Shloka 766
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
प्रवृत्तिलक्षणैर्युक्ते नावेक्षति हरि: स्वयम् । प्रजानाथ! राजसी और तामसी--ये दो प्रकृतियाँ दोषोंसे मिश्रित होती हैं। जो पुरुष राजस और तामस प्रकृतिसे युक्त होकर जन्म धारण करता है
pravṛttilakṣaṇairyukte nāvekṣati hariḥ svayam | prajānātha rājasi ca tāmasī ca dve prakṛtī doṣamiśre bhavataḥ | yo manuṣyo rājasa-tāmasa-prakṛtyā yukto janma dhārayati sa prāyaḥ sakāma-karmaṇi pravṛtti-lakṣaṇairyukto bhavati | ataḥ bhagavān śrīhariḥ tasya oraṃ na paśyati |
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို သတ္တဝါတို့၏ အရှင်ရေ၊ အပြင်ဘက်သို့ လှုပ်ရှား၍ ဆန္ဒလိုအင်အပေါ် မူတည်သော လောကီလုပ်ရပ်များ၏ လက္ခဏာများဖြင့် မှတ်သားခံရသူကို ဟရီ (Hari) သခင်တော်ကိုယ်တိုင် မျက်နှာမူ၍ မကြည့်ရှုတော်မူ။ ရဇသ (rajas) နှင့် တမသ (tamas) သဘောထားတို့သည် အပြစ်အနာအဆာများနှင့် ရောနှောနေ၏။ ထိုသဘောထားတို့ဖြင့် မွေးဖွားလာသူသည် အများအားဖြင့် ကိုယ်ကျိုးအတွက် အကျိုးလိုလားသော ကာမကံများသို့ လှည့်လည်၍ လောကီအလုပ်အကိုင်၏ လက္ခဏာများကို ဆောင်ထားတတ်၏။ ထို့ကြောင့် သန့်ရှင်းမြတ်စွာသော သရီဟရီသည် ထိုသူကို ကရုဏာမျက်စိဖြင့် မကြည့်ရှုတော်မူ»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person dominated by rajas and tamas tends toward desire-motivated action (sakāma karma) and the outward marks of pravṛtti; such a disposition is portrayed as spiritually defective, and therefore the Lord’s favorable regard is withheld. The ethical thrust is to move away from passion and inertia toward purity, restraint, and higher-minded action.
Vaiśampāyana is explaining to the addressed listener (called ‘Prajānātha’) a doctrinal point about human dispositions: rajasic and tamasic natures lead most people into result-seeking activity, and this state is described as one that does not attract Hari’s gracious attention.