Shloka 2
Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)
वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! तदनन्तर सेवक-गण शौच-सम्बन्धी कार्य सम्पन्न करानेके लिये राजा धृतराष्ट्रकी सेवामें उपस्थित हुए। जब वे शौचकृत्य पूर्ण कर चुके, तब भगवान् मधुसूदनने फिर उनसे कहा-- ।। राजन्नधीता वेदास्ते शास्त्राणि विविधानि च । श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश्व केवला:,“राजन! आपने वेदों और नाना प्रकारके शास्त्रोंका अध्ययन किया है। सभी पुराणों और केवल राजधर्मोंका भी श्रवण किया है
vaiśampāyana uvāca—rājan! tad-anantaraṁ sevaka-gaṇaḥ śauca-sambandhī kāryaṁ sampādayituṁ rājā dhṛtarāṣṭrasya sevāyāṁ samupasthitaḥ. yadā te śauca-kṛtyaṁ paripūrṇaṁ kṛtavantaḥ, tadā bhagavān madhusūdanaḥ punar enam uvāca—|| rājan adhītā vedās te śāstrāṇi vividhāni ca | śrutāni ca purāṇāni rāja-dharmāś ca kevalāḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ထို့နောက် အမှုထမ်းများသည် မင်း ဒြဓရာෂ္ဋ္ရ ကို ပြုစုကာ သန့်စင်ရေး အခမ်းအနားများကို ပြီးစီးစေရန် လာရောက်ကြသည်။ သူသည် သန့်စင်ရေး တာဝန်များကို ပြီးမြောက်ပြီးနောက် ကောင်းမြတ်တော် မဓုသူဒနက ထပ်မံ၍ မိန့်ကြားသည်– ‘အို မင်းကြီး၊ သင်သည် ဝေဒများနှင့် အမျိုးမျိုးသော သာသနာကျမ်း (śāstra) များကို လေ့လာခဲ့ပြီး၊ ပုရာဏများကိုလည်း ကြားနာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရာဇဓမ္မ၏ သဘောတရားများကိုလည်း အပြည့်အစုံ ကြားနာခဲ့ပြီးသားဖြစ်သည်’»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa frames his forthcoming counsel by reminding Dhṛtarāṣṭra of his extensive learning—Vedas, śāstras, Purāṇas, and rāja-dharma—implying that true wisdom is tested in conduct, especially in moments of crisis and moral reckoning.
After attendants help Dhṛtarāṣṭra complete purification/cleansing rites, Kṛṣṇa (Madhusūdana) resumes speaking to him, beginning with a respectful address and a reminder of the king’s scriptural education as a prelude to ethical instruction.