Markandeya Purana — Adhyaya 56, Shloka 25
Adhyaya 56 — The Descent and Fourfold Course of the Ganga; Jambudvipa’s Varshas and Their Conditions
अपां शौक्ष्म्याच्च तोयोत्था ध्यानोपेता च मानसī ।
उपासनादिकार्यात्तु धर्मजा साप्युदाहृता ॥
apāṃ śaukṣmyāc ca toyotthā dhyānopetā ca mānasī / upāsanādikāryāt tu dharmajā sāpy udāhṛtā
ရေ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကြောင့် ထိုအောင်မြင်မှုကို ‘ရေမှပေါက်ဖွားသော’ (toyotthā) ဟု ခေါ်၏။ တရားထိုင်ခြင်းနှင့် တွဲဖက်သောအရာကို ‘စိတ်မှဖြစ်သော’ (mānasī) ဟု ဆို၏။ သို့သော် ပူဇော်ခြင်း စသည့် အကျင့်များမှ ပေါ်ထွန်းလာသောအရာကိုလည်း ‘ဓမ္မမှဖြစ်သော’ (dharmajā) ဟု ပြောကြ၏။
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse ranks inner discipline (dhyāna) and devotional practice (upāsanā) as causal principles of attainment, presenting a Purāṇic synthesis where both contemplative and ritual paths generate results.
Though embedded in geography, it touches dharma-pravṛtti; still, its primary function here is descriptive cosmology within 'Sarga' (world-order) rather than prescriptive dharma-śāstra.
‘Water-subtlety’ evokes the subtle body’s fluidity (prāṇa/rasas), while ‘mind-born’ points to dhyāna as a creative matrix; ‘dharma-born’ indicates that intentional alignment with ṛta/dharma shapes one’s experiential world.