Rukmāṅgada–Vāmadeva Saṃvāda: Ahimsa, Hunting, and the Fruit of Dvādaśī-Bhakti

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । ततः प्राह विशालाक्षी भर्तुर्वाक्यं निशम्य सा । सत्यमुक्तं त्वया राजन्पुत्रसौख्यात्परं सुखम् ॥ १ ॥

ဝသိဋ္ဌက ပြော၏။ ထို့နောက် မျက်လုံးကျယ်သော မိဖုရားသည် ခင်ပွန်း၏ စကားကို ကြားပြီး ပြောလေ၏— «အို မင်းကြီး၊ သင်ပြောသည်မှာ မှန်၏။ သားကြောင့် ရသော ပျော်ရွှင်မှုထက် မြင့်မားသော သုခ မရှိ»။

Verse 2

न भवेदिह राजेंद्र मुनीनां भाषितं यथा । तुल्यं भवति लोकेऽस्मिन् विष्ण्वाख्यस्य परस्य हि ॥ २ ॥

အို မင်းမြတ်ရေ၊ ဤလောက၌ မုနိတို့၏ မိန့်ကြားချက်နှင့် တူညီနိုင်သော အရာမရှိ။ အကြောင်းမူကား ထိုစကားများသည် ဗိဿနုဟု ခေါ်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်နှင့် ကိုက်ညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 3

पुत्रे भारस्त्वया न्यस्तः सप्तद्वीपसमुद्भवः । मार्गी हिंसां परित्यज्य यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम् ॥ ३ ॥

သားရေ၊ ကမ္ဘာလောက—ကျွန်းခုနစ်ခုနှင့် သမုဒ္ဒရာတို့ပါဝင်သော—အုပ်ချုပ်ရေး၏ တာဝန်ကြီးကို သင်ပေါ်သို့ အပ်နှံထားပြီ။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မလမ်းကိုလိုက်၍ အကြမ်းဖက်မှုကို စွန့်ပယ်ကာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် ဇနာရ္ဒနကို ကိုးကွယ်လော့။

Verse 4

भोगस्पृहां परित्यज्य सेवस्व सुरनिम्नगाम् । एतन्न्याय्यं भवति भो न न्याय्यो मृगनिग्रहः ॥ ४ ॥

အာရုံခံစားမှု၏ အပျော်အပါးကို လိုလားတပ်မက်ခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ သုရနိမ္နဂါ—ကောင်းကင်ဘုံဆင်းမြစ်တော်—ကို သဒ္ဓါဖြင့် ဆည်းကပ်လော့။ ဤသည်သာ တကယ်တရားသင့်တော်သော အရာဖြစ်၏၊ မိတ်ဆွေရေ; တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းသည် မသင့်တော်။

Verse 5

हृदये नखपातो हि वृद्धाया भूपते यथा । तथा विषयसेवा हि पितॄणां पुत्रिणां विदुः ॥ ५ ॥

အို မင်းကြီးရေ၊ အိုမင်းမိန်းမ၏ နှလုံးသားကို လက်သည်းဖြင့် ခြစ်ရာက နာကျင်သကဲ့သို့၊ အာရုံဝတ္ထုတို့ကို လွန်ကဲစွာ ဆည်းကပ်ခြင်းသည်လည်း ကလေးရှိသော မိဘတို့အတွက် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ပညာရှိတို့ သိကြသည်။

Verse 6

गृहे वापि हृषीकेशं पूजयस्व महीपते । निर्दोषमृगयूथानां न युक्तं सूदनं तव ॥ ६ ॥

အို မင်းကြီးရေ၊ သင့်အိမ်တွင်း၌ပင် ဟೃṣīkeśa (ဗိဿနု) ကို ပူဇော်လော့။ အပြစ်ကင်းသော တိရစ္ဆာန်အုပ်စုများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းသည် သင်နှင့် မသင့်တော်။

Verse 7

अहिंसा परमो धर्मः पुराणे परिकीर्तितः । हिंसया वर्तमानस्य व्यर्थो धर्म्मोभवेदिति । कुर्वन्नपि वृथा धर्मान्यो हिंसामनुवर्तते ॥ ७ ॥

ပုရာဏတွင် အဟိṃသာ (အကြမ်းမဖက်ခြင်း) သည် အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မဟု ကြေညာထားသည်။ အကြမ်းဖက်မှုဖြင့် အသက်မွေးသူအတွက် ဓမ္မသည် အကျိုးမရှိတော့ပေ; အခြား ဘာသာရေးကောင်းမှုများ ပြုလုပ်သော်လည်း အကြမ်းဖက်မှုကို ဆက်လိုက်နေသဖြင့် အားလုံး အလဟသ ဖြစ်သည်။

Verse 8

परैरुपहतां भूप नोपभुंजंति साधवः । षड्विधं नृप ते प्रोक्तं विद्वद्भिर्जीवघातनम् ॥ ८ ॥

အို မင်းကြီး၊ သာဓုတို့သည် အခြားသူတို့၏ ထိခိုက်နာကျင်စေမှုကြောင့် ရရှိလာသည့် အရာကို မစားသုံးကြပါ။ အို အုပ်စိုးရှင်၊ ပညာရှိတို့က သတ္တဝါကို သတ်ခြင်း/ထိခိုက်ခြင်းသည် ခြောက်မျိုးရှိကြောင်း သင့်အား ဆိုထားသည်။

Verse 9

अनुमोदयिता पूर्वं द्वितीयो घातकः स्मृतः । विश्वासकस्तृतीयोऽपि चतुर्थो भक्षकस्तथा । पंचमः पाचकः प्रोक्तः षष्ठो भूपात्र विग्रही । हिं सया संयुतं धर्ममधर्मं च विदुर्बुधाः ॥ ९ ॥

ပထမမှာ အမှုကို အတည်ပြုထောက်ခံသူ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ သတ်သူဟု ဆိုကြသည်။ တတိယမှာ အခြားသူကို ယုံကြည်စေ၍ သို့မဟုတ် လှုံ့ဆော်၍ လုပ်စေသူ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထမှာ စားသုံးသူ ဖြစ်၏။ ပဉ္စမမှာ ချက်ပြုတ်သူဟု ဆိုကြပြီး၊ ဆဋ္ဌမမှာ အို မင်းကြီး၊ မြေယာနှင့် ပစ္စည်းအိုးအခွက် (နည်းလမ်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု) ကို သိမ်းယူသူ ဖြစ်သည်။ ပညာရှိတို့က ဟိṃသာနှင့် ပေါင်းစည်းလျှင် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ နှစ်ပါးစလုံး မသန့်စင်သွားကြောင်း သိကြသည်။

Verse 10

न पापं कुरुते भूप पुत्रे भारं निवेश्य वै । धर्मं समाश्रयमन्सम्यक्संजातपलितः पिता ॥ १० ॥

အို မင်းကြီး၊ ဆံပင်ဖြူသွားသော အဖေကြီးသည် တာဝန်များကို သားထံ သင့်တင့်စွာ လွှဲအပ်ပြီးနောက် ပာပကို မပြုတော့ပေ; ထိုအစား ဓမ္မကို မှန်ကန်စွာ အားကိုးခိုလှုံသည်။

Verse 11

परित्यज्य इमं भावं मृगहिंसासमुद्भवम् । मृगशीला हि राजानो विनष्टाः शतशो नृप ॥ ११ ॥

အမဲလိုက်၍ တိရစ္ဆာန်ကို သတ်နာကျင်စေရာမှ ပေါက်ဖွားလာသော ဤစိတ်သဘောကို စွန့်လွှတ်ပါ။ အို မင်းကြီး၊ အမဲလိုက်ခြင်းကို စွဲလမ်းသော မင်းများ ရာနှင့်ချီ၍ ပျက်စီးသွားကြပြီ။

Verse 12

तस्माद्दुष्टं हि तन्मन्ये यत्र मृगपातनम् । दया वरा मृगेराज्ञां धर्मिणामपि दृश्यते ॥ १२ ॥

ထို့ကြောင့် မုဆိုးကဲ့သို့ သမင်တို့ကို သတ်ဖြတ်ရာ အရပ်ကို အလွန်ဆိုးယုတ်သည်ဟု ငါထင်၏။ တိရစ္ဆာန်တို့၏ မင်းဖြစ်သော သားရဲတို့တွင်ပင် မေတ္တာကရုဏာ ပိုမိုမြင့်မြတ်စွာ တွေ့ရပြီး၊ တရားရှိသည်ဟု ဆိုသူတို့တွင်ပင် ထိုကရုဏာကို မြင်ရ၏။

Verse 13

निवारितो मया हि त्वं हितबुद्ध्या पुनः पुनः । एवं ब्रुवाणां तां भार्यां नृपो वचनमब्रवीत् ॥ १३ ॥

“သင့်အကျိုးကို ရည်ရွယ်သော စိတ်ဖြင့် ငါသည် သင့်ကို အကြိမ်ကြိမ် တားဆီးခဲ့၏” ဟု နាងမိဖုရားက ပြောလျက်ရှိသော်၊ မင်းကြီးသည် ထိုဇနီးအား ဤစကားတို့ဖြင့် ပြန်လည်မိန့်တော်မူ၏။

Verse 14

नहिहिंसे मृगान्देवि मृगव्याजेन कानने । पर्य्यटिष्ये धनुष्पाणिः कुर्वन्कंटकशोधनम् ॥ १४ ॥

“အို ဒေဝီ၊ ငါသည် တောအတွင်း၌ မုဆိုးလုပ်သည်ဟု အကြောင်းပြ၍ တိရစ္ဆာန်တို့ကို မသတ်ပါ။ ငါသည် လက်၌ လေးကိုင်၍ လှည့်လည်ကာ ဆူးညှောင့်နှင့် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အတားအဆီးတို့ကို ဖယ်ရှားမည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 15

जनमध्ये सुतो मेऽस्तु काननेऽहं वरानने । श्वापदेभ्यश्च दस्युभ्यः प्रजा रक्ष्या महीभृता ॥ १५ ॥

“အို မျက်နှာလှသောသူ၊ ငါ့အတွက် လူအစုအဝေးအတွင်း၌ သားတစ်ယောက် ရပါစေ၊ ထို့ပြင် ငါသည် တောအတွင်း၌ နေထိုင်ပါစေ။ ထို့အပြင် မင်းဖြစ်သူသည် ပြည်သူတို့ကို သားရဲတို့နှင့် ဓားပြတို့ထံမှလည်း ကာကွယ်ရမည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 16

आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे । प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मोऽपि व्रजत्यधः ॥ १६ ॥

အို မင်္ဂလာရှိသောသူ၊ ပြည်သူတို့ကို မင်းကြီးကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သားတော်ဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်။ ပြည်သူကို မကာကွယ်နိုင်သော မင်းသည် တရားရှိသော်လည်း အောက်သို့ ကျရောက်သွား၏။

Verse 17

सोऽहं रक्षणमुद्दिश्यगमिष्यामि वनं प्रिये । विमुक्तभावोऽहमिति मेरुश्रृंगे रविर्यथा ॥ १७ ॥

ထို့ကြောင့် ချစ်မြတ်နိုးသူရေ၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ငါသည် တောသို့ သွားမည်။ «ငါသည် ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ပြီးပြီ» ဟူသော ယုံကြည်ချက်၌ တည်ကာ မေရုတောင်ထိပ်၌ တည်နေသော နေမင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 18

एवमुद्दिश्य तां राजा आरुरोह हयोत्तमम् । दोषापतिसमप्रख्यं निर्दोषं क्षितिभूषणम् ॥ १८ ॥

ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဘုရင်သည် ထိုမိန်းမကို ရည်ညွှန်းကာ မြင်းအကောင်းဆုံးကို တက်စီး၏။ လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ အပြစ်ကင်းစင်ကာ မြေကြီး၏ အလှဆင်တန်ဆာ ဖြစ်၏။

Verse 19

देववाहसमं रूपे प्रभंजनसमं जवे । धरामादृत्य भूपालो दत्वा तं दक्षिणं करम् ॥ १९ ॥

ရုပ်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် နတ်တို့၏ စီးနင်းတော်မူရာကဲ့သို့၊ အရှိန်အားဖြင့် လေပြင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဘုရင်သည် မြေကြီးကို ဂုဏ်ပြုကာ ထိုမြင်းကို လက်ယာဖြင့် လက်ခံပေး၏။

Verse 20

सहस्रकोटिदातारं कामिनीकुचपीडनम् । अशोकपल्लवाकारं वज्रांकुशविरोहणम् ॥ २० ॥

ထိုမြင်းသည် ထောင်သောင်းကုဋေ အလှူနှင့် ကောင်းချီးပေးသူကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ ချစ်သူမ၏ ရင်သားကို ဖိနှိပ်ကာ ရမက်ကို နှိုးဆော်သူလည်း ဖြစ်၏။ အရှိုကပင် အညွန့်နုကဲ့သို့ နူးညံ့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိပြီး၊ ဝဇ္ဇရ (vajra) နှင့် အင်္ကူရှ (aṅkuśa) အမှတ်တံဆိပ်များကို ထမ်းဆောင်ထား၏။

Verse 21

संप्रतस्थे महीपालश्चालयानो महीतलम् । साधयानो ययौ देशान्काननं स नृपोत्तमः ॥ २१ ॥

ထို့နောက် မြေကြီးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ—ဘုရင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး—သည် ခြေတော်အောက် မြေပြင်ကို လှုပ်ရှားစေသကဲ့သို့ ထွက်ခွာ၏။ ရည်မှန်းချက်ကို တည်ကြည်စွာ ဆောင်ရွက်ကာ နယ်မြေများစွာကို ဖြတ်သန်းပြီး တောထဲသို့ ဝင်ရောက်သွား၏။

Verse 22

वाजिवेगेन निर्द्धूता वारणाः स्यंदना हयाः । पदातयो निपेतुस्ते मूर्च्छिताः क्षितिमण्डले ॥ २२ ॥

မြင်းတို့၏ အရှိန်ပြင်းထန်သော ပြေးလွှားမှုကြောင့် ထိုးနှက်လှုပ်ခတ်ခံရသဖြင့် ဆင်များ၊ ရထားများနှင့် မြင်းများ ပြန့်ကျဲသွားကြပြီး၊ ခြေလျင်စစ်သည်တို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် မူးမေ့လဲကျကြ၏။

Verse 23

स राजा सहसा प्राप्तो मुनीनामाश्रमं परम् । योजनानां समुत्तीर्य शतमष्टोत्तरं नृप ॥ २३ ॥

အို မင်းကြီး၊ ထိုဘုရင်သည် ယောဇနာ တစ်ရာရှစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် မုနိတို့၏ အထွတ်အမြတ် အာရှရမ်သို့ ချက်ချင်း ရောက်ရှိလာ၏။

Verse 24

प्रविवेशाश्रमं रम्यं कदलीखण्डमण्डितम् । अशोकबकुलोपेतं पुन्नागसरलावृतम् ॥ २४ ॥

သူသည် ငှက်ပျောတောအုပ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော သာယာလှပသည့် အာရှရမ်သို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ အရှိုကနှင့် ဘကူလာပင်တို့ဖြင့် တင့်တယ်၍ ပုန္နာဂနှင့် သရလပင်တို့က ဝန်းရံထား၏။

Verse 25

मातुलिंगैः कपित्थैश्च खर्जूरैः पनसादिभिः । नारिकेलैस्तथा तालैः केतकैः सिंदुवारकैः ॥ २५ ॥

ထိုနေရာတွင် မာတုလင်္ဂ (သံပုရာမျိုး)၊ ကပိတ္ထ (သစ်ပန်းသီး)၊ ခရ္ဇူရ (ဒိတ်သီး)၊ ပနသ (ဂျက်ဖရု) စသည့် အသီးအနှံများ၊ ထို့ပြင် နာရိကေလ (အုန်းသီး) နှင့် တာလ (ပလ္မရာ) အသီးများ၊ ကေတကီပန်းနှင့် စိန္ဒုဝါရပန်းတို့လည်း ပူဇော်ရန် အလှတင့်စွာ ရှိ၏။

Verse 26

चन्दनैः सतमालैश्च सालैः पिप्पलचंपकैः । क्रमुकैर्दाडिमैश्चैव धात्रीवृक्षैः सहस्रशः ॥ २६ ॥

ထိုနေရာတွင် သစ်ပင်များ အထောင်အသောင်းရှိ၍—စန္ဒန (စန္ဒကူး)၊ စတမာလ၊ သာလ၊ ပိပ္ပလနှင့် စမ္ပက၊ ထို့ပြင် ကရမုက (အရက်ကာပင်)၊ ဒာဍိမ (သလဲပင်) နှင့် ဓာတြီ (အာမလကီ) ပင်များလည်း များစွာရှိ၏။

Verse 27

निम्बवृक्षैश्च बहुशस्तथाम्रैर्लोध्रपादपैः । परिपक्वफलैर्नम्रैः खगारूढैः समावृतम् ॥ २७ ॥

ထိုနေရာသည် နီမ်ပင်များစွာနှင့် မန်ကျည်း(သရက်)ပင်များ၊ လောဓရပင်များဖြင့် အရပ်လုံးဝန်းရံထားပြီး၊ အသီးအနှံများ အပြည့်အဝမှည့်သဖြင့် ကိုင်းခက်များ နိမ့်ကျလာကာ ငှက်များက ကိုင်းပေါ်တွင် နားနေကြသည်။

Verse 28

ह्यद्येन वायुना युक्तं पुष्पगन्धावृतेन हि । पश्यमानो मुनिं राजा ददर्श हुतभुक्प्रभम् ॥ २८ ॥

ထို့နောက် ပန်းရနံ့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော ထိုလေညင်းတစ်စင်းနှင့်အတူ၊ ကြည့်ရှုနေသော မင်းကြီးသည် ယဇ္ဉာမီးကဲ့သို့ တောက်ပသော မုနိကို မြင်တွေ့하였다။

Verse 29

वामदेवं द्विजवरं बहुशिष्यसमावृतम् । अवरुह्य हयाद्दृष्ट्वा प्रणनाम च सादरम् ॥ २९ ॥

မင်းကြီးသည် တပည့်များစွာဖြင့် ဝန်းရံထားသော ဝါမဒေဝ—ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံး—ကို မြင်လျှင် မြင်းပေါ်မှ ဆင်းကာ လေးစားစွာ ဦးချခဲ့သည်။

Verse 30

तेनापि मुनिना राजा ह्यर्घाद्यैरभिपूजितः । उपविश्यासने कौशे प्राह संहृष्टया गिरा ॥ ३० ॥

ထိုမုနိသည်လည်း အရ္ဃျာ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် မင်းကြီးကို ထိုက်တန်စွာ ဧည့်ခံပူဇော်하였다။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ကုရှမြက်အာသနပေါ်တွင် ထိုင်ကာ ဝမ်းမြောက်သော အသံဖြင့် ပြော하였다။

Verse 31

अद्य मे पातकं क्षीणं संप्राप्तं कर्मणः फलम् । दृष्ट्वा तव पदांभोजं सम्यग्ध्यानपरस्य च ॥ ३१ ॥

ယနေ့ ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်သည် ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီ၊ အတိတ်က ကံ၏ အမှန်တကယ်သော အကျိုးလည်း ရောက်ရှိလာပြီ—သင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို မြင်ရခြင်းနှင့်၊ မှန်ကန်သော ဓျာနတွင် အပြည့်အဝ တည်ကြည်သူကို မြင်ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 32

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रुक्मांगदमहीपतेः । संपृष्ट्वा कुशलं प्राह वामदेवो मुदान्वितः ॥ ३२ ॥

ရုက္မာင်္ဂဒ မဟာရာဇာ၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ဝါမဒေဝ မုနိသည် ကျန်းမာချမ်းသာမှုကို မေးမြန်းကာ ဝမ်းမြောက်စွာ ပြောဆိုလေ၏။

Verse 33

राजंस्त्वयातिपुण्येन विष्णुभक्तेन वीक्षितः । ममाश्रमो महाभाग पुण्यो जातो धरातले ॥ ३३ ॥

အို မဟာရာဇာ၊ သင်သည် အလွန်ပုဏ္ဏားမြတ်၍ ဗိဿနုဘက္တ ဖြစ်သဖြင့် ဤအာရှရမ်ကို ကြည့်မြင်ခြင်းကြောင့်၊ အို မဟာကံကောင်းရှင်၊ ကျွန်ုပ်၏ အာရှရမ်သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးရာ ဖြစ်လာလေပြီ။

Verse 34

कस्तेऽन्यस्तुल्यतामेति पार्थिवो धरणीतले । येन वैवस्वतो माग्रो भग्नो निर्जित्य वै यमम् ॥ ३४ ॥

ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် သင်နှင့် တူညီနိုင်သော ဘုရင်အခြားမည်သူရှိမည်နည်း။ သင်သည် ဝိုင်ဝஸ္ဝတ (ယမ) ၏ လမ်းကြောင်းကိုပင် ချိုးဖောက်ကာ ယမကို အနိုင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်၏။

Verse 35

प्रापितः सकलो लोको वैकुंठं पदमव्ययम् । उपोषयित्वा नृपतेद्वादशीं पापनाशिनीम् ॥ ३५ ॥

အို မင်းကြီး၊ ပာပနာရှီနီ ဒွာဒသီ ဥပေါသကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကြောင့် လူထုအားလုံးကို မဖျက်ဆီးနိုင်သော ဝိုင်ကుంఠ သောကမ္ဘာသို့ ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့လေ၏။

Verse 36

चतुर्भिः शोभनोपायैः प्रजाः सयम्य भूतले । स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम् ॥ ३६ ॥

နည်းလမ်းကောင်းမြတ် လေးပါးဖြင့် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပြည်သူတို့ကို ထိန်းညှိသင်ကြားကာ၊ ကိုယ့်တာဝန်ဓမ္မ၌ တည်သူတို့သာမက အဓမ္မလုပ်ရပ်၌ ကျရောက်သူတို့ကိုပါ မဓုဘိဒ် (ဗိဿနု) ၏ အဘိဓာန်တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့လေ၏။

Verse 37

सोऽस्माकं द्रष्टुकामानां संप्राप्तो दर्शनं नृप । श्वपचोऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः ॥ ३७ ॥

အို မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်လိုသူတို့၏ မျက်စိရှေ့သို့ သူရောက်လာ၍ ဒർശန ကို ပေးတော်မူပြီ။ အို မြေရှင်မင်း၊ အနိမ့်ဆုံးမွေးဖွားသူတောင် ဗိṣṇု-ဘက္တ ဖြစ်လျှင် ဒွိဇထက် မြင့်မြတ်သည်။

Verse 38

विष्णुभक्तिविहीनस्तु द्विजोऽपि श्वपचाधिकः । दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले ॥ ३८ ॥

ဗိṣṇု-ဘက္တိ မရှိသော ဒွိဇသည် ဒွိဇဖြစ်သော်လည်း အနိမ့်ဆုံးသူထက်ပင် နိမ့်ကျသည်။ အို မင်းကြီး၊ ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် ဗိṣṇု-ဘက္တ ဖြစ်သော မင်းများသည် အလွန်ရှားပါးသည်။

Verse 39

नावैष्णवो भवेद्राजा क्षितिलक्ष्मीप्रसाधकः । यो न राजा हरेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान् ॥ ३९ ॥

မြေ၏လက္shmi ကို အလှဆင်၍ အုပ်ချုပ်လိုသော မင်းသည် အဝိုင်ṣṇava မဖြစ်သင့်။ ဟရီကို မဘက်တ မဟုတ်သော မင်းသည် အခြားဒေဝတားများကို ဘက်တ ဖြစ်သော်လည်း စစ်မှန်သော မင်းမဟုတ်။

Verse 40

यथा जारे पतिं त्यक्त्वा रता स्त्री स तथा नृपः । एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम् ॥ ४० ॥

မိန်းမတစ်ယောက်သည် ခင်ပွန်းကို စွန့်၍ ချစ်သူနှင့် စွဲလမ်းသကဲ့သို့၊ မင်းသည် မိမိ၏ တရားသင့်တာဝန်ကို စွန့်လျှင် ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုမင်းအတွက် ဓမ္မလွန်ကျူးမှုသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ်မည်။

Verse 41

धर्मस्यार्थस्य कामस्य प्रज्ञायाश्च गतेरपि । तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम् ॥ ४१ ॥

ဗိṣṇုကို ပူဇော်ခြင်းသည် နည်းလမ်းမှန်ကန်မှုနှင့် တတ္တဝါ အမှန်တရားအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ နှင့် ပညာ (ပရজ্ঞာ) တိုးတက်ရာ လမ်းကြောင်း၏ အကြောင်းကောင်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 42

तेन धन्योऽसि नृपते वयं धन्यास्तवेक्षणात् । इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः ॥ ४२ ॥

ထို့ကြောင့် မင်းကြီးရေ၊ သင်သည် ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှိသူ ဖြစ်၏။ သင်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့လည်း ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှိကြ၏။ ဗာမဒေဝက ထိုသို့ ပြောနေစဉ် မင်းမြတ်သည် ထိုသူကို တုံ့ပြန်လေ၏။

Verse 43

उवाचावनतो भूत्वा प्रकृत्या विनयान्वितः । क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो ॥ ४३ ॥

သူသည် ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ သဘာဝအားဖြင့် နှိမ့်ချမှုနှင့် ပြည့်စုံကာ ပြောလေ၏—“နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သော အရှင်ဗြဟ္မဏကြီး၊ ကျွန်ုပ်ကို ခွင့်လွှတ်ပါ။ အို အင်အားကြီးသော အရှင်၊ ကျွန်ုပ်သည် ထိုသို့သောသူ မဟုတ်ပါ။”

Verse 44

त्वत्पादपांसुना तुल्यो नाहं विप्र भवामि हि । न विप्रेभ्योऽधिका देवा भवंतीह कदाचन ॥ ४४ ॥

အို ဗြဟ္မဏကြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်၏ခြေဖဝါးမှ ဖုန်မှုန့်နှင့်တောင် မတူညီနိုင်ပါ။ အမှန်တကယ် ဤလောက၌ နတ်တို့သည် ဗြဟ္မဏတို့ထက် မည်သည့်အခါမျှ မမြင့်မားကြ။

Verse 45

परितुष्टैर्द्विजैर्भक्तिर्जंतोर्भवति माधवे । द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम् ॥ ४५ ॥

နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သောသူတို့ ပျော်ရွှင်ကျေနပ်လျှင် သတ္တဝါ၏ မာဓဝ (ဗိဿဏု) ထံသို့ ဘက္တိ ပေါ်ပေါက်၏။ သူတို့ ဒေါသထွက်လျှင် ထိုသူသည် သူတို့အတွက် မုန်းတီးဖွယ် ဖြစ်လာ၏။ ဤသည်ကား ကျွန်ုပ်ကြေညာသော အမှန်တရားပင်။

Verse 46

तमाह वामदेवस्तु ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् । नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य तेऽधुना ॥ ४६ ॥

ထို့နောက် ဗာမဒေဝက ပြောလေ၏—“ပြောပါ၊ သင့်အား ကျွန်ုပ် ဘာပေးရမည်နည်း။ အို မင်းကြီး၊ ယခု သင်သည် ကျွန်ုပ်အိမ်သို့ ရောက်လာပြီဖြစ်သဖြင့် သင့်အား မပေးနိုင်သော အရာ မရှိပါ။”

Verse 47

अभीष्टं हि महीपाल यो ददाति महीतले । पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम् ॥ ४७ ॥

အို မဟာရာဇာ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ လူတို့လိုအင်ကို ပေးကမ်းသူသည် ဗိဿနု၏ သန့်ရှင်းသောနေ့တွင် တီးဝိုင်းဒုံဒုံဖြင့် ကြေညာကာ ပြည်သူတို့ကို အစာကျွေးပွဲ၊ စားသောက်ပွဲ မပြုရန် တားမြစ်စေသင့်သည်။

Verse 48

तमाह नृपतिर्विप्रं कृतांजलिपुटस्तदा । प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदंघ्रियुगलेक्षणात् ॥ ४८ ॥

ထိုအခါ မဟာရာဇာသည် လက်အုပ်ချီ၍ ဗြာဟ္မဏကို ပြော၏—“သင်၏ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ငါသည် အရာအားလုံးကို အမှန်တကယ် ရရှိပြီးပြီ” ဟု။

Verse 49

ममैकः संशयो ब्रह्मन् वर्तते बहुकालतः । तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम् ॥ ४९ ॥

အို ဘြဟ္မန်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ငါ့အတွင်း၌ သံသယတစ်ခု တည်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် သံသယအားလုံးကို ချိုးဖျက်တတ်သော နှစ်ကြိမ်မွေးမြူသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သင်ကို ငါ မေးမြန်းပါသည်။

Verse 50

त्रैलोक्यसुन्दरी भार्या मम केन सुकर्मणा । या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम् ॥ ५० ॥

ငါ၏ မည်သည့် ကုသိုလ်ကံကြောင့် သုံးလောက၏ အလှတရားဖြစ်သော ဇနီးကို ရရှိခဲ့သနည်း—သူမသည် မန်မထထက်ပင် ပိုမိုလှပချောမောသူဟု ငါ့ကို အမြဲတမ်း မျက်စိဖြင့် ကြည့်မြင်လျက်ရှိ၏။

Verse 51

यत्र यत्र पदं देवी ददाति वरवर्णिनी । तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी ॥ ५१ ॥

အလှရောင်စုံသော ဒေဝီသည် မည်သည့်နေရာ၌မဆို ခြေရာတစ်လှမ်း ချထားသည့်နေရာတိုင်းတွင် မြေကြီးသည် လျှို့ဝှက်ထားသော နိဓာန်များကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြပေးသည်။

Verse 52

यस्याश्चांगं जराहीनं वलीपलितवर्जितम् । सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेंदुप्रभा यथा ॥ ५२ ॥

အို မုနိအထွတ်အမြတ်၊ သူမ၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် အိုမင်းခြင်းကင်း၍ အရေးအကြောင်းနှင့် ဆံပင်ဖြူမရှိ၊ ဆောင်းဦးလ၏ လရောင်ကဲ့သို့ အမြဲတမ်း တောက်ပလျက်ရှိ၏။

Verse 53

विनाग्निनापि सा विप्र साधयत्येव षड्रसम् । अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जंति कोटयः ॥ ५३ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ မီးမရှိသော်လည်း သူမသည် အရသာခြောက်ပါးကို ပြုစုပြီးစီးစေ၏။ သူမချက်သော အစာအနည်းငယ်ပင်ဖြစ်စေ၊ ထိုအပေါ်၌ သန်းပေါင်းများစွာ စားသုံးကြ၏။

Verse 54

पतव्रता दानशीला सर्वभूतसुखावहा । नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया ॥ ५४ ॥

သူမသည် ပတိဝရတားကို တည်ကြည်၍ ဒါန၌ ရက်ရောကာ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ချမ်းသာကို ဆောင်ကြဉ်းသူဖြစ်၏။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ အခြားသူတို့ မေ့လျော့မသိသာသော်လည်း စကားတစ်လုံးဖြင့်ပင် မထီမဲ့မြင် မပြုတတ်။

Verse 55

यस्यां जातस्तु तनयो ममाज्ञायां स्थितः सदा । अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम ॥ ५५ ॥

သူမထံ၌ သားတစ်ဦး မွေးဖွားလာ၍ အမြဲတမ်း ငါ၏အမိန့်ကို နာခံတည်ရှိ၏။ ထို့ပြင် ငါကိုယ်တိုင်လည်း အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ မြေပြင်ပေါ်၌ သမီးအဖြစ် ဖြစ်လာခဲ့၏။

Verse 56

यस्य पुत्रः पितुर्भक्तो ह्यधिको गुणसंचयैः । एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले ॥ ५६ ॥

သူမ၏သားသည် ဖခင်ကို ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်၍ စုဆောင်းထားသော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ဖခင်ထက်ပင် လွန်ကဲ၏။ ထိုသူသည် ငါပင်ဖြစ်၍ မြေပြင်ပေါ်၌ တစ်ကျွန်းတစ်တိုက်၏ အရှင်ဟု ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။

Verse 57

पुत्रो ममाधिको जातः सप्तद्वीपप्रपालकः । मदर्थे येन विप्रेंद्र समानीता नृपात्मजा ॥ ५७ ॥

ငါ့ထက်မြတ်သော သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလာပြီ—ဒွီပခုနှစ်ခုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ။ ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်ရေ၊ ငါ့အတွက်ကြောင့် မင်းသမီးကို ဤနေရာသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

Verse 58

विद्युल्लेखेति विख्याता रणे जित्वा महीभुजः । अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना ॥ ५८ ॥

သူမကို «ဝိဒ္ယုလ္လေခာ» ဟု နာမည်ကြီးလာသည်။ စစ်ပွဲတွင် မင်းကို အနိုင်ယူပြီးနောက်၊ အလှနှင့် ဥစ္စာပြည့်စုံသော အုပ်စိုးရှင်နှင့် ဆက်နွယ်ခဲ့သည်။

Verse 59

षण्मासेन रणे जित्वा कृत्वा सर्वान्निरायुधान् । यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे ॥ ५९ ॥

သူသည် ခြောက်လအတွင်း စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ရကာ ရန်သူအားလုံးကို လက်နက်မဲ့အောင် ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် ပရမဒါတို့၏ နိုင်ငံသို့ သွား၍ ထိုပရမဒါတို့ကိုလည်း တိုက်ပွဲ၌ အနိုင်ယူသည်။

Verse 60

आजहार शुभास्तासां मध्यादष्टौ वरांगनाः । प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः ॥ ६० ॥

အကျိုးမင်္ဂလာရှိသော မိန်းမတို့အနက်မှ အလှအပပြည့်စုံသည့် မိန်းကလေးရှစ်ဦးကို ရွေးထုတ်ကာ ယူဆောင်လာသည်။ ထို့နောက် ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး သူတို့အားလုံးကို ငါ့ထံ ဆက်ကပ်ပေး하였다။

Verse 61

यानि वासांसि दिव्यानि यानि रत्नानि भूतले । तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः ॥ ६१ ॥

ကောင်းကင်ဆန်သော အဝတ်အစားများနှင့် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ရတနာများ အားလုံးကို—မိခင်က သူ့အား ပြောပြထားသကဲ့သို့—ငါ့သားတော်က ငါ့ထံ အကုန်လုံး ဆက်ကပ်ပေး하였다။

Verse 62

एकाह्ना पृथिवीं सर्वामतीत्य बहुयोजनाम् । पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यंगकारणात् ॥ ६२ ॥

တစ်နေ့တည်းအတွင်း သူသည် ယောဇနာများစွာအကျယ်ရှိသော မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို ဖြတ်ကျော်သွားပြီး၊ ညအချိန်တွင် ပြန်လည်ရောက်လာသည်။ အကြောင်းမှာ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော ခြေတော်ကို ဆီလိမ်း၍ ဝတ်ပြုစေဝါးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 63

निशीथेंऽगानि संवाह्य द्वारि तिष्ठति दंशितः । प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेंद्रियान् ॥ ६३ ॥

သန်းခေါင်ယံတွင် ကိုက်ခံရသူသည် တံခါးဝ၌ ရပ်နေကာ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ပွတ်နှိပ်လျက်၊ အိပ်စက်မှုကြောင့် အာရုံများ မရှင်းလင်းသော အိမ်ထောင်အလုပ်သမားတို့ကို နှိုးဆော်သည်။

Verse 64

तथायं मे मुनिश्रेष्ठ देहो रोगविवर्जितः । अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे ॥ ६४ ॥

ထို့ကြောင့် မုနိအထူးမြတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ငါ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ရောဂါကင်းစင်၏။ ငါ၏ ပျော်ရွှင်မှုသည် တိုင်းတာမရအောင် ကြီးမား၏၊ အိမ်၌ရှိသော ငါချစ်သော ဇနီးသည်လည်း ငါ့အလိုတော်အောက်၌ နေ၏။

Verse 65

वाजिनो वारणाश्चैव धनधान्यमनंतकम् । वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ ॥ ६५ ॥

မြင်းများနှင့် ဆင်များလည်းကောင်း၊ အဆုံးမရှိသော ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံလည်းကောင်း ရှိ၏။ အမှန်တကယ် မြေပြင်ပေါ်ရှိ လူအားလုံးသည် ငါ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာကြ၏။

Verse 66

केन कर्मप्रभावेण ममेदं सांप्रतं सुखम् । इह जन्मकृतं वापि परजन्मकृतं तथा ॥ ६६ ॥

ဘယ်ကံ၏ အာနိသင်ကြောင့် ငါ့ထံသို့ ယခုလက်ရှိ ဤသုခ ရောက်လာသနည်း။ ဤဘဝ၌ ပြုခဲ့သော အလုပ်ကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် အတိတ်ဘဝ၌ ပြုခဲ့သော အလုပ်ကြောင့်လား။

Verse 67

मम पुण्यं वद ब्रह्मन् विचार्य स्वमनीषया ॥ ६७ ॥

အို ဘြဟ္မဏ်မုနိတော်၊ မိမိ၏ဉာဏ်ပညာဖြင့် စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် ကျွန်ုပ်၏ ပုဏ္ဏယ (ကုသိုလ်) ကို ပြောကြားပါ။

Verse 68

देहे न रोगो वशगाप्रिया च गृहे विभूतिर्नृहरौ च भक्तिः । विद्वत्सु पूजा द्विजदानशक्तिर्मन्येऽहमेतत्सुकृतप्रसूतम् ॥ ६८ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရောဂါကင်းခြင်း၊ ချစ်ခင်ညီညွတ်သော ဇနီးရှိခြင်း၊ အိမ်တွင် စည်းစိမ်ပြည့်စုံခြင်း၊ နృဟရီ (နရသിംဟအဖြစ် ဗိဿနုဘုရား) အပေါ် ဘက္တိရှိခြင်း၊ ပညာရှိတို့ကို ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းနှင့် ဒွိဇတို့အား ဒါနပေးနိုင်သော အင်အားရှိခြင်း—ဤအရာအားလုံးကို အတိတ်က ကုသိုလ်ကောင်း (sukṛta) မှ ပေါက်ဖွားသည်ဟု ကျွန်ုပ်ထင်၏။

Verse 69

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्मांगद वामदेवसंवादो नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

ဤသို့ဖြင့် မြတ်နိုးအပ်သော ဘೃಹန်-နာရဒီယ ပုရာဏ၏ ဥတ္တရ-ဘာဂ၌ «ရုက္မာင်္ဂဒနှင့် ဝာမဒေဝ တို့၏ ဆွေးနွေးပွဲ» ဟု အမည်ရသော ဒသမ အခန်း ပြီးဆုံး၏။