Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

मांसाशिनोऽपि भूपाला अत्यर्थं मृगयारताः । ते भांसं कार्तिके त्यक्त्वा गता विष्ण्वालयं शुभे ॥ ३२ ॥

māṃsāśino'pi bhūpālā atyarthaṃ mṛgayāratāḥ | te bhāṃsaṃ kārtike tyaktvā gatā viṣṇvālayaṃ śubhe || 32 ||

အသားစားသူဖြစ်သော်လည်း မင်းများသည် မုဆိုးလိုက်ခြင်းကို အလွန်နှစ်သက်ကြ၏။ သို့ရာတွင် ကာတိကလတွင် အသားကို စွန့်လွှတ်သော်၊ ကောင်းမြတ်သော ဗိဿနု၏ နေရာတော်သို့ ရောက်ကြ၏။

māṃsa-āśinaḥmeat-eaters
māṃsa-āśinaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक) + āśin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपपद: ‘मांसम् अश्नन्ति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि (even/also)
bhūpālāḥkings
bhūpālāḥ:
Karta (कर्ता/subject; apposition)
TypeNoun
Rootbhūpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
atyarthamexcessively
atyartham:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/adverb)
TypeIndeclinable
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (excessively/very much)
mṛgayā-ratāḥdevoted to hunting
mṛgayā-ratāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmṛgayā (प्रातिपदिक) + rata (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/तृतीया-भाव: ‘मृगयायां रताः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of kings)
tethey
te:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
bhāṃsammeat
bhāṃsam:
Karma (कर्म/object of ‘tyaktvā’)
TypeNoun
Rootbhāṃsa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; here = मांस (meat)
kārtikein Kārtika
kārtike:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootkārtika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Roottyaj (धातु) + tyaktvā (कृदन्त, त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
gatāḥwent
gatāḥ:
Kriya (क्रिया; predicate participle)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + gata (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viṣṇu-ālayamVishnu’s abode
viṣṇu-ālayam:
Karma (कर्म; destination as object with ‘gatāḥ’)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘विष्णोः आलयः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
śubheauspicious
śubhe:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘viṣṇu-ālaye’ understood)

Narada

Vrata: Kārtika-vrata (dietary restraint component)

Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"Wonder at transformative restraint: even meat-eating, hunting kings attain Viṣṇu’s abode by giving up meat in Kārtika."}

V
Vishnu
K
Kartika

FAQs

It teaches that Kārtika is a uniquely meritorious time: even deeply ingrained habits like meat-eating and hunting can be purified through vrata-based restraint, leading to Viṣṇu’s grace and attainment of His abode.

Bhakti is shown as practical and transformative—by honoring Viṣṇu in Kārtika through self-control (especially abstaining from meat), one aligns conduct with devotion and becomes fit for Viṣṇu’s realm.

Kalpa (ritual discipline) is implicit: the verse points to vrata-niyama—time-bound observance in Kārtika—where dietary restraint functions as a prescribed devotional rule supporting worship and merit.