Adhyaya 114
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 11462 Verses

The exposition of the Pañcamī vow to be observed in the twelve months

သနာတနသည် နာရဒအား ပဉ္စမီနေ့ ဝရတများကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး စနစ်တကျ လိုက်နာရမည့် စက်ဝိုင်းအဖြစ် သင်ကြားသည်။ စတင်ရာတွင် ချိုင်တြ သုက္လ ပဉ္စမီ—မတ်စျာ ဇယန္တီနှင့် သရီပဉ္စမီ—တွင် လက္ခမီကို မွှေးကြိုင်သော ပူဇော်ပစ္စည်းများနှင့် ချိုမြိန်ထမင်းဖြင့် ပူဇော်သည်။ ထို့နောက် ပဉ္စမီဆိုင်ရာ ဝရတများ (ပෘထဝီ၊ စန္ဒြ၊ ဟယဂရီဝ) နှင့် လစဉ်အလိုက် အထူးပူဇော်ပွဲများကို ဖော်ပြသည်—ဝိုင်ရှာခတွင် ရှေရှ/အနန္တ ပူဇော်ခြင်း၊ ဇျေဋ္ဌတွင် ပိတೃပူဇော်၍ ဗြာဟ္မဏများကို အစာကျွေးခြင်း၊ အာသာဍတွင် ဝါယုဝရတအထူးပွဲ—အရောင်ငါးရောင် အလံ၊ လောကပါလ ပူဇော်ခြင်း၊ ယာမအလိုက် အစာရှောင်ခြင်းနှင့် အိပ်မက်ဖြင့် အတည်ပြုခြင်း—ကို ပြုလုပ်သည်။ မကောင်းသော နိမိတ်တွေ့လျှင် ရှိဝအစာရှောင်ကို တင်းကျပ်စေပြီး ဗြာဟ္မဏ ၈ ယောက်ကို ကျွေးရသည်။ ရှရဝဏ ကృష్ణ ပဉ္စမီတွင် အန္နာဝရတကို အသေးစိတ်ဖော်ပြပြီး—အစာပြင်ဆင်၍ ရေဖြန်းသန့်စင်ခြင်း၊ ပိတೃနှင့် ရှိသီများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တောင်းခံသူများအား အစာလှူဒါန်းခြင်း၊ ပရဒိုးရှအချိန် လင်္ဂပူဇော်၍ ပဉ္စာက္ခရီ ဇပလုပ်ခြင်းနှင့် စပါးအပေါများအောင် ဆုတောင်းခြင်း—တို့ပါဝင်သည်။ ရှရဝဏ သုက္လ ပဉ္စမီတွင် အိန္ဒြာဏီပူဇော်နှင့် ဥစ္စာလှူဒါန်းကို ထပ်တိုးသည်။ ဘာဒြပဒတွင် နာဂများအား နို့ပူဇော် (ကృష్ణ ပဉ္စမီ) နှင့် စပ္တရိရှီကို ဦးတည်သည့် ၇ နှစ်ဝရတ—မြေကွင်းတည်၊ အရဃျ၊ မစိုက်ပျိုးသီးနှံ၊ ရွှေရုပ်ပုံ၊ ပဉ္စာမృతရေချိုး၊ ဟောမ၊ ဂုရု/ဗြာဟ္မဏ ဂုဏ်ပြု—တို့ဖြင့် နတ်ဗိမာန်ကောင်းကျိုးရသည်။ နောက်လများတွင် အာရှွိန၌ ဥပာင်္ဂ-လလိတာဝရတ၊ ကာရ္တိက၌ ဇယာဝရတ (သန့်စင်ရေချိုး၍ အပြစ်ပျက်စီး), မာရ္ဂရှီရ္ษ၌ ကြောက်ရွံ့မှုကင်းရန် နာဂပူဇော်, ပေါုရှ၌ ဝိષ્ણုပူဇော်ဟု ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် လစဉ် ပဉ္စမီ (နှစ်ဖက်ပက္ခ) တိုင်း ပိတೃနှင့် နာဂပူဇော်ခြင်းသည် အကျိုးရှိကြောင်း ချုပ်ဆိုသည်။

Shlokas

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥

စနာတနက ပြော၏—“နားထောင်လော့၊ ဗြာဟ္မဏရေ။ ပဉ္စမီနေ့၏ ဝြတများကို ငါရှင်းပြမည်။ ၎င်းတို့ကို ဘက္တိဖြင့် လိုက်နာသူသည် လိုအင်ဆန္ဒ အားလုံးကို ရရှိနိုင်၏။”

Verse 2

प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा । अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा ॥ २ ॥

မတ္စျဂျယန္တီသည် မဓု (ချೈတြ) လ၏ လင်းလက်သော ပက္ခဒ်၌ ပဉ္စမီနေ့တွင် ကျရောက်သည်ဟု ကြေညာထား၏။ ထိုနေ့တွင် ဘက္တိရှိသော သဒ္ဓါရှင်တို့သည် ဗိෂ္ဏုဘုရား၏ မတ္စျအဝတာရကို မဟာပွဲတော်အဖြစ် အာရ္ချာပူဇာ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 3

श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः ॥ ३ ॥

ဤဝတ်ကို «သရီပဉ္စမီ» ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခါ သရီ (လက္ခ္မီ) ကို နံ့သာရနံ့နှင့် အခြားအုပချာရများဖြင့် ပူဇော်ကာ၊ ပာယသ (နို့ဆန်ချို) စသည့် နైవేద្យများကို ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 4

यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति । पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा ॥ ४ ॥

ဤနေရာ၌ လက္ခ္မီကို ပူဇော်သူကို လက္ခ္မီသည် အမှန်တကယ် မစွန့်ပစ်ပါ။ ထို့အတူ ပృထ္ဝီ-ဝတ်၊ ခန္ဒြ-ဝတ် နှင့် ဟယဂ္ရီဝ-ဝတ် တို့လည်း သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 5

कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः । अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः ॥ ५ ॥

အလုပ်အကိုင်တစ်ခုချင်းစီ၌ အောင်မြင်မှုကို လိုလားသူတို့သည် ထိုထိုနည်းဥပဒေအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် ဝိုင်သာခ ပဉ္စမီနေ့တွင် လူသည် ရှေရှ (အနန္တ) ကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။

Verse 6

सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् । तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः ॥ ६ ॥

နာဂအစုအဝေးအားလုံး၏ ကရုဏာဖြင့် ပြည့်စုံသူသည် မိမိလိုလားသော အကျိုးကို ရရှိသည်။ ထို့အတူ ဂျေဋ္ဌ မာသ၏ ပဉ္စမီနေ့တွင် ပညာရှိသည် ပိတೃ (ဘိုးဘွား) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 7

सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः । अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने ॥ ७ ॥

ဗြာဟ္မဏများကို အစာကျွေးခြင်းဖြင့် အလိုရှိသမျှ ဆန္ဒတို့၏ အကျိုးကို အမှန်တကယ် ရရှိသည်။ ထို့နောက် မုနိရေ၊ အာသာဍ မာသ၏ ပဉ္စမီနေ့တွင် အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော ဝါယု (လေ) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 8

ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः । ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम् ॥ ८ ॥

ရွာအပြင်ဘက်သို့ ထွက်သွားပြီး မြေပေါ်တွင် ထိုင်လျက်၊ ထိုနေရာ၌ ဝါးတံတောင်ထိပ်၌ တပ်ဆင်ထားသော အရောင်ငါးမျိုးသော တံခွန်ကို ထောင်လေ၏။

Verse 9

समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः । ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद ॥ ९ ॥

ထိုတံခွန်ကို စိတ်ကူးထားသော ကြာပန်း၏ အလယ်၌ မြင့်တက်ထောင်မတ်နေသကဲ့သို့ စိတ်ဓာတ်ဖြင့် တရားထိုင်၍ သတိပြုရမည်။ ထို့နောက် အို နာရဒာ၊ ၎င်း၏ အမြစ်နေရာ၌ လေးဘက်အပါအဝင် အရပ်အားလုံးတွင် ထပ်မံ စိတ်ကူးသဘောထားရမည်။

Verse 10

लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् । प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते ॥ १० ॥

လောကပာလများ (လောကကိုကာကွယ်သူများ) ကို သေချာစွာ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ဝါယု (အသက်ရှူလေ/အသက်လေ) ကို စစ်ဆေးလေ့လာရမည်။ ပထမယာမနှင့် နောက်တစ်ဆက်တစ်ဆက် ယာမများတွင် မည်သည့် ဝါယုက လှုပ်ရှားလာသည်ကို စောင့်ကြည့်ရမည်။

Verse 11

तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् । एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम् ॥ ११ ॥

အရပ်တစ်ရပ်စီ၏ အရှင် (ဒိဂီရှ) တိုင်းထံသို့ ပူဇော်ပွဲကို မှန်ကန်စွာ စီစဉ်၍ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထိုသို့နေထိုင်လျက် အစာမစားဘဲ ယာမလေးယာမ (တစ်နေ့တစ်ည) ကြာ ထိုနေရာ၌ တည်နေရမည်။

Verse 12

सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः । लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ ॥ १२ ॥

ညနေတွင် အိမ်သို့ ပြန်လာပြီး စိတ်တည်ငြိမ်စွာ အနည်းငယ်သာ စားသောက်လျက်၊ လောကပာလများကို ဦးချပြီးနောက် သန့်ရှင်းသော မြေပေါ်၌ အိပ်စက်ရမည်။

Verse 13

यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके । स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः ॥ १३ ॥

ည၏ စတုတ္ထယာမ၌ ပေါ်လာသော အိပ်မက်သည် မလွဲမသွေ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်ဟု—အိပ်မက်အကြောင်းကို သီဝက မိန့်ကြားတော်မူ၏။

Verse 14

अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः । सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा ॥ १४ ॥

အမင်္ဂလာသဘော ဖြစ်ပေါ်လာသော် သီဝပူဇာ၌ အလွန်အာရုံစိုက်သူသည် အုပ်ဝါသ (အစာရှောင်) ပြု၍ ယာမရှစ် (တစ်နေ့လုံး) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ထိုနေ့တစ်နေ့တည်းကို စည်းကမ်းဖြင့် ဖြတ်သန်းသင့်၏။

Verse 15

भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् । व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १५ ॥

ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ရှစ်ဦးကို အစာကျွေးပြီးနောက် ကောင်းမွန်သော အကျိုးကို ရရှိမည်။ ဤဝရတသည် မင်္ဂလာနှင့် အမင်္ဂလာ နှစ်မျိုးလုံးကို ပြသညွှန်ပြသော ဝရတဟု ကြေညာထား၏။

Verse 16

नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च । श्रावणे कृष्णपंचम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम् ॥ १६ ॥

ဤဝရတသည် လူတို့အတွက် ဤလောက၌လည်း နောက်လောက၌လည်း ကံကောင်းခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ ရှရဝဏ (Śrāvaṇa) လတွင် ကృష్ణပဉ္စမီ (အမှောင်ပက္ခ ငါးရက်မြောက်) နေ့၌ ထိန်းသိမ်းလျှင် အစာအဟာရနှင့် စပါးသီးနှံ ပေါကြွယ်စေ၏။

Verse 17

चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद । पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः ॥ १७ ॥

အို နာရဒ၊ စတုတ္ထီနေ့တွင် နေ့အချိန်ကျန်သေးသည့်အခါ ပညာရှိသည် ပြင်ဆင်ထားသော အစာအဟာရအားလုံးကို ပန်းကန်အသီးသီးတွင် ခွဲထားပြီး ရေဖြင့် ကောင်းစွာ ဖျန်းစိုစေသင့်၏။

Verse 18

ततो पात्रांतरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् । प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन् ॥ १८ ॥

ထို့နောက် ထိုရေကို အခြားအိုးတစ်လုံးသို့ ပြောင်းထည့်၍ သီးသန့်ထားလေ။ နံနက်ခင်း နေထွက်လာသောအခါ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) ကိုလည်းကောင်း၊ ရှိ (မဟာရသီများ) ကိုလည်းကောင်း တရပဏဖြင့် ဂုဏ်ပြုလေ။

Verse 19

देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः । तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः ॥ १९ ॥

ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ပြီး ကောင်းစွာရေချိုးသန့်စင်ကာ နိုင်ဝေဒျ (naivedya) အဖြစ် အစာပူဇော်ကို ရှေ့တွင်တင်ထားလေ။ ထို့နောက် စိတ်ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစွာဖြင့် တောင်းခံသူများအား ထိုအစာကို ပေးကမ်းလေ။

Verse 20

सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये । गत्वा संपूजयेद्देवं लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥ २० ॥

ဤသို့ဖြင့် တစ်နေ့လုံးကို ကုန်လွန်စေပြီး၊ ပြဒိုးသ (ညနေချိန်) တွင် ရှိဝဘုရားကျောင်းသို့ သွားကာ လင်္ဂရূপဖြင့် တည်ရှိသော အီရှ္ဝရ (အရှင်) ကို သေချာစွာ ပူဇော်လေ။

Verse 21

गंधपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् । जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम् ॥ २१ ॥

အနံ့သာ၊ ပန်းနှင့် အစရှိသဖြင့် မဟေရှ္ဝရကို သေချာစွာ ပူဇော်ပြီးနောက် ပဉ္စာက္ခရီ မန္တရဝိဒ္ယာ (အက္ခရာငါးလုံး မန္တရ) ကို တစ်ရာကြိမ် သို့မဟုတ် တစ်ထောင်ကြိမ်တိုင်အောင် ဂျပ်ရွတ်လေ။

Verse 22

जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे । स्तुत्वा सर्वैर्वौदिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः ॥ २२ ॥

မိမိ၏ ဂျပ်ရွတ်မှု (japa) ကို လောကဖြစ်ပေါ်မှုကို လွန်ကဲလည်းကောင်း၊ ထိုဖြစ်ပေါ်မှုအဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိသော ဘဝ (Bhava) သခင်ထံ ဆက်ကပ်လေ။ ထို့နောက် စိတ်မရှုပ်ထွေးဘဲ ဝေဒိကနှင့် ပုရာဏိက စတုတိများအားလုံးဖြင့် ချီးမွမ်းလေ။

Verse 23

प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये । शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि ॥ २३ ॥

အရှင်ဣရှာန (အုပ်စိုးရှင်ဘုရား) ထံသို့ အမြဲတမ်း ဆုတောင်းပန်ကြား၍ အစာသီးနှံအမျိုးမျိုးကို မပြတ်မလပ် ရရှိစေရန်—ဆောင်းဦးရာသီနှင့် နွေဦးရာသီ အစာများပါ အပါအဝင်—တောင်းခံရမည်။

Verse 24

यानि स्युस्तैः समृद्धोऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि । एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम् ॥ २४ ॥

“အဲဒီပေးကမ်းမှုများဖြင့် ကျွန်ုပ် ပြည့်စုံကြွယ်ဝပါစေ၊ မွေးဖွားရာတိုင်း မွေးဖွားရာတိုင်း၌ပင်” ဟု ထိုသို့ ဘုရားတို့၏အရှင် (ဒေဝေရှ) ထံ အလွန်တရာ ဆုတောင်းပြီးနောက် မိမိအိမ်သို့ ပြန်လာ하였다။

Verse 25

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥

ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် အခြားသူများအား အစာပေးလှူပြီးနောက် စကားကိုထိန်းသိမ်းကာ ချက်ပြီးသော အစာကိုသာ စားသုံးရမည်။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဤသည်မှာ အန္နာဝြတ (အစာနှင့်ဆိုင်သော ဝတ်) ဖြစ်၍ လူတို့သည် စည်းကမ်းတကျ ကျင့်သုံးရမည်။

Verse 26

सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् । श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः ॥ २६ ॥

သြဂုတ်လ (ရှရဝဏ) ၏ လဆန်း ပဉ္စမီနေ့တွင် ယုံကြည်ခြင်းကို အလေးထားသူများသည် အစာသီးနှံအမျိုးမျိုး ပေါများစေပြီး နောက်လောက၌ ကောင်းမွန်သော လမ်းကြောင်းကို ပေးသော ထိုဝတ်ပူဇော်ကို ကျင့်ဆောင်ရမည်။

Verse 27

द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः । गंधाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेंद्राणीमनंतरम् ॥ २७ ॥

တံခါးဝ၏ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် နွားချေးဖြင့် အဆိပ်ကာကွယ်နိုင်သည့် မင်္ဂလာအမှတ်အသားများကို ရေးဆွဲရမည်။ ထို့နောက် အနံ့သာနှင့် အခြားပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ထိုအမှတ်အသားများကို ပူဇော်ကာ၊ နောက်တစ်ဆင့် အိန္ဒြာဏီကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 28

संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः ॥ २८ ॥

ထို့နောက် ဘုရားကို ရွှေ၊ ငွေ စသည့်အရာများ၊ ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ အက္ခတ (မကွဲဆန်)၊ ကုရှမြက်နှင့် သန့်ရှင်းသည့် အဘိသေကရေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနံ့သာ၊ ပန်း၊ မီးခိုး၊ မီးအလင်းနှင့် နైవေဒျ အစားအစာပူဇော်သက္ကာများစွာဖြင့်လည်းကောင်း စုံလင်စွာ ပူဇော်လေ၏။

Verse 29

ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च । संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत् ॥ २९ ॥

ထို့နောက် ပရဒက္ခိဏာ (လှည့်ပတ်ကန်တော့) ပြု၍ ထိုပူဇော်သက္ကာကိုလည်း ဦးချကန်တော့ကာ၊ ဘက္တိစိတ်ဖြင့် ဆုတောင်းပြီး အမြတ်ဆုံးသော ဗြာဟ္မဏများထံ ဆက်ကပ်အပ်နှံရမည်။

Verse 30

यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् । तदनंतफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि ॥ ३० ॥

ရွှေ၊ ငွေ စသည့် ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကို ဗြာဟ္မဏထံ အမှန်တကယ် လှူဒါန်းထားသမျှသည်၊ ကျွန်ုပ်အတွက် မွေးဖွားမှုတိုင်း မွေးဖွားမှုတိုင်း၌ အဆုံးမရှိသော ကုသိုလ်ဖလ ဖြစ်ပါစေ။

Verse 31

इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद । प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः ॥ ३१ ॥

ဤသို့ပင်၊ အို နာရဒာ၊ ဘက္တိစိတ်ဖြင့် ဥစ္စာပစ္စည်းကို လှူဒါန်းသူအပေါ် ဓန၏အဓိပတိဖြစ်သော ဘုရားရှင်သည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ကာ ရွှေစသည့် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ပေးသနားတော်မူ၏။

Verse 32

एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः । पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः ॥ ३२ ॥

ဤဝ్రတကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူသည် ဘက္တိဖြင့် ဗြာဟ္မဏများကို ကျွေးမွေးရမည်။ ထို့နောက်မှ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဇနီး၊ သားသမီးနှင့် မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ စားသောက်ရမည်။

Verse 33

भाद्रे तु कृष्णपंचम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत् ॥ ३३ ॥

ဘဒြပဒ လတွင် ကృష్ణပဉ္စမီ (အမှောင်ပိုင်း) နေ့၌ နာဂတို့အား နွားနို့ဖြင့် တర్పဏ ပူဇော်၍ ကျေနပ်စေသင့်သည်။

Verse 34

यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् । भाद्रस्य शुक्लपंचम्यां पूजयेदृषिसत्तमान् ॥ ३४ ॥

ဘဒြပဒ လ၏ သုက္လပဉ္စမီ (အလင်းပိုင်း) နေ့၌ အထူးမြတ်သော ရှင်ဋ္ဌာန ဥဿီတို့ကို ပူဇော်သူ၏ မျိုးရိုးသည် ခုနစ်ဆက်တိုင်အောင် မြွေဘေးကင်းလွတ်လုံးဝ ဖြစ်သည်။

Verse 35

प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतंद्रितः । गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा ॥ ३५ ॥

မနက်အရုဏ်တွင် မြစ်စသည့် သန့်ရေ၌ ရေချိုးပြီး နေ့စဉ်ကိစ္စများကို မပျင်းမနာ ဆောင်ရွက်ကာ အိမ်သို့ပြန်လာပြီး သေချာစွာ မြေဖြင့် ဝေဒိကာ (ပူဇော်ပလ္လင်) ကို ပြုလုပ်စေသင့်သည်။

Verse 36

गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् । तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत् ॥ ३६ ॥

ထို့နောက် နွားချေးဖြင့် လိမ်းသုတ်၍ ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ကာ ထိုနေရာ၌ ကုရှမြက်ကို ခင်းပြီး ပုဏ္ဏားရိရှီ ခုနစ်ပါးကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်ရမည်။

Verse 37

गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः । कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३७ ॥

အနံ့သာမျိုးစုံ၊ ပန်းမျိုးစုံ၊ မီးခိုး (ဓూప) နှင့် မီးအလင်း (ဒီပ) တို့ဖြင့် အလွန်လှပစွာ အလှဆင်ထားရာ၌ ကশ্যပ၊ အတြိ၊ ဘရဒ္ဝာဇ၊ ထို့ပြင် ဝိශ්ဝာမိတ္တရ နှင့် နောက်တစ်ပါး ဂೌတမ တို့ ရှိကြသည်။

Verse 38

जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः । एतैभ्योऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च ॥ ३८ ॥

ဇမဒဂ္နိနှင့် ဝသိဋ္ဌ—အခြားသူတို့နှင့်အတူ—ဤတို့ကို ရှိသီ ၇ ပါးဟု မှတ်သားကြသည်။ သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း အရ္ဃျ (ဂုဏ်ပြုရေဘူဇာ) ကို ပြင်ဆင်ပြီး ထိုသူတို့အား လှူပူဇာတင်ရမည်။

Verse 39

नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः । तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि ॥ ३९ ॥

အကൃഷ္ဋက (မစိုက်ပျိုးသော) သီးနှံများဖြစ်သည့် ရှျာမာက စသည်တို့ဖြင့် ဝိṣ္ဏု၏ သန့်ရှင်းသော အာသန (ဝီမာန်) အတွက် နိုင်ဝေဒျ (အစားအစာပူဇာ) ကို ချက်ပြုတ်ရမည်။ ထိုကို ပူဇာတင်ပြီးနောက် သူတို့ကို လွှတ်ပေးကာ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအစားအစာကိုပင် စားသုံးရမည်။

Verse 40

अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् । कृत्वा व्रतांते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान् ॥ ४० ॥

ဤနည်းလမ်းအတိုင်း နှစ်စဉ်တိုင်း ၇ နှစ်တိုင်တိုင် ဗြတ (သစ္စာဝတ်) ကို ကျင့်ဆောင်ရမည်။ ဗြတအဆုံးတွင် ဝေဒိက အာစာရျ ၇ ပါးကို ဂုဏ်ပြုကာ ဆုလက်ဆောင်ပေးရမည်။

Verse 41

प्रतिमाः सप्तकुर्वींत सुवर्णेन स्वशक्तितः । जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः ॥ ४१ ॥

ကိုယ်နိုင်သလောက် ရွှေဖြင့် ရုပ်ပုံ ၇ ရုပ် ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုရုပ်ပုံများကို ဇဋာဆံပင်ရှိသော တပသီပုံစံ၊ ယဇ္ဉောပဝီတ (သန့်ရှင်းသော ကြိုး) ပါရှိပြီး ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကိုင်ဆောင်ထားသကဲ့သို့ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 42

संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा । स्नापयेद्विधिवद्भक्त्या पृथक्पंचामृतैरपि ॥ ४२ ॥

ဤရုပ်ပုံများကို ကြေးကလသ (အိုး) သို့မဟုတ် မြေအိုးများတွင် တည်ထားပြီး၊ ဘက္တိဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပူဇာနည်းအတိုင်း ရေချိုးပေးရမည်။ ထို့ပြင် ပဉ္စာမృత (နက်တာ ၅ မျိုး) ဖြင့်လည်း သီးသန့်စီ ရေချိုးပူဇာ ပြုရမည်။

Verse 43

उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः । अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः ॥ ४३ ॥

ထို့နောက် ဘက္တိဖြင့် ဆယ့်ခြောက်ပါးသော ပူဇာဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် အရ္ဃျ (ဂုဏ်ပြုအလှူရည်) ကို ဆက်ကပ်ပြီး လင်းစေ့၊ ဆန်၊ မုယောစေ့ စသည့် သီးနှံများဖြင့် မီးဟောမ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 44

। सहस्तोमाइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् । पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ४४ ॥

«သဟස්တိုမာ» ဟုခေါ်သော ရိဂ္ဝေဒ ဥက္ခာကို ရွတ်ဆို၍ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မန္တရားများကို သီးခြားစီ အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ၊ ပုဏ္ဏမန်တရားများနှင့် သတ်မှတ်ထားသော အခြားမန္တရားများဖြင့် ဟုတ (အာဟုတိ) များကို ဆက်ကပ်ပြီး နောက်ဆုံး ပူရ္ဏာဟုတိ (ပြည့်စုံသော အဆုံးသတ်အာဟုတိ) ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 45

ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालंकारसंयुताः । आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ४५ ॥

ထို့နောက် အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများ တပ်ဆင်ထားသော နွား ခုနစ်ကောင်ကို လှူဒါန်းရမည်။ ထို့အပြင် အာစာရျ (ဆရာ) ကိုလည်း အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်းနှင့် အဆင်တန်ဆာများဖြင့် ဂုဏ်ပြုပူဇော်ရမည်။

Verse 46

अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् । भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ ४६ ॥

ဂုရု၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရပြီးနောက် မူရ္တိ (သန့်ရှင်းသော ရုပ်တော်) များကို ဗြာဟ္မဏများထံ ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့နောက် ဘက္တိဖြင့် သူတို့ကို အစာကျွေးပြီး ဦးညွှတ်ကန်တော့ကာ လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ရမည်။

Verse 47

ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् । भुंक्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बंधुभिः ॥ ४७ ॥

ထို့နောက် မိမိ၏ အကူအညီပေးသူများနှင့်အတူ ထိုင်၍ ဗြာဟ္မဏများ စားပြီးကျန်သော အစာ—အရသာ ခြောက်မျိုး ပြည့်စုံသော—ကို မိမိကိုယ်တိုင် စားသုံးကာ ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ရမည်။

Verse 48

एतत्कृत्वा व्रतं गांगं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् । सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत् ॥ ४८ ॥

ဤဂင်္ဂါနှင့်ဆိုင်သော ဝရတကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် လိုလားသည့် အပျော်အပါးတို့ကို ခံစားရသော်လည်း၊ စပ့်တဋ္ဌရိရှီ (သတ္တရ္ဌိ) များ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ကောင်းမြတ်သော ကောင်းကင်ဗိမာန် (ဝိမာန) ပေါ် စီးနင်းသွားလာသူ ဖြစ်လာမည်။

Verse 49

आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपांगललिताव्रतम् ॥ ४९ ॥

အာရှွိန လ၏ လင်းလက်သော ပက္ခ (သုက္လပက္ခ) အတွင်း ပဉ္စမီ တိထီနေ့တွင် «ဥပါင်္ဂ-လလိတာ ဝရတ» ဟုခေါ်သော ဝရတကို ထိန်းသိမ်းကျင့်ဆောင်ရမည်။

Verse 50

तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद । उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः ॥ ५० ॥

အို နာရဒာ၊ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ထိုမယ်တော်၏ ရွှေရုပ်တော်ကို ဖန်တီးပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း ဆယ်ခြောက်ပါး ဥပစာရ (ṣoḍaśopacāra) ဖြင့် ပူဇော်ကန်တော့ရမည်။

Verse 51

पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् । द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ५१ ॥

ချက်ပြုတ်ထားသော အစာကို သစ်သီးများနှင့် တွဲဖက်၍ ဂျီ (ဃృత) ပါစေကာ၊ ဒက္ခိဏာ လှူဒါန်းမှုနှင့်အတူ ထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏာတစ်ဦးအား ဝရတ ပြည့်စုံစေရန် ပေးလှူရမည်။

Verse 52

सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया । मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमंदिरम् ॥ ५२ ॥

အို မယ်တော်၊ မိမိယာဉ်တော်ပေါ် စီးနင်း၍ သတ္တိတော်နှင့် ပြည့်စုံကာ ကောင်းချီးပေးတော်မူသူမယ်တော်ကို ကျွန်ုပ် ပူဇော်ကန်တော့ပြီးပြီ။ ကျွန်ုပ်ကို ကရုဏာပြုတော်မူပါ၊ ထို့နောက် မိမိ၏ နိဇမန်ဒီရ (ကိုယ်ပိုင်အာဝါသ) သို့ ပြန်ကြွတော်မူပါ။

Verse 53

कार्तिके शुक्लपंचम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् । कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम ॥ ५३ ॥

ကာတ္တိကလ၏ လဆန်းငါးရက် (Śukla Pañcamī) တွင် «ဇယာဝရတ» ဟူသော အထူးမြတ်သော ဝရတကို ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်၊ အို ဒွိဇအမြတ်၊ အပြစ်များ ပျက်ကွယ်စေရန်။

Verse 54

पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः । उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलंकृतः ॥ ५४ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စုစည်း၍ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းအတိုင်း «ဇယာ» ကို ပူဇော်ပြီးနောက်၊ သန့်ရှင်း၍ အလှဆင်ကာ ထို့နောက် ဆယ့်ခြောက်ပါးသော ပူဇော်ဝန်ဆောင်မှု (ṣoḍaśopacāra) ကို ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 55

विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५५ ॥

ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးကို အစာကျွေးရမည်၊ ထို့နောက် ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ကို ပေးအပ်ပြီး လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ရမည်။ ထို့နောက်မှ ကိုယ်တိုင် စားသောက်နိုင်သော်လည်း စကားကို ထိန်းချုပ်ရမည်။

Verse 56

यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्य्याज्जयादिने । नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रांता मृगा यथा ॥ ५६ ॥

ဘက္တိဖြင့် ပြည့်စုံသူသည် ဇယာနေ့၌ ရေချိုးပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်လျှင်၊ သူ၏ အပြစ်များသည် ခြင်္သေ့တက်လာသကဲ့သို့ သမင်တို့ ပျောက်ကွယ်သွားသလို ပျက်စီးကုန်၏။

Verse 57

यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् । तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने ॥ ५७ ॥

အရှ္ဝမေဓယဇ္ဉ၏ အဝဘ္ဟෘသ (avabhṛtha) အဆုံးသတ်ရေချိုးတွင် ရေချိုးခြင်းကြောင့် ရရှိသည်ဟု ချီးမွမ်းထားသော ကုသိုလ်ဖလသည်—အို ဗြာဟ္မဏ—ဇယာနေ့၌ ရေချိုးခြင်းဖြင့်လည်း ထိုဖလကိုပင် ရရှိနိုင်၏။

Verse 58

अपुत्रो लभते पुत्रं वंध्या गभ च विंदति । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात् ॥ ५८ ॥

သားမရှိသူသည် သားကို ရရှိ၏။ မမွေးနိုင်သော မိန်းမလည်း ကိုယ်ဝန်ရ၏။ နာမကျန်းသူသည် ရောဂါမှ လွတ်ကင်း၏၊ ချည်နှောင်ခံရသူသည် ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်၏။

Verse 59

मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः । नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बांधवैः ॥ ५९ ॥

မာဂရှီရ္ษ လပြည့်ဘက် ပဉ္စမီနေ့တွင် နာဂများကို စည်းကမ်းတကျ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ မြွေဒေဝတားတို့ထံမှ အဘယ (ကြောက်မက်ကင်းခြင်း) ကို ရရှိကာ ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်မောဒနာ ဖြစ်၏။

Verse 60

पौषेऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् । लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६० ॥

ပေါဿ လတွင်လည်း လပြည့်ဘက် ပဉ္စမီနေ့၌ မဓုသူဒန (ဗိෂ္ဏု) ကို ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်လျှင် လိုလားသမျှ ဆန္ဒတို့ကို ရရှိ၏။ ဤအကြောင်း၌ သံသယ သို့မဟုတ် ထပ်မံစဉ်းစားရန် မလို။

Verse 61

पंचम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद । पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा ॥ ६१ ॥

နာရဒာရေ၊ လစဉ် ပဉ္စမီနေ့တွင် လပြည့်ဘက်နှင့် လကွယ်ဘက် နှစ်ဘက်စလုံး၌ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) များကို ပူဇော်ခြင်းသည် အကျိုးရှိသဖြင့် သတ်မှတ်ထား၏။ ထို့အတူ နာဂများကိုလည်း အစဉ်အမြဲ ပူဇော်သင့်၏။

Verse 62

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११४ ॥

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ဘృဟန္နာရဒီယ ပုရာဏ» ပူရ္ဝဘားဂ၌၊ ဘృဟဒုပါခ္ယာန အကြောင်းအရာကြီး၏ စတုတ္ထပာဒ၌၊ “တစ်နှစ် ဒွါဒသမాసအတွင်း ဆောင်ရွက်ရမည့် ပဉ္စမီဝ్రတ အကြောင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်း” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၁၁၄ သည် ပြီးဆုံး၏။

Frequently Asked Questions

The chapter explicitly places Matsya Jayantī on Caitra (Madhu) bright-fortnight Pañcamī and frames it as a festival worship of Viṣṇu’s Matsya avatāra, making Pañcamī a calendrical anchor for avatāra-smaraṇa and Vaiṣṇava pūjā.

It combines external ritual (going beyond the village, installing a five-colored banner on bamboo, worshipping loka-pālas) with an internal yogic diagnostic (examining which vital wind is active across yāmas) and a oneiric validation rule: dreams in the fourth watch are said to be predictive, with remedial fasting and brāhmaṇa-feeding when inauspicious signs arise.

The Śrāvaṇa Kṛṣṇa Pañcamī discipline structures food as sacred economy: preparing and sprinkling foods, honoring Pitṛs/Ṛṣis, gifting to supplicants, then performing pradoṣa liṅga worship with pañcākṣarī japa and explicit prayers for seasonal grain supplies—linking ethical distribution, mantra, and agrarian well-being.

Milk-offerings and prescribed Nāga worship on Pañcamī are said to confer protection and fearlessness from serpents, extending benefit to one’s lineage (noted up to seven generations in the Bhādrapada Śukla Pañcamī context).