Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः

Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures

यथा हानुदये राजन्‌ भूतानि शशिसूर्ययो: । अन्धे तमसि मज्जेयुरपश्यन्त: परस्परम्‌

yathā hānudaye rājan bhūtāni śaśisūryayoḥ | andhe tamasi majjeyur apaśyantaḥ parasparam ||

ဝသုမာနာက မိန့်ကြားသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ လနှင့် နေ မထွက်လာသည့်အခါ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် မျက်စိကန်းစေသည့် အမှောင်ထုထဲသို့ နစ်မြုပ်ကာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မမြင်နိုင်ကြသကဲ့သို့ပင်၊ အုပ်ချုပ်သူမရှိလျှင် ပြည်သူတို့လည်း ရှုပ်ထွေးပျက်ပြားမှုထဲသို့ ကျရောက်ကြသည်။ လမ်းညွှန်မှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှု မရှိသဖြင့် အပြန်အလှန် ထိခိုက်စေကာ တိုတောင်းသည့်ကာလအတွင်း ပျက်စီးရာသို့ တွန်းပို့ခံရမည်။ ထို့ကြောင့် မင်းအုပ်ချုပ်မှုသည် လူမှုစည်းကမ်းတည်တံ့ရန် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော အထောက်အကူဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်– အားကြီးသူတို့က အားနည်းသူတို့ကို မုန်းတီးဖိနှိပ်မစားသောက်စေရန် တားဆီးပြီး လူထုကို ဒုက္ခနှင့် အစီအစဉ်မဲ့မှုထဲသို့ မပြိုကွဲစေသည်»။

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अनुदयेin the non-rising/absence of rising
अनुदये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनुदय
FormMasculine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
भूतानिcreatures, beings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
शशि-सूर्ययोःof the moon and the sun
शशि-सूर्ययोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशशि + सूर्य
FormMasculine, Genitive, Dual
अन्धेin blind/dense
अन्धे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअन्ध
FormNeuter, Locative, Singular
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Locative, Singular
मज्जेयुःwould sink, would be immersed
मज्जेयुः:
TypeVerb
Rootमज्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada
अपश्यन्तःnot seeing
अपश्यन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Plural
परस्परम्each other
परस्परम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर

वसुमना उवाच

V
Vasumanā
K
King (rājan)
M
Moon (śaśi)
S
Sun (sūrya)
D
Darkness (tamas)