Shloka 30
Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality
तस्मिंस्तृप्ते नृयज्ञोत्थादृणान्मुच्येद् गृहाश्रमी ।
तस्माददत्त्वा यो भुङ्क्ते स्वयं किल्विषभुङ्नरः ॥
tasmiṃs tṛpte nṛyajñotthād ṛṇān mucyed gṛhāśramī / tasmād adattvā yo bhuṅkte svayaṃ kilviṣabhuṅ naraḥ
ဧည့်သည် စိတ်ကျေနပ်သွားသောအခါ အိမ်ရှင်သည် «နြိယဇ္ဉ» (nṛyajña) ဟူသော လူတို့အား ဝန်ဆောင်မှုမှ ဖြစ်သော အကြွေးများမှ လွတ်မြောက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်/အခြားသူတို့အား မပေးမီ ကိုယ်တိုင်သာ စားသောက်သူသည် အပြစ်ကို စားသောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "bhaya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Food is ethically prior to the self: the householder’s meal is legitimate only after fulfilling social-sacral obligations. Hospitality is framed as repayment of a moral debt (ṛṇa).
This is dharma-upadeśa (normative conduct) rather than sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa/vaṃśānucarita; it supports the Purāṇa’s role as a guide to right living.
‘Debt’ here can be read as psychic imbalance created by self-centered consumption; giving first restores inner order (ṛta) and makes eating a consecrated act.