
နာရဒသည် ဝရတသတ်မှတ်ရန် တိထိများကို အဆင့်လိုက်ရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ စနာတနက ပရတိပဒါမှ စတင်ကာ တိထိအစဉ်မှန်ကန်ခြင်းကိုယ်တိုင် စိဒ္ဓိကို ပေးနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ပရတိပဒါကို ချိုင်တရလ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် နေထွက်ချိန်တွင် ချိတ်ဆက်ကာ အရေးကြီးသော ပရတိပဒါကర్మများကို pūrvaviddhā အဖြစ် လိုက်နာရန် ညွှန်ကြားသည်။ မဟာရှာန္တိကို သန့်ရှင်းမကောင်းမှု၊ အမင်္ဂလာနှင့် ကလိယုဂအပြစ်တို့ ဖယ်ရှားရန် သတ်မှတ်ပြီး ဘြဟ္မာပူဇာ (pādya/arghya၊ ပန်း၊ သင်း၊ အဝတ်အစား၊ အလှဆင်၊ နైవေဒျ) ပြုကာ ဟောမနှင့် ဘြာဟ္မဏများကို စိတ်ကျေနပ်စေပြီး နတ်တော်များကို အစဉ်လိုက် ပူဇာပြုရန် ဆိုသည်။ “အိုမ်” နှင့် သန့်ရေဖြင့် အဝတ်နှင့် ရွှေကို ဒါနပြုရန်၊ ဒက္ခိဏာဖြင့် ပြီးစီးရမည်ဟု သတ်မှတ်ကာ တစ်တိထိတည်းတွင် စောရီ-ဝရတနှင့် ဝိဒျာ-ဝရတဟုလည်း ခေါ်သည်။ ကృష్ణသင်ကြားသော ‘တိလက’ ကర్మ (ကရဝီရပန်း၊ ပေါက်မြောက်သီးနှံ ၇ မျိုး၊ အသီးများ၊ ခွင့်လွှတ်မန်တရ) ကို မိတ်ဆက်ပြီး ဘာဒ్రပဒ သုက္လ ပရတိပဒါက လက္ခမီနှင့် ဗုဒ္ဓိ ပေးကြောင်း၊ တနင်္လာနေ့မှ ၃.၅ လ စတင်ကာ ကာတိကတွင် အစာရှောင်/ပူဇာနှင့် vāyana ဒါန ပါဝင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ရှိဝအား မောန-ဝရတ (ပူဇာ ၁၆ ကြိမ်၊ ကုမ္ဘပေါ် ရွှေရှိဝ၊ နွားဒါန)၊ အရှိုက-ဝရတ၊ နဝရာတြ (ghaṭa-sthāpana၊ ပေါက်မြောက်စေ့၊ ဒေဝီ-မာဟာတ္မ്യ ရွတ်ဖတ်၊ ကုမာရီ-ပူဇာ)၊ ဂోవර්ဓနတွင် ဝိષ્ણု၏ အန္နကူဋ၊ မာရ္ဂရှီရ္ษ ကృష్ణပက္ခတွင် ဓန-ဝရတ၊ နောက်လများတွင် နေ/အဂ္နိ/ရှိဝ ကర్మများနှင့် ဝိုင်ရှာခတွင် ဝိષ્ણုပူဇာက စာယုဇျသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် ပရတိပဒါဝရတများအားလုံးအတွက် ဘြဟ္မစရ്യနှင့် ဟဝိષျာန်နကို အထွေထွေစည်းကမ်းအဖြစ် ထပ်မံအလေးပေးသည်။
Verse 1
नारद उवाच । पुराणसूत्रमखिलं श्रुतं तव मुखाद्विभो । मरीचये यथा प्रोक्तं ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १ ॥
နာရဒက ပြော၏— အို မဟာမြတ်သူ၊ သင်၏ကိုယ်တိုင်သော မျက်နှာမှ ပုရာဏသုတ္တရ အလုံးစုံကို ငါကြားနာခဲ့ပြီ၊ ပရမေဋ္ဌင် ဘြဟ္မာက မရီချိအား မိန့်ကြားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 2
अधुना तु महाभाग तिथीनां वै कथानकम् । क्रमतो मह्यमाख्याहि यथा स्याद्वतनिश्चयः ॥ २ ॥
ယခုတော့ အို မဟာကံကောင်းသူ၊ တိသီများ၏ အကြောင်းအရာကို အစဉ်လိုက် ငါ့အား ရှင်းလင်းပြောကြားပါ; ထို့ကြောင့် ဝရတ (အဓိဋ္ဌာန်ကတိ) အပေါ် သေချာသော ဆုံးဖြတ်ချက် ရနိုင်ပါစေ။
Verse 3
यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उपासिता । यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम् ॥ ३ ॥
အဘယ်လတွင် ကုသိုလ်ပြုထိုက်သော တိထိ (လပြည့်လဆန်းနေ့) ကို စောင့်ထိန်းရမည်နည်း၊ မည်သို့သောနည်းလမ်းဖြင့် ဂုဏ်ပြုကာ အာရాధနာပြုရမည်နည်း၊ ပူဇာနှင့် ဆက်စပ်သော ရိတုအခမ်းအနားတို့၏ စည်းကမ်းအတိုင်းအတာအားလုံးကို ယခု အပြည့်အစုံ ပြောကြားပါ။
Verse 4
सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तिथीनां ते व्रतं पृथक् । तिथीशानुक्रमादेव सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ ४ ॥
စနာတနက ပြောသည်—နာရဒာရေ၊ နားထောင်လော့။ တိထိတို့နှင့် ဆိုင်သော ဝရတ (သစ္စာကတိ/အဓိဋ္ဌာန်) များကို သီးသန့်သီးသန့် ငါရှင်းပြမည်။ တိထိတို့၏ အစဉ်အလာတကျ လိုက်နာခြင်းပင် စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု) အားလုံးကို ပေးစွမ်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
Verse 5
चैत्रे मासि जगद्ब्रह्मा ससज प्रथमेऽहनि । शुक्लपक्षे समग्रं वै तदा सूर्योदये सति ॥ ५ ॥
ချိုင်တြလတွင်၊ ဇဂတ်-ဗြဟ္မာသည် လောကအလုံးစုံကို ပထမနေ့၌ပင် ဖန်ဆင်းတော်မူ၏—လဆန်းပိုင်း (သုက္လပက္ခ) အတွင်း၊ နေထွက်ချိန်၌ ဖြစ်သည်။
Verse 6
वत्सरादौ वसंतादौ बलिराज्ये तथैव च । पूर्वविद्धैव कर्तव्या प्रतिपत्सर्वदा बुधैः ॥ ६ ॥
နှစ်အစတွင်လည်းကောင်း၊ နွေဦးအစတွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ဘလိနှင့် ဆိုင်သော ကာလ/အခမ်းအနားတွင်လည်းကောင်း၊ ပညာရှိတို့သည် ပရတိပတ် (ပထမတိထိ) ကို အမြဲတမ်း «ပူရ္ဝဗိဒ္ဓာ» အတိုင်း—အရင်ပေါ်လာသောအချိန်ကို အခြေခံ၍—ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 7
तत्र कार्या महाशांतिः सर्वकल्मषनाशिनी । सर्वोत्पातप्रशमनी कलिदुष्कृतहारिणी ॥ ७ ॥
ထိုနေရာ၌ မဟာရှာန္တိ (Mahāśānti) ဟူသော အကြီးမားဆုံး သာမဏ္ဏာပူဇာ/ပဋိသန္တိ အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ၎င်းသည် အညစ်အကြေးအားလုံးကို ဖျက်ဆီး၍ မကောင်းသင်္ကေတနှင့် ဘေးအန္တရာယ်တို့ကို သက်သာစေကာ ကလိယုဂ၏ အပြစ်ဒုက္ခအကျိုးကို ဖယ်ရှားပေးသည်။
Verse 8
आयुः प्रदापुष्टिकरी धनसौभाग्यवर्द्धिनी । मंगल्या च पवित्रा च लोकद्वयमुखावहा ॥ ८ ॥
ဤကောင်းမှုသည် အသက်ရှည်စေ၍ အာဟာရပျိုးထောင်မှုကို ပေးတတ်သည်။ ငွေကြေးနှင့် ကံကောင်းခြင်းကို တိုးပွားစေသည်။ မင်္ဂလာရှိ၍ သန့်စင်စေကာ လောကနှစ်ပါး (ဤလောကနှင့် နောက်လောက) ၏ ကောင်းကျိုးသို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 9
तस्यामादौ तु संपूज्यो ब्रह्मा वह्निवपुर्धरः । पाद्यार्ध्यपुष्पधूपैश्च वस्त्रालंकारभोजनैः ॥ ९ ॥
ထိုပူဇာအခမ်းအနားတွင် အစဦးဆုံး မီးသဘောသဏ္ဍာန်ကို ကိုယ်ထည်အဖြစ် ဆောင်ထားသော ဘြဟ္မာကို ပူဇော်ရမည်။ ခြေသုတ်ရေ (ပာဒျ) နှင့် အရဃျ (အာရဃျ) ကို ပန်းနှင့် နံ့သာတိုင်တို့နှင့်အတူ ဆက်ကပ်ပြီး၊ အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အစာအဟာရတို့ကိုလည်း ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 10
होमैर्बल्युपहारैश्च तथा ब्राह्मणतर्पणैः । ततः क्रमेण देवेभ्यः पूजा कार्या पृथक्पृथक् ॥ १० ॥
ဟောမ (မီးပူဇာ) များ၊ ဘလိ (ပူဇော်ပွဲ) နှင့် ဆက်ကပ်ပေးအပ်မှုများ၊ ထို့အပြင် ဘြာဟ္မဏများကို တర్పဏ (စိတ်ကျေနပ်အောင် ဂုဏ်ပြုခြင်း) ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြင့်၊ ထို့နောက် အစဉ်လိုက် နတ်ဒေဝများကို တစ်ပါးချင်း သီးသန့်ပူဇော်ရမည်။
Verse 11
कृत्वोंकार नमस्कारं कुशोदकतिलाक्षतैः । सवस्त्रं सहिरण्यं च ततो दद्याद्दिजातये ॥ ११ ॥
အိုမ် (Oṁ) သရဏဂုဏ်ဖြင့် နမസ്കာရ ပြုလုပ်ပြီး၊ ကုရှမြက်၊ နှမ်းနှင့် အက္ခတ (ဆန်စေ့) ပါသော သန့်ရေကို အသုံးပြုကာ၊ ထို့နောက် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ဘြာဟ္မဏအား အဝတ်အစားနှင့် ရွှေကို ပေးလှူရမည်။
Verse 12
दक्षिणां वेदविदुषे व्रतसंपूर्तिहेतवे । एवं पूजाविशेषेण व्रतं स्यात्सौरिसंज्ञकम् ॥ १२ ॥
ဝ్రတ (သစ္စာကတိ) ကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ဝေဒကို သိမြင်ကျွမ်းကျင်သူအား ဒက္ခိဏာ (ပူဇာဆုကြေး) ပေးလှူရမည်။ ဤသို့ အထူးပူဇာနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သောကြောင့် ဤဝ్రတကို «ဆော်ရီ-ဝ్రတ» ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 13
आरोग्यदं नृणां विप्र तस्मिन्नेव दिने मुने । विद्याव्रतमपि प्रोक्तमस्यामेव तिथौ मुने ॥ १३ ॥
အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဤဝ్రတသည် ထိုနေ့တည်းက လူတို့အား ကျန်းမာရေးကို ပေးတတ်၏၊ အို မုနိ။ ထို့အပြင် ဗိဒ္ယာ (ပညာ) ရရှိရန် ဗိဒ္ယာဝ్రတကိုလည်း ဤတိထီတည်းမှာပင် သတ်မှတ်ထားသည်၊ အို မုနိ။
Verse 14
तिलकं नाम च प्रोक्तं कृष्णेनाजातशत्रवे । अथ ज्येष्ठे सिते पक्षे पक्षत्यां दिवसोदये ॥ १४ ॥
“တီလက” ဟုခေါ်သော အခမ်းအနားကို ကృష్ణသည် အဇာတသတ္တရုအား သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျေဋ္ဌ မာသ၏ အဖြူပက္ခ၌ အဋ္ဌမီ တိထီ၊ နေထွက်ချိန်တွင် (ပထမဦးစွာ) ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
Verse 15
देवोद्यानभवं हृद्यं करवीरं समर्चयेत् । रक्ततन्तुरीधानं गंधधूपविलेपनैः ॥ १५ ॥
ဒေဝဥယျာဉ်တွင် ပေါက်ဖွား၍ နှလုံးပျော်ရွှင်စေသော ကရဝီရ ပန်းဖြင့် ရိုသေစွာ ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် အနီရောင်ကြိုးချည်ထားသော မီးထိုးသစ်တုံးများနှင့် အနံ့သာလိမ်းဆေး၊ သင်းပျံ့သော မီးခိုးသုပ် (ဓూప) တို့ဖြင့်လည်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 16
प्ररूढसप्तधान्यैश्च नारगैर्बीजपूरकैः । अभ्युक्ष्याक्षततोयेन मंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् ॥ १६ ॥
အပင်ပေါက်လာသော သတ္တဓာန్య (စပါးမျိုး ၇ မျိုး) နှင့် နာရဂ (သလဲသီး)၊ ဗီဇပူရက (စီထရွန်) တို့ဖြင့်၊ မကွဲမပျက် ဆန်စေ့ (အက္ခတ) ပါသော ရေဖြင့် ပက်ဖျန်းရမည်။ ထို့နောက် မန္တရဖြင့် ဤသို့ပင် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို တောင်းခံ၍ သန့်ရှင်းသော အာဏာကို သက်သာစေရာ၏။
Verse 17
करवीर वृषावास नमस्ते भानुवल्लभ । दंभोलिमृडदुर्गादिदेवानां सततं प्रिय ॥ १७ ॥
အို ကရဝီရ၊ အို ဝೃṣāvāsa၊ သင်အား နမಸ್ಕာရပါ၏—နေမင်း၏ ချစ်မြတ်နိုးသူ။ သင်သည် မိုးကြိုးကိုင် အိန္ဒြ၊ ရုဒြ-ရှီဝ၊ ဒုရ္ဂါ စသည့် ဒေဝတားတို့၏ အမြဲတမ်း ချစ်ခင်နှစ်သက်ရာ ဖြစ်၏။
Verse 18
आकृष्णेनेति वेदोक्तमंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् । एवं भक्त्या समभ्यर्च्य दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् ॥ १८ ॥
«ākṛṣṇena» ဟူသော စကားဖြင့် စတင်သော ဝေဒသတ်မှတ် မန္တရဖြင့် ဤသို့ ခွင့်လွှတ်မှုကို တောင်းပန်ရမည်။ ထို့နောက် ဘက္တိဖြင့် သေချာစွာ ပူဇော်ပြီး ပညာရှိ ဗြာဟ္မဏာထံ ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ကို ပေးလှူရမည်။
Verse 19
प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पश्चात्स्वभवनं व्रजेत् । नभः शुक्ले प्रतिपदि लक्ष्मीबुद्धिप्रदायकम् ॥ १९ ॥
ထို့နောက် ပရဒက္ခိဏာ (pradakṣiṇā) ကို ပြုလုပ်ပြီး နောက်တစ်ဖန် မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွားရမည်။ Nabhas (Bhādrapada) လ၏ လင်းပတ်ခွဲ ပထမနေ့ (pratipad) တွင် ပြုလုပ်သော ဤအကျင့်သည် လက္ရှ္မီနှင့် ဗုဒ္ဓိ (အမြင်ကြည်လင်မှု) ကို ပေးတတ်သည်။
Verse 20
धर्मार्थकाममोक्षाणां निदानं परमं व्रतम् । सोमवारं समारभ्य सार्धमासत्रयं द्विज ॥ २० ॥
အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ ဤအမြင့်မြတ်ဆုံး ဝရတသည် ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ နှင့် မောက္ခတို့၏ အရင်းအမြစ် အထွတ်အထိပ် ဖြစ်သည်။ တနင်္လာနေ့မှ စ၍ သုံးလခွဲ ကြာအောင် စောင့်ထိန်းရမည်။
Verse 21
कार्तिकासितभूतायामुपोष्यं व्रततत्परः । पूर्णायां शिवमभ्यर्च्य सुवण वंशसंयुतम् ॥ २१ ॥
ကာရ္တိက လ၏ အမဝါသျာ (လကွယ်ည) တွင် ဝရတကို အလေးထားသူသည် အစာရှောင်ရမည်။ ထို့နောက် လပြည့်နေ့တွင် ရှိဝကို ပူဇော်ပြီး ရိတိအဖြစ် ရွှေဝါးတံ (သို့) ရွှေဝါးကို ပူဇော်လှူရမည်။
Verse 22
वायनं सुमहत्पुण्यं देवताप्रीतिवर्धकम् । दद्याद्विप्राय संकल्प्य धनवृद्ध्यै मुनीश्वर ॥ २२ ॥
vāyana ဟုခေါ်သော ပူဇော်လှူဒါန်းမှုသည် အလွန်ပုဏ္ဏားကြီးပြီး ဒေဝတာတို့၏ ပီတိကို တိုးပွားစေသည်။ အို မုနိဣශ්ဝရ ရေ၊ ဓနတိုးပွားစေရန် သင်္ကల్ప (saṅkalpa) ဖြင့် ဗြာဟ္မဏာထံ ပေးလှူရမည်။
Verse 23
भाद्रशुक्लप्रतिपदि व्रतं नाम्ना महत्तमम् । व्रतं मौनाह्वयं केचित्प्राहुरत्र शिवोऽर्च्यते ॥ २३ ॥
ဘဒ္ဒရပဒ လပြည့်ဘက် (သုက္လပက္ခ) ၏ ပထမနေ့ ပရတိပဒါတွင် အလွန်မြတ်ကြီးသော ဝရတတစ်ပါး ရှိသည်။ အချို့က ၎င်းကို “မောန” (တိတ်ဆိတ်ခြင်း) ဝရတဟု ခေါ်ကြပြီး ဤဝရတ၌ သီဝကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုကြသည်။
Verse 24
नैवेद्यं तु पचेन्मौनी षोडशत्रिगुणानि च । फलानि पिष्टपक्वानि दद्याद्विप्राय षोडश ॥ २४ ॥
မောနဝရတ (တိတ်ဆိတ်ခြင်း) ကို ထိန်းသိမ်းသူသည် နైవေဒျ (naivedya) အာဟာရပူဇော်ကို ဆယ့်ခြောက်ကို သုံးဆ တိုးမြှင့်သော ပမာဏဖြင့် ချက်ပြုတ်ရမည်။ ထို့ပြင် ဘြာဟ္မဏတစ်ဦးအား သစ်သီး ဆယ့်ခြောက်မျိုးနှင့် မုန့်/မုန့်ဖုတ်ကဲ့သို့ မုန့်မှုန့်အခြေပြု ချက်ပြုတ်အရာ ဆယ့်ခြောက်မျိုးကို ပေးလှူရမည်။
Verse 25
देवाय षोडशान्यानि भुज्यंते षोडशात्मना । सौवर्णं शिवमभ्यर्च्य कुम्भोपरि विधानवित् ॥ २५ ॥
ဝိဓာန (ritual) ကို သိကျွမ်းသူသည် သန့်စင်ကာ သီလပြုထားသော ကုမ္ဘ (kumbha) အပေါ်၌ တင်ထားသည့် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော သီဝကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုရမည်။ ထို့နောက် ဆယ့်ခြောက်ပါးသဘောတရားဖြင့် ဘုရားအတွက် ဆယ့်ခြောက်ပါးသော ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်၍ ကိုယ်တိုင်လည်း သုံးဆောင်ရသည်။
Verse 26
तत्सर्वं धेनुसहितमाचार्य्याय प्रदापयेत् । इदं कृत्वा व्रतं विप्र देव देवस्य शूलिनः ॥ २६ ॥
အဲဒီအရာအားလုံးကို နွားတစ်ကောင်နှင့်အတူ အာစာရျ (ācārya) ဆရာတော်ထံ ပေးလှူရမည်။ ဤဝရတကို ပြီးစီးစွာ ကျင့်သုံးပြီးနောက်၊ အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝဖြစ်သော သုံးလှံကိုင်ရှင် သီဝ (Śūlin) ၏ ကရုဏာကို ရရှိသည်။
Verse 27
चतुर्दशाब्दं देहांतं भुक्तभोगः शिवं व्रजेत् । आश्विने सितपक्षत्यां कृत्वाशोकव्रतं नरः ॥ २७ ॥
အာရှ္ဝိန လ၏ သုက္လပက္ခတွင် သင့်တော်သော လနေ့၌ အရှောကဝရတ (Aśoka-vrata) ကို ပြုလုပ်သူသည် ဆယ့်လေးနှစ်တိုင် လောကီအပျော်အပါးများကို ခံစားရပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာအဆုံးတွင် သီဝထံ (သီဝလောက/သီဝသဘော) သို့ ရောက်ရှိသည်။
Verse 28
अशोको जायते विप्रधनधान्यसमन्वितः । अशोकपूजनं तत्र कार्यं नियमतत्परैः ॥ २८ ॥
ထိုနေရာ၌ အရှိုကသစ်ပင် ပေါက်ဖွားလာ၍ ဗြာဟ္မဏများ၊ ဥစ္စာဓနနှင့် စပါးသီးနှံများ ပေါများစွာ ပြည့်စုံ၏။ ထိုနေရာတွင် နိယမဓမ္မကို စိတ်အားထက်သန်သူတို့သည် အရှိုကသစ်ပင်ကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 29
व्रतांते द्वादशे वर्षे मूर्तिं चाशोकशाखिनः । समर्प्य गुरवे भक्त्या शिवलोके महीयते ॥ २९ ॥
ဝရတအဆုံးတွင် တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်မြောက်၌ အရှိုကသစ်ပင်နှင့် ဆက်နွယ်သော မူရတိရုပ်တုကို ဂုရုထံ ဘက္တိဖြင့် ဆက်ကပ်လျှင် ရှိဝလောက (Śivaloka) တွင် ဂုဏ်တင်ချီးမြှောက်ခံရ၏။
Verse 30
अस्यामेव प्रतिपदि नवरात्रं समारभेत् । पूर्वाह्णे पूजयेद्देवीं घटस्थापनपूर्वकम् ॥ ३० ॥
ဤပထမလဆန်းနေ့ (ပရတိပဒ) တွင်ပင် နဝရာတြာ ဝရတကို စတင်ရမည်။ မနက်ပိုင်းတွင် ဂဋသ္ထာပန (ရိုးရာအိုးတင်ခြင်း) ကို အရင်ပြု၍ ဒေဝီကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 31
अंकुरारोपणं कृत्वा यवैर्गोधूममिश्रितैः । ततः प्रतिदिनं कुर्यादेकभुक्तमयाचितम् ॥ ३१ ॥
ယဝ (မုယော) ကို ဂೋಧုမ (ဂျုံ) နှင့် ရောစပ်၍ အညှောက်စိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ထို့နောက် နေ့စဉ် တစ်ကြိမ်သာ စားသောက်ရမည်၊ ထိုအစာသည် မတောင်းမရမ်းဘဲ ရရှိသော အစာဖြစ်ရမည်။
Verse 32
उपवासं यथाशक्ति पूजापाठजपादिकम् । मार्कंण्डेय पुराणोक्तं चरितत्रितयं द्विज ॥ ३२ ॥
ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ပြု၍ ပူဇော်ခြင်း၊ ပုဋ္ဌာန/စာဖတ်ရွတ်ဆိုခြင်း၊ ဇပ (japa) နှင့် ဆက်စပ်သော နိယမများကို ဆောင်ရွက်ပါ။ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏတွင် ဆိုထားသော သန့်ရှင်းသော ဇာတ်လမ်းသုံးပုဒ်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပါ။
Verse 33
पठनीयं नवदिनं भुक्तिमुक्ती अभीप्सता । कुमारीपूजनं तत्र प्रशस्तं भोजनादिभिः ॥ ३३ ॥
လောကီအာနန္ဒနှင့် မောက္ခကို နှစ်မျိုးလုံးလိုလားသူသည် ဤကို ကိုးရက်တိုင်တိုင် ရွတ်ဖတ်သင့်၏။ ထိုဝရတ၌ ကုမာရီ (မိန်းကလေးငယ်) ပူဇော်ခြင်းကို အထူးချီးမွမ်းပြီး အစားအစာနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်းတို့ကိုလည်း ပူဇော်သင့်၏။
Verse 34
इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र सर्वसिद्ध्यालयो नरः । जायते भुवि दुर्गायाः प्रसादान्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥
ဗြာဟ္မဏာရေ၊ ဤသို့ပင် ဝရတကို ဆောင်ရွက်လျှင် ထိုသူသည် အောင်မြင်မှု (စိဒ္ဓိ) အားလုံး၏ အိမ်ရာတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။ မြေပြင်ပေါ်၌ ဒုရ္ဂါဒေဝီ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ထိုသို့ဖြစ်သည်ဟု သံသယမရှိ။
Verse 35
अथोर्जसितपक्षत्यां नवरात्रोदितं चरेत् । विशेषादन्नकूटाख्यं विष्णुप्रीतिविवर्धनम् ॥ ३५ ॥
ထို့နောက် ဥရ္ဇ (အာရှွိန) လ၏ လင်းလက်သော ပက္ခ၌ နဝရာတြီဟု ဆိုသော ကိုးညပွဲအမိန့်တော်ကို ဆောင်ရွက်သင့်၏။ အထူးသဖြင့် အန္နကူဋ (အစားအစာတောင်) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်၊ ထိုသည်က သခင် ဗိဿနု၏ ပရိတိကို အလွန်တိုးပွားစေ၏။
Verse 36
सर्वपाकैः सर्ददोहैः सर्वैः सर्वार्थसिद्धये । कर्तव्यमन्नकूटं तु गोवर्द्धनसमर्चने ॥ ३६ ॥
ရည်မှန်းချက်အားလုံး ပြည့်စုံစေရန် ဂోవර්ဓနကို ပူဇော်ရာ၌ အန္နကူဋ (အစားအစာတောင်) ကို ပြုလုပ်သင့်၏။ ထိုအတွက် ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းလျာမျိုးစုံနှင့် နို့ထွက်အချိုပွဲမျိုးစုံအားလုံးကို အသုံးပြုရမည်။
Verse 37
सायं गोभिः सह श्रीमद्गोवर्द्धनधराधरम् । समर्च्य दक्षिणीकृत्य भुक्तिमुक्ती समाप्नुयात् ॥ ३७ ॥
ညနေခင်း၌ နွားများနှင့်အတူ ဂోవර්ဓနကို မြှောက်တင်ခဲ့သော မြေကြီး၏ အထောက်အကူဖြစ်တော်မူသည့် သခင်တော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် သတ်မှတ်ထားသော ဒက္ခိဏာကို ပေးအပ်ပြီး လောကီအကျိုးနှင့် မောက္ခကို နှစ်မျိုးလုံး ရရှိမည်။
Verse 38
अथ मार्गसिताद्यायां धनव्रतमनुत्तमम् । नक्तं विष्ण्वर्चनं होमैः सौवर्णीं हुतभुक्तनुम् ॥ ३८ ॥
ယခု မာရ္ဂရှီရ္ရှ လ၏ မှောင်ဖက် လဆန်းနေ့တွင် အထူးမြတ်သော ဓနဝြတ (Dhana-vrata) ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ညအချိန်၌ ဗိဿဏုကို ပူဇော်ကာ ဟောမဖြင့် မီးပူဇော်၍ ရွှေကို အဟုတိအဖြစ် ဆက်ကပ်ကာ အဂ္နိက စားသုံးစေ၏။
Verse 39
रक्तवस्त्रयुगाच्छन्नां द्विजाय प्रतिपादयेत् । एवं कृत्वा धनैर्धान्यैः समृद्धो जायते भुवि ॥ ३९ ॥
ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ထံသို့ အနီရောင်အဝတ်အထည် နှစ်ထည်ကို အဖုံးအကာအဖြစ် ဆက်ကပ်ရမည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် ဤလောက၌ ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံ ပြည့်စုံကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာသည်။
Verse 40
वह्निना दग्धपापस्तु विष्णुलोके महीयते । पौषशुक्लप्रतिपदि भानुमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ४० ॥
မီးဖြင့် အပြစ်များ လောင်ကျွမ်းပျောက်ကင်းသူသည် ဗိဿဏုလောက၌ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရ၏။ ပေါဿ လ၏ လင်းဖက် ပထမနေ့ (ပြတိပဒ) တွင် ဘာနု (နေမင်း) ကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်လျှင် ထိုကဲ့သို့သော ကုသိုလ်ကို ရရှိသည်။
Verse 41
एकभक्तव्रतो मर्त्यो भानुलोकमवाप्नुयात् । माघशुक्लाद्यदिवसे वह्निं साक्षान्महेश्वरम् ॥ ४१ ॥
တစ်နေ့တစ်ကြိမ်သာ စားသောက်၍ ဘက္တိဖြင့် ဆောင်ရွက်သော ဧကဘက္တဝြတ (Ekabhakta-vrata) ကို ထမ်းဆောင်သူ မနုဿသည် နေမင်း၏ လောကသို့ ရောက်နိုင်သည်။ မာဃ လ၏ လင်းဖက် ပထမနေ့တွင် မဟေရှွရ (ရှီဝ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အဂ္နိကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 42
समभ्यर्च्य विधानेन समृद्धो जायते भुवि । अथ फाल्गुनशुक्लादौ देवदेवं दिगंबरम् ॥ ४२ ॥
သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း စနစ်တကျ ပူဇော်ပြီးနောက် ဤလောက၌ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာသည်။ ထို့နောက် ဖာလ္ဂုန လ၏ လင်းဖက်အစတွင် ဒေဝဒေဝ (ဘုရားတို့၏ဘုရား) ဖြစ်သော ဒိဂမ္ဗရ (ကောင်းကင်ဝတ်) သခင်ကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 43
धूलिधूसरसर्वांगं जलैरुक्षेत्समंततः । कर्मणा लौकिकेनापि संतुष्टो हि महेश्वरः ॥ ४३ ॥
ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံး ဖုန်မှုန့်ကပ်နေသူကို ရေဖြင့် အနှံ့အပြား ပက်ဖျန်း၍ သန့်စင်စေသင့်သည်။ မဟေရှ္ဝရ (ရှီဝ) သည် လောကီသဘော ရိုးရိုးသော ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ရပ်များကြောင့်ပင် အမှန်တကယ် ကျေနပ်တော်မူ၏။
Verse 44
स्वसायुज्यं प्रदिशति भक्त्या सम्यक्समर्चितः । वैशाखे तु सिताद्यायां विष्णुं विश्वविहारिणम् ॥ ४४ ॥
ကမ္ဘာလောကအပေါင်းတို့၌ လှည့်လည်သွားလာတော်မူသော ဗိဿဏုကို ဘက္တိဖြင့် မှန်ကန်စွာ ပူဇော်အာရాధနာပြုလျှင်—အထူးသဖြင့် ဝိုင်ရှာခ လတွင် လပြည့်ဘက် (သီတအာဒျာ) မှ စတင်သော အလင်းဖက်ကာလ၌—အရှင်သည် မိမိ၏ အခြေအနေတော်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (သာယုဇျ) ကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 45
समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती । एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम् ॥ ४५ ॥
သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ ပူဇော်ပြီးနောက် ဘက္တိရှိသော မိန်းမသည် ဗြာဟ္မဏများကို အစာကျွေးသင့်သည်။ ထိုသို့ သန့်ရှင်းသော လပြည့်ဘက်နေ့၌ ကမ္ဘာတို့၏ ဆရာတော် ဘြဟ္မာကို ဂုဏ်ပြုရာရောက်၏။
Verse 46
विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः । स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ४६ ॥
ဗိဿဏုနှင့်အတူရှိသော ဘြဟ္မာသည် လောကအပေါင်းတို့၏ အရှင်များအပေါ် အမြင့်ဆုံး အရှင်တော်ဖြစ်၏။ ထိုဘြဟ္မာသည် သာယုဇျ (မိမိအခြေအနေတော်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ပေးတော်မူ၏။ ထိုအရာကို ရရှိလျှင် ပြည့်စုံသော အာధ్యात्मिक စိဒ္ဓိအားလုံးကို ရရှိ၏။
Verse 47
आसु द्वादशमासानां प्रतिपत्सु द्विजोत्तम । व्रतानि तुभ्यं प्रोक्तानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च ॥ ४७ ॥
အို ဒွိဇိုတ္တမ၊ နှစ်ကြိမ်မွေးမြူသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ဒွါဒသလများ၏ ပထမတိထိ (ပရတိပတ်) တွင် ဆောင်ရွက်ရမည့် ဝရတများကို သင့်အား ငါဆိုပြခဲ့ပြီးပြီ။ ထိုဝရတများသည် ဘုဂ္ဂ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုတ်တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းသည်။
Verse 48
व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु ब्रह्मचर्यं विधीयते । भोजने तु हविष्यान्नं सामान्यत उदाहृतम् ॥ ४८ ॥
ဤဝရတများအားလုံးတွင် ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း) ကို လိုက်နာရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ အစားအစာအနေဖြင့် ယေဘုယျစည်းကမ်းအရ ဟဝိෂ္ယာန်န—ယဇ္ဉာအတွက် ရိုးရှင်းသော ပူဇော်စာ—ကို အကြံပြုထားသည်။
Verse 49
इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ११० ॥
ဤသို့ဖြင့် ဂုဏ်ထူးမြတ်သော ဘృဟန္နာရဒီယပုရာဏ၏ ပူရ္ဝဘားဂတွင်၊ မဟာဇာတ်ကြောင်း (ဗြဟဒုပါချာန) ၏ စတုတ္ထပါဒ၌၊ “တစ်နှစ်တစ်လစီအတွက် ပရတိပဒါဝရတ အကြောင်းရှင်းလင်းခြင်း” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၁၁၀ သည် အဆုံးသတ်၏။
Pratipadā is presented as the starting point of the tithi-sequence, linked to cosmological beginnings (Caitra creation) and to yearly renewal. Observing the tithis in proper order is said to yield siddhi, making Pratipadā a methodological entry into month-wise vrata-kalpa.
Pūrvaviddhā indicates that the observance is determined by the tithi’s prior occurrence (typically when the relevant tithi touches the earlier qualifying period, such as sunrise), emphasizing ritual precision in tithi-nirṇaya for correct vrata performance.
It uses a layered, month-wise and purpose-wise approach: Brahmā is central in Mahāśānti; Śiva is emphasized in Mauna-vrata and Aśoka-vrata; Devī in Navarātra; Viṣṇu in Annakūṭa and Dhana-vrata; Sūrya and Agni in specific months. The unity is maintained through shared ritual grammar—pūjā, homa, dāna, and phala—rather than exclusive sectarian claims.
The chapter prescribes brahmacarya (continence) and recommends haviṣyānna (simple sacrificial fare) as a general food rule, framing these as universal niyamas that stabilize vrata efficacy across diverse month-wise rites.