Shloka 32
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
त्रायते हि यदा सर्व वाचा कायेन कर्मणा । पुत्रस्थापि न मृष्येच्च स राज्ञो धर्म उच्यते
trāyate hi yadā sarvaṁ vācā kāyena karmaṇā | putrasthāpi na mṛṣyec ca sa rājño dharma ucyate ||
ဥတတ္ထျာက ဆိုသည်– မင်းသည် စကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်အမူအရာဖြင့်လည်းကောင်း၊ လုပ်ရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း လူအားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပြီး၊ မိမိ၏ သားတော်ဖြစ်စေကာမူ အပြစ်ကို မခံမရပ်နိုင်လျှင်၊ ထိုအပြုအမူကို မင်း၏ ဓမ္မဟု ခေါ်သည်။ ဤကဗျာသည် ရာဇဝတ္တရားကို မ偏မခွဲ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းဟူ၍ သတ်မှတ်သည်—ကရုဏာသည် အားလုံးကို ကာကွယ်ခြင်းအဖြစ် ပေါ်လွင်ပြီး၊ တရားမျှတမှုသည် ဆွေမျိုးဖြစ်ခြင်းကြောင့် အပြစ်ကို မလွတ်ပေးခြင်းအဖြစ် ပေါ်လွင်သည်။
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
Royal dharma requires two complementary virtues: universal protection of the people (through word, conduct, and action) and impartial justice, meaning a ruler must not excuse wrongdoing even when committed by his own son.
In a discourse on rājadharma in the Śānti Parva, Utathya defines the king’s proper conduct: he must act as protector of all and uphold law without nepotism, presenting this as the standard of righteous kingship.