Shloka 34
Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti
प्रतिलोमप्रसूतानां वर्णानां चैव य: स्मृत:
pratilomaprasūtānāṃ varṇānāṃ caiva yaḥ smṛtaḥ | deśa-jāti-kula-dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ caiva vettha ha | vedeṣu pratipāditānāṃ śiṣṭaiś ca kathitānāṃ dharmāṇāṃ ca sadā vidvān asi ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏— «အစဉ်အလာအတိုင်း မဟုတ်သော ပေါင်းသင်းမှုများမှ မွေးဖွားသူတို့နှင့် ထိုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မျိုးရောဝဏ္ဏများအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အကျင့်စည်းကမ်းများကိုပင် သင် မသိမဖြစ် မဟုတ်။ ဒေသ၊ လူမျိုး/အသိုင်းအဝိုင်း၊ မျိုးရိုးတို့၏ ဓမ္မများကို ခွဲခြားသိမြင်စေသော လက္ခဏာများကို သင် ထင်ရှားစွာ သိသည်။ ထို့ပြင် ဝေဒများ၌ သင်ကြားထားပြီး ယဉ်ကျေးသိပ္ပံပညာရှိသူတို့၏ စကားနှင့် အကျင့်အထုံးက အတည်ပြုထားသော ဓမ္မများကိုလည်း သင်သည် ရှေးကတည်းက ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်ခဲ့သည်။»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is understood through multiple authorities: Vedic teaching, Smṛti prescriptions, and the lived guidance of śiṣṭas (exemplary learned people), along with contextual duties tied to region, community, and lineage.
Vaiśampāyana emphasizes the listener’s competence in dharma-discourse, noting that the person addressed already knows even complex social-legal categories (mixed classes and ‘reverse-order’ births) and the markers of customary duties, preparing the ground for further instruction in Śānti Parva.