Shloka 59

Adhyaya 21Householder's Dharma

तद्धन्येयं सभाग्या च त्वत्सम्बन्धं समेत्य वै ।

कुरुष्व वीर यत् कार्यं विधिनैव समाहितम् ॥

tad dhanyeyaṃ sabhāgyā ca tvatsambandhaṃ sametya vai | kuruṣva vīra yat kāryaṃ vidhinaiva samāhitam ||

«ထို့ကြောင့် သူမသည် သင်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကို ရရှိသဖြင့် အမှန်တကယ် မင်္ဂလာရှိ၍ ကံကောင်းလှသည်။ သူရဲကောင်းရေ၊ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်သောအရာကို လုပ်ပါ—သင့်လျော်သောနည်းလမ်းအတိုင်း၊ စိတ်တည်ငြိမ်စွာဖြင့်»။

tattherefore/that
tat:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse deictic)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये अव्ययीभावेन ‘तत्’ = ‘तस्मात्/ततः’ इत्यर्थे (contextual)
dhanyāblessed, fortunate
dhanyā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; iyam इत्यस्य विशेषणम्
iyamthis (woman)
iyam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sa-bhāgyāfortunate
sa-bhāgyā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/सह) + bhāgya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘यस्याः भāgyam अस्ति सा’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
tvat-sambandhamconnection with you
tvat-sambandham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottvat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + sambandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तव सम्बन्धः)
sametyahaving attained/met
sametya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-√i (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (particle)
kuruṣvado (you)
kuruṣva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
yatwhatever/that which
yat:
Karma (कर्म/Object; correlating with kāryam)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
kāryamtask, duty
kāryam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vidhināby proper method, according to rule
vidhinā:
Karana (करण/Means; ‘according to rule’)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
evaonly, indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
samāhitamproperly arranged/settled
samāhitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√dhā (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; kāryam इत्यस्य विशेषणम्; ‘सम्यक् स्थापितम्/नियतं’
Likely Kuṇḍala or an elder counselor addressing the hero/prince (speaker not explicit from verse alone)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaRitual propriety (vidhi)Marriage dutyComposure (samāhita)

FAQs

A dharmic goal should be pursued through vidhi (right means), not merely desire; inner composure is treated as part of correct action.

Conduct-oriented narrative instruction; not one of the five primary lakṣaṇas, but supportive ethical content embedded in story.

‘Vidhi + samāhita’ implies outer rite must mirror inner alignment—ritual as a technology of mind, not only social form.