Shloka 6
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
यानि ग्राम्याणि भोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्रियात् । दशपस्तेन भर्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिप:
yāni grāmyāṇi bhojyāni grāmikas tāny upāśriyāt | daśapas tena bhartavyas tenāpi dviguṇādhipaḥ ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– ရွာအတွင်း ပေါ်ထွက်လာသော စားသုံးနိုင်သည့် အခွန်ဝင်ငွေများနှင့် ထွက်ကုန်များကို ရွာအုပ်ချုပ်သူက ထိန်းသိမ်းစီမံရမည်၊ ထိုထဲမှ သတ်မှတ်ထားသော အစိတ်အပိုင်းကို လစာအဖြစ် ခံစားရမည်။ ထိုဝင်ငွေထဲမှပင် သတ်မှတ်လစာပေး၍ ရွာဆယ်ရွာကို ကြီးကြပ်သော အရာရှိကို ထောက်ပံ့ရမည်။ ထိုနည်းတူ ရွာဆယ်ရွာ၏ အုပ်ချုပ်သူသည်လည်း သင့်တော်သော လစာဖြင့် ရွာနှစ်ဆယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ထောက်ပံ့ရမည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A graded administrative structure should be funded from local revenues with fixed, regulated remuneration: the village head manages village produce and supports higher officials (ten-village and twenty-village overseers) through stipulated shares, ensuring orderly governance and accountability.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma outlines a practical model of rural administration, describing how village produce/revenue is handled and how successive tiers of officials are maintained through assigned wages.