Uttara BhagaAdhyaya 6433 Verses

The Determination of the Extent of the Sacred Field and Related Matters (Kurukṣetra Māhātmya)

ဝသု–မောဟိနီ ဆွေးနွေးခန်းတွင် မောဟိနီက တီရ္ထများအနက် ကုရုက္ခေတ္တရ၏ အထူးမြတ်တန်ခိုးကို အသေးစိတ်မေးမြန်းသည်။ ဝသုက ကုရုက္ခေတ္တရကို အလွန်ပုဏ္ဏားမြင့် က္ෂေတရဟု သတ်မှတ်ကာ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးလျှင် အပြစ်များ ပျောက်ကင်းပြီး၊ နာကြားရုံဖြင့်ပင် လွတ်မြောက်ရေး အကျိုးရရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ထိုဒေသကို ဘြဟ္မာဝရ္တအတွင်း၊ စရஸဝတီနှင့် ဒೃષဒ္ဝတီ ကြားတွင် တည်ရှိကြောင်း ပြပြီး မောက္ခ-သာဓနာ လေးပါး—ဗြဟ္မ-ဉာဏ၊ ဂယာ-श्राद्ध၊ ဂိုသာလာ၌ သေခြင်း၊ ကုရုက္ခေတ္တရ၌ နေထိုင်ခြင်း—ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာ-စရသ်၊ ရာမ-ဟရဒ၊ ရာမ-တီရ္ထ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို ပြောကာ ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ ရုဒ္ရ/ရှီဝ၊ ပရရှုရာမ၊ မာရကဏ္ဍေယတို့၏ တပသ်နှင့် ဆက်စပ်စေသည်။ စရஸဝတီမြစ်စီးဆင်းပုံ၊ ကုရုတို့၏ စိုက်ပျိုးထူထောင်မှု၊ ကုရုက္ခေတ္တရ/ရှျမန်တပဉ္စကသည် ယောဇနာ ၅ ခန့် ကျယ်ဝန်းကြောင်းကိုလည်း သတ်မှတ်သည်။ ရေချိုးခြင်း၊ အစာရှောင်ခြင်း၊ ဒါန၊ ဟောမ၊ ဂျပ၊ ဒေဝပူဇာတို့၏ မပျက်မယွင်း အကျိုးကို ရေတွက်ကာ ထိုနေရာ၌ သေသူသည် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရှိကြောင်း အတည်ပြုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဒေသစောင့် ယက္ခ စုချန္ဒြကို ပူဇော်ပသရန် ညွှန်ကြားပြီး ဝိෂ္ဏုက အပြစ်သားများကို တားဆီးကာ က္ෂေတရကို ကာကွယ်ရန် ကာကွယ်သူများကို တပ်ဆင်ထားကြောင်း ဆိုသည်။

Shlokas

Verse 1

अथ कुरुक्षेत्रमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । वसो कृपालो धर्मज्ञ त्वया बहुविदा मम । तीर्थराजस्य माहात्म्यं प्रयागस्य निरूपितम् ॥ १ ॥

ယခု ကုရုက္ခေတ္တရ မဟာတ္မ្យကို စတင်ဖော်ပြမည်။ မိုဟိနီက ပြောသည်—“အို ဝಸು၊ ကရုဏာရှိ၍ ဓမ္မကို သိမြင်သူ၊ သင်သည် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တီရ္ထရာဇ (တီရ္ထတို့၏ ဘုရင်) ပရယာဂ၏ မဟာတ္မ្យကို ကျွန်မအား ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပြီ။”

Verse 2

यत्सर्वतीर्थमुख्येषु कुरुक्षेत्रं शुभावहम् । पावनं सर्वलोकानां तन्ममाचक्ष्व सांप्रतम् ॥ २ ॥

တီရ္ထအကြီးအကဲတို့အနက် ကုရုက္ခေတ္တရသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိ၍ လောကအားလုံးကို သန့်စင်ပေးသော အရာဟု ဆိုကြ၏—ထိုအကြောင်းကို ယခုပင် ကျွန်မအား ပြောပြပါ။

Verse 3

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं सुपुण्यदम् । यत्र गत्वा नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३ ॥

ဝಸುက ပြောသည်— «နားထောင်ပါ မောဟိနီ။ အလွန်ပုဏ္ဏသဒ္ဓါဖြစ်သော ကုရုက္ခေတ္တရကို ငါဖော်ပြမည်။ ထိုနေရာသို့ သွား၍ ရေချိုးလျှင် လူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်»။

Verse 4

तत्र तीर्थान्यनेकानि सेवितानि मुनीश्वरैः । तान्यहं तेऽभिधास्यामि श्रृण्वतां मुक्तिदानि च ॥ ४ ॥

ထိုနေရာ၌ မုနိအရှင်ကြီးများက ဆည်းကပ်ကာ ဂုဏ်ပြုခဲ့သော တီရ္ထများ အများအပြား ရှိသည်။ ငါသည် သင်အား ထိုတီရ္ထတို့ကို ယခုဖော်ပြမည်—ကြားရုံသာဖြင့်ပင် မုက္ခကို ပေးသော တီရ္ထများပင် ဖြစ်သည်။

Verse 5

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं गोग्रहे मरणं तथा । वासः पुंसां कुरुक्षेत्रे मुक्तिरुक्ता चतुर्विधा ॥ ५ ॥

ဗြဟ္မဉာဏ်ကို ရရှိခြင်း၊ ဂယာ၌ ဘိုးဘွားအတွက် ရှရာဒ္ဓ ပြုလုပ်ခြင်း၊ နွားတဲ (ဂိုဂြဟ) တွင် သေဆုံးခြင်း၊ နှင့် ကုရုက္ခေတ္တရ၌ နေထိုင်ခြင်း—ဤလေးပါးကို လူတို့အတွက် မုက္ခသို့ ဦးတည်စေသော လေးမျိုးသော လမ်းဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 6

सरस्वतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदंतरम् । तं देवसेवितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते ॥ ६ ॥

ဒေဝနဒီဖြစ်သော စရസ്വတီနှင့် ဒೃષဒ္ဝတီ မြစ်နှစ်စင်းကြားရှိ ဒေသကို ဘြဟ္မာဝရ္တ ဟု ခေါ်ကြသည်—ဒေဝတারা ဆည်းကပ်ကာ လာရောက်နေထိုင်သော မြေပြင်ဖြစ်သည်။

Verse 7

दूरस्थोऽपि कुरुक्षेत्रे गच्छामि च वसाम्यहम् । एवं यः सततं ब्रूयात्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ ७ ॥

«ငါသည် အဝေး၌ရှိသော်လည်း ကုရုက္ခေတ္တရသို့ သွားပြီး ထိုနေရာ၌ နေထိုင်၏။ ဤသို့ကို အမြဲတမ်း ပြောဆိုသူသည်လည်း အပြစ်တို့မှ လွတ်မြောက်သည်»။

Verse 8

तत्र वै यो वसेद्धीरः सरस्वत्यास्तटे स्थितः । तस्य ज्ञानं ब्रह्ममयं भविष्यति न संशयः ॥ ८ ॥

သမာဓိရှိ၍ ပညာရှိသူတစ်ဦးက စရஸဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်၌ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်လျှင်—သူ၏ ဉာဏ်ပညာသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ဖြင့် ပြည့်ဝသွားမည်၊ သံသယမရှိ။

Verse 9

देवता ऋषयः सिद्धाः सेवंते कुरुजांगलम् । तस्य संसेवनाद्देवि ब्रह्म चात्मनि पश्यति ॥ ९ ॥

နတ်တို့၊ ရှိသူ (ṛṣi) တို့၊ စိဒ္ဓ (siddha) တို့သည် ကုရုဇာင်္ဂလကို မကြာခဏ သွားရောက်ဆည်းကပ်ကြသည်။ အို ဒေဝီ၊ ထိုသန့်ရှင်းရာဌာနကို ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်လျှင် မိမိအတ္တမန်အတွင်း၌ ဗြဟ္မန် (Brahman) ကို မြင်တွေ့ရသည်။

Verse 10

मोहिन्युवाच । कुरुक्षेत्रं द्विजश्रेष्ठ सर्वतीर्थाधिकं कथम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वामहं शरणं गता ॥ १० ॥

မောဟိနီက ပြောသည်—«အို ဒွိဇအထွဋ်အမြတ် (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရှင်၊ ကုရုက္ရှေတရသည် တီရ္ထ (ဘုရားဖူး) အားလုံးထက် မည်သို့ အထက်မြတ်သနည်း။ အသေးစိတ် ပြောပြပါ; ကျွန်မသည် သင့်ထံ အားကိုးခိုလှုံလာပါသည်»။

Verse 11

वसुरुवाच । श्रृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं महाफलम् । यथा जातं नृणां पापदहनं ब्रह्मणः प्रियम् ॥ ११ ॥

ဝစုက ပြောသည်—«အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ နားထောင်ပါ။ အကျိုးကြီးမားသော ကုရုက္ရှေတရကို ငါရှင်းပြမည်—၎င်း၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ လူတို့၏ အပြစ်ကို မည်သို့ လောင်ကျွမ်းဖျက်ဆီးပုံ၊ နှင့် ဗြဟ္မာ (Brahmā) အတွက် အဘယ်ကြောင့် ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်သနည်း»။

Verse 12

आद्यं ब्रह्मसरः पुण्यं तत्र स्थाने समुद्गतम् । ततो रामह्रदो जातः कुरुक्षेत्रं ततः परम् ॥ १२ ॥

အစဦးတွင် ထိုနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော ဗြဟ္မ-ဆရ (Brahma-saras) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမှ ရာမ-ဟရဒ (Rāma-hrada) ဟုခေါ်သော ရေကန် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ထို့နောက် အထွဋ်အမြတ် သန့်မြတ်မြေ ကုရုက္ရှေတရ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 13

सरः संनिहितं तच्च ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । अथैषा ब्रह्मणो वेदी दिशमंतरतः स्थिता ॥ १३ ॥

ဤသန့်ရှင်းသော ရေကန်သည် အနီး၌တည်ရှိပြီး ရှေးကာလက ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းထားသည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာတွင်လည်း ဘြဟ္မာ၏ ဝေဒီ (ပူဇော်ရာအလ္တာ) သည် အလယ်တန်းဦးတည်ရာ (အကြားတည်ရာ) တွင် တည်ရှိသည်။

Verse 14

ब्रह्मणात्र तपस्तप्तं सृष्टिकामेन मोहिनि । स्थितिकामेन हरिणा तपस्तप्तं च चक्रिणा ॥ १४ ॥

အို မောဟိနီ၊ စိတ်ကိုမောဟစေသူမိန်းမရေ—ဤနေရာ၌ ဘြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကိုလိုလား၍ တပစ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စကြာကိုင် ဟရီလည်း လောကများကို ထိန်းသိမ်းလို၍ တပစ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။

Verse 15

सरः प्रवेशात्संप्राप्तं स्थाणुत्वं शंभुनापि च । पितुर्वधाच्च तप्तेन पशुरामेण भामिनि ॥ १५ ॥

အို လှပသောမိန်းမရေ—သမ္ဘု (ရှီဝ) သည် ထိုသန့်ရှင်းသော ရေကန်ထဲ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် တိုင်တံကဲ့သို့ မလှုပ်မရှားသော စ္ထာဏုတ്വကိုပင် ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဖခင်ကို သတ်ပြီးနောက် တပစ်အပူဖြင့် လောင်ကျွမ်းနေသော ပရရှုရာမလည်း ထိုနေရာသို့ လာရောက်ကာ ကုသိုလ်နှင့် သက်သာမှုကို ရရှိ하였다။

Verse 16

अब्रह्मण्यक्षत्रवधाद्ये च रक्तह्रदाः कृताः । तद्रक्तेन तु संतर्प्य कृतवांस्तत्र वै तपः ॥ १६ ॥

ထို့ပြင် က္ෂတ္တရိယများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သွေးနီရေကန်များကိုလည်း—သူသည် ထိုသွေးတည်းဟူသောအရာဖြင့် ထိုနေရာကို ကျေနပ်စေကာ ထိုနေရာ၌ တပစ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။

Verse 17

रामतीर्थं ततः ख्यातं संजातं पापनाशनम् । मार्कंडेयेन मुनिना संतप्तं परमं तपः ॥ १७ ॥

ထို့နောက် ထိုသန့်ရှင်းသော တီရ္ထသည် «ရာမတီရ္ထ» ဟု ကျော်ကြားလာပြီး အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးပေးသော အရာဖြစ်လာ하였다။ ထိုနေရာ၌ မာရ္ကဏ္ဍေယ မုနိသည် အမြင့်ဆုံးသော တပစ်ကို အလွန်ပြင်းထန်စွာ ကျင့်ခဲ့သည်။

Verse 18

यत्र तत्र समायाता प्लक्षजाता सरस्वती । सा सभाज्य स्तुता तेन मुनिना धार्मिकेण ह ॥ १८ ॥

နေရာတစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပလက္ခသစ်ပင်မှ မွေးဖွားသော သရஸဝတီ မယ်တော်သည် ရောက်လာ၏။ သာသနာတရားရှိသော မုနိသည် ထိုမယ်တော်ကို ဂုဏ်ပြုလက်ခံကာ ချီးမွမ်းတော်မူ၏။

Verse 19

सरः संनिहितं प्लाव्यं पश्चिमां प्रस्थितां दिशम् । कुरुणा तु ततः कृष्टं यावत्क्षेत्रं समंततः ॥ १९ ॥

အနီးရှိ ရေကန်ကို ရေဖြည့်လျှံစေပြီးနောက် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းထွက်သွား၏။ ထို့နောက် ကုရုတို့က လယ်မြေကို ပတ်လည်အနှံ့ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကာ လယ်ကွင်းအဆုံးတိုင်အောင် ပြုလုပ်ကြ၏။

Verse 20

पंचयोजनविस्तारं दयासत्यक्षमोद्गमम् । स्यमंतपंचकं तावत्कुरुक्षेत्रमुदाहृतम् ॥ २० ॥

စျမန်တပဉ္စက ဟုခေါ်သော ကုရုက္ရှေတရသည် ယောဇနာ ငါးခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး၊ ကရုဏာ၊ သစ္စာနှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းတို့ ပေါက်ဖွားရာ သန့်ရှင်းသော အရင်းအမြစ်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 21

अत्र स्नाता नरा देवि लभंते पुण्यमक्षयम् । मृता विमानमारुह्य ब्रह्मलोकं व्रजंति च ॥ २१ ॥

အို ဒေဝီ၊ ဤနေရာ၌ ရေချိုးသော လူတို့သည် မကုန်ခန်းသော ကုသိုလ်ကို ရရှိကြ၏။ သေဆုံးသည့်အခါ ကောင်းကင်ယာဉ်ပေါ် တက်ရောက်ကာ ဘြဟ္မလောကသို့လည်း သွားရောက်ကြ၏။

Verse 22

उपवासश्च दानं च होमो जप्यं सुरार्चनम् । अक्षयत्वं प्रयांत्येव नात्र कार्या विचारणा ॥ २२ ॥

ဥပဝါသ (အစာရှောင်ခြင်း)၊ ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း)၊ ဟောမ (မီးပူဇော်)၊ ဇပ (မန္တရားထပ်ဆိုခြင်း) နှင့် ဒေဝပူဇာတို့သည် မကုန်ခန်းသော ကုသိုလ်သို့ အမှန်တကယ် ရောက်စေ၏။ ဤအကြောင်း၌ ထပ်မံ စဉ်းစားရန် မလို။

Verse 23

ब्रह्मवेद्यां कुरुक्षेत्रे ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनाद्भयम् ॥ २३ ॥

ဗြဟ္မဝေဒျာဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းမြတ်သော ကုရုက္ခေတ္တရာ၌ သေဆုံးသူတို့သည် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းသို့ မပြန်လာကြ။ ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်အိမ်များနှင့် ကြယ်များပင် အချိန်ကာလကြောင့် ကျဆုံးရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကြ၏။

Verse 24

कुरुक्षेत्रे मृतानां तु न भूयः पतनं भवेत् । देवर्षिसिद्धगंधर्वास्तत्सरः सेवनोत्सुकाः ॥ २४ ॥

ကုရုက္ခေတ္တရာ၌ သေဆုံးသူတို့အတွက် နောက်တစ်ဖန် အနိမ့်သို့ ကျဆင်းခြင်း မဖြစ်တော့။ ဒေဝရ္ဩိများ၊ စိဒ္ဓများနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများသည် ထိုသန့်ရှင်းသော ရေကန်ကို ဝတ်ပြုရန် စိတ်အားထက်သန်စွာ လာရောက်လေ့ရှိကြ၏။

Verse 25

यत्र नित्यं स्थिता देवि रंतुकं नामतस्ततः । तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं विष्णुना स्थापिताः पुरा ॥ २५ ॥

အို ဒေဝီ၊ သင်သည် ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသဖြင့် ထိုအရပ်ကို «ရန္တုက» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုသန့်ရှင်းသော နယ်မြေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဗိෂ္ဏုဘုရားက ရှေးကတည်းက အစောင့်အရှောက်များကို တင်ထားခဲ့၏။

Verse 26

यक्षः सुचंद्रः सूर्यश्च वासुकिः शंबुकर्णकः । विद्याधरः सुकेशी च राक्षसाः स्थापिताः शुभे ॥ २६ ॥

ထိုမင်္ဂလာရာဌာန၌ စုချန္ဒြ (Sucandra) ဟု အမည်ရ ယက္ခ၊ စူရျ (Sūrya) ဟု ခေါ်သူ၊ ဝါဆုကိ (Vāsuki)၊ ရှမ္ဗုကဏ္ဏက (Śaṃbukarṇaka)၊ ဝိဒျာဓရ နှင့် စုကေရှီ (Sukeśī) တို့—ဤ ရာක්ෂသများကို သင့်လျော်စွာ တပ်စွဲထားခဲ့၏။

Verse 27

सभृत्यैस्तेऽष्टसाहस्रैर्द्धनुर्बाणधरैः सदा । रक्षंति च कुरुक्षेत्रं वारयंति च पापिनः ॥ २७ ॥

သူတို့သည် အစေခံများနှင့်အတူ အမြဲတမ်း ဓနုနှင့် မြားကို ကိုင်ဆောင်သော ရှစ်ထောင်သော တပ်သားများဖြစ်၍ ကုရုက္ခေတ္တရာကို အစဉ်ကာကွယ်ကြပြီး အပြစ်သားတို့ကို တားဆီးထားကြ၏။

Verse 28

रंतुकं तु समासाद्य क्षामयित्वा पुनः पुनः । ततः स्नात्वा सरस्वत्यां यक्षं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ २८ ॥

ထို့နောက် ရန္တုကကို ချဉ်းကပ်၍ အကြိမ်ကြိမ် ခွင့်လွှတ်ပါရန် တောင်းပန်ပြီးနောက်၊ စရஸဝတီမြစ်၌ ရေချိုးသန့်စင်하였다။ ထို့ပြင် ယက္ခကို မြင်လျှင် ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်하였다။

Verse 29

पुष्पं धूपं च नैवेद्यं कृत्वैतद्वाक्यमुच्चरेत् । तव प्रसादाद्यक्षेन्द्र वनानि सरितस्तथा ॥ २९ ॥

ပန်း၊ နံ့သာ၊ နေဝေဒျ (အာဟာရပူဇော်) ကို ပူဇော်ပြီးနောက် ဤစကားကို ရွတ်ဆိုရမည်— “ယက္ခတို့၏ အရှင်တော်၊ သင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် တောတောင်များနှင့် မြစ်ချောင်းများလည်း ကောင်းကျိုးဖြစ်ထွန်း၍ အနုဂ्रहရပါစေ” ဟူ၍။

Verse 30

भ्रमतो मम तीर्थानि मा विघ्नं जायतां नमः । इति प्रसाद्ययक्षेशं यात्रां सम्यक् समाचरेत् ॥ ३० ॥

“ကျွန်ုပ်သည် တီရ္ထသန့်ရှင်းရာများသို့ လှည့်လည်သွားလာစဉ် အတားအဆီး မဖြစ်ပါစေနှင့်—နမස්ကာရ!” ဟူ၍။ ထိုသို့ ယက္ခအရှင်ကို ပူဇော်နှစ်သိမ့်ပြီးနောက်၊ သာသနာယာတရာကို စနစ်တကျ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 31

वनानां चापि तीर्थानां सरितामपि मोहिनि । यो नरः कुरुते यात्रां कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदाम् ॥ ३१ ॥

အို မောဟိနီ (စိတ်ကို မောဟစေသော မိန်းမ) ရေ၊ ကုရုက္ခေတ္တရ၏ ပုဏ္ဏဒာမ (ကုသိုလ်ပေးသော) ယာတရာကို ဆောင်ရွက်သူ မည်သူမဆို၊ သန့်ရှင်းသော တောများ၊ တီရ္ထများနှင့် သန့်ရှင်းသော မြစ်များ၏ အကျိုးကိုလည်း တပြိုင်နက် ရရှိ၏။

Verse 32

न तस्य न्यूनता काचिदिह लोके परत्र च ॥ ३२ ॥

ထိုသူအတွက် ဤလောက၌လည်း၊ နောက်လောက၌လည်း ချို့တဲ့မှု မရှိချေ။

Verse 33

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेत्रप्रमाणादिनिरूपणं नाम । चतुष्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६४ ॥

ဤသို့ဖြင့် ဘೃಹန္နာရဒီယပုရာဏ၏ ဥတ္တရဘားဂ၌ ဝಸು–မောဟိနီ ဆွေးနွေးခန်း၊ ကုရုက္ခေတ္တရ မာဟာတ္မ്യ၌ «သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများကို သတ်မှတ်ခြင်း» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၆၄ ပြီးဆုံး၏။

Frequently Asked Questions

The chapter grounds Kurukṣetra’s superiority in (1) its status as a kṣetra sanctified by Brahmā’s creative tapas, Viṣṇu’s sustaining tapas, and Śiva’s transformative immersion; (2) its dense network of associated tīrthas (Brahma-saras, Rāma-hrada, Rāma-tīrtha); (3) its defined sacred extent (Syamantapañcaka, five yojanas) and Brahmāvarta placement; and (4) its explicit soteriological claim that bathing, residence, and especially dying there confer imperishable merit and apunarāvṛtti (non-return).

Beyond snāna and vow-like disciplines (upavāsa, dāna, homa, japa, deva-pūjā), the chapter adds a guardian-rite: approach Rantuka, seek forgiveness, bathe in Sarasvatī, offer flowers/incense/naivedya to the Yakṣa-lord (Sucandra), and pray for obstacle-free tīrtha-yātrā before proceeding in proper sequence.

It treats sacred space as a dharmic instrument: residing on Sarasvatī’s bank is said to brahmanize knowledge; resorting to Kurujāṅgala enables inner Brahman-vision; and Kurukṣetra-vāsa is listed among four mokṣa-sādhanas, culminating in the claim that death in Brahmavedyā Kurukṣetra yields non-return.