Shloka 53
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
तेषां त्रयाणां विविध॑ विमर्श विबुद्धय चित्तं विनिवेश्य तत्र । स्वनिश्ष॒यं त॑ परनिश्चष॒यं च निवेदयेदुत्तरमन्त्रकाले
teṣāṃ trayāṇāṃ vividhaṃ vimarśaṃ vibuddhayaś cittaṃ viniveśya tatra | svaniścayaṃ ca paraniścayaṃ ca nivedayed uttara-mantra-kāle ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်။ မင်းသည် မန္တ្រីသုံးဦး၏ အမျိုးမျိုးသော အကြံကို တစ်ဦးချင်းစီ သီးခြားစွာ အရင်သိမြင်ပြီး၊ ထိုအပေါ် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထား၍ ဉာဏ်အလင်းဖြင့် စိစစ်စဉ်းစားရမည်။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကြိမ် ဆွေးနွေးရာအခါတွင် မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် အခြားသူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တို့ကို ရာဇဂုရု (တော်ဝင်ဆရာ) ရှေ့၌ တင်ပြရမည်။ ဤသည်မှာ စည်းကမ်းရှိသော နိုင်ငံရေးပညာ—နားထောင်ခြင်း၊ ပြန်လည်စဉ်းစား၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ နှင့် အကြံပေးမှု၌ တာဝန်ယူ၍ ဖော်ပြခြင်း—ကို သင်ကြားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အလျင်အမြန် သို့မဟုတ် လျှို့ဝှက်စွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို မဟုတ်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should hear counsel from multiple advisers separately, reflect with a clear mind, and then present both his own and others’ conclusions in an accountable forum (before the royal preceptor) during the next stage of deliberation—promoting prudence, transparency, and disciplined governance.
In Bhishma’s instruction on rajadharma in the Shanti Parva, he outlines a practical procedure for royal decision-making: gather distinct opinions from three ministers, contemplate them carefully, and then formally communicate the resulting judgments at the subsequent council, with the guru as an ethical anchor.