Adhyaya 124
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 12417 Verses

Pūrṇimā Pūrṇa-vratas: Dharmarāja-vrata, Vaṭa-Sāvitrī-vrata, and Gopadma-vrata

သနာတနသည် နာရဒအား လပြည့်နေ့များနှင့် ဆက်စပ်သော «ပြည့်စုံဝတ်» (pūrṇa-vrata) များကို သင်ကြားသည်။ ချိုင်တရ လပြည့်ကို မန်ဝန္တရ စက်ဝန်းပြောင်းလဲရာ အစွန်းအထင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ၊ ဆိုးမ (Soma) ကို ကျေနပ်စေရန် ချက်ပြီးအစားအစာနှင့် ရေကို ရောစပ်ထားသော ရေအိုးကို လှူဒါန်းရန် ဆိုသည်။ ဝိုင်ရှာခ လပြည့်သည် အကျိုးပေးစုံလင်၍ ဘြာဟ္မဏများထံ လှူသောအရာသည် တူညီသောအကျိုးဖြင့် ပြန်လာသည်ဟု ချီးမွမ်းသည်။ ဓမ္မရာဇ ဝတ်ကို ချက်ပြီးအစားအစာ၊ ရေအိုးနှင့် နွားတန်ဖိုးတူ လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ခြေခွံနှင့် ချိုပါသော အနက်ရောင် သမင်အရေကို နှမ်း၊ အဝတ်အစား၊ ရွှေနှင့်အတူ ပညာရှိ ဒွိဇ (twice-born) ထံ ဂုဏ်ပြုကာ လှူရန် ဆိုသည်။ ထို့နောက် အလွန်မြင့်မားသော ကုသိုလ်ဖော်ပြချက်များ (တိုက်ကြီး ၇ ခုပါ မြေကြီးလှူခြင်း၊ ရွှေပါ ရေအိုးလှူခြင်းက ဝမ်းနည်းမှုဖယ်ရှားခြင်း) ကို ဖော်ပြသည်။ ဂျေဋ္ဌ လပြည့်တွင် မိန်းမများအတွက် ဝဋ-သာဝိတြီ ဝတ်ကို ညွှန်ကြားပြီး—အစာရှောင်၊ ဗညန်ပင်ကို ရေချ၊ သန့်ရှင်းကြိုးဖြင့် ချည်၊ ၁၀၈ ကြိမ် ပတ်လည်လှည့်၊ အိမ်ထောင်ရေးတစ်သက်တာ တည်မြဲရန် ဆုတောင်း၊ အိမ်ထောင်ရှိ မိန်းမများကို ကျွေးမွေးပြီး နောက်နေ့မှ စားသောက်ကာ saubhāgya ရယူရန် ဆိုသည်။ အာသာဍ လပြည့်တွင် ဂိုပဒ္မ ဝတ်ကို မိတ်ဆက်ကာ—ရွှေရောင် လက်လေးလက်ရှိ ဟရီကို သီရိနှင့် ဂရုဍနှင့်အတူ စိတ်ကူးပူဇော်၊ ပုရုရှ စူကတကို ရွတ်ဆို၊ ဂုရုကို ဂုဏ်ပြု၊ ဘြာဟ္မဏများကို ကျွေးမွေးခြင်းဖြင့်—ဗိဿနု၏ ကရုဏာကြောင့် ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝတွင် လိုရာဆန္ဒ ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆိုသည်။

Shlokas

Verse 1

सनातन उवाच । अथ नारद वक्ष्यामि श्रृणु पूर्णाव्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम् ॥ १ ॥

စနာတနက မိန့်တော်မူ၏—ယခု နာရဒာရေ၊ ငါသည် ပြည့်စုံသော သာသနာဝရတများ (ပူර්ဏဝရတ) ကို ပြောမည်၊ နားထောင်လော့။ ထိုဝရတတို့ကို ကျင့်သုံးလျှင် ယောက်ျားမိန်းမ မရွေး အဆက်မပြတ်သော ချမ်းသာသုခနှင့် ကောင်းကျိုးကို ရနိုင်၏။

Verse 2

चैत्रपूर्णा तु विप्रेंद्र मन्वादिः समुदाहृता । अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये ॥ २ ॥

ဗြာဟ္မဏတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးရေ၊ ချိုင်တြ လပြည့်နေ့ကို မနွန္တရ စက်ဝန်း၏ အစဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုနေ့၌ စိုးမ (လမင်း) ကို ပျော်ရွှင်စေခြင်းအတွက် ချက်ပြီးအစာနှင့် ရေကို ရောစပ်ဖြည့်ထားသော ရေအိုး (ကుంభ) ကို လှူဒါန်းသင့်၏။

Verse 3

वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् । यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम् ॥ ३ ॥

ဝိုင်ရှာခ လပြည့်နေ့၌ပင် ဒါနသည် လူအားလုံးအတွက် အကျိုးရလဒ်အားလုံးကို ပေးစွမ်းသူ ဖြစ်လာသည်။ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအား မည်သည့်ပစ္စည်းကိုမဆို လှူဒါန်းလျှင် ထိုအရာကိုပင် အကျိုးဖြစ်၍ မလွဲမသွေ ရရှိမည်။

Verse 4

धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय । श्रृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे ॥ ४ ॥

ဤနေရာ၌ ဓမ္မရာဇ ဝရတကို ဖော်ပြထားသည်—နားထောင်လော့။ ထို့ပြင် ဝိုင်ရှာခ လတွင် အနှစ်ကြိမ်မွေး အမြတ်ဆုံးရေ၊ ချက်ပြီးအစာနှင့် ရေအိုး (ကుంభ) ကိုလည်း လှူဒါန်းရန် ညွှန်ကြားထား၏။

Verse 5

दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये । अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सश्रृङ्गकम् ॥ ५ ॥

ဓမ္မရာဇ (ယမရာဇ) ကို ပီတိဖြစ်စေရန် နွားလှူသကဲ့သို့ ကုသိုလ်ရသော ဒါနကို ပေးလှူရမည်။ ဤကర్మ၌ ကృష్ణာဇိန် အနက်ရောင် သမင်အရေကို ခြေခွာများနှင့် ချိုများပါအောင် လှူရမည်။

Verse 6

तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये । यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम् ॥ ६ ॥

နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) ဗြာဟ္မဏကို ဂုဏ်ပြုကာ နည်းလမ်းတကျ ကృష్ణာဇိန် အနက်ရောင် သမင်အရေကို လှူသူသည် လှူပစ္စည်းအဖြစ် နှမ်းစေ့များ၊ အဝတ်အထည်များနှင့် ရွှေကိုပါ တွဲဖက်လှူလျှင် မဟာကုသိုလ်ရ၏။

Verse 7

सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै । मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ७ ॥

သတ္တဒွီပပါဝင်သော မြေကြီးကို သာသ္တရအားလုံးကို သိမြင်သူထံ လှူဒါန်းသူသည် အမှန်တကယ် အလှူရှင်ဖြစ်၏။ ထိုသူသည် လ၊ နေ၊ ကြယ်တို့ တည်ရှိသမျှကာလပတ်လုံး ဗိဿဏု၏ လောက၌ ပျော်ရွှင်မြူးတူးနေ၏။

Verse 8

कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् । यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित् ॥ ८ ॥

ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ရေဖြင့် ပြည့်စုံသည့် အိုးများကို ရွှေနှင့်အတူ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဒွိဇများ (ပညာရှိ ဗြာဟ္မဏများ) ထံ လှူဒါန်းသူသည် မည်သည့်အခါမျှ မဝမ်းနည်းမပူပန်ရ။

Verse 9

अथ ज्येष्ठस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् । सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः ॥ ९ ॥

ထို့နောက် ဂျေဋ္ဌ မာသ၏ လပြည့်နေ့တွင် ဝဋ-သာဝိတြီ ဝရတကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ အစာရှောင်ကာ အမృతတူသော ရေဖြင့် ဝဋပင် (ဘန်ယန်ပင်) ကို ရေလောင်းရမည်။

Verse 10

सूत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् । ततः संप्रार्थयेद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम् ॥ १० ॥

ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော သုတ်ကြိုးဖြင့် ပတ်၍ ပရဒက္ခိဏာ ၁၀၈ ကြိမ် ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြီးလျှင် သစ္စာတည်ကြည်သော မဟာပတိဗြတ သဗိတြီ ဒေဝီကို စိတ်နှလုံးဖြင့် ဆုတောင်းပန်ကြားရမည်။

Verse 11

जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते । पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः ॥ ११ ॥

အို သဗိတြီ—ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာက ဂုဏ်ပြုကြည်ညိုသော၊ စကြဝဠာမိခင်၊ ခင်ပွန်းကို မိမိ၏ဘုရားအဖြစ် ထားရှိသော မယ်တော်—ဤဗန်ညန်ပင်အောက်၌ ကျွန်မကို ခင်ပွန်းနှင့် မခွဲမကွာ ဖြစ်စေပါ။ သင့်အား နမಸ್ಕာရ။

Verse 12

इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परेऽहनि । सुवासिनीः स्वयं भुंज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी ॥ १२ ॥

ဤသို့ ဆုတောင်းပန်ကြားပြီးနောက် ထိုမိန်းမသည် နောက်တစ်နေ့တွင် လင်ရှိသော မင်္ဂလာမိန်းမများ (သုဝာစိနီ) ကို အစာကျွေးကာ၊ ထို့နောက်နေ့တွင် မိမိကိုယ်တိုင် စားသောက်လျှင် ကံကောင်းခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေးမင်္ဂလာကို ရရှိသူ ဖြစ်လာမည်။

Verse 13

आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते । चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम् ॥ १३ ॥

အာသာဍ္ဍလ၏ လပြည့်နေ့တွင် ‘ဂိုပဒ္မဝြတ’ ဟူသော ဝြတကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုဝြတ၌ ဘုရားသခင်ကို လက်လေးဖက်၊ ကိုယ်ထည်ကြီးမား၍ သန့်စင်သော ရွှေ (ဇာမ္ဘူနဒ) ကဲ့သို့ တောက်ပသူအဖြစ် စိတ်တွင် သမ္မတ/ပုံဖော်ရမည်။

Verse 14

शंखचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् । सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगंधर्वकिन्नरैः ॥ १४ ॥

သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ၊ ပဒ္မတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ သရီ (လက္ခ္မီ) နှင့် ဂရုဍတို့ကြောင့် တောက်ပလှပသော ထိုဘုရားကို မုနိများ၊ ဒေဝများ၊ ယက္ခများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ကိန္နရများက လေးစားပူဇော်ဆည်းကပ်ကြသည်။

Verse 15

एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् । पौरुषेणैव सूक्तेन गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ १५ ॥

ထိုနေရာ၌ သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းအတိုင်း ဟရိကို ရေချိုးပေးပြီးနောက်၊ ပုရုෂသုတ်ကကို ရွတ်ဆိုကာ အနံ့သာနှင့် အခြားပူဇော်ဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် စနစ်တကျ ပူဇော်ကုသိုလ်ပြုရမည်။

Verse 16

आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः । भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः ॥ १६ ॥

ချစ်ခင်ကြင်နာသောစိတ်ဖြင့် အာචာရျကို အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်းတို့ဖြင့် ပျော်ရွှင်စေကာ၊ ကိုယ့်အင်အားအတိုင်း ဗြာဟ္မဏများနှင့် အခြားသူတို့ကို ချိုမြိန်၍ ကောင်းစွာချက်ပြုတ်ထားသော အစာဖြင့် ကျွေးမွေးရမည်။

Verse 17

एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः । ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ १७ ॥

အို ဗြာဟ္မဏာ၊ ဤသို့ ဝရတကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ကမလာပတိ (လက္ရှမီ၏ အရှင် ဗိဿဏု) ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဤလောကနှင့် နောက်လောက၌ လိုအင်ဆန္ဒများကို ရရှိမည်၊ သံသယမရှိ။

Frequently Asked Questions

The chapter uses Caitra pūrṇimā as a cosmological time-marker to sacralize the calendar, linking household dāna (water-pot with water and cooked food) to Soma’s satisfaction and to the idea of renewing auspicious continuity at a cycle-threshold.

The rite specifies cow-equivalent merit through a kṛṣṇājina (black antelope skin) offered intact (with hooves and horns), augmented by sesame, garments, and gold, and framed by honoring a learned twice-born—highlighting both ritual correctness and the dharma-legal logic of substitutionary merit.

It is explicitly oriented to saubhāgya—unbroken marital auspiciousness—expressed through fasting, banyan worship, 108 circumambulations, and a prayer to Sāvitrī for never being separated from one’s husband, followed by feeding married women.

It combines Purāṇic iconography (four-armed Hari with Śrī and Garuḍa, conch-disc-mace-lotus) with a Vedic hymn (Puruṣa Sūkta) and standard completion practices (guru-honor and brāhmaṇa-feeding), presenting devotion as textually anchored and ritually enacted.