုပါ တကယ်တမ်း ထိုးနှက်နှိပ်စက်လျက်ရှိပြီး၊ ကျိုးပဲ့သစ်သားအပိုင်းအစများ၊ ဆန်ထောင်းတံ (မုဆယ်) နှင့် အလွန်ကြမ်းတမ်းသော ထိုးနှက်မှုအမျိုးမျိုးဖြင့် ရိုက်နှက်သည်။

Verse 10

मृते तु तस्मिन्पितरि मातर्येवातिनिष्ठुरः । निःस्नेहो निष्ठुरश्चश्चैव जायते नात्र संशयः

သို့သော် အဖကွယ်လွန်သွားသောအခါ သူသည် အမိအပေါ်တောင် အလွန်ကြမ်းတမ်းလာပြီး၊ မေတ္တာကင်းမဲ့၍ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သွားသည်—ဤအကြောင်း၌ သံသယမရှိ။

Verse 11

श्राद्धकर्माणि दानानि न करोति कदैव सः । एवंविधाश्च वै पुत्राः प्रभवंति महीतले

သူသည် ရှရဒ္ဓ (Śrāddha) အခမ်းအနားများနှင့် ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) ကို မည်သည့်အခါမျှ မပြုလုပ်။ ထိုသို့သော သားမျိုးတို့သည် မြေပြင်ပေါ်၌ မွေးဖွားလာကြသည်။

Verse 12

रिपुं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजपुंगव । बाल्ये वयसि संप्राप्ते रिपुत्वे वर्तते सदा

အို ဒွိဇပုင်္ဂဝ (နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး)၊ သင့်ရှေ့၌ ‘ရန်သူ’ ဟုခေါ်သော သားအကြောင်းကို ငါဖော်ပြမည်။ ကလေးဘဝလွန်၍ လူငယ်ဘဝရောက်သော် အမြဲ ရန်ဘက်သဘော၌သာ နေတတ်သည်။

Verse 13

पितरं मातरं चैव क्रीडमानो हि ताडयेत् । ताडयित्वा प्रयात्येव प्रहस्यैव पुनःपुनः

ကစားနေစဉ်ပင် သူသည် အဖနှင့် အမိကိုပါ ရိုက်နှက်တတ်သည်။ ရိုက်ပြီးနောက် ထွက်သွားကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ရယ်မောလျက်ရှိသည်။

Verse 14

पुनरायाति संत्रस्तः पितरं मातरं प्रति । सक्रोधो वर्तते नित्यं कुत्सते च पुनःपुनः

ကြောက်လန့်သဖြင့် သူသည် ဖခင်နှင့် မိခင်ထံသို့ ထပ်မံပြန်လာ၏။ အမြဲတမ်း ဒေါသဖြင့် ပြည့်နှက်နေကာ သူတို့ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဆဲဆိုကဲ့ရဲ့လေ၏။

Verse 15

एवं संवर्तते नित्यं वैरकर्मणि सर्वदा । पितरं मारयित्वा च मातरं च ततः पुनः

ဤသို့ပင် သူသည် အမြဲတမ်း ရန်ငြိုး၏ ကမ္မ၌ လုပ်လျက်ရှိ၏။ ဖခင်ကို သတ်ပြီးနောက် ထပ်မံ၍ မိခင်ကိုပါ သတ်ရန် လှည့်သွားလေ၏။

Verse 16

प्रयात्येवं स दुष्टात्मा पूर्ववैरानुभावतः । अथातः संप्रवक्ष्यामि यस्माल्लभ्यं भवेत्प्रियम्

ဤသို့ပင် ထိုဒုಷ್ಟစိတ်ရှိသူသည် အတိတ်က ရန်ငြိုး၏ အာနုဘော်ကြောင့် အဆုံးသတ်သို့ ရောက်လေ၏။ ယခု ငါသည် ချစ်မြတ်နိုးရာကို ရရှိစေမည့် နည်းကို ဟောပြမည်။

Verse 17

जातमात्रः प्रियं कुर्याद्बाल्ये लालनक्रीडनैः । वयः प्राप्य प्रियं कुर्यान्मातृपित्रोरनन्तरम्

မွေးဖွားချိန်မှစ၍ ကလေးကို ပျော်ရွှင်စေသင့်၏။ ကလေးဘဝတွင် ချစ်ခင်စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ကစားပျော်ရွှင်ခြင်းဖြင့်။ အသက်ရောက်လာသောအခါ ထို့နောက် မိခင်ဖခင်ကို စိတ်ချမ်းသာစေသင့်၏။

Verse 18

भक्त्या संतोषयेन्नित्यं तावुभौ परितोषयेत् । स्नेहेन वचसा चैव प्रियसंभाषणेन च

ဘက္တိဖြင့် ထိုနှစ်ဦးကို အမြဲတမ်း စိတ်ကျေနပ်စေသင့်၏။ ချစ်ခင်သော စကားလုံးများနှင့် နူးညံ့၍ နှစ်သက်ဖွယ် စကားပြောဆိုခြင်းဖြင့် နှစ်ဦးစလုံးကို ပျော်ရွှင်တည်ငြိမ်စေသင့်၏။

Verse 19

मृते गुरौ समाज्ञाय स्नेहेन रुदते पुनः । श्राद्धकर्माणि सर्वाणि पिंडदानादिकां क्रियाम्

ဆရာတော် ကွယ်လွန်သွားသည်ကို သိလျှင် မေတ္တာကြောင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ငိုကြွေးတတ်၏; သို့ရာတွင် ပိဏ္ဍပူဇာ (piṇḍa) ဆက်ကပ်ခြင်း စသည့် သြရာဒ္ဓ (śrāddha) အခမ်းအနား အားလုံးကို မလွဲမသွေ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 20

करोत्येव सुदुःखार्तस्तेभ्यो यात्रां प्रयच्छति । ऋणत्रयान्वितः स्नेहाद्भुंजापयति नित्यशः

အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသော်လည်း သူသည် သူတို့အတွက် တီရ္ထယာထရာ (pilgrimage) သွားရန် အထောက်အကူများကို ပေးစွမ်း၏; ထို့ပြင် သုံးပါးသော ऋण (ṛṇa-traya) ဖြင့် ချည်နှောင်ထားသဖြင့် မေတ္တာကြောင့် နေ့စဉ်မပြတ် အစာအဟာရ ကျွေးမွေးစေ၏။

Verse 21

यस्माल्लभ्यं भवेत्कांत प्रयच्छति न संशयः । पुत्रो भूत्वा महाप्राज्ञ अनेन विधिना किल

အချစ်တော်ရေ၊ တောင်းဆိုသမျှ အရာအားလုံးသည် ရရှိနိုင်သည်—သံသယမရှိ။ အမှန်တကယ် ဤနည်းလမ်းအတိုင်းပင် လူသည် မဟာပညာရှိသော သားတော် ဖြစ်လာ၏။

Verse 22

उदासीनं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे प्रिय सांप्रतम् । उदासीनेन भावेन सदैव परिवर्तते

အချစ်တော်ရေ၊ ယခု ဤနေရာ၌ သင့်ရှေ့တွင် ဥဒာသီန (မကပ်မငြိ) အခြေအနေကို ရှင်းပြမည်; အကြောင်းမှာ မကပ်မငြိသော စိတ်ထား၌ တည်နေသူသည် အတွင်းပိုင်း၌ အမြဲပြောင်းလဲတိုးတက်နေတတ်၏။

Verse 23

ददाति नैव गृह्णाति न च कुप्यति तुष्यति । नो वा ददाति संत्यज्य उदासीनो द्विजोत्तम

သူသည် မပေးလည်း မယူ; မဒေါသလည်း မပျော်ရွှင်။ အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် မပေးလည်း မတားဆီး—ဒွိဇောတ္တမရေ၊ ဤသို့သောသူသည် ဥဒာသီန (မကပ်မငြိ) ဝိရာဂီ ဖြစ်၏။

Verse 24

तवाग्रे कथितं सर्वं पुत्राणां गतिरीदृशी । यथा पुत्रस्तथा भार्या पिता माताथ बांधवाः

သားတို့၏ ကံကြမ္မာအခြေအနေကို သင်၏ရှေ့တွင် အကုန်လုံး ပြောပြီးသားဖြစ်သည်။ သားအတွက် ဖြစ်သကဲ့သို့ ဇနီး၊ ဖခင်၊ မိခင်နှင့် အခြားဆွေမျိုးများအတွက်လည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်၏။

Verse 25

भृत्याश्चान्ये समाख्याताः पशवस्तुरगास्तथा । गजा महिष्यो दासाश्च ऋणसंबंधिनस्त्वमी

အလုပ်သမားနှင့် အခြားမှီခိုသူများလည်း ရေတွက်ထားသည်။ ထို့အတူ နွားနှင့် မြင်းတို့၊ ဆင်၊ ကျွဲနှင့် ကျွန်တို့ပါ—ဤအရာအားလုံးကို အကြွေးနှင့်ဆက်နွယ်၍ တာဝန်ပေါ်တွင် ချိတ်ဆက်နေသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 26

गृहीतं न ऋणं तेन आवाभ्यां तु न कस्यचित् । न्यासमेवं न कस्यापि कृतं वै पूर्वजन्मनि

သူသည် အကြွေးတစ်စုံတစ်ရာ မယူခဲ့ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးလည်း မည်သူ့ထံမှ အကြွေးမယူခဲ့ပါ။ ထို့အတူ အတိတ်ဘဝတွင်လည်း မည်သူမျှ ကျွန်ုပ်တို့ထံ အပ်နှံထားသော ပစ္စည်း(န്യാസ) မရှိခဲ့ပါ။

Verse 27

धारयावो न कस्यापि ऋणं कांत शृणुष्वहि । न वैरमस्ति केनापि पूर्वजन्मनि वै कृतम्

ချစ်သူရေ၊ နားထောင်ပါ: ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သူ့အပေါ်မှ အကြွေးမရှိပါ။ အတိတ်ဘဝတွင်လည်း မည်သူနှင့်မျှ ရန်ငြိုးကို မဖန်တီးခဲ့ပါ။

Verse 28

आवाभ्यां हि न विप्रेंद्र न त्यक्तं हि तथापते । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज चिंतामनर्थकीम्

ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်ကို အမှန်တကယ် မစွန့်ပစ်ခဲ့ပါ—သင့်ခင်ပွန်းလည်း မစွန့်ပစ်ခဲ့ပါ။ ထိုသို့ သိပြီးနောက် စိတ်ငြိမ်သက်စွာ သွားပါ၊ အကျိုးမဲ့သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို စွန့်လွှတ်ပါ။

Verse 29

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । हृतं न चैव कस्यापि नैव दत्तं त्वया पुनः

သားသမီးတို့သည် မည်သူ၏အရာနည်း၊ ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးသည် မည်သူ၏အရာနည်း၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့သည် မည်သူ၏အရာနည်း။ အမှန်တကယ် သင်သည် မည်သူထံမှမျှ မခိုးယူခဲ့သကဲ့သို့၊ ပြန်လည်ပေးကမ်းခဲ့သည်ဟုလည်း မဆိုနိုင်။

Verse 30

कथं हि धनमायाति विस्मयं व्रज माधव । प्राप्तव्यमेव यत्रैव भवेद्द्रव्यं द्विजोत्तम

ဥစ္စာဓနသည် မည်သို့ရောက်လာသနည်း။ မာဓဝာ၊ အံ့ဩမနေပါနှင့်။ ဒွိဇိုတ္တမ၊ ရရှိရန်ကံသတ်မှတ်ထားသော ဥစ္စာသည် ထိုနေရာ၌ပင် မလွဲမသွေ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 31

अनायासेन हस्ते हि तस्यैव परिजायते । यत्नेन महता चैव द्रव्यं रक्षति मानवः

အမှန်တကယ် အားထုတ်မှုမရှိဘဲပင် ထိုဥစ္စာသည် သူ၏လက်ထဲသို့ ရောက်လာတတ်သည်။ သို့ရာတွင် လူသည် မိမိဥစ္စာကို ကြီးမားသောအားထုတ်မှုဖြင့်သာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရသည်။

Verse 32

व्रजमानो व्रजत्येव धनं तत्रैव तिष्ठति । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ जहि चिंतामनर्थकीम्

ထွက်ခွာသွားသူသည် တစ်ယောက်တည်းသာ ဆက်လက်သွားသော်လည်း ဥစ္စာဓနသည် ထိုနေရာ၌ပင် ကျန်ရစ်နေသည်။ ထိုသို့သိပြီး စိတ်ငြိမ်းချမ်းရာသို့ သွား၍ အကျိုးမဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို စွန့်လွှတ်ပါ။

Verse 33

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । कः कस्य नास्ति संसारे असंबंधाद्द्विजोत्तम

သားသမီးတို့သည် မည်သူ၏အရာနည်း၊ ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးသည် မည်သူ၏အရာနည်း၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့သည် မည်သူ၏အရာနည်း။ ဒွိဇိုတ္တမ၊ ဤလောက၌ ဆက်နွယ်မှုမတည်မြဲသဖြင့် မည်သူက မည်သူနှင့် အမြဲတမ်း ဆက်စပ်နေနိုင်မည်နည်း။

Verse 34

महामोहेन संमूढा मानवाः पापचेतसः । इदं गृहमयं पुत्र इमा नार्यो ममैव हि

မဟာမောဟကြောင့် လုံးဝမူးမောသွားသော အပြစ်စိတ်ရှိသူတို့က ‘ဤအိမ်သည် ငါ၏၊ ဤသားသည် ငါ၏၊ ဤမိန်းမတို့လည်း အမှန်တကယ် ငါ၏’ ဟု ထင်မြင်ကြသည်။

Verse 35

अनृतं दृश्यते कांत संसारस्य हि बंधनम् । एवं संबोधितो देव्या भार्यया प्रियया तदा

“ချစ်သူရေ၊ မုသားသည် လောကီသံသရာ၏ ချည်နှောင်မှုဟု မြင်ရသည်” ဟု ထိုအခါ နတ်သမီးတော်—သူ၏ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီး—က သူ့ကို မိန့်ဆို하였다။

Verse 36

पुनः प्राह प्रियां भार्यां सुमनां ज्ञानवादिनीम् । सोमशर्मोवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे सर्वसंदेहनाशनम्

ထို့နောက် ဆိုမရှර්မာသည် ဉာဏ်ပညာစကားပြောတတ်သော ချစ်ဇနီး စုမနာအား ထပ်မံ၍ ပြောသည်—“ကောင်းမြတ်သူမရေ၊ သင်ပြောသောစကားသည် အမှန်တရားဖြစ်၍ သံသယအားလုံးကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။”

Verse 37

तथापि वंशमिच्छंति साधवः सत्यपंडिताः । यथा पुत्रस्य मे चिंता धनस्य च तथा प्रिये

သို့သော်လည်း သာဓုသင်္ကာရသူ၊ သစ္စာကိုသိသော ပညာရှိတို့သည် မျိုးဆက်တည်တံ့မှုကို ဆန္ဒရှိကြသေးသည်။ ချစ်သူရေ၊ ငါသည် သားအတွက် စိုးရိမ်သကဲ့သို့ ငွေကြေးအတွက်လည်း စိုးရိမ်သည်။

Verse 38

येनकेनाप्युपायेन पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । सुमनोवाच । पुत्रेण लोकाञ्जयति पुत्रस्तारयते कुलम्

“နည်းလမ်းမည်သို့ဖြစ်စေ ငါသည် သားကို မွေးဖွားစေမည်” ဟုဆိုသည်။ စုမနာက “သားဖြင့် လောကများကို အနိုင်ယူနိုင်သည်; သားသည် မျိုးရိုးကို ကယ်တင်၍ ကူးမြောက်စေသည်” ဟု ပြော하였다။

Verse 39

सत्पुत्रेण महाभाग पिता माता च जंतवः । एकः पुत्रो वरो विद्वान्बहुभिर्निर्गुणैस्तु किम्

အို မဟာဘဂါ! သီလရှိသော သားကောင်းတစ်ယောက်ကြောင့် မိဘနှစ်ပါးသည် အမှန်တကယ် ပြည့်စုံသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပညာရှိ၍ အထူးကောင်းမြတ်သော သားတစ်ယောက်တည်းက အကောင်းဆုံး—ဂုဏ်မဲ့သော သားများစွာရှိခြင်းက ဘာအကျိုးရှိသနည်း။

Verse 40

एकस्तारयते वंशमन्ये संतापकारकाः । पूर्वमेव मया प्रोक्तमन्ये संबंधगामिनः

တစ်ယောက်တည်းက မျိုးရိုးကို မြှင့်တင်ကာ ကယ်တင်ပေးနိုင်သော်လည်း အခြားသူများက စိတ်ပူပန်ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်လာကြသည်။ အရင်ကတည်းက ငါပြောခဲ့သကဲ့သို့၊ အချို့ကတော့ ဆက်နွယ်မှုနှင့် ပေါင်းသင်းမှုကြောင့်သာ လိုက်ပါသွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 41

पुण्येन प्राप्यते पुत्रः पुण्येन प्राप्यते कुलम् । सुगर्भः प्राप्यते पुण्यैस्तस्मात्पुण्यं समाचर

ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) ကြောင့် သားကို ရရှိသည်၊ ပုဏ္ဏကြောင့် မြတ်သော မျိုးရိုးကူလကို ရရှိသည်။ ပုဏ္ဏကြောင့်ပင် ကောင်းမွန်သော ကိုယ်ဝန်နှင့် ကျန်းမာသော သားသမီးကို ရရှိသည်; ထို့ကြောင့် ပုဏ္ဏကို လေ့ကျင့်ကျင့်သုံးဆောင်လော့။

Verse 42

जातस्य मृतिरेवास्ति जन्म एव मृतस्य च । सुजन्म प्राप्यते पुण्यैर्मरणं तु तथैव च

မွေးဖွားလာသူအတွက် သေခြင်းသည် မလွဲမသွေရှိပြီး၊ သေဆုံးသွားသူအတွက်လည်း ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်လာသည်။ ပုဏ္ဏကြောင့် ကောင်းမွန်သော မွေးဖွားမှုကို ရရှိသကဲ့သို့၊ သေဆုံးပုံသဏ္ဌာန်လည်း ကံကမ္မအတိုင်း ဖြစ်သည်။

Verse 43

सुखं धनचयः कांत भुज्यते पुण्यकर्मभिः । सोमशर्मोवाच । पुण्यस्याचरणं ब्रूहि तथा जन्मान्यपि प्रिये

“ချစ်သူရေ၊ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဥစ္စာစုဆောင်းမှုတို့ကို ကုသိုလ်ကံ (ပုဏ္ဏကမ္မ) ဖြင့်သာ ခံစားရသည်။” ဆိုမာရှာမာက ပြောသည်—“ချစ်သူရေ၊ ပုဏ္ဏကို မည်သို့ လေ့ကျင့်ရမည်ကို ပြောပြပါ၊ ထို့ပြင် အခြားဘဝများတွင် ထွက်ပေါ်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလည်း ပြောပြပါ။”

Verse 44

सुपुण्यः कीदृशो भद्रे वद पुण्यस्य लक्षणम् । सुमनोवाच । आदौ पुण्यं प्रवक्ष्यामि यथा पुण्यं श्रुतं मया

အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ ပုဏ္ဏယကြီးသူသည် မည်သို့သောသူနည်း။ ပုဏ္ဏယ၏ လက္ခဏာကို ပြောပါ။ စုမနာက ဆိုသည်—ပထမဦးစွာ ငါသည် ပုဏ္ဏယကို ငါကြားသိထားသကဲ့သို့ ရှင်းပြမည်။

Verse 45

पुरुषो वाथवा नारी यथा नित्यं च वर्तते । यथा पुण्यैः समाप्नोति कीर्तिं पुत्रान्प्रियान्धनम्

ယောက်ျားဖြစ်စေ မိန်းမဖြစ်စေ၊ နေ့စဉ် မည်သို့ကျင့်ကြံနေထိုင်သနည်းအတိုင်း; ပုဏ္ဏယကံများကြောင့် ကီရ్తိ၊ ချစ်မြတ်နိုးသော သားများနှင့် ဥစ္စာဓနကို ရရှိသည်။

Verse 46

पुण्यस्य लक्षणं कांत सर्वमेव वदाम्यहम् । ब्रह्मचर्येण सत्येन मखपंचकवर्तनैः

အို ချစ်သူရေ၊ ပုဏ္ဏယ၏ လက္ခဏာများကို ငါ အပြည့်အစုံ ပြောမည်—ဗြဟ္မစရိယ၊ သစ္စာတရား၊ နှင့် ပဉ္စယဇ္ဉ (ယဇ္ဉငါးပါး) ကို စောင့်ထိန်းကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့်။

Verse 47

दानेन नियमैश्चापि क्षमाशौचेन वल्लभ । अहिंसया सुशक्त्या च अस्तेयेनापि वर्तनैः

ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) နှင့် နိယမ (စည်းကမ်းကျင့်သုံးခြင်း) ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အို ချစ်သူရေ; ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းမှုဖြင့်လည်းကောင်း; အဟിംသာနှင့် မတုန်မလှုပ် ခိုင်မာသောအားထုတ်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် အစတေယ—မခိုးမယူသော အကျင့်ဖြင့်လည်းကောင်း။

Verse 48

एतैर्दशभिरंगैस्तु धर्ममेवं प्रपूरयेत् । संपूर्णो जायते धर्मो ग्रासैर्भोगो यथोदरे

ထို့ကြောင့် ဤအင်္ဂါတစ်ဆယ်ဖြင့် ဓမ္မကို အပြည့်အဝ ပျိုးထောင်ရမည်။ ဓမ္မသည် ပြည့်စုံလာသည်—အစာကို တစ်လုတ်ချင်း စားသကဲ့သို့ ဝမ်းထဲ၌ အာဟာရ/အရသာ ပြည့်ဝလာသကဲ့သို့။

Verse 49

धर्मं सृजति धर्मात्मा त्रिविधेनैव कर्मणा । तस्य धर्मः प्रसन्नात्मा पुण्यमेवं तु प्रापयेत्

ဓမ္မစိတ်ရှိသူသည် ကမ္မသုံးမျိုးဖြင့် ဓမ္မကို ဖန်တီးပေါ်ထွန်းစေ၏။ စိတ်ကြည်လင်ငြိမ်းချမ်းလျက် ထိုဓမ္မသည်ပင် ထိုနည်းအတိုင်း ကုသိုလ်ပုဏ္ဏကို ပေးအပ်တတ်၏။

Verse 50

यं यं चिंतयते प्राज्ञस्तं तं प्राप्नोति दुर्लभम् । सोमशर्मोवाच । कीदृङ्मूर्तिस्तु धर्मस्य कान्यंगानि च भामिनि

ပညာရှိသည် မည်သည့်အရာကို မျှော်မှန်းစဉ်းစားသနည်း၊ ထိုအရာကိုပင်—ရခက်ခဲသော်လည်း—ရရှိတတ်၏။ ဆိုမရှာမာက “အလှတရားရှိသောမိန်းမရေ၊ ဓမ္မ၏ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် မည်သို့နည်း၊ ထို့အပြင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသည် မည်သည်တို့နည်း” ဟု မေး၏။

Verse 51

प्रीत्या कथय मे कांते श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते । सुमनोवाच । लोके धर्मस्य वै मूर्तिः कैर्दृष्टा न द्विजोत्तम

“ချစ်သူရေ၊ ချစ်ခင်စွာ ပြောပြပါ; နားထောင်လိုသော ယုံကြည်မှုသည် ငါ့အတွင်း ထကြွလာပြီ။” စုမနာက “ဒွိဇအထွတ်အမြတ်ရေ၊ ဤလောက၌ ဓမ္မ၏အကောင်အထည်ကို မည်သူမြင်ဖူးသနည်း” ဟု ဆို၏။

Verse 52

अदृश्यवर्त्मा सत्यात्मा न दृष्टो देवदानवैः । अत्रिवंशे समुत्पन्नो अनसूयात्मजो द्विजः

သူ၏လမ်းကြောင်းသည် မမြင်နိုင်သောအရာဖြစ်၍၊ သူ၏အတ္တသည် သစ္စာတရားပင် ဖြစ်၏။ နတ်များနှင့် အသူရာတို့ကပင် မမြင်ဖူးကြ။ အတြိဝంశ၌ မွေးဖွား၍ အနသူယာ၏ သားဖြစ်သော ဒွိဇတစ်ပါး ဖြစ်၏။

Verse 53

तेन दृष्टो महाधर्मो दत्तात्रेयेण वै सदा । द्वावेतौ तु महात्मानौ कुर्वाणौ तप उत्तमम्

ထိုသူကြောင့်ပင် ဒတ္တာတြေးယသည် မဟာဓမ္မကို အမြဲမြင်တွေ့ခဲ့၏။ အမှန်တကယ် ဤမဟာအတ္မနှစ်ပါးသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး တပဿာကို ကျင့်ဆောင်နေကြ၏။

Verse 54

धर्मेण वर्तमानौ तौ तपसा च बलेन च । इंद्राधिकेन रूपेण प्रशस्तेन भविष्यतः

ဓမ္မ၌တည်ကြည်၍ တပဿာနှင့် အင်အားပြည့်စုံသော ထိုနှစ်ဦးသည် အင်ဒြာကိုတောင် ကျော်လွန်သည့် မင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ ချီးမွမ်းထိုက်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ရရှိမည်။

Verse 55

दशवर्षसहस्रं तौ यावत्तु वनसंस्थितौ । वायुभक्षौ निराहारौ संजातौ शुभदर्शनौ

သူတို့သည် တော၌နေထိုင်သမျှ—နှစ်တစ်သောင်းတိုင်—လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ်ယူ၍ အစာမစားဘဲ နေကြပြီး မင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ တောက်ပသော ရုပ်ရည်ကို ရရှိလာကြသည်။

Verse 56

दशवर्षसहस्रं तु तावत्कालं तपोर्जितम् । सुसाध्यमानयोश्चैव तत्र धर्मः प्रदृश्यते

နှစ်တစ်သောင်းပတ်လုံး ထိုကာလတစ်လျှောက် တပဿာကို စုဆောင်းရရှိခဲ့သည်; ထိုအကျင့်အကြံများကို ကောင်းစွာ ပြီးမြောက်စေသည့်အခါ ထိုနေရာ၌ ဓမ္မသည် ထင်ရှားစွာ ပေါ်ထွက်လာသည်။

Verse 57

पंचाग्निः साध्यते द्वाभ्यां तावत्कालं द्विजोत्तम । त्रिकालं साधितं तावन्निराहारं कृतं तथा

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်ရေ၊ ထိုကာလတစ်လျှောက် ပဉ္စာဂ္နိ တပဿာကို အတိုင်းအတာနှစ်မျိုးဖြင့် ပြီးမြောက်စေနိုင်သည်; ထိုအချိန်တူတူ သုံးကြိမ်နေ့စဉ် စည်းကမ်းလည်း ပြည့်စုံပြီး၊ အစာမစားသည့် အစာရှောင်ခြင်းလည်း ပြီးစီးသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 58

जलमध्ये स्थितौ तावद्दत्तात्रेयो यतिस्तथा । दुर्वासास्तु मुनिश्रेष्ठस्तपसा चैव कर्षितः

ထို့နောက် ထိုနှစ်ဦးသည် ရေအလယ်၌ တည်နေစဉ် ဒတ္တာတြေးယ—ယတိတစ်ပါးလည်းဖြစ်သူ—ထိုနေရာ၌ ရှိနေ하였다; မုနိအထွတ်အမြတ် ဒုရ္ဝာသာလည်း တပဿာကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာ ခြောက်သွေ့ပိန်ပါးကာ ထိုနေရာ၌ ရှိနေ하였다။

Verse 59

धर्मं प्रति स धर्मात्मा चुक्रोध मुनिपुंगवः । क्रुद्धे सति महाभाग तस्मिन्मुनिवरे तदा

ဓမ္မအရေးအရာကိုကြောင့် ဓမ္မစိတ်ရှိသော တပသီတို့အထက်မြတ် မုနိသည် ဒေါသထွက်လာ၏။ အို ကံကောင်းသူရေ၊ ထိုမုနိမြတ် ဒေါသဖြစ်သည့်အခါ ထိုကာလ၌…

Verse 60

अथ धर्मः समायातः स्वरूपेण च वै तदा । ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तस्तपोभिश्च स बुद्धिमान्

ထို့နောက် ထိုကာလ၌ ဓမ္မသည် မိမိ၏အမှန်တကယ်သော ရုပ်သဘောဖြင့် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။ ဘြဟ္မစရိယာ စသည့် စည်းကမ်းများနှင့် တပသ်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ ပညာရှိတော်မူ၏။

Verse 61

सत्यं ब्राह्मणरूपेण ब्रह्मचर्यं तथैव च । तपस्तु द्विजवर्योस्ति दमः प्राज्ञो द्विजोत्तमः

သစ္စာတရားသည် ဘြာဟ္မဏ၏ ရုပ်သဘောဖြစ်၏၊ ဘြဟ္မစရိယာလည်း ထိုနည်းတူ။ တပသ်သည် မြတ်သော ဒွိဇ၏ လက္ခဏာဖြစ်ပြီး၊ ပညာရှိ ဒွိဇောတ္တမ၏ လက္ခဏာမှာ ဒမ—ကိုယ်စိတ်ထိန်းချုပ်ခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 62

नियमस्तु महाप्राज्ञो दानमेव तथैव च । अग्निहोत्रिस्वरूपेण ह्यात्रेयं हि समागताः

ထို့ပြင် နိယမ—အို မဟာပညာရှိ—နှင့် ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) လည်း ထိုနည်းတူ။ အဂ္နိဟောတရင် မီးပူဇော်ပွဲကျင်းပသူ ပုရောဟိတ်တို့၏ ရုပ်သဘောဖြင့် အာတြေယ မုနိများသည် ဤနေရာ၌ စုဝေးလာကြ၏။

Verse 63

क्षमा शांतिस्तथा लज्जा चाहिंसा च ह्यकल्पना । एताः सर्वाः समायाताः स्त्रीरूपास्तु द्विजोत्तम

ခွင့်လွှတ်ခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ ရှက်ကြောက်သိက္ခာ၊ အဟിംသာ (အကြမ်းမဖက်ခြင်း) နှင့် စိတ်ကူးယဉ်မှုကင်းခြင်း—အို ဒွိဇောတ္တမ—ဤအရာအားလုံးသည် စုဝေးလာ၍ မိန်းမရုပ်သဘောဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။

Verse 64

बुद्धिः प्रज्ञा दया श्रद्धा मेधा सत्कृति शांतयः । पंचयज्ञास्तथा पुण्याः सांगा वेदास्तु ते तदा

ထိုအခါ သင်၌ ဉာဏ် (buddhi)၊ ပညာမြင့် (prajñā)၊ ကရုဏာ၊ သဒ္ဓါ၊ မှတ်ဉာဏ်ထက်မြက်မှု (medhā)၊ ကောင်းသတင်းကောင်းနာမည်နှင့် ငြိမ်းချမ်းသဘောတို့ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကုသိုလ်ပြုသော ပဉ္စမဟာယဇ္ဉာနှင့် အင်္ဂများပါသော ဝေဒများလည်း ထိုကာလ၌ သင်၏အဖြစ် ဖြစ်하였다။

Verse 65

स्वस्वरूपधराश्चैव ते सर्वे सिद्धिमागताः । अग्न्याधानादयः पुण्या अश्वमेधादयस्तथा

သူတို့သည် ကိုယ်ပိုင်သဘာဝရုပ်ကို ဆောင်ယူကာ အားလုံး စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်ပြည့်စုံမှု) ကို ရောက်하였다။ ထို့အတူ အဂ္နျာဓာနမှ စသော ကုသိုလ်ကောင်းကင့် အခမ်းအနားများနှင့် အရှွမေဓမှ စသော ယဇ္ဉာများလည်း အကျိုးသက်ရောက်၍ फलပြည့်စုံလာ하였다။

Verse 66

रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाभरणभूषिताः । दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यगंधानुलेपनाः

သူတို့သည် ရုပ်ရည်လှပမှုနှင့် ဆွဲဆောင်မှုတို့ဖြင့် ပြည့်ဝ၍ အလှဆင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။ ဒိဗ္ဗပန်းမော်လီနှင့် ဒိဗ္ဗအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်ကာ ကောင်းကင်မွှေးရနံ့များဖြင့် လိမ်းနယ်ထားကြသည်။

Verse 67

किरीटकुंडलोपेता दिव्याभरणभूषिताः । दीप्तिमंतः सुरूपास्ते तेजोज्वालाभिरावृताः

သူတို့သည် မကွတ် (သရဖူ) နှင့် နားကပ်တို့ကို ဆင်ယင်ကာ ဒိဗ္ဗတန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။ ထွန်းလင်းတောက်ပ၍ ရုပ်ရည်သန့်ရှင်းလှပကာ တေဇော၏ မီးလျှံများဖြင့် အရပ်ရပ်မှ ဝန်းရံခံထားကြသည်။

Verse 68

एवं धर्मः समायातः परिवारसमन्वितः । यत्र तिष्ठति दुर्वासाः क्रोधनः कालवत्तथा

ဤသို့ဖြင့် ဓမ္မသည် မိမိ၏ ပရိဝါရ (အဖွဲ့အပါအဝင်) နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။ ထိုနေရာမှာ ကရုဏာမဲ့သော အမျက်ပြင်းထန်သည့် ဒုర్వာသာသည် ကာလ (အချိန်) ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ နေထိုင်နေသည်။

Verse 69

धर्म उवाच । कस्मात्कोपः कृतो विप्र भवांस्तपस्समन्वितः । क्रोधो हि नाशयेच्छ्रेयस्तप एव न संशयः

ဓမ္မက ဆိုသည်– “အို ဗြာဟ္မဏ၊ တပဿာနှင့် ပြည့်စုံနေသော်လည်း အဘယ်ကြောင့် ဒေါသထွက်သနည်း။ ဒေါသသည် ကောင်းကျိုးကို ဖျက်ဆီးတတ်ပြီး တပဿာသည် ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေသည်—သံသယမရှိ။”

Verse 70

सर्वनाशकरस्तस्मात्क्रोधं तत्र विवर्जयेत् । स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ उत्कृष्टं तपसः फलम्

ထို့ကြောင့် ဒေါသသည် အကုန်လုံးပျက်စီးစေသောအရာဖြစ်သဖြင့် ထိုအခါ ဒေါသကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ အို ဒွိဇအမြတ်၊ စိတ်တည်ငြိမ်၍ သက်သာနေပါ; စိတ်ငြိမ်းချမ်းခြင်းသည် တပဿာ၏ အမြင့်ဆုံးအကျိုးဖြစ်သည်။

Verse 71

दुर्वासा उवाच । भवान्को हि समायात एतैर्द्विजवरैः सह । सप्त नार्यः प्रतिष्ठंति सुरूपाः समलंकृताः

ဒုရ္ဝာသာက ဆိုသည်– “ဤအထူးကောင်းမြတ်သော ဗြာဟ္မဏတို့နှင့်အတူ ဒီနေရာသို့ လာရောက်သူသည် မည်သူနည်း။ ထို့ပြင် ရုပ်ရည်လှပ၍ အလှဆင်ထားသော မိန်းမ ခုနစ်ယောက်သည် အဘယ်ကြောင့် ဒီမှာ ရပ်နေသနည်း။”

Verse 72

कथयस्व ममाग्रे त्वं विस्तरेण महामते । धर्म उवाच । अयं ब्राह्मणरूपेण सर्वतेजः समन्वितः

“အို မဟာမုနိ၊ ငါ့ရှေ့တွင် အသေးစိတ် ပြောပြပါ” ဟုဆို၏။ ဓမ္မက ပြန်ဆိုသည်– “ဤသူသည် ဗြာဟ္မဏရုပ်ဖြင့် ရှိပြီး တေဇဿ—ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဝိညာဉ်ရောင်ခြည် အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။”

Verse 73

दंडहस्तः सुप्रसन्नः कमंडलुधरस्तथा । तवाग्रे ब्रह्मचर्योयं सोयं पश्य समागतः

လက်တွင် ဒဏ္ဍာကို ကိုင်ထား၍ အလွန်ပျော်ရွှင်ငြိမ်းချမ်းကာ ကမဏ္ဍလုကို ဆောင်ထားသော ဤဗြဟ္မစာရီသည် သင်၏ရှေ့သို့ ရောက်လာပြီ။ ကြည့်ပါ၊ သူရောက်လာပြီ။

Verse 74

अन्यं पश्यस्व वै त्वं च दीप्तिमंतं द्विजोत्तम । कपिलं पिंगलाक्षं च सत्यमेनं द्विजोत्तम

အို ဒွိဇောတ္တမ ဘြာဟ္မဏ၊ ဒီအခြားသူကိုလည်း ကြည့်ပါ—တောက်ပသက်ရောက်၍ ကပိလ (အဝါညို) အရောင်ရှိပြီး ပင်္ဂလ (အညိုရွှေရောင်) မျက်လုံးရှိသည်။ အမှန်တကယ်ပင် အို ဒွိဇောတ္တမ၊ သင်မြင်သကဲ့သို့ ဤသူသည် တကယ့်ရှိသူဖြစ်သည်။

Verse 75

तादृशं पश्य धर्मात्मन्वैश्वदेवसमप्रभम् । यत्तपो हि त्वया विप्र सर्वदेवसमाश्रितम्

အို ဓမ္မသတ္တဝါ၊ ထိုသို့သော တေဇကို ကြည့်ပါ—ဝိශ්ဝဒေဝတို့၏ အစုအဝေးကဲ့သို့ တောက်ပသည်။ အကြောင်းမှာ အို ဝိပရ (ဘြာဟ္မဏ)၊ သင်ကျင့်သုံးသော တပဿာသည် အမှန်တကယ် နတ်အားလုံး၏ အားပေးထောက်မမှုနှင့် အားကိုးရာဖြင့် တည်ရှိသည်။

Verse 76

एतं पश्य महाभाग तव पार्श्वसमागतम् । प्रसन्नवाग्दीप्तियुक्तः सर्वजीवदयापरः

အို မဟာဘဂါ၊ သင့်ဘေးသို့ ရောက်လာသူကို ကြည့်ပါ—နှစ်သက်ဖွယ် စကားသံနှင့် တောက်ပသော တေဇပါဝင်၍၊ သက်ရှိအပေါင်းတို့အပေါ် ကရုဏာမေတ္တာ၌သာ အပြည့်အဝ အလေးထားသူဖြစ်သည်။

Verse 77

दम एव तथायं ते यः पोषयति सर्वदा । जटिलः कर्कशः पिंगो ह्यतितीव्रो महाप्रभुः

အမှန်ပင် ဤ “ဒမ” (ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်မှု) သည် သင့်ကို အမြဲတမ်း ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သည်။ ၎င်းသည် ဇဋာဆံပင်ရှိ၍ ကြမ်းတမ်းကာ ပင်္ဂလ (အဝါညို) အရောင်ဖြစ်ပြီး အလွန်ပြင်းထန်သည့် မဟာပရဘု ဖြစ်သည်။

Verse 78

नाशको हि स पापानां खड्गहस्तो द्विजोत्तम । अभिशांतो महापुण्यो नित्यक्रियासमन्वितः

အို ဒွိဇောတ္တမ၊ သူသည် အပြစ်တို့ကို ဖျက်ဆီးသူ—လက်တွင် ဓားကိုင်ထားသည်။ သူသည် အပြည့်အဝ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်၍ မဟာပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်ကြီး) ရှိကာ နေ့စဉ် သာသနာရေး အကျင့်အကြံ (နိတျကရိယာ) များတွင် တည်ကြည်သူဖြစ်သည်။

Verse 79

नियमस्तु समायातस्तव पार्श्वे द्विजोत्तम । अनिर्मुक्तो महादीप्तः शुद्धस्फटिकसन्निभः

အို ဒွိဇိုတ္တမ (ဗြာဟ္မဏအမြတ်) ရေ—“နိယမ” သည် သင်၏ဘေးသို့ ရောက်လာပြီ၊ မပြတ်မတောက် မဟာတေဇောလင်းလက်၍ သန့်ရှင်းသော ကြည်လင်ကျောက်သဖွယ်။

Verse 80

पयःकमंडलुकरो दंतकाष्ठधरो द्विजः । शौच एष समायातो भवतः सन्निधाविह

နို့ဖြင့်ပြည့်သော ကမဏ္ဍလုကို ကိုင်ထားပြီး သွားသန့်စင်တံ (ဒန္တကာဋ္ဌ) ကို ဆောင်ထားသော ဒွိဇသည် ဤနေရာ၌ သင်၏အနီးတော်သို့ သန့်စင်မှု (ရှောច) အတွက် ရောက်လာသည်။

Verse 81

अतिसाध्वी महाभागा सत्यभूषणभूषिता । सर्वभूषणशोभांगी शुश्रूषेयं समागता

“သူမသည် အလွန်သီလဝတီ၊ မဟာကံကောင်းသူ—သစ္စာကိုပင် အလှဆင်အဖြစ် တန်ဆာဆင်ထားသူ။ ကုသိုလ်အလှဆင်များကြောင့် ကိုယ်အင်္ဂါများ တောက်ပ၍ ဤနေရာသို့ ဝတ်ပြုစေဝါရန် ရောက်လာသည်။”

Verse 82

अतिधीरा प्रसन्नांगी गौरी प्रहसितानना । पद्महस्ता इयं धात्री पद्मनेत्रा सुपद्मिनी

သူမသည် အလွန်တည်ငြိမ်ခိုင်မာ၍ ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝ၊ ကိုယ်အင်္ဂါများ ကြည်လင်သန့်ရှင်း—ဂေါရီကဲ့သို့ ဖြူဝင်း၍ မျက်နှာပြုံးရွှင်။ ဤသူမသည် “ဓာတရီ” (ထောက်ပံ့သူ) ဖြစ်ပြီး ကြာပန်းလက်၊ ကြာပန်းမျက်စိ၊ အမြတ်ဆုံး ကြာပန်းသဖွယ် ဖြစ်သည်။

Verse 83

दिव्यैराभरणैर्युक्ता क्षमा प्राप्ता द्विजोत्तम । अतिशांता सुप्रतिष्ठा बहुमंगलसंयुता

အို ဒွိဇိုတ္တမ—“ခ္ရှမာ” (သည်းခံခြင်း၏ ဒေဝီ) သည် ဒိဗ္ဗအလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ပေါ်ထွန်းလာသည်—အလွန်ငြိမ်းချမ်း၍ ဂုဏ်သိက္ခာ၌ တည်မြဲကောင်းမွန်၊ မင်္ဂလာဂုဏ်များစွာနှင့် ပြည့်စုံသည်။

Verse 84

दिव्यरत्नकृता शोभा दिव्याभरणभूषिता । तव शांतिर्महाप्राज्ञ ज्ञानरूपा समागता

ဒိဗ္ဗရတနာတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားသော တင့်တယ်လှပမှုဖြင့် တောက်ပ၍၊ ကောင်းကင်ဘုံအလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်—အို မဟာပညာရှိ—သင်၏ ရှာန္တိသည် ဉာဏ် (Jñāna) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ရောက်လာပြီ။

Verse 85

परोपकारकरणा बहुसत्यसमाकुला । मितभाषा सदैवासौ अकल्पा ते समागता

သူတို့သည် အခြားသူတို့အကျိုးအတွက် ကူညီကာကွယ်ရန် အမြဲတမ်းအပ်နှံ၍၊ အမှန်တရားများစွာဖြင့် ပြည့်ဝလျက်; စကားကို မျှတစွာသာ ပြောတတ်ကြ—အပြစ်ကင်းသူတို့သည် စုဝေးလာကြ၏။

Verse 86

प्रसन्ना सा क्षमायुक्ता सर्वाभरणभूषिता । पद्मासना सुरूपा सा श्यामवर्णा यशस्विनी

သူမသည် ကြည်နူးအေးချမ်း၍ ခံနိုင်ရည် (kṣamā) ဖြင့် ပြည့်စုံကာ အလှဆင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ ပဒ္မာသန (ကြာပန်းအာසန) ပေါ်တွင် ထိုင်လျက် ရုပ်ရည်လှပ—အမဲရောင်သွေးနှင့် ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသူ ဖြစ်၏။

Verse 87

अहिंसेयं महाभागा भवंतं तु समागता । तप्तकांचनवर्णांगी रक्तांबरविलासिनी

အို မဟာဘဂါ! ဤ အဟိṃသာ ဒေဝီသည် သင်၏ ရှေ့သို့ ရောက်လာပြီ။ ကိုယ်အင်္ဂါများသည် မီးပူမတ်ထားသော ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ အနီရောင်ဝတ်စုံဖြင့် လှပစွာ ထင်ရှား၏။

Verse 88

सुप्रसन्ना सुमंत्रा च यत्र तत्र न पश्यति । ज्ञानभावसमाक्रांता पुण्यहस्ता तपस्विनी

သူမသည် အမြဲတမ်း ကြည်နူးအေးချမ်း၍ အကြံဉာဏ်ကောင်း (su-mantrā) ရှိကာ ဒီဘက်ဟိုဘက် မကြည့်တတ်။ ဉာဏ်အခြေအနေဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရ၍ ပုဏ္ဏဟတ္ထ (သန့်ရှင်းသောလက်) ရှိသည့် တပသ္ဝိနီသည် လုံးဝ လီနနေ၏။

Verse 89

मुक्ताभरणशोभाढ्या निर्मला चारुहासिनी । इयं श्रद्धा महाभाग पश्य पश्य समागता

ပုလဲအလှဆင်၏တောက်ပမှုဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၍ သန့်ရှင်းကာ ချိုမြိန်စွာ ပြုံးနေသော—အလွန်ကံကောင်းသူရေ၊ ကြည့်ပါ ကြည့်ပါ၊ ဤသည်မှာ “သဒ္ဓါ” ကိုယ်တိုင် ရောက်လာခြင်းပင်။

Verse 90

बहुबुद्धिसमाक्रांता बहुज्ञानसमाकुला । सुभोगासक्तरूपा सा सुस्थिता चारुमंगला

သူမသည် ဉာဏ်ပညာအလွန်များစွာဖြင့် ပြည့်ဝ၍ အသိပညာမျိုးစုံဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသည်; နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အာနন্দများကို နှစ်သက်သော်လည်း တည်ငြိမ်ခိုင်မာ—လှပ၍ မင်္ဂလာရုပ်သွင်ရှိ၏။

Verse 91

सर्वेष्टध्यानसंयुक्ता लोकमाता यशस्विनी । सर्वाभरणशोभाढ्या पीनश्रोणि पयोधरा

အလိုအပ်ဆုံးအရာအားလုံးကို သမาธိဖြင့် စူးစိုက်နေသော ကမ္ဘာမိခင် ယশသရှိသူ—အလှဆင်တန်ဆာအမျိုးမျိုး၏ တောက်ပမှုဖြင့် ပြည့်စုံ—တင်ပါးပြည့်ဝ၍ ရင်သားပြည့်တင်းသူ ဖြစ်၏။

Verse 92

गौरवर्णा समायाता माल्यवस्त्रविभूषिता । इयं मेधा महाप्राज्ञ तवैव परिसंस्थिता

အဖြူဝင်းသော အရောင်ရှိသူမ ရောက်လာပြီး ပန်းကုံး၊ အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်တန်ဆာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ အလွန်ပညာရှိသူရေ၊ ဤသည်မှာ “မေဓာ” ဖြစ်၍ သင်တစ်ဦးတည်းအတွက်သာ ဤနေရာ၌ တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 93

हंसचंद्रप्रतीकाशा मुक्ताहारविलंबिनी । सर्वाभरणसंभूषा सुप्रसन्ना मनस्विनी

သူမသည် ဟင်္သာနှင့် လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ပုလဲလည်ဆွဲ လျှောကျနေသကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ထားသည်; အလှဆင်တန်ဆာအားလုံးဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ အလွန်ကြည်နူးငြိမ်းချမ်း၍ စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

Verse 94

श्वेतवस्त्रेण संवीता शतपत्रं शयेकृतम् । पुस्तककरा पंकजस्था राजमाना सदैव हि

အဖြူရောင်ဝတ်စုံဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၍ ရာပွင့်ပဒ္မပေါ်၌ အနားယူစေ၏။ လက်၌ ကျမ်းစာကို ကိုင်ကာ ပဒ္မအာသနပေါ် ထိုင်နေသဖြင့် အမြဲတမ်း တေဇောဓာတ်ဖြင့် တောက်ပလျက်ရှိ၏။

Verse 95

एषा प्रज्ञा महाभाग भाग्यवंतं समागता । लाक्षारससमावर्णा सुप्रसन्ना सदैव हि

အို မဟာဘဂါ၊ ဤပညာ (ပရဇ္ဉာ) သည် ကံကောင်းသူထံသို့ ရောက်လာပြီ။ လက္ခာရည်ကဲ့သို့ အရောင်ရှိ၍ အမြဲတမ်း အလွန်ပင် ကြည်လင်သက်သာ၍ ပျော်ရွှင်ငြိမ်းချမ်းလျက်ရှိ၏။

Verse 96

पीतपुष्पकृतामाला हारकेयूरभूषणा । मुद्रिका कंकणोपेता कर्णकुंडलमंडिता

အဝါရောင်ပန်းမാലာကို ဆင်မြန်း၍ လည်ဆွဲနှင့် လက်မောင်းအလှဆင် (ကေယူးရ) တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ လက်စွပ်နှင့် လက်ကောက်တို့ပါရှိပြီး နားကပ် (ကுண္ဍလ) များဖြင့်လည်း လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထား၏။

Verse 97

पीतेन वाससा देवी सदैव परिराजते । त्रैलोक्यस्योपकाराय पोषणायाद्वितीयका

အဝါရောင်ဝတ်စုံဖြင့် ဒေဝီသည် အမြဲတမ်း ထွန်းလင်းတောက်ပလျက်ရှိ၏။ သုံးလောက၏ အကျိုးပြုခြင်းနှင့် ပျိုးထောင်ထိန်းသိမ်းခြင်းအတွက် သူမသည် မတူညီမယှဉ်နိုင်သော တစ်ပါးတည်းဖြစ်၏။

Verse 98

यस्याः शीलं द्विजश्रेष्ठ सदैव परिकीर्तितम् । सेयं दया सु संप्राप्ता तव पार्श्वे द्विजोत्तम

အို ဒွိဇရှ్రေဋ္ဌ၊ သူမ၏ သီလကောင်းမြတ်မှုကို အမြဲတမ်း ချီးမွမ်းကြ၏။ ထိုဒယာ—ကရုဏာတရားပင် ယခု သင်၏ဘေးနားသို့ အမှန်တကယ် ရောက်လာပြီ၊ အို ဒွိဇောတ္တမ။

Verse 99

इयं वृद्धा महाप्राज्ञ भावभार्या तपस्विनी । मम माता द्विजश्रेष्ठ धर्मोहं तव सुव्रत

ဤအိုမင်းသောမိန်းမသည် မဟာပညာရှိ—ဘက်တိပြည့်ဝသော သစ္စာရှိဇနီးနှင့် တပသ္ဝိနီ (တပသ) ကျင့်သူဖြစ်၏။ သူမသည် ကျွန်ုပ်၏မိခင်၊ ဒွိဇရှ్రေဋ္ဌ အရှင်; ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်သည် သင်၏ ဓမ္မ ဖြစ်၏၊ သုဝရတ အရှင်။

Verse 100

इति ज्ञात्वा शमं गच्छ मामेवं परिपालय । दुर्वासा उवाच । यदि धर्मः समायातो मत्समीपं तु सांप्रतम्

ဤအကြောင်းကို သိပြီးနောက် စိတ်ငြိမ်းချမ်းစွာ သွားလော့၊ ဤပုံစံအတိုင်း ငါ့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လော့။ ဒုရဝါသာ မိန့်တော်မူသည်– “ဓမ္မသည် ယခု ငါ့ရှေ့သို့ အမှန်တကယ် ရောက်လာခဲ့လျှင်…”

Verse 101

एतन्मे कारणं ब्रूहि किं ते धर्म करोम्यहम् । धर्म उवाच । कस्मात्क्रुद्धोसि विप्रेन्द्र किमेतैर्विप्रियं कृतम्

“ဤအကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ; သင်အတွက် ကျွန်ုပ်သည် မည်သည့် ဓမ္မကို ဆောင်ရွက်ရမည်နည်း?” ဓမ္မက ပြန်မိန့်သည်– “ဗိပရိန္ဒြ အရှင်၊ အဘယ်ကြောင့် ဒေါသထွက်သနည်း? ဤသူတို့က သင်အား မနှစ်သက်စရာ မည်သို့ ပြုခဲ့သနည်း?”

Verse 102

तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि दुर्वासो यदि मन्यसे । दुर्वासा उवाच । येनाहं कुपितो देव तदिदं कारणं शृणु

“သင်က သင့်လျော်သည်ဟု ထင်လျှင်၊ ဒုရဝါသာ အရှင်၊ အကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ။” ဒုရဝါသာ မိန့်တော်မူသည်– “အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ် ဒေါသထွက်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို ယခု နားထောင်ပါ။”

Verse 103

दमशौचैः सुसंक्लेशैः शोधितं कायमात्मनः । लक्षवर्षप्रमाणं वै तपश्चर्या मया कृता

သမာဓိရှိသော ထိန်းချုပ်မှု (ဒမ) နှင့် သန့်ရှင်းမှု (ရှောချ) ကို ခက်ခဲသောဒုက္ခများဖြင့် ကျင့်သုံးကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို ကိုယ်တိုင် သန့်စင်ခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်ပင် ကျွန်ုပ်သည် တစ်သိန်းနှစ် အတိုင်းအတာကြာ တပသ (တပရှ္စရျာ) ကို ပြုခဲ့သည်။

Verse 104

एवं पश्यसि मामेवं दया तेन प्रवर्तते । तस्मात्क्रुद्धोस्मि तेद्यैव शापमेवं ददाम्यहम्

သင်သည် ငါ့ကို ဤသို့မြင်ကြည့်သဖြင့် ငါ့အတွင်း၌ ကရုဏာ ပေါ်ထွန်းလာ၏; သို့ရာတွင် ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ယနေ့တိုင် ငါသည် သင့်အပေါ် အမျက်ထွက်နေသေးသည်—ထို့ကြောင့် ယခု ငါသည် သင့်အပေါ် ဤကျိန်စာကို ချမှတ်မည်။

Verse 105

एवं श्रुत्वा तदा तस्य तमुवाच महामतिः । धर्म उवाच । मयि नष्टे महाप्राज्ञ लोको नाशं समेष्यति

ဤသို့ကြားသော် ထိုအခါ ဉာဏ်ကြီးသူက သူ့အား ပြော၏။ ဓမ္မက ဆိုသည်– “အို မဟာပညာရှိ၊ ငါ ပျက်စီးသွားလျှင် လောကသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်လိမ့်မည်။”

Verse 106

दुःखमूलमहं तात निकर्शामि भृशं द्विज । सौख्यं पश्चादहं दद्मि यदि सत्यं न मुंचति

အို ချစ်သူ—အို ဒွိဇ ဘြာဟ္မဏ—ဒုက္ခ၏ အမြစ်ကို ငါ အပြည့်အဝ ဆွဲနုတ်ပစ်မည်; ထို့နောက် သူသည် သစ္စာကို မစွန့်လွှတ်လျှင် ငါသည် သုခကို ပေးအပ်မည်။

Verse 107

पापोयं सुखमूलस्तु पुण्यं दुःखेन लभ्यते । पुण्यमेवं प्रकुर्वाणः प्राणी प्राणान्विमुंचति

အပြစ်သည် သုခပျော်ရွှင်မှု၌ အမြစ်တည်ပြီး၊ ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) သည် ဆင်းရဲခက်ခဲမှုဖြင့် ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသို့ ကုသိုလ်ပြုသော သတ္တဝါသည် နောက်ဆုံးတွင် အသက်ရှူကို လွှတ်ချ (သေဆုံး) သွားသည်။

Verse 108

महत्सौख्यं ददाम्येवं परत्र च न संशयः । दुर्वासा उवाच । सुखं येनाप्यते तेन परं दुःखं प्रपद्यते

“ဤသို့ ငါသည် မဟာသုခကို ပေးအပ်မည်—ပရလောက၌လည်း မသံသယရှိ” ဟု ဆို၏။ ဒုర్వာသာက ဆိုသည်– “သုခကို ရစေသော အရာတစ်ခုတည်းကြောင့်ပင် ပိုမိုကြီးမားသော ဒုက္ခသို့ ကျရောက်သည်။”

Verse 109

तत्तु मर्त्यः परित्यज्य अन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति निश्चयं नैव पश्यति

မရဏသတ္တဝါသည် ထိုဥစ္စာကို စွန့်ပစ်သွားပြီး အခြားသူကပင် ခံစားသုံးစွဲသွားသည်။ ထိုမှ ဖြစ်သော သုခကို အမှန်တကယ် မည်သူ သိနိုင်မည်နည်း။ အကြောင်းမှာ အတည်အမြဲ မည်သည့်သေချာမှုမျှ မမြင်ရ။

Verse 110

तच्छ्रेयो नैव पश्यामि अन्याय्यं हि कृतं तव । येन कायेन क्रियते भुज्यते नैव तत्सुखम्

ထိုအရာတွင် ကောင်းကျိုးမမြင်ရ; သင်ပြုသောအမှုသည် အမှန်တကယ် မတရားသည်။ အဓမ္မဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာက ပြုလုပ်သော ကర్మ၏ သုခကို ပြုသူက အမှန်တကယ် မခံစားနိုင်။

Verse 111

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति चान्यायं धर्ममेव वा

တစ်ယောက်က ကလေးရှ်ကို ခံရပြီး အခြားတစ်ယောက်က အကျိုးကို ခံစားသည်။ ထိုသုခကို အမှန်တကယ် မည်သူ သိနိုင်မည်နည်း၊ ထို့ပြင် မတရားခြင်းလား ဒါမှမဟုတ် ဓမ္မလားဟု မည်သူ ခွဲခြားနိုင်မည်နည်း။

Verse 112

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि सुखं पुनः । भुनक्ति पुरुषो धर्म तत्सर्वं श्रेयसा युतम्

တစ်ယောက်က ကလေးရှ်ကို ဖြစ်စေပြီး အခြားတစ်ယောက်က သုခကို ခံစားသော်လည်း ဓမ္မ၏ အကျိုးကိုတော့ ပုရုෂသည် မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ခံစားရသည်။ ထို့ကြောင့် အရာအားလုံးသည် မိမိ၏ ရှ္ရေယသ—အမြင့်မားသော ကောင်းကျိုး—နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။

Verse 113

पुण्यं चैव अनेनापि अनेन फलमश्नुते । क्रियमाणं पुनः पुण्यमन्येन परिभुज्यते

ဤသို့ပင် ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) လည်း စုဆောင်းရပြီး လူသည် ထိုအကျိုးကို ခံစားရသည်။ သို့သော် ပြုလုပ်နေဆဲ ကုသိုလ်ကိုပင် အခြားသူက ပြန်လည် ယူဆောင်ကာ ခံစားသွားနိုင်သည်။

Verse 114

तत्सर्वं हि सुखं प्रोक्तं यत्तथा यस्य लक्षणम् । धर्मशास्त्रोदितं चैव कृतं सर्वत्र नान्यथा

ကောင်းကျိုးနှင့် ချမ်းသာကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုထားသမျှသည်၊ လူတစ်ဦး၏ အမှန်တကယ်သော လက္ခဏာနှင့် ကိုက်ညီသည့် အရာတည်းဟူ၏။ ထို့ပြင် ဓမ္မရှာစတြ (Dharmaśāstra) တွင် မိန့်ကြားထားသကဲ့သို့ နေရာတိုင်း၌ ထိုအတိုင်းသာ ကျင့်သုံးရမည်—အခြားနည်းဖြင့် မဟုတ်။

Verse 115

येन कायेन कुर्वंति तेन दुःखं सहन्ति ते । परत्र तेन भुंजंति अनेनापि तथैव च

မည်သည့်ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် သူတို့က ကမ္မကို ပြုလုပ်သနည်း၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာတည်းဖြင့်ပင် ဒုက္ခကို ခံစားရသည်။ နောက်လောက၌လည်း ထိုတူညီသော ကိရိယာဖြင့် အကျိုးဖလကို ခံစားရပြီး၊ ဤလောက၌လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 116

इति ज्ञात्वा स धर्मात्मा भवान्समवलोकयेत् । यथा चौरा महापापाः स्वकायेन सहंति ते

ဤအကြောင်းကို သိပြီးနောက်၊ သင်သည် ဓမ္မတရားရှိသူဖြစ်သဖြင့် ကောင်းစွာ စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။ ခိုးသူ မဟာပာပီတို့သည် မိမိကိုယ်ခန္ဓာနှင့်အတူ ဒုက္ခကို ခံရသကဲ့သို့ပင်။

Verse 117

दुःखेन दारुणं तीव्रं तथा सुखं कथं नहि । धर्म उवाच । येन कायेन पापाश्च संचरन्ति हि पातकम्

“ကြမ်းတမ်း၍ ပြင်းထန်သော ဒုက္ခရှိသကဲ့သို့၊ ချမ်းသာလည်း အဘယ်ကြောင့် မရှိရမည်နည်း?” ဟု မေးရာ၊ ဓမ္မက ပြန်ဆိုသည်—“ပာပီတို့သည် ပာပကမ္မ၌ လှုပ်ရှားသွားလာကာ ပာတက (pātaka) ကို ပြုလုပ်သည့် ထိုကိုယ်ခန္ဓာတည်း (အကြောင်း) ဖြစ်သည်။”

Verse 118

तेन पीडां सहंत्येव पातकस्य हि तत्फलम् । दंडमेकं परं दृष्टं धर्मशास्त्रेषु पंडितैः

ထိုနည်းဖြင့်ပင် နာကျင်ပင်ပန်းမှုကို ခံရသည်—ဤသည်မှာ ပာပ၏ အကျိုးဖလတည်း။ ဓမ္မရှာစတြများတွင် ပညာရှိတို့က “ဒဏ္ဍ” (daṇḍa) ကို အမြင့်မြတ်ဆုံး တစ်ခုတည်းသော ပြုပြင်သန့်စင်ရေး အမိန့်အဖြစ် မြင်ထားကြသည်။

Verse 119

तं धर्मपूर्वकं विद्धि एतैर्न्यायैस्त्वमेव हि । दुर्वासा उवाच । एवं न्यायं न मन्येहं तथैव शृणु धर्मराट्

ဤအရာသည် ဓမ္မအခြေပြုကြောင်း သိမှတ်လော့။ ဤတရားမျှတမှုတို့ဖြင့် သင်ကိုယ်တိုင်ပင် ထူထောင်ထား၏။ ဒုရဝါသာက ဆိုသည်—“ဤသို့သော အကြောင်းပြချက်ကို ငါမလက်ခံ၊ သို့သော် နောက်ထပ်နားထောင်လော့၊ ဓမ္မရာဇာရေ။”

Verse 120

शापत्रयं प्रदास्यामि क्रुद्धोहं तव नान्यथा । धर्म उवाच । यदा क्रुद्धो महाप्राज्ञ मामेव हि क्षमस्व च

“ငါသည် သုံးမျိုးသော အမင်္ဂလာကျိန်စာကို ပေးမည်; ငါသည် သင့်အပေါ် ဒေါသထွက်နေ၏—အခြားနည်းမရှိ။” ဓမ္မက ဆိုသည်—“သင် ဒေါသထွက်သောအခါ၊ မဟာပညာရှိရေ၊ ကျွန်ုပ်ကို အမှန်တကယ် ခွင့်လွှတ်ပါ။”

Verse 121

नैव क्षमसि विप्रेंद्र दासीपुत्रं हि मां कुरु । राजानं तु प्रकर्तव्यं चांडालं च महामुने

“ဗိပရအထွဋ်အမြတ်ရေ၊ ဤအရာကို မခံလွှတ်ပါနှင့်; ကျွန်ုပ်ကို ကျွန်မသား (ကျွန်မ၏သား) မဖြစ်စေပါနှင့်။ ထိုအစား မဟာမုနိရေ၊ မင်းကိုပင် ချဏ္ဍာလ ဖြစ်စေသင့်သည်။”

Verse 122

प्रसादसुमुखो विप्र प्रणतस्य सदैव हि । दुर्वासाश्च ततः क्रुद्धो धर्मं चैव शशाप ह

ဗြာဟ္မဏရေ၊ ဦးညွှတ်ပူဇော်သူအပေါ် သူသည် အမြဲတမ်း ကြည်နူးကရုဏာရှိ၏။ သို့သော် ထို့နောက် ဒုရဝါသာသည် ဒေါသထွက်ကာ ဓမ္မကိုပင် ကျိန်စာချခဲ့သည်။

Verse 123

दुर्वासा उवाच । राजा भव त्वं धर्माद्य दासीपुत्रश्च नान्यथा । गच्छ चांडालयोनिं च धर्म त्वं स्वेच्छया व्रज

ဒုရဝါသာက ဆိုသည်—“ယနေ့မှစ၍ ဓမ္မရေ၊ သင်သည် မင်းဖြစ်မည်—သို့သော် ကျွန်မ၏သားအဖြစ်သာ၊ အခြားမဟုတ်။ ထို့ပြင် ချဏ္ဍာလ မွေးဖွားရာသို့လည်း သွားလော့; ဓမ္မရေ၊ သင်၏ဆန္ဒအတိုင်း ထိုနေရာသို့ သွားလော့။”

Verse 124

एवं शापत्रयं दत्त्वा गतोसौ द्विजसत्तमः । अनेनापि प्रसंगेन दृष्टो धर्मः पुरा किल

ဤသို့ သုံးမျိုးသော ကျိန်စာကို ထုတ်ပြောပေးပြီးနောက် အထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏသည် ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့်ပင် ရှေးကာလ၌ ဓမ္မသည် ထင်ရှားပေါ်လွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 125

सोमशर्मोवाच । धर्मस्तु कीदृशो जातस्तेन शप्तो महात्मना । तद्रूपं तस्य मे ब्रूहि यदि जानासि भामिनि

ဆိုမရှာမာက ပြောသည်—“မဟာသတ္တဝါက ကျိန်စာချခဲ့သဖြင့် ဓမ္မသည် မည်သို့သော အဖြစ်အပျက်/ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်လာသနည်း။ အလှပျိုမ၊ သင်သိလျှင် သူ၏ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ငါ့အား ပြောပြပါ။”

Verse 126

सुमनोवाच । भरतानां कुले जातो धर्मो भूत्वा युधिष्ठिरः । विदुरो दासीपुत्रस्तु अन्यं चैव वदाम्यहम्

စုမနာက ပြောသည်—ဘာရတ မျိုးနွယ်၌ ဓမ္မသည် ယုဓိဋ္ဌိရ အဖြစ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် မွေးဖွားလာ၏။ ဗိဒုရသည် အစေခံမိန်းမ၏ သားဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်ဦးအကြောင်းကိုလည်း ငါပြောမည်။

Verse 127

यदा राजा हरिश्चंद्रो विश्वामित्रेण कर्षितः । तदा चांडालतां प्राप्तः स हि धर्मो महामतिः

ဘုရင် ဟရိශ්ချန္ဒရ သည် ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၏ ဖိနှိပ်နှောင့်ယှက်မှုကြောင့် ဒုက္ခခံရသောအခါ၊ ထိုအချိန်၌ ချဏ္ဍာလ အခြေအနေသို့ ကျရောက်ခဲ့၏။ သို့သော် မဟာဉာဏ်ရှိသူရေ၊ ထိုအရာပင် အမှန်တကယ် ဓမ္မ ဖြစ်၏။

Verse 128

एवं कर्मफलं भुक्तं धर्मेणापि महात्मना । दुर्वाससो हि शापाद्वै सत्यमुक्तं तवाग्रतः

ဤသို့ပင် မဟာသတ္တဝါ ဓမ္မသည်—တရားတော်ကို စောင့်ထိန်းသူဖြစ်သော်လည်း—မိမိကံ၏ အကျိုးကို ခံစားရ၏။ ဒုရ္ဝာသာ၏ ကျိန်စာကြောင့် သင်၏ရှေ့၌ ပြောခဲ့သမျှသည် အမှန်တရားဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာ၏။