Matsya-purāṇa Anukramaṇikā (Synopsis / Table of Contents)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले ॥ १ ॥

ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်— ယခု၊ အို ဒွိဇသတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေး အကောင်းဆုံး)၊ မတ်စ်ယ ပုရာဏကို သင်အား ငါဟောပြမည်။ ထိုတွင် ကလ္ပ ၇ ပါး၏ အကြောင်းကို မြေပြင်ပေါ်၌ အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम् ॥ २ ॥

ဝေဒကို သိမြင်သော ရှင်ဗျာသသည် နရသിംဟ၏ ပုံပြင်ကို စတင်ဖော်ပြ၍ ထိုတွင်ညွှန်ပြထားသကဲ့သို့ ကဗျာ ၁၄,၀၀၀ ပါးပါဝင်သော အပိုင်းတစ်ခုကို တင်ပြခဲ့သည်။

Verse 3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्मांडकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च ॥ ३ ॥

ဤနေရာတွင် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြသည်မှာ— မနုနှင့် မత్సျ (ငါးအဝတား) တို့၏ အလွန်ကောင်းမြတ်သော ဆွေးနွေးပွဲ၊ ထို့နောက် ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) အကြောင်း၊ ဘြဟ္မာ၊ ဒေဝတားများနှင့် အသူရတို့၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ ထို့ပြင် မာရုတ် (မုန်တိုင်းဒေဝ) များ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम् ॥ ४ ॥

(အကြောင်းအရာများတွင်) မဒန-ဒွာဒသီ ဝရတ၊ ထို့အတူ လောကပာလ (လောကကာကွယ်သူများ) ကို ပူဇော်ခြင်း၊ မန်ဝန္တရများ၏ အကျဉ်းချုပ်၊ နှင့် ဝိုင်ရှျယ မင်းများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဖော်ပြခြင်း ပါဝင်သည်။

Verse 5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च ॥ ५ ॥

ထို့ပြင် ဖော်ပြထားသည်မှာ— ဝိဝස්ဝန်၏ သားဖြစ်သော စူရျ (နေဒေဝ) ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ ဘုဓနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) မျိုးရိုးဇာတ်ကြောင်း၊ နှင့် ရှရဒ္ဓ ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ရန် သင့်တော်သော အချိန် ဖြစ်သည်။

Verse 6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा ॥ ६ ॥

ထို့ပြင် ဖော်ပြထားသည်မှာ— ပိတೃ တီရ္ထ (ဘိုးဘွားသန့်ရှင်းရာ) များကို ပြန့်ပွားစေခြင်း၊ ဆိုမ (လ) ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ ဆိုမဝంశ (လဝংশ) ကို ကီရတနာဖြင့် ချီးမွမ်းဖော်ပြခြင်း၊ နှင့် ယယာတိ မင်း၏ ဇာတ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။

Verse 7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ ॥ ७ ॥

ဤကျမ်းသည် ပိတೃ မျိုးရိုးဇာတ်ကြောင်းကို ပြန်လည်ဆိုပြပြီး၊ စೃષ્ટိမှ ပေါ်ထွန်းလာသော မျိုးဆက်များကို ကြေညာကီရတနာပြုသည်။ ထို့ပြင် ဘೃဂု၏ ကျိန်စာကိုလည်း ရှင်းလင်းကာ၊ ဗိṣṇု၏ မြေပြင်ပေါ် ဒသဝတား (အဝတားဆယ်ပါး) ကို ဖော်ပြသည်။

Verse 8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम् ॥ ८ ॥

ထို့နောက် ပူရုမင်းဆက်၏ ကီရ္တန (သမိုင်းကဗျာဆန်ဆန် ရွတ်ဆိုခြင်း) ကို ဆိုကြသည်။ ထို့နောက် ဟောတားရှန (အဂ္နိ) ၏ မြတ်သော မျိုးရိုးကို၊ ထို့နောက် ကရိယာ-ယောဂ (ပူဇာပွဲနှင့် အကျင့်စည်းကမ်း) ကို၊ နောက်ဆုံးတွင် ပုရာဏကို စနစ်တကျ ရွတ်ဆိုအကျဉ်းချုပ်ကြသည်။

Verse 9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम् ॥ ९ ॥

ထို့အပြင် နက္ခတ္တရ-ပုရုရှ (Nakṣatra-Puruṣa) ဟုခေါ်သော ဝရတ၊ မာရ္တဏ္ဍ-ရှယန (နေမင်း၏ “အိပ်ရာဝင်” ပူဇာ) အကျင့်၊ ကృష్ణာဩဋ္ဌမီ ဝရတ၊ ထို့အတူ ရိုဟိဏီ-စန္ဒြ (Rohiṇī-Candra) ဟုခေါ်သော ဝရတတို့ကိုလည်း သင်ကြားထားသည်။

Verse 10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च ॥ १० ॥

ထို့အပြင် တဒာဂ (ရေကန်) တည်ဆောက်ခြင်း၏ ဝိဓိနှင့် မဟာတ္မ (အာနုဘော်) ကို၊ သန့်ရှင်းရာနေရာ၌ ခြေရာကို အပ်နှံအုৎসရဂ (ပူဇာအဖြစ် အနုမောဒနာ) ကို၊ စೌဘာဂျ-ရှယန (Saubhāgya-Śayana) ဝရတကို၊ ထို့အတူ အဂသ္တျ ဝရတ (Agastya-vrata) ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः ॥ ११ ॥

ထို့အတူ အနန္တ-တෘတီယာ (Ananta-tṛtīyā) ဝရတ၊ ရသ-ကလျာဏိနီ (Rasa-kalyāṇinī) ဝရတ၊ ထို့အတူ ဒကရျာ (Dakaryā) ဝရတ၊ ထပ်မံ၍ စာရသ္ဝတ (Sārasvata) ဝရတတို့ကိုလည်း ဆိုထားသည်။

Verse 12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनंगशयनं तथा ॥ १२ ॥

ထို့အတူ ဂြဟဏ (နေ/လ ကြတ်) အချိန်၌ ပြုလုပ်သော အဘိသေက (သန့်စင်ရေချိုးပူဇာ) ကို၊ သပ္တမီ (လဆန်း/လဆုတ် ၇ ရက်) အကျင့်ကို၊ ဘီမာဟု အမည်ရသော ဒွာဒသီကို၊ ထို့အတူ အနင်္ဂ-ရှယန (Anaṅga-śayana) ဝရတကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवांगारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ १३ ॥

ထိုနည်းတူ “အရှုန်ယ-ရှယန” (အိပ်ရာမလွတ်စေသော) ဝရတလည်းရှိ၏။ ထိုနည်းတူ “အင်္ဂါရက” ဝရတ၊ ထိုနည်းတူ “စပ္တမီ ခုနစ်ဆ” ဝရတ၊ ထို့ပြင် ဝမ်းနည်းမှုကိုဖယ်ရှားသော “ဝိသောက-ဒွာဒသီ” ဝရတလည်းရှိ၏။

Verse 14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशांतिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी ॥ १४ ॥

ထို့ပြင် “မေရု-ဒါန” ဟုခေါ်သော ဒါန၊ ဂြဟ (ဂြိုဟ်အာဏာများ) ကိုငြိမ်းချမ်းစေသော နည်းလမ်း ဆယ်မျိုး၊ ဂြဟတို့၏ အမှန်တကယ်သဘောသဘာဝကို ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်း၊ နှင့် ရှိဝ၏ လဆန်း/လဆုတ် ၁၄ ရက်နေ့ “ရှိဝ-ချတုရ္ဒသီ” ဝရတကိုလည်း ဖော်ပြထား၏။

Verse 15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रांतिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम् ॥ १५ ॥

ထိုနည်းတူ ကမ္မ၏ အကျိုးဖလအားလုံးကို စွန့်လွှတ်သော ဝရတ၊ နေ့အาทิตย์ (တနင်္ဂနွေ) ဝရတကိုလည်း ထိုနည်းတူ ပြုရမည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြာန္တိနေ့တွင် ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းနှင့် “ဝိဘူတိ-ဒွာဒသီ” ဝရတကိုလည်း ထိုနည်းတူ ဆိုထား၏။

Verse 16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम् ॥ १६ ॥

“(ဤနေရာတွင်) လဆန်း/လဆုတ် ၆ ရက်နေ့တွင် ပြုသော Ṣaṣṭī-ဝရတများ၏ မဟာတန်ခိုး၊ ရေချိုးပူဇော်ခြင်း၏ အစဉ်အလာနည်းလမ်းများကိုလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ပရယာဂ၏ မဟာတန်ခိုးနှင့် တိုက်ကြီးများ၊ လောကများကို ဖော်ပြသည့် ကထာကိုလည်းကောင်း” ဟု ဆို၏။

Verse 17

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा ॥ १७ ॥

ထို့ပြင် အာကာသအလယ်ပိုင်း၌ သွားလာလှုပ်ရှားမှုများ၊ ဓြုဝ၏ မဟာတန်ခိုးကို အမှန်တကယ်ဖော်ပြခြင်း၊ နတ်ဘုရင်တို့၏ ကောင်းကင်အိမ်ရာများ၊ နှင့် တြိပုရ၏ တောက်ပလောင်ကျွမ်းသည့် အလင်းရောင်အကြောင်းကိုလည်း ဆိုထား၏။

Verse 18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम् ॥ १८ ॥

ဤအခန်း၌ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) နှင့် ပရဝရ (မျိုးရိုးသန့်ရှင်းမှု) ၏ မဟာဂုဏ်ကို ဖော်ပြ၍ မန်ဝန္တရ အပိုင်းခွဲများကို သတ်မှတ်ကာ ယုဂလေးပါး၏ ပေါ်ပေါက်လာမှုနှင့် ယုဂတစ်ခုချင်းစီအလိုက် လိုက်နာရမည့် ဓမ္မကို ရှင်းလင်းတော်မူသည်။

Verse 19

वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम् ॥ १९ ॥

ထို့အပြင် ဝဇ္ရာင်္ဂ၏ ပေါ်ပေါက်လာမှု၊ စ္တာရက၏ မွေးဖွားခြင်း၊ တာရကအဆုရ၏ မဟာဂုဏ်နှင့် လုပ်ရပ်များ၊ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာနှင့် ဒေဝတော်များ၏ အကြောင်းကိုလည်း နိဒါန်းပြု၍ ရွတ်ဆိုဖော်ပြသည်။

Verse 20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च ॥ २० ॥

ထို့အတူ ပါရဝတီ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ ရှီဝ၏ တပသ (အာစီတပ) ပြုရာ သန့်ရှင်းသော တောအုပ်၊ အနင်္ဂ (ကာမ) ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ မီးလောင်ပျက်စီးခြင်းနှင့် ရတီ၏ ဝမ်းနည်းခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြသည်။

Verse 21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम् ॥ २१ ॥

ထို့ပြင် ဂေါရီ၏ တပသတောအုပ်နှင့် ရှီဝဘုရားရှင်ကို ပူဇော်ကာ သဘောတော်ရစေသည့် အကြောင်း၊ ပါရဝတီနှင့် ရှင်ရသီများ၏ ဆွေးနွေးစကားဝိုင်း၊ ထို့အပြင် မင်္ဂလာအိမ်ထောင်ရေး အကြောင်းအရာကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २२ ॥

ထို့အပြင် ကုမာရ (စ్కန္ဒ) ၏ မွေးဖွားခြင်း၊ ကုမာရ၏ အောင်ပွဲ၊ တာရကကို ကြောက်မက်ဖွယ် သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ဗိဿနု၏ နရသിംဟ အဝတာရ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च ॥ २३ ॥

ထို့အပြင် ကြာပန်းမှ ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ဖန်ဆင်းပေါ်ထွန်းမှုကိုလည်း ဖော်ပြထားပြီး၊ အန္ဓကကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုလည်း ထိုနည်းတူ ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဝါရာဏသီ၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ် မဟာတန်ခိုးနှင့် နർമဒါ မြစ်၏ မဟာတန်ခိုးကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च ॥ २४ ॥

ထို့အတူ ဂုဏ်ထူးရှင် ဘိုးဘွားများ၏ ပရဝရ အစဉ်အလာကို ရွတ်ဖတ်ကာ၊ ပိတೃဂါထာ ဘိုးဘွားချီးမွမ်းသီချင်းများကိုလည်း သီဆိုရမည်။ ထို့ပြင် နှစ်ဖက်မျက်နှာရှိသော (နှစ်ဖက်အဆုံး) ဒါနကိုလည်းကောင်း၊ ကృష్ణာဇိန—အနက်ရောင် သမင်အရေ ဒါနကိုလည်းကောင်း ပေးလှူရမည်။

Verse 25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च ॥ २५ ॥

ထို့နောက် စာဝိတြီ၏ ပုံပြင်သန့်ရှင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းဓမ္မ—ဘုရင်တို့၏ တာဝန်ဓမ္မကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော အနိမိတ်ဆိုးများကို ရှင်းလင်းကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် နေကြတ်၊ လကြတ်တို့အကြောင်းကိုလည်း အဆုံးသတ် ဆွေးနွေးထားသည်။

Verse 26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम् ॥ २६ ॥

ခရီးသွားရာတွင် ဆိုင်သော မင်္ဂလာအနိမိတ်များကို ဖော်ပြပြီး၊ အိပ်မက်နှင့် မင်္ဂလာလက္ခဏာများကိုလည်း ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့နောက် ဝါမန၏ မဟာတန်ခိုးကို ချီးမွမ်းကာ၊ ထို့အပြီး ဝရာဟ၏ မဟာတန်ခိုးကိုလည်း ဆက်လက် ချီးမြှောက်သည်။

Verse 27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च ॥ २७ ॥

ထို့အပြင် သမုဒ္ဒရမထန—ပင်လယ်ကို မွှေခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြပြီး၊ ထိုနည်းတူ ကာလကူဋ အဆိပ်ကို သက်သာစေခြင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းသည်။ ဒေဝနှင့် အသူရတို့၏ ကြီးမားသော တိုက်ပွဲနှင့်၊ ဝါஸ್ತುဗိဒ္ယာ—အိမ်ရာသန့်ရှင်းဗိသုကာပညာကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။

Verse 28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम् ॥ २८ ॥

ထိုနည်းတူပင်၊ ပူဇော်ရုပ်တော်များ (ပရတိမာ) ၏ လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဒေဝတားတို့၏ ဘုရားကျောင်းအိမ်တော် (ဒေဝတားအာယတန) ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ထို့အတူ ပရသာဒ (အဓိကမဏ္ဍိရ) နှင့် မဏ္ဍပ (ခန်းမ) တို့၏ လက္ခဏာများကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

ဤပုရာဏ၌ အနာဂတ်မင်းများ၏ အညွှန်းအကြောင်း၊ မဟာဒါန (အလှူကြီးများ) ကို ရွတ်ဆိုဖော်ပြခြင်း၊ ထို့အတူ ကလ္ပ (ကမ္ဘာလောကဝန်းကျင်ကာလ) များ၏ ဖော်ပြချက်တို့ကိုလည်း ကြေညာထားသည်။

Verse 30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः ॥ ३० ॥

ဤအပိုင်းသည် သန့်စင်မြတ်နိုးဖွယ်၊ မင်္ဂလာဖြစ်စေ၍ အသက်တာနှင့် ဂုဏ်သတင်းကို တိုးပွားစေသည်။ မည်သူမဆို ရွတ်ဖတ်သော်လည်းကောင်း၊ နားထောင်သော်လည်းကောင်း၊ ဟရိ၏ နေရာတော်သို့ ရောက်၏။

Verse 31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम् ॥ ३१ ॥

သို့သော် ဤသဒ္ဓာစာကို ရေးသားပြီးနောက် ရွှေငါးတစ်ကောင်နှင့် နွားတစ်ကောင်ကိုပါ တွဲဖက်ကာ ဗြာဟ္မဏအား ပူဇော်လှူဒါန်း၍ ဗိသုဝ (ညီမျှနေ့) တွင် ဂုဏ်ပြုအပ်လျှင်၊ အမြင့်ဆုံးသော ပဒကို ရောက်၏။

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०७ ॥

ဤသို့ဖြင့် «သီ ဘృဟန္နာရဒီယ ပုရာဏ» ၏ ပူရ္ဝဘားဂ၊ ဘృဟဒုပါချာန၊ စတုထပာဒ အတွင်းရှိ «မတ္စျ ပုရာဏ အနုက్రమဏိကာ (မာတိကာ) အကြောင်းဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အမည်ရှိ ၁၀၇ မြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။