Shloka 5
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
अननेर्दूर्धर्षता ज्योतिस्ताप: पाक: प्रकाशनम् | शोको रागो लघुस्तैक्ष्णयं सततं चोर्ध्वभासिता
anagner durdharṣatā jyotis tāpaḥ pākaḥ prakāśanam | śoko rāgo laghutā tīkṣṇatvaṃ satataṃ cordhvabhāsitā ||
ဘိဿမက ဆိုသည်—မီး၏ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိများမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ မီးသည် ခံနိုင်ရည်ခက်၏။ တောက်ပ၏။ အပူပေး၏။ ချက်ပြုတ်၍ ရင့်မှည့်စေ၏။ အလင်းပေး၍ ထင်ရှားစေ၏။ ထို့ပြင် မီးတွင် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော ဝမ်းနည်းမှုနှင့် စိတ်အားထက်သန်သော နီရောင်၏ အမှတ်အသားများ၊ ပေါ့ပါးမှုနှင့် စူးရှမှုတို့ ရှိပြီး၊ မီးလျှံသည် အမြဲ အပေါ်သို့ တက်လျက် တောက်ပစွာ ရောင်ခြည်ဖြန့်၏။ ဤသို့ မီး၏ ဂုဏ်များကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် လောက၌ ၎င်း၏ သဘောသဘာဝနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို သိမြင်နိုင်စေသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches recognition of a thing’s svabhāva (intrinsic nature) through its guṇas (observable qualities). Fire is defined not by name but by effects—heat, light, transformation, sharpness, and upward-rising radiance—encouraging ethical discernment by attending to consequences and characteristics.
In Śānti Parva’s instructional setting, Bhīṣma continues a didactic exposition, listing the defining properties of fire (agni) as part of a broader discussion that classifies and explains the qualities of entities in the world for reflective understanding.